buko — Macnaha & Turjumaada

f.mg3 (-kaday, -katay) Wax bukaan ah noqosho. la-mid: bukoo.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-kaday, -katay) Wax bukaan ah noqosho. m.f.dh, bukasho. la-mid: bukoo.

waa la naqliyay ✓

v. become sick, ail

waa la naqliyay ✓

-bukay / buktay: (v) become ill or sick ~ bukood. Ex: Cali wuu bukay; Ali was sick

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) bixinta timo weyn oo cufan.

waa la naqliyay ✓

1

de: become sick, ail Opp: ladanyahay 'be healthy'

2

lx: buko

3

pd: (bukaday)

4

ps: v3a=inch

5

key: buko

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) la-mid: buko.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) la-mid: buko.

waa la naqliyay ✓

(fal) bugtaani ha kugu dhacdo oo xanuunso. Dh: jirroo.

waa la naqliyay ✓

-buktada: (n) illness (iil nas); sickness (sik nes) ~ jirro, cudur, bugto

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax isku cufan. Buukada tamayuluq baa leh.

waa la naqliyay ✓

1

(Daabasha-da)

2

1. Daab la qabto u yeelasho.

3

2. Caano cusub oo danbar leh dhamid oo ku bukood.

waa la naqliyay ✓

1

(Gooryaan-ka)

2

Dixiri jaadad badan ah oo xiidmaha gudohooda ku dhasha oo ku noolaada oo lala bukoodo; ~ masas.

waa la naqliyay ✓

1

(Hinjibisa-da)

2

Bahalhoosaad yar oo nirgadhoodka u eg oo kolkol dadka indhaha iyo sanka ugax ka geliya, oo haddaan degdeg wax looga qaban lala bukoodo.

waa la naqliyay ✓

1

(Jajab-ka)

2

1. Burbur; googgo.

3

2. (lacag) cadadi.

4

3. (oogo) muruqyo xanuun.

5

4. (xisaab) tiro dhan oo qaybo is le'eg loo qaybshey, qayb ama qaybo kamid ah.

6

5. Cayayaan yar oo duuban oo girgirro yaryar leh oo aan madax iyo manjo midna lahayn: korka waxaa kaga rogan xaad cas oo wixii taabta ku jajabta oo haddaan la soo wada saarin lala bukoodo.

waa la naqliyay ✓

1

(Jan-ka)

2

1. Jacayl ama rabitin daran oo in lala bukoodo u dhow.

3

2. Wax iska jeclaysi ku dhaca naagaha uurka leh ama wallaca ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Jiil-ka)

2

1. Lakab xalleef ah iyo qolfo qallalan oo afku yeesho kolka la harraado ama la bukoodo; luun.

3

2. Wax afka lagaga xiro dhasha yaryar oo xoolaha, si ayan wax u nuugin; sees; afduub.

waa la naqliyay ✓

1

(Labacaloolyaa-ga)

2

Geed-nagaar aan qodax lahayn, oo badanaa xooluhu ayan daaqin, hadday daaqaanse ay ku bukoodaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Mingis-ka)

2

Cayaar ragga iyo dumarkuba ka qayb galaan; dhinac tumiddeedu aad bay u qurux badan tahay, dhinacna senen aad u foolxun bay ku dhisan tahay; waa loo dhacaa oo loo bukoodaa oo waxaa la qabaa in jinniyo magacyo badan leh (sida: Maamme; Yoose) ay dadka caafimaadkiisa gacanta ku hayaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Qanjirbarar-ka)

2

Qanjirka bukooda oo barara.

waa la naqliyay ✓

1

(Sun-ta)

2

Wax haddii wax yar laga cuno ama laga cabbo ama si kale oogada u gaaraan, loo dhinto ama lala bukoodo; waabaayo.

waa la naqliyay ✓

1

(Wata-ha)

2

1. (cudur) aan laga biskoon ama in badan lala buko.

