bunnaahi

m.dh la-mid: banaaxo.

bunaaxi¹: m.l la-mid: banaaxiyid.

bunaaxi²: f.mg1/2 (-iyay, -iday/-isay; -iyi) la-mid: banaaxi².

(fal) neef lo' ah, ci dheer samee oo aad u ci. Dibiga bunaaxinaya Khayro badan baa leh.

bunaaxi -ga: (magac, lab, keli) lo'da cideeda barwaaqada. Baqar lo' ah banaaxiga gu'gii baydi iyo raaxo.

-da: (magac, dhedig, keli) ci'da lo'da kolka ay barwaaqo joogto. Dh: bunnaah.

f. n., [collective] openness, emptiness; freedom

-da: (n) emptiness (emp ti nes); the state of being empty

de: openness, emptiness; [fig.] freedom

lx: bannaani

pd: (-da)

ps: n0-f-col

key: bannaani

m.dh la-mid: banaaxiyid.

-da: (magac, dhedig, keli) bunaah samayn. Bunnaahiyid dibi dhergaa lagu yagaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) codka celceliska ah ee dibiga ama libaaxa. Dh: bunnaaxin.

(Baahi-da)

Wax waxtar ah, ama lagamamaarmaan ah, haddana aan la haysan, tebidda la teba hayo; Wax in la helo ama la haysto la jeclaan lahaa, gaajada loo qabo.

baahi¹: m.dh 1. Dareen nafleyda ku dhaca marka ay muddo cunto moogaato; gaajo. 2. Xaalad cunto yari oo meel ka dhacda. 3. Dhibaato ay keento wax la'aantooda. Tusaale: “Biixi lacag buu baahi u qabaa”.

baahi²: f.g2 (-iyay, -isay) U b.: cid in ay wax u baahato badid.

f.g2 (-iyay, -isay) U b.: war dad badan u sheegid.

baahi:m.dh 1. Dareen nafleyda ku dhaca marka ay muddo cunto moogaato; gaajo. 2. Xaalad cunto yari oo meel ka dhacda. 3. Dhibaato ay keento wax la'aantooda. Tusaale: Biixi lacag buu baahi u qabaa.

bąahi: f.g2 (-iyay, -isay) U b.: war dad badan u sheegid. m.f.dh, bąahin.

f. n., [collective] hunger; need; demand (for something)

baahi v. spread out, cause to expand, propagate, promulgate

-yey say: (v) broadcast; announce; spread (ispareedh); cause to become widely seen or known; scatter or disseminate. Ex: akhbaarta baahi; spread the news

baahi -da: (n) 1. hunger (hangar) ~ gaajo 2. necessity (nasesati); need (niidh) Ex: baahidu waa hooyada wax soosaarka; necessity is the mother of invention

(fal) dhul badan gaadhsii oo ku ballaadhi: meel ku kala bixi. Baahi warka bulshadu ha wada maqashee. Dh: faafi, fidi, firdhi. Li: ururi, koob.

baahi: (fal) wax duubnaa kala bixi.

baahi -da: (magac, dhedig, keli) wax la'aan; hayn iyo jeeb xumo. Baryo iyo baahi badan ba waa la isku nacaa. Dh: baaha.

baahi -da: (magac, dhedig, keli) dareenka rabitaan ama doonitaan ee wax ama qof loo hayo. Baahidaan kuu qabo, babarkaad iga jirtaan, soo bildhaasadaa.

احْتِيَاجِ، جُوع

-ga: (magac, lab, keli) caws sannadkii hore ka soo hadhay oo halkii uu ka baxay ku raabuqay.

(Banari) S Gloriosa superba L. Liliaceae.

(Banaaxi-ga)

Cida lo'da siiba kolkay dararto oo ay barwaaqaysan tahay.

banaaxi¹: m.l la-mid: banaaxiyid.

banaaxi²: f.mg1/2 (-iyay, -iday/-isay; -iyi) Lo' barwaaqo joogto ciyid. la-mid: bunaaxi², bunnaahi².

vl. n. mooing (of cows)

(fal) lo', ci'da dheregga iyo barwaaqada astaanta u ah, samee.

banaaxi -ga: (magac, lab, keli) cida lo'da siiba markay barwaaqaysan tahay. Haddaan Bayaxow ka buundhabo, bunnaaxisay baarta Hiiraan. Waxaan meel dhaw ka maqlayaa banaaxigii lo'da. Dh: bunaaxi, dunaaxi, bunnaaxin.

