bukoo — Macnaha & Turjumaada

f.mg3 (-ooday, -ootay) la-mid: buko.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) la-mid: buko.

waa la naqliyay ✓

(fal) bugtaani ha kugu dhacdo oo xanuunso. Dh: jirroo.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: bukasho.

waa la naqliyay ✓

m.l eeg buko.

waa la naqliyay ✓

v.pat: get sick, become ill

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) bugtaan qabid.

waa la naqliyay ✓

1

de: get sick, become ill

2

lx: bukood

3

pd: (bukooday)

4

ps: v1=pat

5

key: bukood

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-kaday, -katay) Wax bukaan ah noqosho. la-mid: bukoo.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-kaday, -katay) Wax bukaan ah noqosho. m.f.dh, bukasho. la-mid: bukoo.

waa la naqliyay ✓

v. become sick, ail

waa la naqliyay ✓

-bukay / buktay: (v) become ill or sick ~ bukood. Ex: Cali wuu bukay; Ali was sick

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) bixinta timo weyn oo cufan.

waa la naqliyay ✓

1

de: become sick, ail Opp: ladanyahay 'be healthy'

2

lx: buko

3

pd: (bukaday)

4

ps: v3a=inch

5

key: buko

waa la naqliyay ✓

-buktada: (n) illness (iil nas); sickness (sik nes) ~ jirro, cudur, bugto

waa la naqliyay ✓

1

(Daabasha-da)

2

1. Daab la qabto u yeelasho.

3

2. Caano cusub oo danbar leh dhamid oo ku bukood.

waa la naqliyay ✓

1

(Gooryaan-ka)

2

Dixiri jaadad badan ah oo xiidmaha gudohooda ku dhasha oo ku noolaada oo lala bukoodo; ~ masas.

waa la naqliyay ✓

1

(Hinjibisa-da)

2

Bahalhoosaad yar oo nirgadhoodka u eg oo kolkol dadka indhaha iyo sanka ugax ka geliya, oo haddaan degdeg wax looga qaban lala bukoodo.

waa la naqliyay ✓

1

(Jajab-ka)

2

1. Burbur; googgo.

3

2. (lacag) cadadi.

4

3. (oogo) muruqyo xanuun.

5

4. (xisaab) tiro dhan oo qaybo is le'eg loo qaybshey, qayb ama qaybo kamid ah.

6

5. Cayayaan yar oo duuban oo girgirro yaryar leh oo aan madax iyo manjo midna lahayn: korka waxaa kaga rogan xaad cas oo wixii taabta ku jajabta oo haddaan la soo wada saarin lala bukoodo.

waa la naqliyay ✓

1

(Jan-ka)

2

1. Jacayl ama rabitin daran oo in lala bukoodo u dhow.

3

2. Wax iska jeclaysi ku dhaca naagaha uurka leh ama wallaca ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Jiil-ka)

2

1. Lakab xalleef ah iyo qolfo qallalan oo afku yeesho kolka la harraado ama la bukoodo; luun.

3

2. Wax afka lagaga xiro dhasha yaryar oo xoolaha, si ayan wax u nuugin; sees; afduub.

waa la naqliyay ✓

1

(Labacaloolyaa-ga)

2

Geed-nagaar aan qodax lahayn, oo badanaa xooluhu ayan daaqin, hadday daaqaanse ay ku bukoodaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Mingis-ka)

2

Cayaar ragga iyo dumarkuba ka qayb galaan; dhinac tumiddeedu aad bay u qurux badan tahay, dhinacna senen aad u foolxun bay ku dhisan tahay; waa loo dhacaa oo loo bukoodaa oo waxaa la qabaa in jinniyo magacyo badan leh (sida: Maamme; Yoose) ay dadka caafimaadkiisa gacanta ku hayaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Qanjirbarar-ka)

2

Qanjirka bukooda oo barara.

waa la naqliyay ✓

1

(Sun-ta)

2

Wax haddii wax yar laga cuno ama laga cabbo ama si kale oogada u gaaraan, loo dhinto ama lala bukoodo; waabaayo.

waa la naqliyay ✓

1

(Weled-ka)

2

1. Beeryarada oo bukoota; beeryaro.

3

2. Wille.

waa la naqliyay ✓

1

(Xaaka-da)

2

Dhacaan adag oo afka ka soo baxa oo ka yimaada oogada xuubabkeeda jilicsan kolka ay bukoodaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Xanuunsasha-da)

2

Xanuun iska dareemid; xanuun qabasho; bukood; jirrood.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: bukǫoni.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg buko. la-mid: bukood.

waa la naqliyay ✓

1

daacaqurun¹: m.l Daaco ur qurmoon oo ka timaadda calool cunto kala duwan qaadatay. la-mid: dacwashiir¹.

