bilis — Macnaha & Turjumaada

1

(Bilis-ta)

2

1. Cid wanaagsan ka dhashay; gob; dhalad; xor.

3

2. Haween; dumar; dheddigood.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u 1. Bulshada inteeda aan xag dhaqameed wax dhaliil ah isir u lahayn. 2. B. ah: qof aan xag dhaqameed wax dhaliil ah isir u lahayn. 3. B. xaawo: haween.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u 1. Bulshada inteeda aan xag dhaqameed wax dhaliil ah isir u lahayn. 2. B. ah: qof aan xag dhaqameed wax dhaliil ah isir u lahayn. 3. B. xaawo: haween.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. noble, well-off, high-caste, free-born person

2

bilis [feminine] n., [collective] women, womankind

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) women (wi-men); women considered as a group; womenkind ~ dumar, bilis-xaawalay, haween, naago

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) bilid ku samayn.

2

bilis-ta: (magac, dhedig, keli) qoys wanaagsan ka dhashay. Bilis buu ka soo jeedaa dadnimada lagu yaqaanno. Dh: xor, gob, dhalad.

3

bilis-ta: (magac, dhedig, keli) bidhid ku samayn oo kor u qaadis. Bilis baa wax lagu qaadi jirey oodda jiiddada ahi.

4

bilis-ta: (magacwadareed) dhedigoodka aadamaha oo aan kala reeb lahayn, yar iyo weyn. Dh: dumar, haween, gambooleey, xaawaley, bilisxaawo.

waa la naqliyay ✓

نبيل

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dad ama reer biilin.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: boliis.

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh laga filayo toonaan iyo dumarnimo.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) firdhis ku samayn. Bilqis duubin ma noqon jirin haddaan, kas loo furfurine. Dh: murgis, filqis.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh 1. Nasiib wacan. 2. Sharaf wacan.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) tiro ama muuqaal yar. Daraawiish ninkii bili u filay, waw badownimo e'.

2

bili-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar wiilal iyo hablo wada dheelaan oo la ciyaaro habeen iyo dharaarba. Waxa la ciyaaraa barqada intay xooluhu ku maqan yihiin xilli barwaaqeedka. Waxa kale oo la ciyaaraa aroosku marka uu cusub yahay ee uu afartan bixin.

3

bili-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar carruurtu ku ciyaaraan ul dheer iyo qori yar oo balan oo inta god la jeexo qoriga yar la dul dhigo ul kor loogu tuuro inta uu soo lalmanayana dhexda usha lagaga dhifto oo kolba inta uu godka ka fogaaday usha lagu dhereriyo laguna kala badiyo.

4

bili -ga: (magac, lab, keli) saaciido wanaag. Bili nimaan lahayn baa xarbiga biid ka tarahayne. Dh: ayaan, nasiib.

5

bili-ga: (magac, lab, keli) marada haweenka inta u hoosaysa; xaynka haweenka.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: bi'in.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) wax ka tiris meeshuu ku yaallay ama ku qornaa. Bi'ista cashirka adigaa u sabab ah. Dh: baabi'is, tirtiris.

2

bi'is-ta: (magac, dhedig, keli) dhaqan ama xoolo, baabi'is. Biis looga cabsi qabaa gabdhaha dugsigan wax ka barta.

waa la naqliyay ✓

biais, n.m. - Duwid; Dhinac u qalloocin; aan toosnayn.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) dareen bidid ah. Bidis laguma talageli karo.

2

bidis -ta: (magac, dhedig, keli) noola ama wax baad leh bididdiis. Bidis may karaysaa shinbirtii dhagaxa lagu dhuftay. Dh: duulis, haadis.

3

bidis-ta: (magac, dhedig, keli) bididda ku dhacda timaha. Dh: rifmis.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) bikin ku samayn. Halkaa daloosh bikisteedaan haleeli kari waayey.

waa la naqliyay ✓

1

(Bilic-da)

2

Muuqaal indhuhu u bogaan oo jeclaystaan; qurux.

waa la naqliyay ✓

m.dh Muuqaal indhuhu u bogaan oo ay aad u jecleystaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Muuqaal indhuhu u bogaan oo ay aad u jecleystaan.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] prettiness, beauty

waa la naqliyay ✓

-da: (n) beauty (biyuuti); grace (gareeys); ~ qurux, bilicsami

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) muuqaal qurux badan oo isha soo jiita.

waa la naqliyay ✓

1

de: prettiness, beauty

2

lx: bilic

3

pd: (-da)

4

ps: n0-f-abs

5

key: bilic

waa la naqliyay ✓

1

(Bilid-da)

2

1. Kor u qaadid.

3

2. Qurxin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg bil².

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) wax suusuubbin oo qurxin.

