Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

f.g2 (-iyay, -isay) Dab iyo wixi lamida holcin.

waa la naqliyay ✓

v. start a fire, give off light

waa la naqliyay ✓

-yey -say: (v) make fire huri

waa la naqliyay ✓

(fal) dab yar shid. Ayeeyadaa dabka u biri oo dheriga u saar. Dh: daar, huri, bidhi. Li: demi, bakhtii, baqtii.

waa la naqliyay ✓

1

de: start a fire, give off light

2

lx: biri

3

pd: (biriyey)

4

ps: v2a=

5

key: biri

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax si tiradoodu u badato uruurin. 2. Wax inta uu yahay wax kale oo la nooc ah ku kordhin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax si tiradoodu u badato uruurin. 2. Wax inta uu yahay wax kale oo la nooc ah ku kordhin. m.f.dh, biirin.

waa la naqliyay ✓

v. increase, add to, accumulate

waa la naqliyay ✓

(fal) in ku dar oo kordhi. Mishaharka dadka u biiri. Dh: kordhi.

waa la naqliyay ✓

1

de: increase, add to, accumulate

2

lx: biiri

3

pd: (biiriyey)

4

ps: v2a=

5

key: biiri

waa la naqliyay ✓

1

(Birid-da)

2

Iftiin yar oo meel ka bilig yiraahda; daarmid; hurid; shidmid; hillaacid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg bir³.

waa la naqliyay ✓

vl. n. sparkling

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg bidhid.

waa la naqliyay ✓

1

de: sparkling

2

lx: birid

3

pd: (-da)

4

ps: vn-f

5

key: birid

waa la naqliyay ✓

1

(Birin-ta)

2

Dab yar daarid; iftiin yar muujin; shidid, hurin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg biri.

waa la naqliyay ✓

vl. n. starting a fire with sparks

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) dab yar shididdii. Birinta dabka xaabo guritaan baa ka horreeya. Dh: daarid, hurin, bidhin. Li: demin, bakhtiin, baqtiin.

2

birin -ta: (magac, dhedig, keli) hillaacidda cirka ama birbirqidda.

waa la naqliyay ✓

1

de: starting a fire with sparks

2

lx: birin

3

pd: (-ta)

4

ps: vn-f

5

key: birin

waa la naqliyay ✓

1

(Biriq-da)

2

Gantaal xoog ah oo ololaysa oo daruuraha da'a haya ka timaadda; danab; jac; (ama wiriq).

waa la naqliyay ✓

1

biriq¹: m.dh Gantaal danab ah, xoog badan, wuxuu ku dhaco dila oo ka dhasha isku dhac daruuro marka roob da'ayo. la-mid: wiriq.

2

biriq²: f.mg1 (-rqay, -riqday; -rqi) Iftiin yar oo muuqday dhaqso u qarsoomid.

waa la naqliyay ✓

1

biriq¹: m.dh Gantaal danab ah, xoog badan, wuxuu ku dhaco dila oo ka dhasha isku dhac daruuro marka roob da'ayo. la-mid: wiriq.

2

biriq²: f.mg1 (-rqay, -riqday; -rqi) Iftiin yar oo muuqday dhaqso u qarsoomid. m.f.dh, birqid.

waa la naqliyay ✓

f. n. lightning, thunderbolt

waa la naqliyay ✓

-da: (n) thunderbolt (than dher boolt); a flash of lightning ~ wiriq

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg bidhiq.

waa la naqliyay ✓

1

de: lightning, thunderbolt

2

lx: biriq

3

pd: (-da)

4

ps: n2-f

5

key: biriq

waa la naqliyay ✓

برق

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) hurinta dab yar. Dh: bidhis, daaris, huris. Li: demis, bakhtiis.

2

biris-ta: (magac, dhedig, keli) eeg bidhid.

