bukood — Macnaha & Turjumaada

m.l la-mid: bukasho.

waa la naqliyay ✓

m.l eeg buko.

waa la naqliyay ✓

v.pat: get sick, become ill

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) bugtaan qabid.

waa la naqliyay ✓

1

de: get sick, become ill

2

lx: bukood

3

pd: (bukooday)

4

ps: v1=pat

5

key: bukood

waa la naqliyay ✓

-ay / buskootay: (v) recover (ri-ka-ver); convalesce (kon-va-les); recuperate (ri-kuu-pareeyt); regain normal health; get better ~ rayso, xafaaroob

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) la-mid: buko.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) la-mid: buko.

waa la naqliyay ✓

(fal) bugtaani ha kugu dhacdo oo xanuunso. Dh: jirroo.

waa la naqliyay ✓

1

(Daabasha-da)

2

1. Daab la qabto u yeelasho.

3

2. Caano cusub oo danbar leh dhamid oo ku bukood.

waa la naqliyay ✓

1

(Gooryaan-ka)

2

Dixiri jaadad badan ah oo xiidmaha gudohooda ku dhasha oo ku noolaada oo lala bukoodo; ~ masas.

waa la naqliyay ✓

1

(Hinjibisa-da)

2

Bahalhoosaad yar oo nirgadhoodka u eg oo kolkol dadka indhaha iyo sanka ugax ka geliya, oo haddaan degdeg wax looga qaban lala bukoodo.

waa la naqliyay ✓

1

(Jajab-ka)

2

1. Burbur; googgo.

3

2. (lacag) cadadi.

4

3. (oogo) muruqyo xanuun.

5

4. (xisaab) tiro dhan oo qaybo is le'eg loo qaybshey, qayb ama qaybo kamid ah.

6

5. Cayayaan yar oo duuban oo girgirro yaryar leh oo aan madax iyo manjo midna lahayn: korka waxaa kaga rogan xaad cas oo wixii taabta ku jajabta oo haddaan la soo wada saarin lala bukoodo.

waa la naqliyay ✓

1

(Jan-ka)

2

1. Jacayl ama rabitin daran oo in lala bukoodo u dhow.

3

2. Wax iska jeclaysi ku dhaca naagaha uurka leh ama wallaca ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Jiil-ka)

2

1. Lakab xalleef ah iyo qolfo qallalan oo afku yeesho kolka la harraado ama la bukoodo; luun.

3

2. Wax afka lagaga xiro dhasha yaryar oo xoolaha, si ayan wax u nuugin; sees; afduub.

waa la naqliyay ✓

1

(Labacaloolyaa-ga)

2

Geed-nagaar aan qodax lahayn, oo badanaa xooluhu ayan daaqin, hadday daaqaanse ay ku bukoodaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Mingis-ka)

2

Cayaar ragga iyo dumarkuba ka qayb galaan; dhinac tumiddeedu aad bay u qurux badan tahay, dhinacna senen aad u foolxun bay ku dhisan tahay; waa loo dhacaa oo loo bukoodaa oo waxaa la qabaa in jinniyo magacyo badan leh (sida: Maamme; Yoose) ay dadka caafimaadkiisa gacanta ku hayaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Qanjirbarar-ka)

2

Qanjirka bukooda oo barara.

waa la naqliyay ✓

1

(Sun-ta)

2

Wax haddii wax yar laga cuno ama laga cabbo ama si kale oogada u gaaraan, loo dhinto ama lala bukoodo; waabaayo.

waa la naqliyay ✓

1

(Xaaka-da)

2

Dhacaan adag oo afka ka soo baxa oo ka yimaada oogada xuubabkeeda jilicsan kolka ay bukoodaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Xanuunsasha-da)

2

Xanuun iska dareemid; xanuun qabasho; bukood; jirrood.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg buko. la-mid: bukood.

waa la naqliyay ✓

1

daacaqurun¹: m.l Daaco ur qurmoon oo ka timaadda calool cunto kala duwan qaadatay. la-mid: dacwashiir¹.

2

daacaqurun²: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Qof, cunto uu cunay ku bukooday oo naqas qurmoon bixinaya noqosho. la-mid: dacawashiir².

waa la naqliyay ✓

1

naab¹: m.l la-mid: naabid.

2

naab²: m.dh (daawo) Qolof qallalan oo fuusha bishimaha qofka marka uu harraado ama uu bukoodo; jiil.