3

2. Cudur fardaha ku dhaca magaciis.

waa la naqliyay ✓

1

(Weled-ka)

2

1. Beeryarada oo bukoota; beeryaro.

3

2. Wille.

waa la naqliyay ✓

1

(Xaaka-da)

2

Dhacaan adag oo afka ka soo baxa oo ka yimaada oogada xuubabkeeda jilicsan kolka ay bukoodaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Xanuunsasha-da)

2

Xanuun iska dareemid; xanuun qabasho; bukood; jirrood.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: bukǫoni.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg buko. la-mid: bukood.

waa la naqliyay ✓

1

daacaqurun¹: m.l Daaco ur qurmoon oo ka timaadda calool cunto kala duwan qaadatay. la-mid: dacwashiir¹.

2

daacaqurun²: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Qof, cunto uu cunay ku bukooday oo naqas qurmoon bixinaya noqosho. la-mid: dacawashiir².

waa la naqliyay ✓

m.dh (daawo) Xaalad beerku buko oo ay ka dhex sameysmaan karrimo sooh mayraxeed ah kuwaasoo ay ku dhex yaallaan jasiirado ka sameeysan unugyo soo badanaya oo beddalaya kuwi dhintay. Beerku wuxu yeeshaa midab hurdi madow ah iyo kuus-kuus.

waa la naqliyay ✓

1

naab¹: m.l la-mid: naabid.

2

naab²: m.dh (daawo) Qolof qallalan oo fuusha bishimaha qofka marka uu harraado ama uu bukoodo; jiil.

3

naab³: f.g1 (-bay, -btay) 1. Wax fur ku adkeyn. 2. Ku n.: wax la kor saaray wax kale ku dhejin.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-'day, -'dday) Weel cadaadiska gudahiisa ku jira oo aad u batay awgeed furtuurid.

waa la naqliyay ✓

1

de: open with a pop (e.g., a can of soda or s.t. under pressure)

2

lx: bu'o

3

pd: (bu'day)

4

ps: v3b=intr

5

key: bu'o

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-cday, -catay) Badar la dubay xamur noqosho.

waa la naqliyay ✓

s.m. - god, dalool.

waa la naqliyay ✓

1

(Buda-da)

2

Iniino badar ama wax kale oo inta aad loo tumo laga dhigo bito ama habaas aan jiriir lahayn; budul.

waa la naqliyay ✓

m.dh Wax aad loo daqiiqay oo bito laga dhigay.

waa la naqliyay ✓

m.dh Wax aad loo daqiiqay oo bito laga dhigay.

waa la naqliyay ✓

Powder

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): flour, powder

waa la naqliyay ✓

-budada: (n) powder (pawdher) ~ boodhar

waa la naqliyay ✓

-da: (magacwadareed) adkaha marka la ridgo sida uu noqdo ee daqiiqda ah. Shuurada waxa laga sameeyaa budo arabikhiyeed.

waa la naqliyay ✓

1

de: flour, powder

2

lx: budo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-mass

5

key: budo

waa la naqliyay ✓

agg. - mugdi, gudcur.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-qday, -qatay) Weel aburan cadaadiska gudihiisa ku jiro oo batay awgeed fur tuurid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-qday, -qatay) Weel aburan cadaadiska gudihiisa ku jiro oo batay awgeed fur tuurid. m.f.dh, buqasho.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax si xoog ah u soo baxa, oodda jabso, furka tuur, wax buqanaya noqo, sida dareere, xoolo iyo waxii la mid ah. Sac buqday caycay kuma joogsado. Dh: butaac.

waa la naqliyay ✓

1

(Bura-da)

2

1. Hilib dheeri ah oo guntan oo oogada nafleyda ka soo baxa.

3

2. Dheeri, siyaado, guno.

4

3. (-°) Haan yar; aagaan.

waa la naqliyay ✓

1

buro¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Hilib aan caadi ahayn, kuusan oo jirka naflayda meel ka mid ah ka soo baxa. 2. Sed dheeraad ah oo cid la siiyo.