2

bilid-da: (magac, dhedig, keli) wax bidhid oo kor u qaadid. Bilid buu ku qaaday ooddii loo dhiibay.

waa la naqliyay ✓

1

(Bilig-ta)

2

Iftiin ama dhalaal yar oo muuqashadiisa iyo qarsoomiddiisu isu dhow yihiin; big; bidhaan; walac.

waa la naqliyay ✓

m.dh.sh.r If, inta muuqda durbadiiba qarsooma; big.

waa la naqliyay ✓

m.dh.sh.r If, inta muuqda durbadiiba qarsooma; big.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. twinkle, blinking, flashing

2

bilig v. twinkle

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) lagu tusmeeyo if yar oo hal mar meel fog ka bildhaamay. Hillaac bilig yidhi harraad ma baxshee, muxuu hormarkaagu ii tari. Dh: bidh!

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-lqay, -liqday; -lqi) Wax, wax si aan habeysnayn meel ugu firirsan ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-lqay, -liqday; -lqi) Wax, wax si aan habeysnayn meel ugu firirsan ka dhigid. m.f.dh, bilqid.

waa la naqliyay ✓

v. scatter, put in disarray

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) in yar oo weel buuxa ka daadata. Biliq yar oo caano ah ayaa halkaa ku daadatay. Dh: balaq.

waa la naqliyay ✓

1

de: scatter, put in disarray

2

lx: biliq

3

pd: (bilqay)

4

ps: v1=

5

key: biliq

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) siligyada mareegta marka uu dahaadhku ka dhaco.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg bakhas.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) hurinta dab yar. Dh: bidhis, daaris, huris. Li: demis, bakhtiis.

2

biris-ta: (magac, dhedig, keli) eeg bidhid.

3

biris -ta: (magac, dhedig, keli) leexista ama laabista walax fidsan.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: bixin.

waa la naqliyay ✓

vl. n. departing, act of going out

waa la naqliyay ✓

1

a: bixid

2

de: departing, act of going out

3

lx: bixis

4

pd: (-ta)

5

ps: vn1-f

6

key: bixis

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) wax laguu yareeyay cunid.

2

bulis-ta: (magac, dhedig, keli) wakhtika abaaraha geedaha dhaadheer ee xoolaha loo tumo si caleentu u soo daadato.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) adke dareere u bedilid oo biyo ku dhex milid. Dh: milid.

waa la naqliyay ✓

m.l (-syo, m.dh) Silsilad yar oo dahab ah, qalin iyo wixi lamida ka samaysan oo dumarku luqunta ku xirtaan.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) waxa ay dumarku qoorta ku xidhaan oo dahab ah ama maar ah. Hadda silis ha xidhan, qoortana ha sudhin maaha.

waa la naqliyay ✓

1

(Bilisayn-ta)

2

1. Bilis ka dhigid; xorayn.

3

2. Gudid (gabdho).

waa la naqliyay ✓

1

(Dumar-ka)

2

Dadka intiisa ugaxda samaysa oo ilmo uurka ku qaadda oo nuujisa; dheddiggood; haween; naago; bilis xaawo.

waa la naqliyay ✓

1

(Ganbooley-da)

2

Inta ganbada leh ama qaadata; naago; dumar; haween; bilis xaawo.

waa la naqliyay ✓

1

(Gudid-da)

2

1. (dhaqan: Muslin, Yuhuud, kd.) carruurta, wiilal iyo gabdhoba, buuryada ka goyn; (gabdho) bilisayn.

3

2. Habeen socosho; guurayn.

4

3. Deyn ama qaan laysku lahaa bixin.

5

4. Qiimaha ama waxtarka, qof ama neef xoolo ah, ama wax la ganacsadaa, yeelan karo ama lee yahay ama uu bixi karo.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg bilisee.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u Haween. la-mid: bilisxaawood.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u Haween. la-mid: bilisxaawood.

waa la naqliyay ✓

Bilisarool

waa la naqliyay ✓

/bilistar/ (n) biyo-gelid (nabar biyo galaan)

waa la naqliyay ✓

/kayndhali/ (adj) 1. si naxariis leh (raxmad leh). e.g. You have to treat your neighbours kindly. 2. min-fadlag (bilisxaanag). e.g. Will you kindly close the window?

waa la naqliyay ✓

/pliis/ (inter) 1. fadlan (bilisxaanag).(v) 2. farxad gelin (ka maqsuudin).

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) women (woom-en); females (fiimeelis); feminine gender ~ haween, naago, dhaddig, bilis, xaawalay. Ex: xuquuda dumarka; women's rights

waa la naqliyay ✓

(adv) please (pliis) ~ bilisxaanag. Ex: dhagayso, fadlan; pay attention, please

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh wiilal badan la dhalatay oo ay hooyadeed bilisnimo ka dareentay.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) baadhitaan iyo fatashaad ku samee; wax ka dhex raadi. Qorqode intuu aqalka baanjiyuu bilista daaliyaa. Dh: baadh, baar, baandhee.

2

baanji -da: (magac, dhedig, keli) eeg baaji.

3

baanji -ga: (magac, lab, keli) faandigid si xeeldheeri ah wax loo baadho oo meel walba faraha la geliyo. Dh: faandig.