2

daacaqurun²: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Qof, cunto uu cunay ku bukooday oo naqas qurmoon bixinaya noqosho. la-mid: dacawashiir².

waa la naqliyay ✓

1

naab¹: m.l la-mid: naabid.

2

naab²: m.dh (daawo) Qolof qallalan oo fuusha bishimaha qofka marka uu harraado ama uu bukoodo; jiil.

3

naab³: f.g1 (-bay, -btay) 1. Wax fur ku adkeyn. 2. Ku n.: wax la kor saaray wax kale ku dhejin.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dyo, m.dh) (cilmiga naflayda) Qanjirro linfo sooheed ah qaybta sare ee dhuunta oo marka ay bukoodaan sanka xira.

waa la naqliyay ✓

1

shuban¹: m.l Saxaro badan, jilicsan oo nafleyda qaarkeed gadaal ka dhigto.

2

shuban²: m.l (daawo) Saxaro jilicsan ama biyo ah oo la dhigo si is daba joog ah. Waxa sabab u noqon kara xiidmaha oo bukooda (infekshan, kolaytis, iyo cudurka “crohn”), dheefdhuuqa oo xumaata, xaaladaha acsaabtu kacsantahay iyo wixi lamida. Shubanku haddii uu dheeraado ama si daran u socdo wuxu keeni karaa: biyo aad u badan,cusbooyin iyo nafaqo kale oo jirka ka baxa.

3

shuban³: f.mg1 (-bmay, -bantay; -bmi) 1. Nafley wax shuban ku dhacay noqosho. 2. Hoore wax la shubay noqosho.

4

shuban⁴: f.mg4 (-bnaa, -bnayd) 1. Hoore wax la shubay ahaansho. 2. Xoolo wax la waraabshay ahaansho.

waa la naqliyay ✓

m.l Moos waaweyn oo la kariyo. la-mid: bukaani.

waa la naqliyay ✓

bukǫoni: m.l Moos waaweyn oo la kariyo. la-mid: bukaani.

waa la naqliyay ✓

-ay / buskootay: (v) recover (ri-ka-ver); convalesce (kon-va-les); recuperate (ri-kuu-pareeyt); regain normal health; get better ~ rayso, xafaaroob

waa la naqliyay ✓

1

(Bakool-ka)

2

1. Dhul carradiisu tahay didib ama dhooddi; dhul carro cad.

3

2. Meeraha dhulka iyo Dusaaga u dhexeeya; Waxaraxir.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. la-mid: bakaal. 2. Dhul carradiisu dibir ama dhooddi tahay; dhul carrocad ah.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. la-mid: bakaal. 2. Dhul carradiisu dibir ama dhooddi tahay; dhul carrocad ah.

waa la naqliyay ✓

1

pr. n., loc. Venus (the second planet)

2

Bakool pr. n., loc. Bakol [region in south west Somalia.]

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] red earth ~ soil

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dhul ciid guduudan leh. Dhul dal badan oo bakool ah geela ku xerriya. Dh: gabiib, qorituur.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) Nafley jirranayd caafimaad helid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) Nafley jirranayd caafimaad helid. m.f.dh, biskood.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg bakool.

waa la naqliyay ✓

1

(Bunow) S Aristolochia. brateolata Lam. Aristolochiaceae.

2

S Cephalocroton cordofanus Hochst. Euphorbiaceae.

waa la naqliyay ✓

/kuukuu/ (n) guuguule (hud-hud).

waa la naqliyay ✓

n., (a bird) guuguule, -lihi, gumays, -ti.

waa la naqliyay ✓

/buu/booing, booed; (v) 1. ku fooryid (qof khudbaynaya ama jilaa iwm)(v) 2. diidmo qayaxan (tusid ama ku qaylin)

waa la naqliyay ✓

Erey tilmaama wax ama qof jooga meel kan hadla haya ka fog.

waa la naqliyay ✓

1

Koo¹: mu.ti.l (kuwoo, w) Mgacuyaal tilmaame oo lab, oo wax qofka hadlaya aad uga fog oo farta la isugu fiiqayo lagu tilmaansado.