3

naab³: f.g1 (-bay, -btay) 1. Wax fur ku adkeyn. 2. Ku n.: wax la kor saaray wax kale ku dhejin.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dyo, m.dh) (cilmiga naflayda) Qanjirro linfo sooheed ah qaybta sare ee dhuunta oo marka ay bukoodaan sanka xira.

waa la naqliyay ✓

1

shuban¹: m.l Saxaro badan, jilicsan oo nafleyda qaarkeed gadaal ka dhigto.

2

shuban²: m.l (daawo) Saxaro jilicsan ama biyo ah oo la dhigo si is daba joog ah. Waxa sabab u noqon kara xiidmaha oo bukooda (infekshan, kolaytis, iyo cudurka “crohn”), dheefdhuuqa oo xumaata, xaaladaha acsaabtu kacsantahay iyo wixi lamida. Shubanku haddii uu dheeraado ama si daran u socdo wuxu keeni karaa: biyo aad u badan,cusbooyin iyo nafaqo kale oo jirka ka baxa.

3

shuban³: f.mg1 (-bmay, -bantay; -bmi) 1. Nafley wax shuban ku dhacay noqosho. 2. Hoore wax la shubay noqosho.

4

shuban⁴: f.mg4 (-bnaa, -bnayd) 1. Hoore wax la shubay ahaansho. 2. Xoolo wax la waraabshay ahaansho.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhacaan laga helo geedka waabay oo haddii wax yar laga, cabbo ama si kale oogada u gaarana loo dhinto ama bukoodo; sun; mariid. la-mid: waabaay, waabay².

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhacaan adag oo afka ka soo baxa oo ka yimaada oogaada xuubabkeeda jilicsan kolka ay bukoodaan.

waa la naqliyay ✓

1

daacaqurun¹: m.l Daaco ur qurmoon oo ka timaadda calool cunto kala duwan qaadatay. la-mid: dacwashiir.

2

daacaqurun²: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Qof, cunto uu cunay ku bukooday oo naqas qurmoon bixinaya noqosho. m.f.dh, daacaqurmid. la-mid: dacawashiir.

waa la naqliyay ✓

1

(Biskood-ka)

2

Bisayl gaarid; dhuguc noqod.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg biskoo.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg biskoo.

waa la naqliyay ✓

v.pat: heal, become healthy, get well

waa la naqliyay ✓

-ay / biskootay: (v) recover from an illness; get better; recover (ri-kaver); recuperate (ri-kuu-pareeyt); get well ~ bogso

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) bogsasho oo xanuun ka fayoobaasho. Ninka caafimaad meel walba ku maraya biskood uma hadhin. Dh: bogsasho.

waa la naqliyay ✓

1

de: heal, become healthy, get well

2

lx: biskood

3

pd: (biskooday)

4

ps: v1=pat

5

key: biskood

waa la naqliyay ✓

m.l Moos waaweyn oo la kariyo. la-mid: bukaani.

waa la naqliyay ✓

bukǫoni: m.l Moos waaweyn oo la kariyo. la-mid: bukaani.

waa la naqliyay ✓

1

(Buuhood-ka)

2

Dhulka meelihiisa jilicsan oo ruubta ah.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Ciid jilicsan oo boor badan. 2. Dhir wax lagu daweeyo.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Ciid jilicsan oo boor badan. 2. Dhir wax lagu daweeyo.

waa la naqliyay ✓

m. n. soft spots in the ground; marsh, swamp

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dhul ciid jilicsan leh oo bus ah. Buuhoodkaas geela u foofiya.

waa la naqliyay ✓

1

de: soft spots in the ground; marsh, swamp

2

lx: buuhood

3

pd: (-ka)

4

ps: n0-m

5

key: buuhood

waa la naqliyay ✓

1

1. (Bood-da) Hab dharka loo mayro oo loo caddeeyo.

2

2. (Bood-ka) Midabyada fardaha mid ka mid ah: caddaan cawl yari ku dheehan yahay.

waa la naqliyay ✓

1

bood¹: m.l Midab caddaan caawl ku dheehan ah oo ay fardaha yeeshaan.

