biqlay

-ta: (magac, dhedig, keli) codka biiqbiiqda oo is daba joog ah loo sameeyo. Biiqlayn badana ma dhoortaxaliil baa dabada gashay. Dh: biilayn.

(Biglayn-ta)

Hadba big leh; bidhaamo googgo'an oo degdeg isu dabajooga, samayn.

m.f.dh eeg biglee.

vl. n. twinkling, flashing

-ta: (n) twinkling or flashing light; flicker, glimmer ~ biliglayn

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg bidhlayn.

de: twinkling, flashing

lx: biglayn

pd: (-ta)

ps: vn-f

key: biglayn

m.dh la-mid: ballayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) cunug afartan cisho jira cid dusha u saarid oo dibadda warwareejin. Billaynta carruurta waxa lagu balleeyaa kolba qofka la doorbidayo. Dh: gardaadin, ballayn.

(Bislayn-ta)

Wax bisil ka dhigid.

m.f.dh eeg bislee. la-mid: bislays.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax bissil ka dhigid. Bislayn intaa ka badan looma baahnee dheriga ka soo rog. Dh: bislays.

m.l la-mid: bislayn.

-ka: (magac, lab, keli) wax bislayn. Bislays dheriga oo ku dhow buu dabku ka bakhtiyey.

m.l (botani) Geed-gaab leh dheecaan guduudan, laamo dhuudhuuban oo ka baxa dhulka jilicsan oo aan lahayn qodax.

m.l (botani) Geed-gaab leh dheecaan guduudan, laamo dhuudhuuban oo ka baxa dhulka jilicsan oo aan lahayn qodax.

Jatropha arguta 40

f. n. whooping cough

(fal) oy adiga oo 'hiiq' dhabanaya.

a: xiiqley

de: whooping cough

lx: hiiqlay

pd: (/da)

ps: n-f

key: hiiqlay

m.dh la-mid: hiqhiqlayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) cod googo'an oo ka dhasha oohin la isku celiyo iyo ciilkaambi.

m.l la-mid: hiqhiqlayn.

(fal) cid kale, isha ku mud; cid kale, ku legad isha. Dh: cawri, dhabo, ilee.

ilay: (fal) iftiin u yeel; mugdiga ka saar. Dh: ifi.

m.l Dibi dhufaan ah oo shilis.

m.l Dibi dhufaan ah oo shilis.

-ga: (magac, lab, dhedig) jaad ka mid ah haadda waaweyn ee hilibcunka ah. Dh: baqalye.

(fal) balaayo iyo baas ku samee. Inkastoo loo baago, loo sheego barwaaqo, dad bay meeli bugtaa, Allahayaw ku belee. Dh: belee, balee.

v.tr., (place in ambush) ku hatati, dumi.

(preffix) -less; without; lacking ~ la'aan, billaa

(Bilad-ka)

Bisha dhalashadeeda ama bilaabashadeeda; bilasho.

m.l la-mid: bilasho.

vl. n. appearance of a new moon

-da: (magac, dhedig, keli) mid ka mid ah ciyaaraha jiibta, jaanta iyo sacabka keliya lagu dheelo, waana ciyaaraha ay wada dheelaan ragga iyo haweenku. Ciyaartani waxay caan ku tahay gobollada Bari, Nugaal iyo Waqooyi Galbeed.

bilad -ka: (magac, lab, keli) bisha dhalashadeeda. Biladka bishay la sugayaan carooska. Dh: bilasho. Biladdaya: magac loo baxsho gabadh quruxdeeda aawadeed la iska dhex arko sida muraayadda.

a: bilasho

de: appearance of a new moon

lx: bilad

pd: (-ka)

ps: vn-m

key: bilad

f.mg4 (-lnaa, -lnayd) Wax la bilay ahaansho.

f.mg4 (-lnaa, -lnayd) Wax la bilay ahaansho. m.f.dh, bilnaan.

magac loo baxsho gabadh quruxda abuurka ay u dheertahay lebbis iyo qalab lagu bilay.

(tilmaame) wax qurxoon; wax la qurxiyay. Marwo bilan baro loogu hoydaa. Dh: bilicsan.

(Bilaw-ga)

Wax la fala hayo qaarkiisa ugu horreeya; unug; abuur.

v. begin, start

bilaw vl. n. beginning, start

name-m beginning, start. Lit: first born son, the elder (sometimes written as Billaw). Syn: Bilow

-ga: (n) starting (istaarting); novice (noovas); beginning (bi gin ning) ~ bilow, billaw

magac loo baxsho wiilka curadka ah.

(fal) meel wax ka unkamo u samee; kow ka qaad oo hawl socodsii.

bilaw-ga: (magac, lab, keli) ambaqaadka u horreeya; gudagalidda hawsha ee u horreeya. Hawshu imika ayay bilaw tahay.

