buluto — Macnaha & Turjumaada

*(xiddigo) meereyaasha qorraxda (sayaariinta) kan ugu danbeeya oo ugu fog, haddii xagga qorraxda laga eego; wuxuu qorraxda u jiraa 6000 (lix kun) oo malyuun oo km., meelahaas.

waa la naqliyay ✓

m.dh Meereyaasha qorraxda kan ugu dambeeya ee ugu fog.

waa la naqliyay ✓

m.dh Meereyaasha qorraxda kan ugu dambeeya ee ugu fog.

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. Pluto (the ninth planet)

waa la naqliyay ✓

(n) Pluto (puluuto)', the ninth and usually farthest planet from the sun

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) meerayaasha cirka sare midkood. Dhulka iyo buluto waa meerayaal cadceedda la bah ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: Pluto (the ninth planet) {Eng}

2

lx: Buluto

3

pd: (/da)

4

ps: n0-loc-f

5

key: Buluto

waa la naqliyay ✓

Pluto

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) mid ka mid ah meerayaasha qorraxda oo ah ka ugu fog. Dh: baluuto.

waa la naqliyay ✓

1

(Meera-ha)

2

(meereyaal) Xiddigo qaboobey oo dhulal noqday oo qorraxda la socda oo ku wareega oo iftiinka ka qaata midkood; meereyaashu (sayaariin) waa sagaal: Dusaa (Cuddaar), Waxaraxir ama Xiddigta Waabberi (Sahra), Dhulkeenna, Farraarre (Mariikh), Cirjeex ama Cirjiir (Mushtar), Raage (Saxal), Uraano, Netuun iyo Buluto.

waa la naqliyay ✓

1

meere¹: m.l (-rayaal, m.l/dh) Xiddigo qaboobey oo dhulal noqday oo qorraxda la socda oo ku wareega oo iftiinka ka qaata midkood; meereyaashu (sayaariin) waa sagaal. Dusaa, (cuddaar), Waxaraxir ama Xiddigta Waabberi (sahra), Dhulkeenna, Farraarre (mariikh), Cirjeex ama Cirjiir (mushtar), Raage (saxal), Uraano, Netuun, Buluto.

2

meere²: m.l (-rayaal, m.l/dh) (c.fal.) Mid ka mid ah walxaha qiyaas ahaan goobada ah, oo gaadhaya dhowr boqol, kuwaas oo ku meeraysta qorraxda oo mara tub qorraxeedyo loo yaqaan tubo. Waxa jira sagaal meere oo waaweyn, uu ku jiro dhulku, oo in door ah ka weyn kuwa oo hadhay, iyo meereyaal yaryar oo badan ama meere yareyaal. Meereyaasha dhulka ka weyni waa: Nebtuun, Yuraanas, Jaateen iyo Jubitar, kuwa ka yaryarina waa: Feenus, Maaris, Meerkuri iyo Buluuto. Feenus iyo Meerkuri ayaa qorraxda uga dhow dhulka kuwa soo hadhay ay ka sii fogyihiin. Buluuto, oo la helay 1930, ayaa ugu fog qorraxda, marka laga reebo qorraxda iyo xiddigaha, sida dayaxa meerayaasha kale waxay ku faan noqodka qorraxda.

waa la naqliyay ✓

1

meere¹: m.l (-rayaal, m.l/dh) Xiddigo qaboobey oo dhulal noqday oo qorraxda la socda oo ku wareega oo iftiinka ka qaata midkood; meereyaashu (sayaariin) waa sagaal. Dusaa, (cuddaar), Waxaraxir ama Xiddigta Waabberi (sahra), Dhulkeenna, Farraarre (mariikh), Cirjeex ama Cirjiir (mushtar), Raage (saxal), Uraano, Netuun, Buluto.

