boqool — Macnaha & Turjumaada

1

(Boqool-ka)

2

Qorrax kulul ku socod; dhalandhool; wirwir.

waa la naqliyay ✓

1

boqool¹: m.l la-mid: baqoolid.

2

boqool²: f.mg1 (-oolay, -ooshay) la-mid: baqool².

waa la naqliyay ✓

v. be exhausted from walking in the overhead sun

waa la naqliyay ✓

1

(fal) soco hadhimada dabadeed. Markay gadeeyeen ba way boqooleen. Dh: dhalandhool.

2

boqool -ka: (magac, lab, keli) qorrax kulayl ku socod hadhimada dabadeed. Boqoolka innaga oo seexannaa innoo dhaanta qorrax kulayl. Dh: dhalandhool. Dh: hayaan, geeddi.

waa la naqliyay ✓

1

de: be exhausted from walking in the overhead sun

2

lx: boqool

3

pd: (boqoolay)

4

ps: v1=

5

key: boqool

waa la naqliyay ✓

m.l Socod la socdo waqtiga qorraxdu aad u kulushahay. la-mid: baqoolid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: baqooli.

waa la naqliyay ✓

(fal) xilli aan caadi ahayn socod u ambabixi. Ubadka meesha ka boqooli.

waa la naqliyay ✓

1

(Boqol-ka)

2

Tiro ka koobanta toban meelood oo meeshiiba toban tahay; lanbarka sagaashan iyo sagaalka xiga oo ka korreeya; (100).

waa la naqliyay ✓

m.l.t Tiro ka kooban toban meelood oo min toban ah; “100”.

waa la naqliyay ✓

m.l.t Tiro ka kooban toban meelood oo min toban ah; 100.

waa la naqliyay ✓

num: hundred

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) hundred (han dhareedh); 100

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac. lab, keli) tiro ka kooban toban meelood oo min toban ah, sagaashan iyo sagaal ka sarreysa oo ku xigta; boqol. Nin buka boqoli u talisay.

2

boqol-ka: (magac, lab, keli) magta qof la dilay laga baxsho oo bogol neef oo geel ah. Dh: mag, diyo. boqolaad: (tilmaame) tiro lanbarro badan ah, lanbarka godka boqolka u yaal. Tusaale ahaan, 342 lambarka (3) waa boqlaad lambarka (4) waa tobnaad lambarka (2) waa koobaad.

waa la naqliyay ✓

1

de: hundred

2

lx: boqol

3

pd: (-ka Pl: boqolaal)

4

ps: num-m

5

key: boqol

waa la naqliyay ✓

مائة، مئة

waa la naqliyay ✓

1

baqool¹: m.l Safar duhurkii la socdo; dhalandhool. la-mid: baqoolid.

2

baqool²: f.mg1 (-oolay, -ooshay) Duhur, socod gelid. la-mid: boqool².

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oolay, -ooshay) Duhur, socod gelid. m.f.dh, baqoolid. la-mid: boqool.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) waqti cadceeddu kulushahay soco oo ha hadhgalin hadhimada dabadeed. Sii boqool tuulladu way fogtahaye. Dh: dhalandhool.

2

baqool -ka: (magac, lab, keli) socod dheer oo qorax kulaylaha la socdo, casar iyo duhur inta u dhaxaysa. Baqoolaha hadhsimadii, hadii buqulka lagu dhaco.

waa la naqliyay ✓

1

(Bocoo-sha)

2

Qolof bahal-galeen ah oo aalaa laga helo dhulka waayadii hore baddu fadhiyi jirtey; aleel weyn; caroog; dhulman; tammaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-lo, m.l) 1. Qolof adag oo nafley yaryar oo biyo ku nool ah galaan oo laga helo xeebaha iyo meelaha ay biyuhu ka guraan. 2. Meel calaacasha ama cagaha ka mid ah oo uu dhacaan khafiif ah galay marka cirid lagu socdo ama hawl adag gacnaha lagu qabto.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-lo, m.l) 1. Qolof adag oo nafley yaryar oo biyo ku nool ah galaan oo laga helo xeebaha iyo meelaha ay biyuhu ka guraan. 2. Meel calaacasha ama cagaha ka mid ah oo uu dhacaan khafiif ah galay marka cirid lagu socdo ama hawl adag gacnaha lagu qabto.