3

biris -ta: (magac, dhedig, keli) leexista ama laabista walax fidsan.

waa la naqliyay ✓

1

(Birri-ga)

2

Dhulka intiisa engegan; inta aan baddu ku fadhiyin; dhul.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Dhulka intiisa aan bad ahayn. 2. Dhul. la-mid: berri¹.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Dhulka intiisa aan bad ahayn. 2. Dhul.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] land (as opposed to sea)

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) land (laandh) ~ dhul. Ex: badda iyo birriga; the sea and the land

waa la naqliyay ✓

1

a: berri

2

de: land (as opposed to sea)

3

lx: birri

4

pd: (-ga)

5

ps: n0-m-col

6

key: birri

waa la naqliyay ✓

1

(Bariiq-a)

2

Galka ku rogan iniinaha bariiska intaan la tumin; (ama biriiq).

waa la naqliyay ✓

1

(Biriir-ta)

2

1. Wejiga bartankiisa: salaan.

3

2. Wejitub.

waa la naqliyay ✓

1

(Birikinnaas-ka)

2

Yabaq carruureed.

waa la naqliyay ✓

1

(Birinbirqayn-ta)

2

Cayaar-carruureed aan hab lahayn cayaarid; farsamo birinbirqada carruurta u eg, samayn; faranfardayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Birinbirqa-da)

2

Cayaar-carruureed aan hab ama madax iyo manjo midna lahayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Daarid-da)

2

1. Dab birin, ifin, shidid, hurin.

3

2. Taabasho; maagid, daandaansi.

waa la naqliyay ✓

1

(Daaris-ta)

2

1. Daarid, birin.

3

2. Taabad, daandaansad.

waa la naqliyay ✓

1

(Danab-ka)

2

1. Gantaal xoog ah oo jacaysan oo ololaysa oo ka soo dillaacda kolka daruuraha da'a hayaa inta isjiiraan qarxadaan oo onkod iyo hillaac isku daraan; wiriq, biriq.

waa la naqliyay ✓

1

°(Durdura-da)

2

Orod culus oo xooluhu ay u ordaan, kolkay barwaaqaysan yihiin oo ladan yihiin; orod-cayaareedka xoolaha; baabbaco; birinbirqo.

waa la naqliyay ✓

1

(Faranfardayn-ta)

2

Birinbirqayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Fooltub-ka)

2

Wejikaduud; jirxumayn; biriir iska kicis.

waa la naqliyay ✓

1

(Fooltubid-da)

2

Weji kaduudid; biriir iska kicin; jirxumayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Gamuun-ka)

2

Ul dhuuban oo toosan oo af gamuuxar leh ama afka biri kaga jirto oo qaansada laga rido; leeb.

waa la naqliyay ✓

1

(Giir-ka)

2

1. (midab) isku dhafan; baraashirix.

3

2. Surka xaggiisa danbe; jeego; qadaad.

4

3. Joof; gan; bulbul.

5

4. Biriir; wejitub; fooltub.

6

5. Dhibco ama baro yaryar oo wejiga ku yaal; furuqdhoon.

waa la naqliyay ✓

1

(Hinbiriirsasha-da)

2

Weji tubid sida qof ooyi doona ama qawadsan ama aan dhab wax u arag oo indhaha xoog ka raadina haya; wejiga biriir u yeelid.

waa la naqliyay ✓

1

(Wiriq-da)

2

1. Biriq.

3

2. Halaq aan wax qaniinin.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: biriir.

waa la naqliyay ✓

1

(Bir-ta)

2

1. Macaadinta dhulka laga helo mid kamid ah: aad buu u adag yahay, qaabkii la doonona waa loo yeeli karaa waxtarkiisana lama koobi karo.

3

2. Daloolka yar oo gaashida madow oo isha ku yaal; wiilka isha.

waa la naqliyay ✓

1

bir¹: m.dh (-ro, m.l) 1. Macdanta dhulka laga qodo nooc ka mid ah, adag oo waxyaabo laga sameeyo oo danabka iyo kulkana si fiican u gudbiya. 2. B. isha: barta yar madow, oo wax lagu arko. 3. la-mid: birajuuraan.

2

bir²: m.dh (kiimika) Curiye kasta oo kiimikaad oo ah adke widhwidha, danabka iyo kulkana si fiican u gudbiya.

3

bir³: f.mg1 (-ray, -rtay) Wax sida iftiin bilig dhihid.

waa la naqliyay ✓

1

bir¹: m.dh (-ro, m.l) 1. Macdanta dhulka laga qodo nooc ka mid ah, adag oo waxyaabo laga sameeyo oo danabka iyo kulkana si fiican u gudbiya. 2. B. isha: barta yar madow, oo wax lagu arko. 3. la-mid: bir-ajuuraan.

