bilious

(Bilis-ta)

1. Cid wanaagsan ka dhashay; gob; dhalad; xor.

2. Haween; dumar; dheddigood.

m.dh.u 1. Bulshada inteeda aan xag dhaqameed wax dhaliil ah isir u lahayn. 2. B. ah: qof aan xag dhaqameed wax dhaliil ah isir u lahayn. 3. B. xaawo: haween.

m.dh.u 1. Bulshada inteeda aan xag dhaqameed wax dhaliil ah isir u lahayn. 2. B. ah: qof aan xag dhaqameed wax dhaliil ah isir u lahayn. 3. B. xaawo: haween.

f. n. noble, well-off, high-caste, free-born person

bilis [feminine] n., [collective] women, womankind

-ta: (n) women (wi-men); women considered as a group; womenkind ~ dumar, bilis-xaawalay, haween, naago

-ta: (magac, dhedig, keli) bilid ku samayn.

bilis-ta: (magac, dhedig, keli) qoys wanaagsan ka dhashay. Bilis buu ka soo jeedaa dadnimada lagu yaqaanno. Dh: xor, gob, dhalad.

bilis-ta: (magac, dhedig, keli) bidhid ku samayn oo kor u qaadis. Bilis baa wax lagu qaadi jirey oodda jiiddada ahi.

bilis-ta: (magacwadareed) dhedigoodka aadamaha oo aan kala reeb lahayn, yar iyo weyn. Dh: dumar, haween, gambooleey, xaawaley, bilisxaawo.

نبيل

m.l la-mid: boliis.

/vishas/ viciously; (adj) shar badan; naxariis daran.

/aambishas/ (adj) hammad badan (han weyn).

/ambishas/ (adj) dhamy bathang.

/hileeriyas/ (adj) minqax-badan, qosol-badan.

/obliviyas/ (adj) hilmaansanaan (iska jirid la'aan).

/beeylawt/ (v) 1. lacag ku damiinasho (damiinasho)(v) 2. diyaarad baarashuud uga soo dagasho (ka boodid). e.g. The pilot bailed out of the airplane before it exploded.

/beyl aawt/ (v) 1. dayuury haku boothow, yeethoo baarkathuuty ly etheegsythaw. 2. kaalmeyow (qof dhib ku biyow).

-ta: (magac, dhedig, keli) meel ama wax, biyo ku rushayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) qof dumara oo la guursadey oo yabyabato ah.

agg. - laba af ku qoran, laba af ku hadla.

bilingue, adj. - laba af (Luqadood) ku hadlaya; laba af yaqaan oo qori kara akhriyina kara.

m.l (cilmiga naflayda) Afka hoose ee caloosha oo u furan xiidmaha (duwodeenam).

m.l (cilmiga naflayda) Afka hoose ee caloosha oo u furan xiidmaha (duwodeenam).

/ribelyas/ (adj) mucaarad ah (ku kacsan madaxda, oo aan waxba ka maqlin).

/yubikwitas/ (adj) meel kasta jooga (aan la waayin).

m.l/dh 1. Nasiib wacan. 2. Sharaf wacan.

-da: (magac, dhedig, keli) tiro ama muuqaal yar. Daraawiish ninkii bili u filay, waw badownimo e'.

bili-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar wiilal iyo hablo wada dheelaan oo la ciyaaro habeen iyo dharaarba. Waxa la ciyaaraa barqada intay xooluhu ku maqan yihiin xilli barwaaqeedka. Waxa kale oo la ciyaaraa aroosku marka uu cusub yahay ee uu afartan bixin.

bili-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar carruurtu ku ciyaaraan ul dheer iyo qori yar oo balan oo inta god la jeexo qoriga yar la dul dhigo ul kor loogu tuuro inta uu soo lalmanayana dhexda usha lagaga dhifto oo kolba inta uu godka ka fogaaday usha lagu dhereriyo laguna kala badiyo.

bili -ga: (magac, lab, keli) saaciido wanaag. Bili nimaan lahayn baa xarbiga biid ka tarahayne. Dh: ayaan, nasiib.

bili-ga: (magac, lab, keli) marada haweenka inta u hoosaysa; xaynka haweenka.