2

meere²: m.l (-rayaal, m.l/dh) (c.fal.) Mid ka mid ah walxaha qiyaas ahaan goobada ah, oo gaadhaya dhowr boqol, kuwaas oo ku meeraysta qorraxda oo mara tub qorraxeedyo loo yaqaan tubo. Waxa jira sagaal meere oo waaweyn, uu ku jiro dhulku, oo in door ah ka weyn kuwa oo hadhay, iyo meereyaal yaryar oo badan ama meere yareyaal. Meereyaasha dhulka ka weyni waa: Nebtuun, Yuraanas, Jaateen iyo Jubitar, kuwa ka yaryarina waa: Feenus, Maaris, Meerkuri iyo Buluuto. Feenus iyo Meerkuri ayaa qorraxda uga dhow dhulka kuwa soo hadhay ay ka sii fogyihiin. Buluuto, oo la helay 1930, ayaa ugu fog qorraxda, marka laga reebo qorraxda iyo xiddigaha, sida dayaxa meerayaasha kale waxay ku faan noqodka qorraxda.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Dusaa, Bakaal, Dhul, Farraarre, Cirjeex, Raage, Uraano, Netuun, Buluto; xiddig

2

de: planet

3

lx: meere

4

pd: (/ha)

5

ps: n7-m

6

syn: qorraxkusidkane

7

key: meere

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-llo, m.dh) Dhasha biciidka. la-mid: bulul.

waa la naqliyay ✓

1

(Buta-da)

2

Geed yar oo buruq leh oo iski u baxa: wuxuu u eg yahay bataatada.

waa la naqliyay ✓

m.dh Geed-nagaar faalala leh laamo jiljilicsan, caleemo yar oo macaan oo la cuno.

waa la naqliyay ✓

m.dh Geed-nagaar faalala leh laamo jiljilicsan, caleemo yar oo macaan oo la cuno.

waa la naqliyay ✓

f. n. small plant with edible roots

waa la naqliyay ✓

name-f small plant with edible roots; lit: she who was born with too much baby fat

waa la naqliyay ✓

1

magac loo baxsho gabadh soo dhalatay iyada oo qiyaastii la yaqaannay ka buuran.

2

buto-da: (magac, dhedig, keli) geed magacii. Buto waran baraajistey, balalo qaaddaaye.

3

buto-da: (magac dhedig, keli) koox ama dad fara badan. Reer bariisanaya, buto ruux geliya, ma badbaadiyo xeerkuye, bulsho xeerka u yaalla, weligaa ha ka baydhin. Dh: hurin.

waa la naqliyay ✓

1

de: small plant with edible roots

2

lx: buto

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: buto

waa la naqliyay ✓

1

agg. - bahaleed.

2

s.m. waxash.

waa la naqliyay ✓

1

(Bugta-da)

2

Fayoobi la'aan; cudur; jirro.

waa la naqliyay ✓

m.dh Cudur.

waa la naqliyay ✓

m.dh Cudur.

waa la naqliyay ✓

f. n. ailment, sickness

waa la naqliyay ✓

-bugtada: (n) [ Pl. bugtooyin-ka] illness (iilnas); sickness (siknes) ~ jiro, cudur

waa la naqliyay ✓

1

Malattia

2

Ilness

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) fiyoqabid la'aan. Bugto badan iyo baryo badanba waa laysku nacaa. Dh: cudur, xanuun, jirro.

waa la naqliyay ✓

1

de: ailment, sickness

2

lx: bugto

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

syn: cudur

6

key: bugto

waa la naqliyay ✓

-buktada: (n) illness (iil nas); sickness (sik nes) ~ jirro, cudur, bugto

waa la naqliyay ✓

1

(Bulla-da)

2

1. Cayaaraha waaweyn oo Soomaalidu tumato mid ka mid ah.

3

2. Midab (fardo).

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Ciyaar hiddaha iyo dhaqanka ka mid ah, ragga iyo haweenku wada ciyaaraan, leh jiib, jaan, buun, durbaan iyo biro la isku garaaco. 2. B. ah: midab fardood dambarka u eg.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Ciyaar hiddaha iyo dhaqanka ka mid ah, ragga iyo haweenku wada ciyaaraan, leh jiib, jaan, buun, durbaan iyo biro la isku garaaco. 2. B. ah: midab fardood dambarka u eg.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. Somali spin dance for men and women, accompanied by clapping

2

bullo [feminine] n./abs: olive brown, isabella color (of a horse)

waa la naqliyay ✓

name-f olive brown, Isabella color; light skinned. Cf: Bullaale, Bullow

waa la naqliyay ✓

-bullada: (n) Somali traditonal folk dance

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar aad u fac weyn oo caan ku ah gobolka Hiiraan iyo jiidaheeda waxaa na wada ciyaara ragga iyo dumarku oo leh gabayo la isku ammaano ama la isku caayo la isku na guubaabiyo xilliyada dagaalka iyo tabcashada beerahaba.