de: mooing (of cows)

lx: banaaxi

pd: (-ga)

ps: vn-m

key: banaaxi

(Bannaan-ka)

Meel aan geedo iyo dhis midna lahayn; dhul siman oo aan geedo iyo buuro iyo boholo midna lahayn; ban.

bannaan¹: m.l 1. Dhul siman oo aan geedo iyo buuro lahayn; ban. 2. Meel xadeysan dhulka dibadda ka ah.

bannaan²: f.mg4 (-naa, -nayd) 1. Meel siman oo aan geedo lahayn ahaansho; meel aan wax oollin ahaansho. 2. Wax sharciga waafaqsan ahaansho.

bannaan¹: m.l 1. Dhul siman oo aan geedo iyo buuro lahayn; ban. 2. Meel xadeysan dhulka dibadda ka ah.

bannaan²: f.mg4 (-naa, -nayd) 1. Meel siman oo aan geedo lahayn ahaansho; meel aan wax oollin ahaansho. 2. Wax sharciga waafaqsan ahaansho. m.f.dh, bannaanaan.

Plain

m. n. clearing, plain, field; out of doors, outside

bannaan: [adjective] empty, cleared, vacant, unoccupied; free; licit, lawful

-ka: (n) 1. plain (paleeyn); free from obstructions; open; clear: 2. out (aawt); away from a usual place dibad. Ex: Cali bannaankuu jiraa; Ali has stepped out

bannaan: -ah: (adj) holding or containing nothing; empty (emti); vacant (veekent) Ex: musqushu ma bannaan tahay? is the washroom vacant? -Syn: blank, void, vacuous, bare, barren

bannaan: -aa / ayd: (adj) allowed by law; lawful (loo 'ful) ~ mubaax. Ex: ma ii bannaan tahay inaan sameeyo? am I allowed to do it?

(tilmaame) meel furan sida albaab, waddo iyo waxii la mid ah. Afaafka aqalku wuu bannaanyahay. Dh: furan. Li: xidhan, qufulan. bannaan: (tilmaame) wax qaanuun ahaan la samayn karo; wax sharci ahaan sax ah in lagu camalfalo. Sinadu ma bannaana. Dh: mubaax. Li: mamnuuc, xaaraan.

bannaan -ka: (magac, lab, keli) meel aan geedo iyo buuro lahayn. Bannaankiisa mare maradiisa xanan ma qabsado. Dh: binnaangi, xaaxi. bannaanaan -ta: (magac, dhedig, keli) furnaan oo meel la gali karo ama laga bixi karo ahaan. Irridda bannaanaan ayaan ku ogaa. Dh: bannaanaansho bannaanaan -ta: (magac, dhedig, keli) wax sharcigu oggolyahay ahaan. Bannaanaanta sigaarka moromo ayaa ka taagan.

m.l la-mid: bukǫoni.

f.g2 (-iyay, -isay) Nafley taran iyo barwaaqo siin (Eebbe). 2. Wax tiradooda iyo tayadooda badin.

v. multiply, cause to grow ~ increase

(fal) tarmi; badi. Guurso oo dalka bulaali.

de: multiply, cause to grow ~ increase

lx: bulaali

pd: (bulaaliyey)

ps: v2a=tr

key: bulaali

(Bun-ari) S,C Hibiscus micranthus L.F. Malvaceae.

m.dh la-mid: banaaxo.

m.l la-mid: bunaysasho.

-ga: (magac, lab, keli) eeg bunaysasho.

(fal) orodsii orod tukubo ah. Bunnusi islaanta.

-ga: (magac, lab, keli) soo bunaynta markaad jus Quraan ah dhammayso. Bunaysi waa balaaya xijaabe ardada ku baraarujiya. Dh: bunaysi.

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Dareere meel ay ku jireen ka daadin. 2. Biyo fataahin.

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Dareere meel ay ku jireen ka daadin. 2. Biyo fataahin. m.f.dh, butaacin.

v. cause to emit, cause to gush out

(fal) dareeri si xoog ah u fatahi, xoog u soo daa. Butaaci biyaha oo beeraha waraabi. Dh: burqi.

de: cause to emit, cause to gush out

lx: butaaci

pd: (butaaciyey)

ps: v2a=tr

key: butaaci

m.l (-iyo, m.l) Kuul laga sameeyey xabagta maydiga oo la warshadeeyey oo dumarku qoorta ku xirtaan.