(Biqla-ha)

(gammaan) lugaha danbe oo wax lagu haraatiyo; biibbiile.

m.l 1. la-mid: biqlayn. Haraati iyadoo labada addin ee dambe oo wada jiraan dameeruhu gadaal wax ugu dhuftaan. 2. la-mid: biqlo. Sarreen magooliyay.

m.l 1. la-mid: biqlayn. Haraati iyadoo labada addin ee dambe oo wada jiraan dameeruhu gadaal wax ugu dhuftaan. 2. la-mid: biqlo. Sarreen magooliyay.

m. n. backwards kick (of a horse)

-biqlaha: (n) backward kick of an animals, especially donkey or horse

-ha: (magac, lab, keli) labada lugood ee dambe oo wadajira oo wax lagu haraatiyo. Biqle dameer nin leh ma jabshee nimaan lahayn buu jebiyaa. Dh: biibiile.

de: backwards kick (of a horse)

lx: biqle

pd: (/ha)

ps: n0-m

key: biqle

m.dh la-mid: biqle (2).

-da: (magac, dhedig, keli) ciyaarta boodboodka ee qaanka yaryar ee gammaanka. Qayl barwaaqo jooga biqlo ha u diidin.

-da: (magac, dhedig, keli) haan ka samaysan bir oo lagu shubto biyaha. Biray biyo kulayl baa loogu dhiman. Dh: birey.

m.l Mayrax feeran oo haamaha bul lagu catireeyo.

(fal) bul iyo shaash u yeel. Googoradda inanta yar bulay. Dh: bulee.

(Hilay-ga)

1. Raro ama gogol duug ah (abjed, cajil, hilif, milif, kd.) mid kamid ah.

2. Minka timirta ah, galkiisa.

m.l 1. Xarig weel lagu hilo. 2. (-yo, m.dh) Derin yar oo duug ah. 3. (-yo, m.dh) Callaal caw ka samaysan oo timirta lagu rito.

m. n. old worn-out mat; basket ~ wrapping for dates

-ga: (magac, lab, keli) raro ama gogol duug ah mid ka mid ah. Awrka waxa lagu rareereyey hilay duug ah. Dh: raro, abjed, cajil, hilif, milif.

hilay-ga: (magac, lab, keli) minka timirta ah, galkiisa.

hilay-ga: (magac, keli) xadhkaha wax lagu xidho oo dhan.

de: old worn-out mat; basket ~ wrapping for dates

lx: hilay

pd: (-ga)

ps: n2-m

key: hilay

(fal) wax qiyaasnaa ama tirsanaa, ama meel yaalla dhammay oo eber ka dhig. Li: hanbee.

(Jilay-ga)

Dheri jabki.

m.l (-yo, m.dh) Dheri jajabay jabkiis.

m.l (-yo, m.dh) Dheri jajabay jabkiis.

m. n. plug, stopper

(fal) wax buuxiyey oo afka mariyey ka yeel.

de: plug, stopper

lx: jilay

pd: (-ga)

ps: n2-m

key: jilay

(Milay-ga)

Xilli; waqti; goor.

m.l (-yo, m.dh) 1. Xilli roob da'o. 2. Goor, ammin. la-mid: melay.

m.l (-yo, m.dh) 1. Xilli roob da'o. 2. Goor, ammin. la-mid: melay.

m. n. time, occasion

-ga: (magac, lab, keli) xilli, ammin; waqti. Dh: xilli, goor.

de: time, occasion

lx: milay

pd: (-ga)

ps: n2a-m

key: milay

(fal) cid masuuliyad saar. Wiillka maamulka reerka u xilay. Dh: u xilsaar. Li: xilwareeji.

xilay: (fal) xilo samayso; reer dhis oo guurso. Xilay oo doobnimada ka bax. Dh: xiloodi.

(fal) cid kale la kulan. Inaan khayr balleeyaan, baqalka kuugu soo direy.

ballay: (fal) canug afartanbaxay gardaadi; ilmo yar tunka ku qaad oo la warwareeg, iyada oo la rajaynayo in uu intaada wanaagsan yeesho. Ballay wiilka oo la boodbood. Dh: ballee.

ballay -ga: (magac, lab, keli) meel godan oo biyo fadhiistaan. Waa meel biyaha laga cabbo ama xoolaha loo aroorsho. Lo'da ballayga u aroori. Dh: war, har, gal, dhijaan, balli, galsho, jidhaan.

m.dh (-do, m.l) la-mid: baqaal.

-da: (magac, dhedig, keli) baqasha dhidig. Baqlad ma dhasho wax dhalana ma doonto. Dh: baqal.

(fal) si aan qorshaysnayn oo kolba meel laga bilaabayo hawl u qabo. Baslaynta jooji si fiican wax u doodndoon. Dh: baslee.

(fal) beel ka dhig. Dh: beelee.

(fal) biyo ku dar, ku bilbil, ku qoy. Horey u tun hadhuudhka waan kuu biifaye. Dh: biifee.

biifay: (fal) wax qurux badan ka dhig. Waan biifay marmarka guriga gudo iyo dibad. Dh: qurxi.

(fal) wax halis geli. Baabuur lalaayoo, haad baalle mooddoo, fananaaya buur dheer, isma odhan ka boodoo, nafta sow ma biimayn. Dh: biimee.

Armaa; saa; sow.

fk. Erey lagu muujiyo waxa loo maleeyo in ay dhacayaan; laga yaabaa in; armaa. Tusaale: “Billuu keen?”.

fk. Erey lagu muujiyo waxa loo maleeyo in ay dhacayaan; laga yaabaa in; armaa. Tusaale: Billuu keen?

conj. supposing, what if