4

baanji -ga: -(magac, lab, keli) cid kale, wax dux leh ku baanasho.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, been ku maaweelin; waxaan jirin ku meermeerin. Baasabbaasaynta hadalkiyo, been baad ku waasheen, bilistiyo carruurtee.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) ruux dumar ah oo madaxbannaan ama aan la qabin. Banaaney buu haasaawe qaban bilista xaawaade.

waa la naqliyay ✓

(fal) daaji xoolaha subaxda hore. Barqiyey lo'dii bilisey ciirtii ma bixiseen.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) si qaab daran oo foolxun u fadhiiso. Budul waxa uu barraaqay bilista dhexdeeda. Dh: barraah.

2

barraaq -da: (magac, dhedig, keli) fadhiga sida qaab daran loo fadhiisto.

waa la naqliyay ✓

a., dacaraysan.

waa la naqliyay ✓

1

bw: dhalad

2

de: noble, well-off, high-caste, free-born person

3

hm: 1

4

lx: bilis

5

pd: (-ta)

6

ps: n0-f

7

syn: gob, xor

8

key: bilis_1

waa la naqliyay ✓

1

bw: dheddigood

2

de: women, womankind

3

hm: 2

4

lx: bilis

5

pd: (-ta)

6

ps: n0-f-col

7

syn: dumar, haween

8

key: bilis_2

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-seeyay, -saysay) 1. Bilis ka dhigid; xorayn. 2. Gudid (gabar).

waa la naqliyay ✓

v. liberate; manumit (a slave); circumcise a girl

waa la naqliyay ✓

(fal) gabadh yar bilis ka dhig; inan yar dumar ka dhig oo gud. Dh: gud, xalaalee.

waa la naqliyay ✓

1

de: liberate; manumit (a slave); circumcize a girl

2

lx: bilisee

3

pd: (biliseeyey)

4

ps: v2b=

5

key: bilisee

waa la naqliyay ✓

bąalis: m.l la-mid: bąalin.

waa la naqliyay ✓

1

balfis: m.l la-mid: balfin.

2

bąlfis: m.l la-mid: bąlfin.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) balfin ama hawaysiin. Balfiska bariis kulul waa lama huraan. Dh: babbis, hufkis.

2

balfis -ka: (magac, lab, keli) balfin ku samayn, si dadab ah u leexis, balfis bay ahayd fallaadhii faraha goysay. Dh: dalfis,

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) eeg balqin.

2

balqis -ka: (magac, lab, keli) kolka neef shinkiisa dhalmadu buuxsamo ee sibiishu dabacdo qaskuna hoos u go'o. Sacu wuu dhowyahay balse balqis kama muuqdo.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) reen dibiga qooqan ama sac oomani sameeyo. Dh: bunnaxin.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) geela oo laga haqab tiro ceel dhane ah.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: baylin.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) bayl ka dhigid. Baylistaba biyaha dabbaa lagu shidaa taniyo Cali berigiiye.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) waayis waxaad lahayd ama haysatay. Hanti beelis buu ahaadaa ninkaa dhaqanin hayntiisa.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) bidhidda dabka iyo wixii la mid ah.

2

bidhis-ta: (magac, dhedig, keli) bidhid wax u qaad; si fudud wax u dallacis. Haantan bidhisteedu midhidh iguma qaadan jirin markaa ninka ahaa.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh la-mid: biicin.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg biicid.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) biifid ku samayn. Biifiska ka jooji waad caddaysaye. Dh: qurxis.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg biil².

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) masruuf siin. Dh: quudin, biilin, biilis.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) biil siin. Dh: biilid, masruufid, quudin.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) kala baahid.

waa la naqliyay ✓

1

biiris¹: m.l la-mid: biirin.

2

biiris²: m.dh la-mid: biirid.

waa la naqliyay ✓

vl. n. accumulation

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) the act of joining

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wax ku darsamid. Dh: biirid.

waa la naqliyay ✓

1

de: accumulation

2

lx: biiris

3

pd: (-ta)

4

ps: vn-f

5

key: biiris

waa la naqliyay ✓

1

(Bilbil-ka)

2

1. Biyo ama wax la mid ah oo meel sida roobka loogu firfirdhiyo; rushays.

waa la naqliyay ✓

1

bilbil¹: m.l 1. Firdhinta biyo iyo wixi lamida sida dhibcaha roobka meel loogu firdhiyo. 2. Nin gabdhaha taataabta. 3. la-mid: bilbilid.

2

bilbil²: f.g1 (-ilay, -ishay) 1. Biyo iyo wixi lamida meel sida dhibcaha roobka ugu furdhin. 2. Gabar taabasho.

waa la naqliyay ✓

1

bilbil¹: m.l 1. Firdhinta biyo iyo wixi lamida sida dhibcaha roobka meel loogu firdhiyo. 2. Nin gabdhaha taataabta.

2

bilbil²: f.g1 (-ilay, -ishay) 1. Biyo iyo wixi lamida meel sida dhibcaha roobka ugu furdhin. 2. Gabar taabasho. m.f.dh, bilbilid.

waa la naqliyay ✓

v. spray

waa la naqliyay ✓