2

bood²: m.dh Dhoobo cad, laga helo dhulka lakabyadiisa hoose ee biyaha u dhaw oo timaha iyo dharka lagu dhaqdo.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-day, -dday) 1. Meel lagu taagnaa si dhaqso iyo xoog leh kor uga kicid iyaadoo lugaha hal mar la wada qaadayo. 2. Sac kudid (dibi). 3. Ka b.: wax qotoma dul marid iyadoo dhankeeda kale lagu dhacayo. 4. Kala b.: arrin iyo wixi lamida ku heshin waayid.

waa la naqliyay ✓

bǫod: f.mg1 (-day, -dday) 1. Meel lagu taagnaa si dhaqso iyo xoog leh kor uga kicid iyaadoo lugaha hal mar la wada qaadayo. 2. Sac kudid (dibi). 3. Ka b.: wax qotoma dul marid iyadoo dhankeeda kale lagu dhacayo. 4. Kala b.: arrin iyo wixi lamida ku heshin waayid. m.f.dh, boodid.

waa la naqliyay ✓

1

v. jump, leap

2

bood m. n. beige ~ dirty white color (of a horse), tan

3

bood vl. n. method of whitening clothes, bleaching

waa la naqliyay ✓

nickname-m beige~ white (color)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhakhso u kac. Bood oo babuurka taagan raac.

2

bood: (fal) kor isga jar wax kaa sarreeya ama kaa hooseeya. Laabtan jir intuu ood ka boodoo talana ka boodaa.

3

bood: (fal) (ka ~) wax aad la soo jeediyey ka biyadiid oo ha yeelin. Boqorka beeshu go'aanka shirka wuu ka booday. Dh: diid.

4

bood: (tilmaame) midabyada fardaha mid ka mid ah oo caddaan cawl ku dheehan yahay. Faras bood ah sayladda ma laga helaa?

5

bood -da: (magac, dhedig, keli) qaab dharka loo dhago.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-kaday, -katay) Wax bukaan ah noqosho. la-mid: bukoo.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-kaday, -katay) Wax bukaan ah noqosho. m.f.dh, bukasho. la-mid: bukoo.

waa la naqliyay ✓

v. become sick, ail

waa la naqliyay ✓

-bukay / buktay: (v) become ill or sick ~ bukood. Ex: Cali wuu bukay; Ali was sick

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) bixinta timo weyn oo cufan.

waa la naqliyay ✓

1

de: become sick, ail Opp: ladanyahay 'be healthy'

2

lx: buko

3

pd: (bukaday)

4

ps: v3a=inch

5

key: buko

waa la naqliyay ✓

1

1. ° (Kood-da) Meel yare taagan; buur yar; burco.

2

2. (Kood-ka) a) Lafaha gebiga ah oo indhaha ka korreeya oo sunnayaashu ku yaalliin, midkood; goon. b) Hadal laysku qarsado; faq. c) Xodxodo.

waa la naqliyay ✓

kood¹: m.l (-dad, m.l) 1. Lafaha gebiga ah oo indhaha ka korreeya oo sunnayaashu ku yaalliin midkood. 2. Hadal hoos laysugu sheego; faq. 3. Xodxodasho. 4. Neef bayr leh oo aan la qaban karin; farow. 5. (m.l./dh) (do, m.l) Dhul siman meel ka yara sarreysa.

waa la naqliyay ✓

1

kood¹: m.l (-dad, m.l) 1. Lafaha gebiga ah oo indhaha ka korreeya oo sunnayaashu ku yaalliin midkood. 2. Hadal hoos laysugu sheego; faq. 3. Xodxodasho. 4. Neef bayr leh oo aan la qaban karin; farow. 5. (m.l./dh) (-do, m.l) Dhul siman meel ka yara sarreysa.

2

kood²: (-kood) dk.lh.l la-mid: kooda².

waa la naqliyay ✓

1

m. n. bone above the eye; temple

2

kood m. n. secret conversation, private talk

3

kood [feminine] n. hillock, small hill ~ dune

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) small hill; hillock (hilak) ~ buur-yar

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) meel yara taagan ama buur yar ah. Dh: burco, kadankood. Li: luuq, qaw. Wa: koodad.

2

kood -ka: (magac, lab, keli) lafaha gebbiga ah ee ka sarreeya indhaha ee ay sunnayaashu ku yaallaan midkood. Wa: koodad.

waa la naqliyay ✓

Dhiig

waa la naqliyay ✓

1

(n) the fluid circulated by the heart through the vascular system, carrying oxygen and nutrients throughout the body and transporting waste materials to organs that will remove the waste.