2

koo²: mu.ac.l (kuwoo, w) 1. Magacuyaal aan cayinnayn oo lab ah oo tilmaama wax ama qof jooga meel kan hadlaya ka fog. 2. (t) la-mid: kow.

waa la naqliyay ✓

1

koo¹: mu.ti.l (kuwoo, w) Magacuyaal tilmaame oo lab, oo wax qofka hadlaya aad uga fog oo farta la isugu fiiqayo lagu tilmaansado.

2

koo²: mu.ac.l (kuwoo, w) 1. Magacuyaal aan cayinnayn oo lab ah oo tilmaama wax ama qof jooga meel kan hadlaya ka fog. 2. (t) la-mid: kow.

waa la naqliyay ✓

1

(magacuyaal) tilmaame lab oo wax qofka hadlaya aad uga fog oo farta la isugu fiiqayo lagu tilmaansado. Wa: kuwoo.

2

koo: (magacuyaal) aan cayinayn oo lab ah oo tilmaama wax ama qof jooga meel kan hadlaya ka fog. Dh: koor.

waa la naqliyay ✓

1

cf: kan, kaa(s), keer

2

de: that, those (far away ~ yonder)

3

lx: -koo

4

ps: deic-m-suf

5

key: -koo

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-'day, -'dday) Weel cadaadiska gudahiisa ku jira oo aad u batay awgeed furtuurid.

waa la naqliyay ✓

1

de: open with a pop (e.g., a can of soda or s.t. under pressure)

2

lx: bu'o

3

pd: (bu'day)

4

ps: v3b=intr

5

key: bu'o

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-cday, -catay) Badar la dubay xamur noqosho.

waa la naqliyay ✓

s.m. - god, dalool.

waa la naqliyay ✓

1

(Buda-da)

2

Iniino badar ama wax kale oo inta aad loo tumo laga dhigo bito ama habaas aan jiriir lahayn; budul.

waa la naqliyay ✓

m.dh Wax aad loo daqiiqay oo bito laga dhigay.

waa la naqliyay ✓

m.dh Wax aad loo daqiiqay oo bito laga dhigay.

waa la naqliyay ✓

Powder

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): flour, powder

waa la naqliyay ✓

-budada: (n) powder (pawdher) ~ boodhar

waa la naqliyay ✓

-da: (magacwadareed) adkaha marka la ridgo sida uu noqdo ee daqiiqda ah. Shuurada waxa laga sameeyaa budo arabikhiyeed.

waa la naqliyay ✓

1

de: flour, powder

2

lx: budo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-mass

5

key: budo

waa la naqliyay ✓

agg. - mugdi, gudcur.

waa la naqliyay ✓

n., booyad, -di.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-qday, -qatay) Weel aburan cadaadiska gudihiisa ku jiro oo batay awgeed fur tuurid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-qday, -qatay) Weel aburan cadaadiska gudihiisa ku jiro oo batay awgeed fur tuurid. m.f.dh, buqasho.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax si xoog ah u soo baxa, oodda jabso, furka tuur, wax buqanaya noqo, sida dareere, xoolo iyo waxii la mid ah. Sac buqday caycay kuma joogsado. Dh: butaac.

waa la naqliyay ✓

1

(Bura-da)

2

1. Hilib dheeri ah oo guntan oo oogada nafleyda ka soo baxa.

3

2. Dheeri, siyaado, guno.

4

3. (-°) Haan yar; aagaan.

waa la naqliyay ✓

1

buro¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Hilib aan caadi ahayn, kuusan oo jirka naflayda meel ka mid ah ka soo baxa. 2. Sed dheeraad ah oo cid la siiyo.

2

buro²: m.dh (daawo) Bararid: astaamaha caanka ah ee halaamacoodka midkood; saddexda kale waxa weeye: kul, casaan, iyo xanuun. Meesha halaamacoodsan waxa bararka u keena ayadoo xididdada yaryarka ah ee dhiigga ka yimaado dhacaan la socdaan boroteyin oo ku urura unugyada dhexdooda.