2

bir²: m.dh (kiim.) Curiye kasta oo kiimikaad oo ah adke widhwidha, danabka iyo kulkana si fiican u gudbiya.

waa la naqliyay ✓

Metal

waa la naqliyay ✓

1

f. n. pupil of the eye

2

bir [feminine] n., [collective] iron; metal

waa la naqliyay ✓

1

ta: (n) [Pl. biro-biraha] metal (metal); steel (istiil); iron (aa-yan)

2

bir -ta: (n) iris of the eye; pupil (piyuu-pel)

waa la naqliyay ✓

1

Ferro

2

Iron

waa la naqliyay ✓

1

(fal) eeg bidh.

2

bir-ta: (magac, dhedig, keli) walax aad u adag oo aan dhayal lagu loodin karin oo macdan adag laga sameeyo. Bi'i waa jacaylow, boogaan la dhayinoo, cidi baanan karinoo, beerkiyo wadnaha iyo, bogga kaaga taalliyo, inuu yahay bir caashaqu, been baa u haystee. Dh: xadiid.

3

bir-ta: (magac, dhedig, keli) dalool yar oo ah barta madow ee isha ku yaal; isha weelkeeda. Dh: inan, idhan.

4

bir -ta: (magac, dhedig, keli) iftiin yar oo hal mar muuqda, degdegna u dema. Iftiin baa buulka bir ka yidhi deedna bakhtiyey. Dh: bilig, bidh.

5

bir -ta: (magac, dhedig, keli) orod degdeg ah oo dhakhso badan. Yartii halkan joogtay halmar unbay bir tiriye xaggay u kacday. Dh: bidh.

waa la naqliyay ✓

1

de: iron (the powder used as medicine)

2

lx: bir

3

pd: (-ta)

4

ps: n0-f-mass

5

key: bir

waa la naqliyay ✓

حديد

waa la naqliyay ✓

v., sg., simple past tense: I said

waa la naqliyay ✓

(v) [past tense] I said (seeydh); told (tooldh), —waxaan iri: I said, —waxuu yiri; he said, —waxay tiri; she said. —waxay yiraahdeen; they said, —waxaan niri; we said

waa la naqliyay ✓

1

de: I said

2

lx: iri

3

pd: (idhi)

4

ps: v4a-1sg-past

5

xe: Do you remember what I told you yesterday?

6

xv: Miyaad xasuusataa waxaan shalay kugu iri?

7

key: iri

waa la naqliyay ✓

1

1. (Bari-da) Salka dadku ku fariisto; labada doollood wadajirkooda; (idaha) xubinta weyn oo baruurta ah oo dabaggibinta, ama subagga laga shiilo.

2

2. (Bari-ga) Qofka woqooyi ujeeda, docda midigtiisa ku abbaaran; docda qorraxdu kasoo baxdo; qorraxkasoobbax.

waa la naqliyay ✓

1

bari¹: m.l Jahada ay qoraxda ka soo baxdo.

2

bari²: m.dh 1. Cadka baruurta ah oo ka baxa dibka idaha. 2. (-iyo, m.l) Salka dadku ku fariisto. 3. (-iyo, m.l) Buruq.

3

bari³: f.g/mg1 (-ryay, -riday; -ryi) 1. (f.g) Cid wax ay leedahay ama ka mas'uul tahay si debecsan u weyddiisasho. 2. (f.mg) Habeen meel u hoyasho.

waa la naqliyay ✓

1

bari¹: m.l Jahada ay qoraxda ka soo baxdo.

2

bari²: m.dh 1. Cadka baruurta ah oo ka baxa dibka idaha. la-mid: badhi. (-iyo, m.l) Salka dadku ku fariisto. 3. (-iyo, m.l) Buruq.

3

bari³: f.g/mg1 (-ryay, -riday; -ryi) 1. (f.g) Cid wax ay leedahay ama ka mas'uul tahay si debecsan u weyddiisasho. 2. (f.mg) Habeen meel u hoyasho. m.f.dh, baryid.