waa la naqliyay ✓

f. n. seashell species

waa la naqliyay ✓

-bocoosha: (n) [Pl. bocoolo- ha] seashell (sii sheel) ~ angaleel, alleel

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) jidhfo ama qolofo badan laga helo dhulka beriyihii hore baddu fadhii jirtey sida aleelo waaweyn. Bocool haddii baddu lahaan jirtey ebryihii hore bannaankay fadhil jirtaa laga helaa. Dh: tammaan, caroog, dhulman.

waa la naqliyay ✓

1

cf: aleel, laji

2

de: sea shell sp.

3

lx: bocool

4

pd: (/sha)

5

ps: n1-f

6

key: bocool

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg bakool.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhalandhool-ka)

2

Qorrax kulul ku socod; boqool; wirwir.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhalandhoolid-da)

2

Qorrax kulul ku socosho; boqoolid; wirwirid.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: boqoolin.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) baqoolid waqti cadceeddu kulushahay, socoshada hadhimada dabadeed. Sii boqoolitaan baad tihiin. Dh: dhalandhoolitaan.

waa la naqliyay ✓

(fal) cid kale, rar oo meel dheer u hayaami. Dh: boqooli, baqooli.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) socod la socdo hadhimada dabadeed. Dh: dhalandhoolid, boqoolid.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) socoshada hadhimada dabadeed. Boqoolitaan ha ha gelin adiga oo badhi cabbay Dh: dhalandhoolitaan.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) doofid; boqoolid; ambabbax.

waa la naqliyay ✓

(fal) doon iyo wixii la mid ah, boqool; ambabbax.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) halkan ka dhaqaaq oo meel kale qabo.

2

tag: (fal) «ka ~» beretanka dheeree, ka mudh, dhaaf.

3

tag: (fal) (ka ~) cid meel ama wax jira, ka reeb oo ha ku darin.

4

tag: (fal) (ka ~) meel ama cid ka anbabbax, ka boqool, ka soco. Maanta ayuu laaska ka tegey.

5

tag: (ka ~) cid ama wax meel ku dhaaf; dhig oo dhaaf. Wuxuu ka tegey qalin iyo buug.

6

tag: (ka ~) ha xusin; ha sheegin. Markuu khudbadda akhriyayey, wuxuu ka tegey intii ugu fiicnayd.

7

tag: (ka ~) qof geeryooday iyo wixii la mid ah, reeb.

8

tag: (fal) (kala ~) walaxyo isu dhowaa, kala durug, kala fogow.

9

tag: (fal) (kala ~) ka guur, isfura, kala socda. Labdii isqaban waayaa, way kala tagaan.

10

tag: (fal) (la ~) qaado oo la dhaqaaq.

11

tag: (fal) (la ~) gabadh inaad guursato darteed u kaxayso; la bax. Gabadh aan raalli ahayn, lalama tago.

12

tag: (fal) (u ~) u imaw; la kulan.

13

tag: (fal) (u ~) jinsi kaa duwan, u galmoo.

