biliso

-da: (magac, dhedig, keli) daasad ama tanag lagu bayliyo biyaha oo ay isticmaalaan makhaayaduhu. Baylisada dabka saar.

bayliso -da: (magac, dhedig, keli) qalab lagu diiriyo ama bayliyo biyaha oo lagu sameeyo aqallada waddamada qabaw. Dh: kulayliso, diiriso.

(Bilasha-da)

Bilad.

m.f.dh eeg bilo. la-mid: bilad.

vl. n. beginning, start; appearance of a new moon

-da: (magac, dhedig, keli) dhalashada bisha. Bilashada bisha Ramadaan goormay ku beegan tahay? Dh: bilad.

de: beginning, start; appearance of a new moon

lx: bilasho

pd: (/da)

ps: vn6-f

key: bilasho

bilbilo¹: m.l 1. Koor yar bir ka sameysan oo lo'da loo xiro; dawan. 2. Muuqaal qurux badan.

bilbilo²: f.mg3 (-ishay, -ilatay) Meel biyo ku rusheysasho.

f.mg3 (-ishay, -ilatay) Meel biyo ku rusheysasho. m.f.dh, bilbilasho.

(fal) iskaa biyo ugu biifbiifso; rushrusho.

f.mg3 (-stay, -satay) Haweenwy uur leh oo sidda dhaweysay si ay samo ugu dhasho alla bari samayn; kuraysasho.

f.mg3 (-stay, -satay) Haweenwy uur leh oo sidda dhaweysay si ay samo ugu dhasho alla bari samayn; kuraysasho. m.f.dh, bileysasho.

(fal) bilo tirso oo xilli aad sugayso raagso. Weligaaba bileyso maalinta xukunkaagu dhammaado ayaa lagu sii deyn.

bw: dhalad

de: noble, well-off, high-caste, free-born person

hm: 1

lx: bilis

pd: (-ta)

ps: n0-f

syn: gob, xor

key: bilis_1

bw: dheddigood

de: women, womankind

hm: 2

lx: bilis

pd: (-ta)

ps: n0-f-col

syn: dumar, haween

key: bilis_2

f.g2 (-seeyay, -saysay) 1. Bilis ka dhigid; xorayn. 2. Gudid (gabar).

v. liberate; manumit (a slave); circumcise a girl

(fal) gabadh yar bilis ka dhig; inan yar dumar ka dhig oo gud. Dh: gud, xalaalee.

de: liberate; manumit (a slave); circumcize a girl

lx: bilisee

pd: (biliseeyey)

ps: v2b=

key: bilisee

f.g3 (-stay, -satay) la-mid: jilicso.

f.mg3 (-stay, -satay) Kitaab, buug iyo wixi lamida jildi u yeelasho. la-mid: jaldiso, jeldiso, jaldiyo, jeldiyo, jildiyo.

f.g3 (-saday, -satay) Wax jileec ka dhigasho. la-mid: jilciso.

f.g3 (-saday, -satay) 1. Wax laabtu u bogtay eegistooda isha la raacid. 2. Wax degdeg u eegid.

f.g3 (-saday, -satay) 1. Wax laabtu u bogtay eegistooda isha la raacid. 2. Wax deg-deg u eegid. m.f.dh, milicsasho.

v. glance ~ take a look at something (with desire ~ affection); reflect, think upon

-milicsaday / milicsatay: (v) get a glimpse or glance at

(fal) isha qac ku sii oo ha ka bogan. Milicso sawirka oo dhaf.

de: glance ~ take a look at s.t. (with desire ~ affection); reflect, think upon

lx: milicso

pd: (milicsaday)

ps: v3a=tr

key: milicso

v. lick one's lips ~ chops

de: lick one's lips ~ chops

lx: miliqso

pd: (miliqsaday)

ps: v3a=intr

syn: malabso {N}

key: miliqso

f.g3 (-saday, -satay) Wax urkiisa sanka la raacid.

(fal) wax urkiisa sanka la raacid.

f.mg3 (-saday, -satay) Dhagax dubnadeed oo wejiga cayaarta loogu talaggalay, dhinac ku leh hal dhibic, dhinaca kalena lix dhibcood. la-mid: siniqso.