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. Bari, East [coastal region in north east Somalia.]

waa la naqliyay ✓

1

v. beg, entreat, implore, request a favor, pray

2

bari: v. break (of day)

3

bari: pr. n., loc. east

4

bari: [feminine] n. buttocks; fat tail (of a sheep)

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (n) east (iist) Ex: Bariga dhexe; Middle East

2

bari: -da: (n) rump (ramp); posterior (postiiriyar); buttock (ba-tek)

3

bari: -baryey bariday: (v) beg (beeg); cadge (kaaj); solicit (soli- sit); plead (piliidh); entreat (en-tiriit) ~ tuug Syn: crave, beseech, implore, importune

4

bari: -baryey: (v) 1. the beginning of the new day; dawn (doon) ~ waabari. Ex: waagii ma baryey? did the dawn appear? 2. [with prepositon ku] -ku bari -baryey/bariday: (v) go by; spend or pass the night; elapse (il apsi) Ex: maxaad ku bariday? how the night went by?

waa la naqliyay ✓

1

(fal) nabad ku waaberiiso. Akambultee ma barideen baa ka fiican. Dh: cawabbari.

2

bari: (fal) Eebbi ama cidkale wax weydiiso. Eebbe la kala baryi og. Dh: tuug, baryootan.

3

bari -da: (magac, dhedig, keli) 'idaha' xubinta dabada kaga taal ee baruurta ah, subagga laga shiilo. Bari xun barya badan qudhmisa. Dh: badhi.

4

bari -da: (magac, dhedig, keli) subagga badhida idaha laga saaro ama laga shiilo. Bari ninkii cabbaa saw ladaabyo dili mayso. Dh: badhi.

5

bari -ga: (magac, lab, keli) jihada qorrax ka soo baxa, markaad woqooyi u jeeddid kaa qabata midig. Cadceeddu Bari bay ka soo baxdaa galbeed na way u dhacdaa. Dh: bugux, qorraxkasoobbax, qorraxkasoobbax. Li: cadceedudhac, qorraxudhac, galbeed, qorraxsin.

waa la naqliyay ✓

دبر، شرق

waa la naqliyay ✓

1

(Beri-ga)

2

1. Waa; jeer; seben.

3

2. Afar iyo labaatan saac; dharaar; maalin; casho.

waa la naqliyay ✓

1

beri¹: m.l 1. Waqti aan xaddidnayn ee la soo dhaafay; waa; jeer; seben. 2.(-iyo m.dh) Dharaar iyo habeenkeeda. 3. B.ga: maanta.

2

beri²: f.mg1 (-iyay, -iday; -iyi) Maalin bilaabasho, waagii baa bariyay.

waa la naqliyay ✓

1

beri¹: m.l 1. Waqti aan xaddidnayn ee la soo dhaafay; waa; jeer; seben. 2.(-iyo m.dh) Dharaar iyo habeenkeeda. 3. B.ga: maanta.

2

beri²: f.mg1 (-iyay, -iday; -iyi) Maalin bilaabasho, waagii baa bariyay. m.f.dh, beriyid.

waa la naqliyay ✓

m. n. day, time, period

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) [Pl. beryo-beryaha] 1. once (wanis)-, one time in the past; Ex: beri baa waxaa jiray..; once upon a time... —beri hore: a time ago; long time age

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) wakhti la soo dhaafay oo sannado tegey. Beri hore waxa jirey buti la odhan jirey Dhegdheer. Dh: waa, seben.

2

beri: (tilmaame) aan denbi gelin, aan eed lahayn. Beri baan ka ahay eeddaas la i daba wado.

3

beri-ga: (magac, lab, keli) maalin iyo habeenkeed. Laba beri baa Dikhil loo dhexaa.

waa la naqliyay ✓

1

de: day, time, period

2

lx: beri

3

pd: (-ga Pl: beryo (/ha))

4

ps: n1-m-time

5

xe: some time later

6

xv: berigii dambe

7

key: beri

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Hoog iyo dhibaato gaarsiin; hoojin, beleyn. 2. Hawl, arrin iyo wixi lamida si gurracan u fulin. 3. “Ka bi'i”: wax meel ku yaal ka tirid; baabi'i.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Hoog iyo dhibaato gaarsiin; hoojin, beleyn. 2. Hawl, arrin iyo wixi lamida. si gurracan u fulin. 3. Ka bi'i: wax meel ku yaal ka tirid; baabi'i. m.f.dh, bi'in.

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) 1. smear (ismiir) Ex: walax wasakh ah baa lagu bi'iyey; he was smeared with dirty substance. 2. spoil (ispooyl) ~halee

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ka masax meeshii uu ku yaallay. Ka bi'i looxa khadka. Dh: baabi'i, tirtir.