14

tag-ga: (magac, lab, keli)) barako Ilaahay dadka qaarkood raaciyo oo wixii ay ka qaybqaataanba tarmo. Taggaaga ayaa wanaagsan. Dh: cawo, nasiib, ayaan, qadan, doobir.

waa la naqliyay ✓

1

(Boqoolid-da)

2

Qorrax kulul ku socosho; dhalandhoolid; wirwirid.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: baqoolid.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: baqoolin.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) kaxayn oo hayaamin. Dh: boqoolis.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: baqoolin.

waa la naqliyay ✓

m.l Socodka duhurkii la socdo. la-mid: baqoolid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Nafley, duhur socodsiin. la-mid: baqoolsii, boqooli, boqoolsii.

waa la naqliyay ✓

m.l (-layaal, m.l/dh) 1. Qof lab ah. 2. Nin aad u fiican. la-mid: boqollow.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) aadame lab. Bogolle ninkii dilaa bogol buu bixin.

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) [Pl. boolal / boolasha] bolt (boolt); screw (iskuruu) (bool-screw)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) bir adag oo maraaro leh. daaddada ama raaska gala ee ku dhexwareega ee tanbuurka ama hogoska shaaggu ku jiro gaariga ku haya. Laba bool baa ka baxay gaariga.

waa la naqliyay ✓

1

(Qool-ka)

2

1. Suun ama xarig il leh oo maqasha iyo wixii la mid ah, surka lagaga xiro ama loo geliyo; mareeg.

3

2. Kan eyga.

4

3. Ul weyn.

5

4. Kuul.

waa la naqliyay ✓

1

qool¹: m.l (-lal, m.l) 1. Suun ama xarig siriq leh oo maqasha iyo wixi lamida surka lagaga xiro. 2. Ul weyn. 3. Kuul. 4. Summad wareeg ah oo xoolaha luqunta looga dhigo. 5. Diillin cad oo neef ido ah kurka uga taal.

2

qool²: f.g1 (-oolay, -ooshay) 1. Suun ama xarig siriq u samayn. 2. Cid khayaameyn.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.l) 1. Suun ama xarig siriq leh oo maqasha iyo wixi lamida surka lagaga xiro. 2. Ul weyn. 3. Kuul. 4. Summad wareeg ah oo xoolaha luqunta looga dhigo. 5. Diillin cad oo neef ido ah kurka uga taal.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. halter, collar, neck piece; promise, pledge, word, commitment, truce

2

qool v. put a halter ~ collar on; make a noose for

3

qool m. n. large stick ~ club

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) collar (kal'ar); a restraining rope or chain put around the neck of an animal

2

qool -ka: (n) trab (taraab) ~ dabin

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xadhig qoorta u geli.

2

qool -ka: (magac, lab, keli) kuul dahab ah ama macdan kale ah oo ay dumarku qoorta ku xidhaan. Dh: kuul.

3

qool -ka: (magac, lab, keli) xadhig yar oo qoorta lagaga xidho naylaha iyo waxaraha yaryar. Waxarta yar qoolka geli.

4

qool -ka: (magac, lab, keli) suunka eyga goorta loo geliyo

5

qool -ka: (magac, lab, keli) eeg gaar.

waa la naqliyay ✓

1

(Aqoo-sha)

2

1. Wax dad badan ka dhexeeya (cunno) kala agaasin iyo qayb-wanaaggooda.

3

2. Gooraha wax la cuno middood.

4

3. Sooryo; qorshe.

5

4. Wadid, meelgeyn.

waa la naqliyay ✓

1

aqool¹: m.l (-llo, m.dh) 1. Waqtiga hawlmaalmeedka la dhammeeyo ee guryaha loo noqdo. 2. Sida cuntada loo qaybiyo.

2

aqool²: m.dh 1. (-lo, m.dh) Gooraha wax la cuno middood. 2. la-mid: aqoolid.

3

aqool³: f.g/mg1 (-oolay, -ooshay) 1.(f.g) Dad badan cunto u qaybin. 2.(f.g) Wax dad badan ka dhexeeya maamulid. 3. (f.mg) Iyadoo hawl maalmeed la soo dhammeeyay guri u soo noqosho.

waa la naqliyay ✓

1

aqool¹: m.l (-llo, m.dh) 1. Waqtiga hawlmaalmeedka la dhammeeyo ee guryaha loo noqdo. 2. Sida cuntada loo qaybiyo.