2

dhiig

waa la naqliyay ✓

/balaadh/ (n) dhiig

waa la naqliyay ✓

Dhiig

waa la naqliyay ✓

/blaadh/ (n) dhiig. bloody/blaadi/ (adj) dhiig bathyng.

waa la naqliyay ✓

n., dhiig, -gi.

waa la naqliyay ✓

/bruud/ (v) 1. karak fedheethow. 2. welwelow. (n) 3. Jhijhiiw.

waa la naqliyay ✓

1

(Bukid-da)

2

Bugto qabid; fayoobi la'aan; jirranaan.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg bug².

waa la naqliyay ✓

vl. n. ailing, becoming ill, getting sick

waa la naqliyay ✓

-da: (n) ill health; sickness (sik nes) ~ bukto

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xanuun qabid; fayoqabid la'aan. Bukid badan waa la isku nacaa.

waa la naqliyay ✓

1

de: ailing, becoming ill, getting sick

2

lx: bukid

3

pd: (-da)

4

ps: vn-f

5

see: bug

6

key: bukid

waa la naqliyay ✓

-buktada: (n) illness (iil nas); sickness (sik nes) ~ jirro, cudur, bugto

waa la naqliyay ✓

m.f.l eeg ufoo.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) nacaybsho iyo yaraysi ama quudhsi.

waa la naqliyay ✓

m.f.l eeg arkoo.

waa la naqliyay ✓

m.f.l eeg arkoo.

waa la naqliyay ✓

v.auto: select for oneself, get something for oneself

waa la naqliyay ✓

-ay / arkootay: (v) find for yourself. Ex: soo arkood meel ku anfacda; find you a suitable place

waa la naqliyay ✓

1

(fal) indhahaaga ku arag oo war ha ku qancin; adigu iskaa u arkoo.

2

arkood-ka: (magac, lab, keli) iskaa u arkitaan. Dh: arkasho.

waa la naqliyay ✓

1

de: select for oneself, get s.t. for oneself = arag + -ood

2

lx: arkood

3

pd: (arkooday / arkootay)

4

ps: v1=auto

5

key: arkood

waa la naqliyay ✓

m.dh Meel taag ah oo aan geedo lahayn.

waa la naqliyay ✓

m.dh Meel taag ah oo aan geedo lahayn. bacramid m.f.dh eeg bacran¹.

waa la naqliyay ✓

-da: (magic, dhedig, keli) dhul bannaan oo xooladaaqeen ah. Iduhu waxay ku naaxaan dhulka bacoodda ah. Dh: bocood.

waa la naqliyay ✓

(n) [Plural of bah-da] families; wives

waa la naqliyay ✓

1

(Bakool-ka)

2

1. Dhul carradiisu tahay didib ama dhooddi; dhul carro cad.

3

2. Meeraha dhulka iyo Dusaaga u dhexeeya; Waxaraxir.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. la-mid: bakaal. 2. Dhul carradiisu dibir ama dhooddi tahay; dhul carrocad ah.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. la-mid: bakaal. 2. Dhul carradiisu dibir ama dhooddi tahay; dhul carrocad ah.

waa la naqliyay ✓

1

pr. n., loc. Venus (the second planet)

2

Bakool pr. n., loc. Bakol [region in south west Somalia.]

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] red earth ~ soil

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dhul ciid guduudan leh. Dhul dal badan oo bakool ah geela ku xerriya. Dh: gabiib, qorituur.

waa la naqliyay ✓

m.f.l eeg banoo.

waa la naqliyay ✓

1

(Barood-ka)

2

Xanuun daran oo geeri ka-warqab ahi hayo; sakaraad.

waa la naqliyay ✓

1

barood¹: m.l 1. la-mid: baroodid. Baabbacada uu geela sameeyo marka uu barwaaqeysanyahay. 2. B. ah: neef sii dhimanaya jirro awgeed.

2

barood²: f.mg1 (-day, -dday) 1. Geel barwaaqeysan baabbaco sameyn. 2. Neef wax naftu markaa ka baxayso noqosho.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. critically ill person; illness that causes instant death

2

barood: v. be critically ill ~ in agony; convulse; be in a trance

waa la naqliyay ✓

1

(fal) awr, doobta soo rid.

2

barood-da: (magac, dhedig, keli) doobta awrta.

3

barood-da: (magac, dhedig, keli) baratan ama isu bixid tartan.

4

barood -da: (magac, dhedig, keli) dhibic ka midab duwan, ballaca ay ku taal.

5

barood -ka: (magac, lab, keli) sakaraadka xoolaha ee nafkadhawrka ah, gaar ahaan geela. Baroodadda big caanood hadii biidna laga waayo.

6

barood -ka: (magac, lab, keli) xadhkaha codka ee hunguriga mara. Xabeebta waxa keena cillad uu baroodku yeesho.

7

barood -ka: (magac, lab, keli) eeg ba'naan.

waa la naqliyay ✓