3

bųro: m.dh (-ooyin, m.l) Haan yar; aagaan. la-mid: buray².

waa la naqliyay ✓

1

buro¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Hilib aan caadi ahayn, kuusan oo jirka naflayda meel ka mid ah ka soo baxa. 2. Sed dheeraad ah oo cid la siiyo.

2

buro²: m.dh (daaw.) Bararid: astaamaha caanka ah ee halaamacoodka midkood; saddexda kale waxa weeye: kul, casaan, iyo xanuun. Meesha halaamacoodsan waxa bararka u keena ayadoo xididdada yaryarka ah ee dhiigga ka yimaado dhacaan la socdaan boroteyin oo ku urura unugyada dhexdooda.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. wart, tumor, growth

2

buro [feminine] n. extra, bonus

3

buro [feminine] n. small container for water ~ milk

waa la naqliyay ✓

1

-burada: (n) [burooyin-ka] wart (woort); tumor (tuu-mar) ~ feex, burobahalaad

2

buro: -ah: (adj) extra (ikistara); surplus (serpalas); supernumerary ~ dheeri, siyaado ah

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) wax dheeri ah. Dh: dheeri, siyaado.

2

buro -da: (magac, dhedig, keli) haan yar. Dhiil maahee waa buro maxay qaadi. Dh: aagaan.

3

buro -da: (magac, dhedig, keli) hilib soo kuusma ama guntan oo jidhka ka soo baxsan. Buro waa la gubaa beenna waa la bartaa.

waa la naqliyay ✓

Gacanqabsiga madaxa koobaaban ee madaxa raando-bireedda korkiisa ku yaal.

waa la naqliyay ✓

1

(Buta-da)

2

Geed yar oo buruq leh oo iski u baxa: wuxuu u eg yahay bataatada.

waa la naqliyay ✓

m.dh Geed-nagaar faalala leh laamo jiljilicsan, caleemo yar oo macaan oo la cuno.

waa la naqliyay ✓

m.dh Geed-nagaar faalala leh laamo jiljilicsan, caleemo yar oo macaan oo la cuno.

waa la naqliyay ✓

f. n. small plant with edible roots

waa la naqliyay ✓

name-f small plant with edible roots; lit: she who was born with too much baby fat

waa la naqliyay ✓

1

magac loo baxsho gabadh soo dhalatay iyada oo qiyaastii la yaqaannay ka buuran.

2

buto-da: (magac, dhedig, keli) geed magacii. Buto waran baraajistey, balalo qaaddaaye.

3

buto-da: (magac dhedig, keli) koox ama dad fara badan. Reer bariisanaya, buto ruux geliya, ma badbaadiyo xeerkuye, bulsho xeerka u yaalla, weligaa ha ka baydhin. Dh: hurin.

waa la naqliyay ✓

1

de: small plant with edible roots

2

lx: buto

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: buto

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ktay, -katay) la-mid: tuko.

waa la naqliyay ✓

(fal) salaad la imo oo hor Ilaahay is taag. Kol haddaad gaan gaadhay duko. Dh: tuko.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-kaday, -katay) (dii.) Cid waajib salaad gudasho. la-mid: duko.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-kaday, -katay) (dii.) Cid waajib salaad gudasho. m.f.dh, tukasho. la-mid: duko.

waa la naqliyay ✓

v. pray, say one's prayers

waa la naqliyay ✓

-tukaday / tukatay: (v) say a prayer; perform an Islamic prayer; pray (pareey)

waa la naqliyay ✓

(fal) gudo salaad lagu amray sunne iyo faralba.

waa la naqliyay ✓

1

de: pray, say one's prayers

2

initial: t

3

lx: tuko

4

pd: (tukaday)

5

ps: v3a=intr

6

key: tuko

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) 1. Ka siqasho; ka yaqyaqsasho. 2. Ka u.: wax ka tanaasulid ama ka fogaansho.

waa la naqliyay ✓

(fal) qof ama wax kale, nacaybshe iyo quudhsi u muuji. Af ka hadalka suuqiyo fadhiga kama ufoodaane.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) Cid wax ay daneyneyso la kulmid; doorasho.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) Cid wax ay daneyneyso la kulmid; doorasho. m.f.l, arkood.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax aad rabtay, indhahaaga ku arag oo hel.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) bir la tumay oo af wax gooya ama turqa leh oo samay la qabsado leh. Bakowyada intay looshadaan, beri ma doontaane. Dh: waran.

waa la naqliyay ✓