-da: (magac, dhedig, keli) kuul buurbuuran oo haweenku waayadii hore xidhan jireen. Aynu wada xayaadnee soo xidho cunaabida. Dh: cunnaabi.

m.f.dh eeg cunan. la-mid: cunnaansho.

m.l (-iyo, m.dh) 1. Sun qatar ah. 2. Waxmatare.

-ga: (magac, lab, keli) saamayska ama waabayda tan u daran oo aan laga kicin. Dh: kaloolley, hiihiile, geegali.

v. make someone need ~ want something

de: make s.o. need ~ want s.t.

initial: u

lx: u baahi

pd: (baahiyey)

ps: v2a=expr

key: u_baahi

m.f.dh eeg uuman³. la-mid: uunnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax uuman ahaan; wax la abuuray ahaan.

(fa) si digtooni ku jirto u dhawr, si taxaddar leh u wad. Banbaani maalkaad waddiyo ba baarqabkan qooqu kala gooyey. Dh: ilaali.

banbaani: (fa) hiil iyo hoo ba sii; waxtar ku biiri oo garab joogso. Dh: taageer, garabgal.

m.l.kh (-iyo, m.dh) la-mid: danfadhi.

-ga: (magac, lab, keli) eeg bannaysasho.

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax sida ay ku dambeynayaan ka dhursugid. 2. Ilaalin (qof bukan, xoolo, xaalad iyo wixi lamida).

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax sida ay ku dambeynayaan ka dhursugid. 2. Ilaalin (qof bukan, xoolo, xaalad iyo wixi lamida). m.f.dh, baxnaanin.

v. watch (over), attend to, nurse; try, test; control

-yey say: (v) rehabilitate (ri ha bili teeyt); restore to good health or useful life baano

(fal) qof buka ka war sug oo dhaqaalee. Dh: bilkeedi.

de: watch (over), attend to, nurse; [ext.] try, test; control

lx: baxnaani

nt: baxnaanin (ta) [vn-f], baxnaanis (ka) [vn-m]

pd: (baxnaaniyey)

ps: v2a=tr

key: baxnaani

-da: (magac, dhedig, keli) dhaar Ilaahay magaciisa lagu dhaaranayo. Haddaad billaahi ku dhaarato dhaar kali kuuma hadhin.

-da: (magac, dhedig, keli) cida dheer ee lo'du samayso kolka barwaaqada. Bunnaakhada lo'da ayaan maqlaa gabbalkoon dhicine. Dh: bunnaax.

-da: (magac, dhedig, keli) lo', ci' dheer ciyid. Bunaaxid dibiga markay dheregto weeyaane. Dh: bunaaxis.

m.dh la-mid: banaaxiyid.

-ta: (magac, dhedig, keli) cida lo'da xilliga ay doog iyo biyo wanaagsan isku helaan. War maxaad sida dibida bunaaxinta la waddaa.

m.l la-mid: banaaxiyid.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg bunaaxid.

-ga: (magac, lab, keli) qof sara jooga, madaxwareerid oo dhacid. Dannaani ayuu axmed la dhacay. Dh: ciirid.

dannaani-ga: (magac, lab, keli) ci'da dameeraha. Dannaani dameeraad baan maqlayaa. Dh: madaar.

m.dh la-mid: dinnaago.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg dinnaago.

f.g2 (-iyay, -isay) Wax hannaan wanaagsan u yeelid.

v. set in order, organize

(fal) qaab wanaagsan u yeel. Dh: habay, qaabee.

de: set in order, organize

lx: hannaani

pd: (hannaaniyey)

ps: v2a=tr

key: hannaani

f.g2 (-iyay, -isay) Qof mantajin.

f.g2 (-iyay, -isay) Qof mantajin. m.f.dh, hunqaacin.

magac ama naanays loo baxsho wiil nuunaasa ama hoos u hadla.

m.l S. ah: qof kibir badan.

-ga: (magac, lab, keli) daandaansi badan qof aad isula weyn, qof kibir badan. Dh: kibraani, sandaqaawi, cawaandi

f.mg2 (-iyay, -isay) 1. Ka s.: nafley ka qaylisiin. 2. Ka s.: wax ka dhawaajin.

-ga: (magac, lab, keli) sunnaysasho.

m.dh Fardo nugaaleed qurux badan, leh seyn dheer iyo bacroor dheer.

(fal) daranyada ka dhaw oo dhif iyo dheef wuxu u baahdaba sii. Xannaani ubadka.

m.l/dh la-mid: cunnaan.

-da: (magac, dhedig, keli) ka war keenid; hubsasho aad ah; ka salgaadhid

m.l/dh la-mid: uunnaan.