2

bi'i: (fal) jar ka tuur, ka lumi dhaqanka fiican, dhib iyo dhibaato u gayso, dhibdhac ku keen. Hablayahow diintii ka baydhee, dhaqankii bi'isee, maad is badhqabataan. Dh: lumi, baabi'i, hallee. Li: toosi, hagaaji, wanaaji.

waa la naqliyay ✓

1

de: spoil, ruin; obliterate, erase, wipe out rw: ba'

2

lx: bi'i

3

pd: (bi'iyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: bi'i

waa la naqliyay ✓

(fal) meel daloosha ama bannaan wax ku juf. Fudhadii jiirka waan bikay. Dh: qufee, gufay, awd.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh 1. Nasiib wacan. 2. Sharaf wacan.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) tiro ama muuqaal yar. Daraawiish ninkii bili u filay, waw badownimo e'.

2

bili-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar wiilal iyo hablo wada dheelaan oo la ciyaaro habeen iyo dharaarba. Waxa la ciyaaraa barqada intay xooluhu ku maqan yihiin xilli barwaaqeedka. Waxa kale oo la ciyaaraa aroosku marka uu cusub yahay ee uu afartan bixin.

3

bili-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar carruurtu ku ciyaaraan ul dheer iyo qori yar oo balan oo inta god la jeexo qoriga yar la dul dhigo ul kor loogu tuuro inta uu soo lalmanayana dhexda usha lagaga dhifto oo kolba inta uu godka ka fogaaday usha lagu dhereriyo laguna kala badiyo.

4

bili -ga: (magac, lab, keli) saaciido wanaag. Bili nimaan lahayn baa xarbiga biid ka tarahayne. Dh: ayaan, nasiib.

5

bili-ga: (magac, lab, keli) marada haweenka inta u hoosaysa; xaynka haweenka.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: beni.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) in aad u yar oo aan qiimo badan lahayn oo lacag ah. Dh: beesad. binii'aadannimo-da: (magac, dhedig, keli) eeg banii'aadannimo.

waa la naqliyay ✓

/berdh/ (n) 1. shimbir 2. qofka jarmaada (kallaha). e.g. early bird.

waa la naqliyay ✓

/biirdh/ (n) shimbir.

waa la naqliyay ✓

n., shimbir, -ti; birds in general, haad, -di; (fowls) dooro, -adi; kinds: doorey, -di, fin, -ti, gallow, -gi... (see Somali-English Vocabulary).

waa la naqliyay ✓

1

(Bira-ha)

2

Haruub aan weyneyn oo aan dhiil lahayn oo xoolaha lagu maalo; doobi yar.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rayaal, m.l/dh) Weel qori ka samaysan leh af ballaaran sidde la qabsado oo geela lagu maalo, gaawe, toobke. la-mid: bure.

waa la naqliyay ✓

m. n. milk container, milking vessel

waa la naqliyay ✓

Digitaria pennata 10

waa la naqliyay ✓

1

(Bire) May Aristida sieberiana Trin. Gramineae.

2

N Aristida somalensis Stapf. Gramineae.

3

C, S Aristida mutabilis Trin. & Rupr. Gramineae.

4

S Aristida kelleri Hack. Gramineae.

5

S Aristida stenophylla Henr. Gramineae.

6

N Aristida triticoides Henr. Gramineae.

7

N Bothriochloa radicans (Lehm.) A. Camus. Gramineae.

8

C Enneapogon schimperanus (A.Rich.) Renv. Gramineae.

9

C Digitaria pennata (Hochst.)T. Cooke. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) hadhuub laga tolo xididka argeegta, qabada iyo waxii la mid ah oo xoolaha lagu maalo, doobi yar. Biraha caanaha ugu shub cunugga. Dh: bidhe, doobke.

2

bire -ha: (magac, lab, keli) qolofta hadhuudhka, bariiska iyo waxii la mid ah ku rogan. Biraha ka gur bariiska. Dh: bariiq, bidhiiq.

waa la naqliyay ✓

1

a: bure

2

de: milk container, milking vessel

3

lx: bire

4

pd: (/ha)

5

ps: n7-m

6

key: bire

waa la naqliyay ✓