-da: (magac, dhedig, keli) dhagax dubnadeed oo wejiga cayaarta loogu talaggalay. dhinac ku leh hal dhibic, dhinaca kalena lix dhibcood.

m.l/dh 1. Nasiib wacan. 2. Sharaf wacan.

-da: (magac, dhedig, keli) tiro ama muuqaal yar. Daraawiish ninkii bili u filay, waw badownimo e'.

bili-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar wiilal iyo hablo wada dheelaan oo la ciyaaro habeen iyo dharaarba. Waxa la ciyaaraa barqada intay xooluhu ku maqan yihiin xilli barwaaqeedka. Waxa kale oo la ciyaaraa aroosku marka uu cusub yahay ee uu afartan bixin.

bili-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar carruurtu ku ciyaaraan ul dheer iyo qori yar oo balan oo inta god la jeexo qoriga yar la dul dhigo ul kor loogu tuuro inta uu soo lalmanayana dhexda usha lagaga dhifto oo kolba inta uu godka ka fogaaday usha lagu dhereriyo laguna kala badiyo.

bili -ga: (magac, lab, keli) saaciido wanaag. Bili nimaan lahayn baa xarbiga biid ka tarahayne. Dh: ayaan, nasiib.

bili-ga: (magac, lab, keli) marada haweenka inta u hoosaysa; xaynka haweenka.

(Bila-ha)

Hadal-weynaha dhexdiisa, hadal yar oo la dhexgeliyo, haddii la doonona laga saari karo, astaamo bilaha qaabkooda leh oo midna horay laga geliyo (bil furan) midna gadaal (bil xiran); (...).

f.mg3 (bishay, bilatay) Bil dhalasho.

m. n., [collective] brackets, parentheses {punctuation}

bilo v. start ~ commence (of a lunar month)

-bilaha: (n) bracket (baraakit); ( ) or [ ] ~ qawsayn, qaws

f.g3 (-stay, -satay) 1. Mindi iyo wixi lamida lisin ku afayn. 2. Xoolo maalid.

f.g3 (-stay, -satay) 1. Mindi iyo wixi lamida lisin ku afayn. 2. Xoolo maalid. m.f.dh, lisasho.

v. milk for oneself

(fal) xoolo caano ka maal.

de: milk for oneself

lx: liso

pd: (listay)

ps: v3b=

key: liso

m.l la-mid: bi'in.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax ka tiris meeshuu ku yaallay ama ku qornaa. Bi'ista cashirka adigaa u sabab ah. Dh: baabi'is, tirtiris.

bi'is-ta: (magac, dhedig, keli) dhaqan ama xoolo, baabi'is. Biis looga cabsi qabaa gabdhaha dugsigan wax ka barta.

biais, n.m. - Duwid; Dhinac u qalloocin; aan toosnayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) dareen bidid ah. Bidis laguma talageli karo.

bidis -ta: (magac, dhedig, keli) noola ama wax baad leh bididdiis. Bidis may karaysaa shinbirtii dhagaxa lagu dhuftay. Dh: duulis, haadis.

bidis-ta: (magac, dhedig, keli) bididda ku dhacda timaha. Dh: rifmis.

-da: (magac, dhedig, keli) guddi ku meelgaadh ah.

-da: (magac, dhedig, keli) subag yar oo udgoon oo timaha ragga ee tuurka ah dusha lagaga bilbilo. Biifo timaha barbaartaa dhaashi looga dhigaa.

biigada: (n) [biigooyin-ka] pleat (piliit)

(Biija-da)

Cudur bushinta hoose docdeeda kore ku dhaca; barraaqdo.

m.dh Cudur bushimaha ku dhaco oo caddeeyo; barraaqdo; dhaleeco.

m.dh Cudur bushimaha ku dhaco oo caddeeyo; barraaqdo; dhaleeco.

f. n., [collective] lip disease

-biijada: (n) disease that affects lips

-da: (magac, dhedig, keli) cudur bishinta hoose xanuun ku dhaca oo caddeeya, malaxaysta. Dh: barraaqdo.

cf: barraaqdo

de: lip disease Caused by lack of vitamins

lx: biijo

pd: (/da)

ps: n0-f-col

key: biijo

Pico

f.g3 (-iishay, -iilatay) Lacag biil ka dhigasho; masruufasho.

f.g3 (-iishay, -iilatay) Lacag biil ka dhigasho; masruufasho. m.f.dh, biilasho.