2

buro²: m.dh (daawo) Bararid: astaamaha caanka ah ee halaamacoodka midkood; saddexda kale waxa weeye: kul, casaan, iyo xanuun. Meesha halaamacoodsan waxa bararka u keena ayadoo xididdada yaryarka ah ee dhiigga ka yimaado dhacaan la socdaan boroteyin oo ku urura unugyada dhexdooda.

3

bųro: m.dh (-ooyin, m.l) Haan yar; aagaan. la-mid: buray².

waa la naqliyay ✓

1

buro¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Hilib aan caadi ahayn, kuusan oo jirka naflayda meel ka mid ah ka soo baxa. 2. Sed dheeraad ah oo cid la siiyo.

2

buro²: m.dh (daaw.) Bararid: astaamaha caanka ah ee halaamacoodka midkood; saddexda kale waxa weeye: kul, casaan, iyo xanuun. Meesha halaamacoodsan waxa bararka u keena ayadoo xididdada yaryarka ah ee dhiigga ka yimaado dhacaan la socdaan boroteyin oo ku urura unugyada dhexdooda.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. wart, tumor, growth

2

buro [feminine] n. extra, bonus

3

buro [feminine] n. small container for water ~ milk

waa la naqliyay ✓

1

-burada: (n) [burooyin-ka] wart (woort); tumor (tuu-mar) ~ feex, burobahalaad

2

buro: -ah: (adj) extra (ikistara); surplus (serpalas); supernumerary ~ dheeri, siyaado ah

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) wax dheeri ah. Dh: dheeri, siyaado.

2

buro -da: (magac, dhedig, keli) haan yar. Dhiil maahee waa buro maxay qaadi. Dh: aagaan.

3

buro -da: (magac, dhedig, keli) hilib soo kuusma ama guntan oo jidhka ka soo baxsan. Buro waa la gubaa beenna waa la bartaa.

waa la naqliyay ✓

Gacanqabsiga madaxa koobaaban ee madaxa raando-bireedda korkiisa ku yaal.

waa la naqliyay ✓

1

(Buta-da)

2

Geed yar oo buruq leh oo iski u baxa: wuxuu u eg yahay bataatada.

waa la naqliyay ✓

m.dh Geed-nagaar faalala leh laamo jiljilicsan, caleemo yar oo macaan oo la cuno.

waa la naqliyay ✓

m.dh Geed-nagaar faalala leh laamo jiljilicsan, caleemo yar oo macaan oo la cuno.

waa la naqliyay ✓

f. n. small plant with edible roots

waa la naqliyay ✓

name-f small plant with edible roots; lit: she who was born with too much baby fat

waa la naqliyay ✓

1

magac loo baxsho gabadh soo dhalatay iyada oo qiyaastii la yaqaannay ka buuran.

2

buto-da: (magac, dhedig, keli) geed magacii. Buto waran baraajistey, balalo qaaddaaye.

3

buto-da: (magac dhedig, keli) koox ama dad fara badan. Reer bariisanaya, buto ruux geliya, ma badbaadiyo xeerkuye, bulsho xeerka u yaalla, weligaa ha ka baydhin. Dh: hurin.

waa la naqliyay ✓

1

de: small plant with edible roots

2

lx: buto

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: buto

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ktay, -katay) la-mid: tuko.

waa la naqliyay ✓

(fal) salaad la imo oo hor Ilaahay is taag. Kol haddaad gaan gaadhay duko. Dh: tuko.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-kaday, -katay) (dii.) Cid waajib salaad gudasho. la-mid: duko.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-kaday, -katay) (dii.) Cid waajib salaad gudasho. m.f.dh, tukasho. la-mid: duko.