2

aqool²: m.dh (-lo, m.dh) Gooraha wax la cuno middood.

3

aqool³: f.g/mg1 (-oolay, -ooshay) 1.(f.g) Dad badan cunto u qaybin. 2.(f.g) Wax dad badan ka dhexeeya maamulid. 3. (f.mg) Iyadoo hawl maalmeed la soo dhammeeyay guri u soo noqosho. m.f.dh, aqoolid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. mealtime; distribution (of food)

2

aqool v. distribute; serve (food)

3

aqool m. n. day

waa la naqliyay ✓

1

-ay / aqooshay: (v) cater (kayter); provide food service for:

2

aqool: - [Pl. aqoolood] (n) day (dheey). Ex: Shan aqoolood wax ma cunin; I didn't eat forfive days

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qorshe iyo qabanqaabo dhammayso oo meel ka soco. Minawarka quusaa hadduu Maarsay ka aqoolo.

2

aqool: (fal) cunto ama wax la mid ah, kala qaybqaybi oo kala qoqob; kala qarqoor oo kala googgoo.

3

aqool -ka: (magac, lab, keli) qabanqaabo iyo qorshe dhammayntii. Dh: maamul, agaasin.

4

aqool -ka: (magac, lab, keli) wax dad badan ka dhexeeya kala qaybin oo qayb u badin.

5

aqool -ka: (magac, lab, keli) meel ka socod; meel ka dhaqaaqid.

6

aqool -ka: (magac, lab, keli) goorta shaqooyinka la dhameeyo ee guryaha loo hoydo.

7

aqool -sha: (magac, dhedig, keli) milayada wax la cuno middood.

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) curdinka qodaxda galoolka, waadhida iyo sarmaanta. Sida geriga bayraha ah bay, bocosha laacdaaye. Dh: canbuul.

waa la naqliyay ✓

1

(Boho-sha)

2

Dillaac weyn oo dhulka ku yaal oo ballaar iyo qoddo fogaan isku darsaday; god weeyn.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-lo, m.l) Jeex hoos u dheer biyo iyo wixi lamida sameeyeen oo dhulka ku yaal.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-lo, m.l) Jeex hoos u dheer biyo iyo wixi lamida sameeyeen oo dhulka ku yaal.

waa la naqliyay ✓

f. n. ditch, hole in the ground, ravine

waa la naqliyay ✓

-bohosha: (n) [Pl. boholo-ha] a large cave (keeyv); ditch (dish); trench (tareenji); cavern (kaaven) ~ qaxaab, booraan

waa la naqliyay ✓

1

-sha: (magac, dhedig, keli) god hoos u dheer oo dhulka meelaha dooxyada ah ku yaalla. Bohol hadimo ha qodin haddaad qoddana ha dheerayn ku dhiciyaana lama ogee.

2

bohol-sha: (magac, lab, keli) god dheer oo hoos loo qodo oo badarka lagu kaydsado. Bohol hadimo ha qodin ku dhici doonteena mooyee.

waa la naqliyay ✓

1

cf: haadaan, hataq, hog

2

de: ditch, hole in the ground, ravine

3

lx: bohol

4

pd: (/sha)

5

ps: n1-f, n2-f

6

key: bohol

waa la naqliyay ✓

مَسَالٍ

waa la naqliyay ✓

1

(fal) waxyaabo qoqoyan isku dardar oo isku laaq.

2

bojol -ka: (magac, lab, keli) wax qoyan oo la isku walaaqo. Dh: xash, walaaq.

waa la naqliyay ✓

1

(Bolol-ka)

2

(qori, ilig, kd.) duugoobey ama bahal galay oo xorshosh noqday.

waa la naqliyay ✓

1

bolol¹: m.l 1. B. ah: qori iyo wixi lamida marka ay duug ama bahal awgiis xorshosh noqdaan. 2. B. ah: miro daawo iyo wixi lamida oo faaday ama xorshashay. 3. la-mid: bololid.