2

bullo: (tilmaame) midabka danbarka oo kale leh. Dh: bullaale.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) la-mid: bulu.

waa la naqliyay ✓

buluq!: (ereycodeed) lagu tusmeeyo balqasho dareere halmar ah. Buluqda biyaha baraarka oommane yaanu ku soo qamaamin.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) midab lafta cirka oo kale ah. Shaadh buluu ah buu xidhanyahay. Dh: lafcir, buluug, ciraad.

waa la naqliyay ✓

s.m. - qaarka hore ee jirka bani'aadamka.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax isku cufan. Buukada tamayuluq baa leh.

waa la naqliyay ✓

1

(Buula-da)

2

Magaalo aad u yar oo badanaa ka kooban buulal; tuulo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Degaan buulal badan ka dhisanyihiin; tuulo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Degaan buulal badan ka dhisanyihiin; tuulo.

waa la naqliyay ✓

f. n. village

waa la naqliyay ✓

-buulada: (n) small village; hamlet (haam lit) ~ duddo

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) magaalo yar badanaa ka kooban buulal. Buulo bannaankeeda lama dego. Dh: dabaayid, kaam, tuulo.

waa la naqliyay ✓

1

a: tuulo

2

de: village

3

lx: buulo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: buulo

waa la naqliyay ✓

1

buuro: f.g3 (-rtay, -ratay) Nafley mid kale si aan ogaan ahayn ugu dhicid; legdid.

2

bųuro: f.mg3 (-rtay, -ratay) Nafley cayilid; weynaansho.

waa la naqliyay ✓

bųuro: f.mg3 (-rtay, -ratay) Nafley cayilid; weynaansho. m.f.dh, bųurasho.

waa la naqliyay ✓

v. grow fatter; get stronger; swell up, increase in volume

waa la naqliyay ✓

-buurtay / buuratay: (v) become fatter or swollen buuryaqab ah: (adj) not circumcised; uncircumcised (an ser kam- saayzidh)

waa la naqliyay ✓

1

de: grow fatter; get stronger; swell up, increase in volume

2

lx: buuro

3

pd: (buurtay)

4

ps: v3b=intr

5

syn: naax, cayil

6

key: buuro

waa la naqliyay ✓

name-f fullness, the state of being full. Syn: Buux

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadha reerka oo badhaadha ah dhalata, ama kolkii ay dhalatay aad u buurnayd.

waa la naqliyay ✓

s.m. - cibaado, qaddarin weyn.

waa la naqliyay ✓

1

(Guuta-da)

2

1. Ciidanka dagaallama qaybihiisa, qayb kamid ah.

3

2. Dad aan yarayn.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u (-ooyin, m.l) 1. Qaybaha ciidamadu u qaybsanyihiin mid ka mid ah oo gaasna ka yar, ururna ka badan. 2. Dad badan oo wadajira.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u (-ooyin, m.l) 1. Qaybaha ciidamadu u qaybsanyihiin mid ka mid ah oo gaasna ka yar, ururna ka badan. 2. Dad badan oo wadajira.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] group of warriors, squad, brigade; mature people

waa la naqliyay ✓

-guutada: (n) [military] brigade (brigeeydh)

waa la naqliyay ✓

1

Brigata

2

Brigade

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) col fara badan, ciidan nabar ah. Guuto ciidan ah ayaa loo diray dembiilayaashii dadka laayey.

waa la naqliyay ✓

1

de: group of warriors, squad, brigade; mature people

2

lx: guuto

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-col

5

key: guuto

waa la naqliyay ✓

لوَاء سَرِيَّة

waa la naqliyay ✓

Buluuto

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg quutaquuto.

waa la naqliyay ✓

(Bubbuco) S Crotalaria massaiensis Taub. Papilionaceae.

waa la naqliyay ✓

s.m. - dhiqid dharka guriga, iyadoo la isticmaalayo oomo iyo biyo kulul.