waa la naqliyay ✓

v. pray, say one's prayers

waa la naqliyay ✓

-tukaday / tukatay: (v) say a prayer; perform an Islamic prayer; pray (pareey)

waa la naqliyay ✓

(fal) gudo salaad lagu amray sunne iyo faralba.

waa la naqliyay ✓

1

de: pray, say one's prayers

2

initial: t

3

lx: tuko

4

pd: (tukaday)

5

ps: v3a=intr

6

key: tuko

waa la naqliyay ✓

(Bubbuco) S Crotalaria massaiensis Taub. Papilionaceae.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: bukasho.

waa la naqliyay ✓

m.l eeg buko.

waa la naqliyay ✓

v.pat: get sick, become ill

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) bugtaan qabid.

waa la naqliyay ✓

1

de: get sick, become ill

2

lx: bukood

3

pd: (bukooday)

4

ps: v1=pat

5

key: bukood

waa la naqliyay ✓

s.m. - awood sheegasho(da), ku takri-falid.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: baakad.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: baakad.

waa la naqliyay ✓

f. n. parcel, package

waa la naqliyay ✓

-baakadda: (n) parcel (paarsal); package (paakeeyj); packet (paakit)

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg baakad.

waa la naqliyay ✓

1

de: parcel, package

2

lx: baako

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

xe: I want to send this parcel to Rome.

6

xv: Waxaan rabaa inaan baakadan u diro Rooma.

7

key: baako

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) bir la tumay oo af wax gooya ama turqa leh oo samay la qabsado leh. Bakowyada intay looshadaan, beri ma doontaane. Dh: waran.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-kaday, -katay) Wax barkin ka dhigasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-kaday, -katay) Wax barkin ka dhigasho. m.dh, barkasho.

waa la naqliyay ✓

v. put a pillow under one's head; use something as a pillow

waa la naqliyay ✓

barkaday / barkatay: (v) rest on [your head], or as if on, a pillow

waa la naqliyay ✓

(fal) madaxa ku soo tiiri kiish laga buuxiyey cutub iyo waxii la mid ah, jirka intiisa kale ka sarreysiiya, dhigo barkin, saaro madaxa wax dhulka kaa celiya. Barkinta barbarkaaga taalla barko.

waa la naqliyay ✓

1

de: put a pillow under one's head; use s.t. as a pillow

2

lx: barko

3

pd: (barkaday)

4

ps: v3a=

5

key: barko

waa la naqliyay ✓

Pico

waa la naqliyay ✓

f. n. virgin, unmarried girl

waa la naqliyay ✓

-bikrada: (n) [Plural birooyin- ka] virgin (veer jin); chaste (jeeyst) woman; maiden (meeydhen) ~ bikrad

waa la naqliyay ✓

1

a: bikrad

2

de: virgin, unmarried girl

3

lx: bikro

4

pd: (-da)

5

ps: n6-f

6

key: bikro

waa la naqliyay ✓

s.m. diirdiir.

waa la naqliyay ✓

agg. - midab madowga u dhow.

waa la naqliyay ✓

1

agg. - bahaleed.

2

s.m. waxash.

waa la naqliyay ✓

1

budow¹: m.l Ka hariwaayidda laga hariwaayo xaajo la bartay oo la qaayibay. la-mid: budoobid.

2

budow²: f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Ka hariwaayid wax la bartay oo la qaayibay.

waa la naqliyay ✓

1

budow¹: m.l Ka hariwaayidda laga hariwaayo xaajo la bartay oo la qaayibay.

2

budow²: f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Ka hariwaayid wax la bartay oo la qaayibay. m.f.dh, budoobid.

waa la naqliyay ✓

agg. - qosol leh, yaab leh.

waa la naqliyay ✓

1

(Bugta-da)

2

Fayoobi la'aan; cudur; jirro.

waa la naqliyay ✓

m.dh Cudur.

waa la naqliyay ✓