2

bolol²: f.mg1 (-olay, -oshay) 1. Qori iyo wixi lamida duugnimo ama bahal galay awgeed xorshashid. 2. Miro daawo iyo wixi lamida faadid ama xorshoshid.

waa la naqliyay ✓

1

bolol¹: m.l 1. B. ah: qori iyo wixi lamida marka ay duug ama bahal awgiis xorshosh noqdaan. 2. B. ah: miro daawo iyo wixi lamida oo faaday ama xorshashay.

2

bolol²: f.mg1 (-olay, -oshay) 1. Qori iyo wixi lamida duugnimo ama bahal galay awgeed xorshashid. 2. Miro daawo iyo wixi lamida faadid ama xorshoshid. m.f.dh, bololid.

waa la naqliyay ✓

1

v. become decayed, rot

2

bolol vl. n. decay, rotting; wear and tear

waa la naqliyay ✓

1

-yey boloshay: (v) mold / (moowldh) also mould; become moldy; decay (di keey)

2

bolol -ka: (n) mold (moowldh); rotted matter; dry rot

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ilig, laf, qori, geed ama miro, qallal oo duugow. Xagar ingegay bololi ogaa. Dh: xorshosh.

2

bolol -ka: (magac, lab, keli) ilig, laf, qori ama geed gaboobay oo xar galay. Bolol noqdaa xar hadduu geed gala e'. Dh: xorshosha.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Boqon-ka) Xarigga, seedda boqonta laga sameeyo, oo qaansada.

2

2. (Boqon-ta) Seedda ciribta iyo muruqa kubka isu haysa; faysha shanshada iyo dhudhunka isu haysa; fayl.

waa la naqliyay ✓

1

boqon¹: m.l (-nno, m.dh) Xarig laga sameeyo seedda boqonta oo lagu xiro qaansada.

2

boqon²: m.dh (-qno, m.l) Seedda, ciribta iyo muruqa kubka isu haysa.

3

boqon³: m.dh (-qno, m.l) (cilmiga naflayda) Xarriiq toosan oo isku xirta laba barood oo ku dul yaalla xood. Tusaale ahaan, xarriijinta isku xirta laba barood oo ku yaalla meeriska goobada waa b..

waa la naqliyay ✓

1

boqon¹: m.l (-nno, m.dh) Xarig laga sameeyo seedda boqonta oo lagu xiro qaansada.

2

boqon²: m.dh (-qno, m.l) Seedda, ciribta iyo muruqa kubka isu haysa.

3

boqon³: m.dh (-qno, m.l) (cilmiga naflayda) Xarriiq toosan oo isku xirta laba barood oo ku dul yaalla xood. Tusaale ahaan, xarriijinta isku xirta laba barood oo ku yaalla meeriska goobada waa b..

waa la naqliyay ✓

Chord

waa la naqliyay ✓

1

m. n. bowstring

2

boqon [feminine] n. ankle, Achilles tendon

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) Achilles tendon (a kii- lis ten dhen) fayl

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) meel biyo mareen doox ah ku yaal, marka roobku helo ee biyuhu maraan geelu ku dhaco oo uu ku jabo.

2

boqon -ka: (magac, lab, keli) xadhig kasta oo seedda boqonta laga sameeyo. Xadhig bogon ah iyo xaabo galool ah labaduba adayg badan.

3

boqon-ka: (magac, lab, keli) shaadhadhka, koorarka iyo dharka kale ee tolan, duleeka galuuska lagu xidho.