(Bilo) NFD Jatropha dichtar Macbr. Euphorbiaceae.

May, S Stipagrostis hirtigluma (Trin & Rupr) De Winter. Gramineae.

m.dh la-mid: biime.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg biime.

-da: (magac, dhedig, keli) meel aad u qoyan oo dhiiqo leh. Halka geelu biigada ku jebo baarax socodkiisa. Dh: dhiiqo.

(Biira-da)

Wax ka kooban waxyaalo laysku dardaray oo la biiriyey.

m.dh Cunto, lacag iyo wixi lamida oo in yarba meel laga keenay si loo siyo cid baahan.

m.dh Cunto, lacag iyo wixi lamida oo in yarba meel laga keenay si loo siyo cid baahan.

f. n. accumulation, collection

-da: (magac, dhedig, keli) wax dheeri ah.

biiro -da: (magac, dhedig, keli) xoolo dad kala duwan laga soo guray si cid baahi gaar ah qabta loogu caawiyo. Reerka baradii ka gubatay biiro ha loo guro. Dh: qaaraan, baaho, xirsi, qaraamaad, dhawrto, qaadhaan.

de: accumulation, collection

lx: biiro

pd: (/da)

ps: n6-f

key: biiro

-da: (n) pizza (piitsa)

m.dh Ciyaar-carruureed fadhiga lagu dheelo, oo inta lugaha la fidiyo, wax la tiriyo oo qofka ay tiradaasi ku dhammaato lugihiisa mid laabo; guunguun.

m.dh Ciyaar-carruureed fadhiga lagu dheelo, oo inta lugaha la fidiyo, wax la tiriyo oo qofka ay tiradaasi ku dhammaato lugihiisa mid laabo; guunguun.

-ka: (magac, lab, keli) bikin ku samayn. Halkaa daloosh bikisteedaan haleeli kari waayey.

(Bilic-da)

Muuqaal indhuhu u bogaan oo jeclaystaan; qurux.

m.dh Muuqaal indhuhu u bogaan oo ay aad u jecleystaan.

m.dh Muuqaal indhuhu u bogaan oo ay aad u jecleystaan.

f. n., [abstract] prettiness, beauty

-da: (n) beauty (biyuuti); grace (gareeys); ~ qurux, bilicsami

-da: (magac, dhedig, keli) muuqaal qurux badan oo isha soo jiita.

de: prettiness, beauty

lx: bilic

pd: (-da)

ps: n0-f-abs

key: bilic

(Bilid-da)

1. Kor u qaadid.

2. Qurxin.

m.f.dh eeg bil².

-da: (magac, dhedig, keli) wax suusuubbin oo qurxin.

bilid-da: (magac, dhedig, keli) wax bidhid oo kor u qaadid. Bilid buu ku qaaday ooddii loo dhiibay.

(Bilig-ta)

Iftiin ama dhalaal yar oo muuqashadiisa iyo qarsoomiddiisu isu dhow yihiin; big; bidhaan; walac.

m.dh.sh.r If, inta muuqda durbadiiba qarsooma; big.

m.dh.sh.r If, inta muuqda durbadiiba qarsooma; big.

f. n. twinkle, blinking, flashing

bilig v. twinkle

-ta: (magac, dhedig, keli) lagu tusmeeyo if yar oo hal mar meel fog ka bildhaamay. Hillaac bilig yidhi harraad ma baxshee, muxuu hormarkaagu ii tari. Dh: bidh!

f.g1 (-lqay, -liqday; -lqi) Wax, wax si aan habeysnayn meel ugu firirsan ka dhigid.