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh kolkii ay dhalatay miisaankeedu yaraa ama fududaa; magaca gabadh jimidh yar.

waa la naqliyay ✓

1

(Bulsha-da)

2

1. Horin dad ah oo isku hawl iyo dano ah (fardooley, lo'ley, ...).

3

2. Urur; wadajir; mujtamac.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Dad meel ku wada nool oo isku dan ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Dad meel ku wada nool oo isku dan ah.

waa la naqliyay ✓

f. n. society, social group, community; small group of cattle herders ~ people working together

waa la naqliyay ✓

-bulshada: (n) [Pl. bulshooyin-ka] society (soo saayati); community (komyuuniti) ~ mustamac, jaaliyad

waa la naqliyay ✓

1

Comunità; società

2

Community; society

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dad meel wada yaal oo dhif iyo dheef wada wadaaga. Bulsho is kaashataan nahay.

waa la naqliyay ✓

1

de: society, social group, community; small group of cattle herders ~ people working together

2

lx: bulsho

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

syn: mujtamac, urur

6

key: bulsho

waa la naqliyay ✓

مُجْتَمَع

waa la naqliyay ✓

m.l Miiqyo badan oo dun, mayrax iyo wixi lamida ah oo salka isaga xiran waxna lagu qurxiyo.

waa la naqliyay ✓

m.l Miiqyo badan oo dun, mayrax iyo wixi lamida ah oo salka isaga xiran waxna lagu qurxiyo.

waa la naqliyay ✓

m. n. tassel, decorative object

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) [Pl. bulushyo-da] tassel (taasel)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) badhidhorwka dacalladiisa laadlaada. Senge buuran badhidhowr casoo, bulushku laalaado. Dh: faraq.

waa la naqliyay ✓

1

de: tassel, decorative object

2

lx: bulush

3

pd: (-ka)

4

ps: n2a-m

5

key: bulush

waa la naqliyay ✓

1

*(Buluug-ga)

2

Wax midabka cirka leh; lafcir; beymadow.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Midab kan cirka ama badda oo kale ah. 2. Qurus yar, budo buluug ah ka samaysan oo dharka cad la geliyo si midabkiia loo khafiifiyo.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Midab kan cirka ama badda oo kale ah. 2. Qurus yar, budo buluug ah ka samaysan oo dharka cad la geliyo si midabkiia loo khafiifiyo.

waa la naqliyay ✓

m. n., [abstract] blue cubes for washing clothes; blue (color)

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) blue (buluu)-, navy blue

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) sibaaq budo ah ama iskujir milmi og oo loo adeegsado midabaynta dharka cadcad marka la rabo in buluu laga dhigo midabkiisa. Qamiiska aabbo waxaan geliyey buluu. Dh: sibaaq, buluug.

2

buluug -ga: (magac, lab, keli) midab ka mid ah kuwa waaweyn ka mid ah, oo u eg cirka badina ka sii modow.

waa la naqliyay ✓

1

de: blue cubes for washing clothes; [ext.] blue (color) {Eng}

2

lx: buluug

3

pd: (-ga)

4

ps: n2-m-abs

5

key: buluug

waa la naqliyay ✓

1

* (Buunta-da)

2

Kaabad.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: buundo.

waa la naqliyay ✓

f. n. bridge

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) kaabad webi ama dix ka tallawda. Buuto weyn ayaa dixda xumbuli ka dhisan.

waa la naqliyay ✓

1

a: buundo {It}

2

de: bridge

3

lx: buunto

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: buunto

waa la naqliyay ✓

-da: (magacwadareed) dad ku xeel dheer oo aqoon u leh waax ama qayb ka mid ah cilmiga. Li: caamo.

waa la naqliyay ✓