4

boqon -ta: (magac, dhedig, keli) seedda dhuuban ee ka danbaysa labada kuraamood ee cidhibta iyo duubiga u dhaxaysa.

waa la naqliyay ✓

1

(Boqor-ka)

2

1. Nin tol ama qaran u taliya; madaxa boqortooyada.

3

2. Dhuub maro ah oo faraq leh oo dumarku dhexda ku xirto.

waa la naqliyay ✓

1

boqor¹: m.l (-rro, m.dh) 1. Nin madax u ah tol ama qaran oo xakunkiisu dhaxaltooyo yahay. 2. Maro dhuuban, dheer, qurux badan, dacallada bul ku leh oo haweenku dhexda ku xirtaan. 3. B. ah: neef riyo ah oo dhexda midab ku leh.

2

boqor²: f.g1 (-qray, -qortay; -qri) Qof boqornimo u caleemo saarid.

waa la naqliyay ✓

1

boqor¹: m.l (-rro, m.dh) 1. Nin madax u ah tol ama qaran oo xakunkiisu dhaxaltooyo yahay. 2. Maro dhuuban, dheer, qurux badan, dacallada bul ku leh oo haweenku dhexda ku xirtaan. 3. B. ah: neef riyo ah oo dhexda midab ku leh.

2

boqor²: f.g1 (-qray, -qortay; -qri) Qof boqornimo u caleemo saarid. m.f.dh, boqrid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. king

2

boqor v. make king, crown

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) [Pl. boqoro-da] king (king)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) boqor ka dhig. Boqor da' yar bay beeshu boqortay. Dh: caleemasaar

2

boqor: magac loo baxsho wiil loo farrinayo in uu noqdo bogor dadka u taliya.

3

boqor -ka: (magac, lab, keli) boqortooyada ninka madaxa u ah; nin qabiil u taliya.

4

boqor -ka: (magac, lab, keli) marka suurad Quraan ah dhammaato halka u danbaysa kitaabka ama looxa xaradhka kaga yaalla ee kala saara dhammaadka iyo bilowga labada suuradood, bisinka laga horreysiiyo. Dhammaadka suuradda boqorka ku xijisii.

5

boqor -ka: (magac, lab, keli) jeex maro faraqyo leh oo dumarku dhexda ku xidhaan. Dhacle baarka loo seesay iyo boqor wada xiyaakhaysan.

6

boqor -ka: (magac, lab, keli) qof dabci fiican iyo xurmo isku darsaday oo la wada jecelyahay.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-raday, -ratay) Qof boqornimo u caleemo saarasho.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) boqor caleemasaaro.

2

boqro: (fal) boqor dhexda ku xidho.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., [collective] knowledge

2

oqoon v.-inf: to know, recognize

3

oqoon v., neg., simple past tense: did not know

4

oqoon v., neg.-imp: don't know!, don't recognize!

5

oqoon v., neg., opt. form: may someone not know!

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) 1. knowledge (noolij)-, information, learning, erudition, lore ~ cilmi, aqoon. 2. (v) kown (noow); identify (eey dhan-tifaay); recognize (rek'agnaayz). Ex: ma oqoon kartaa, haddii aad aragtid; can you recognize, ifyou saw it

waa la naqliyay ✓

imperative v., sg. know it!

waa la naqliyay ✓

1

a: aqood

2

de: know it!

3

lx: oqoow

4

pd: (aqoow)

5

ps: v4d-imp-sg

6

key: oqoow

waa la naqliyay ✓

1

(Bakool-ka)

2

1. Dhul carradiisu tahay didib ama dhooddi; dhul carro cad.

3

2. Meeraha dhulka iyo Dusaaga u dhexeeya; Waxaraxir.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. la-mid: bakaal. 2. Dhul carradiisu dibir ama dhooddi tahay; dhul carrocad ah.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. la-mid: bakaal. 2. Dhul carradiisu dibir ama dhooddi tahay; dhul carrocad ah.

waa la naqliyay ✓

1

pr. n., loc. Venus (the second planet)

2

Bakool pr. n., loc. Bakol [region in south west Somalia.]

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] red earth ~ soil

waa la naqliyay ✓