(Bila-ha)

Hadal-weynaha dhexdiisa, hadal yar oo la dhexgeliyo, haddii la doonona laga saari karo, astaamo bilaha qaabkooda leh oo midna horay laga geliyo (bil furan) midna gadaal (bil xiran); (...).

f.mg3 (bishay, bilatay) Bil dhalasho.

m. n., [collective] brackets, parentheses {punctuation}

bilo v. start ~ commence (of a lunar month)

-bilaha: (n) bracket (baraakit); ( ) or [ ] ~ qawsayn, qaws

m.l la-mid: bi'in.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax ka tiris meeshuu ku yaallay ama ku qornaa. Bi'ista cashirka adigaa u sabab ah. Dh: baabi'is, tirtiris.

bi'is-ta: (magac, dhedig, keli) dhaqan ama xoolo, baabi'is. Biis looga cabsi qabaa gabdhaha dugsigan wax ka barta.

biais, n.m. - Duwid; Dhinac u qalloocin; aan toosnayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) dareen bidid ah. Bidis laguma talageli karo.

bidis -ta: (magac, dhedig, keli) noola ama wax baad leh bididdiis. Bidis may karaysaa shinbirtii dhagaxa lagu dhuftay. Dh: duulis, haadis.

bidis-ta: (magac, dhedig, keli) bididda ku dhacda timaha. Dh: rifmis.

-ka: (magac, lab, keli) bikin ku samayn. Halkaa daloosh bikisteedaan haleeli kari waayey.

(Bilic-da)

Muuqaal indhuhu u bogaan oo jeclaystaan; qurux.

m.dh Muuqaal indhuhu u bogaan oo ay aad u jecleystaan.

m.dh Muuqaal indhuhu u bogaan oo ay aad u jecleystaan.

f. n., [abstract] prettiness, beauty

-da: (n) beauty (biyuuti); grace (gareeys); ~ qurux, bilicsami

-da: (magac, dhedig, keli) muuqaal qurux badan oo isha soo jiita.

de: prettiness, beauty

lx: bilic

pd: (-da)

ps: n0-f-abs

key: bilic

(Bilid-da)

1. Kor u qaadid.

2. Qurxin.

m.f.dh eeg bil².

-da: (magac, dhedig, keli) wax suusuubbin oo qurxin.

bilid-da: (magac, dhedig, keli) wax bidhid oo kor u qaadid. Bilid buu ku qaaday ooddii loo dhiibay.

(Bilig-ta)

Iftiin ama dhalaal yar oo muuqashadiisa iyo qarsoomiddiisu isu dhow yihiin; big; bidhaan; walac.

m.dh.sh.r If, inta muuqda durbadiiba qarsooma; big.

m.dh.sh.r If, inta muuqda durbadiiba qarsooma; big.

f. n. twinkle, blinking, flashing

bilig v. twinkle

-ta: (magac, dhedig, keli) lagu tusmeeyo if yar oo hal mar meel fog ka bildhaamay. Hillaac bilig yidhi harraad ma baxshee, muxuu hormarkaagu ii tari. Dh: bidh!

f.g1 (-lqay, -liqday; -lqi) Wax, wax si aan habeysnayn meel ugu firirsan ka dhigid.

f.g1 (-lqay, -liqday; -lqi) Wax, wax si aan habeysnayn meel ugu firirsan ka dhigid. m.f.dh, bilqid.

v. scatter, put in disarray

-da: (magac, dhedig, keli) in yar oo weel buuxa ka daadata. Biliq yar oo caano ah ayaa halkaa ku daadatay. Dh: balaq.

de: scatter, put in disarray

lx: biliq

pd: (bilqay)

ps: v1=

key: biliq

(fal) ciddaada cunto siiso. Dh: masruufo.

bilow¹: m.l 1. Tallaabada ugu horreysa hawl la fulinayo. 2. Waqti xaddidan qaybtiisa hore. la-mid: billow¹.

bilow²: f.g1 (-laabay, -lowday; -laabi) 1. Hawl la fulinayo tallaabadeeda hore guda gelid. 2. Waqti xaddidan qeybtiisa hore gudagelid. la-mid: billow².

bilow¹: m.l 1. Tallaabada ugu horreysa hawl la fulinayo. 2. Waqti xaddidan qaybtiisa hore. la-mid: billow.

bilow²: f.g1 (-laabay, -lowday; -laabi) 1. Hawl la fulinayo tallaabadeeda hore guda gelid. 2. Waqti xaddidan qeybtiisa hore gudagelid. m.f.dh, bilaabid. la-mid: billow.

start

m. n. beginning, start

name-m beginning, start. Lit: first born son, the elder (sometimes written as Billow). Syn: Bilaw

-ga: (n) starting (istaarting)-, novice (noovas)-, beginning (bi-gin-ning) ~ bilaw, billaw

a: bilaw ~ biloow

de: beginning, start

lx: bilow

pd: (-ga)

ps: n2-m

key: bilow

بِدَايَة، افتتاح، ابتِدَاء

-ka: (magac, lab, keli) siligyada mareegta marka uu dahaadhku ka dhaco.

-ka: (magac, lab, keli) eeg bakhas.

-ta: (magac, dhedig, keli) hurinta dab yar. Dh: bidhis, daaris, huris. Li: demis, bakhtiis.

biris-ta: (magac, dhedig, keli) eeg bidhid.

biris -ta: (magac, dhedig, keli) leexista ama laabista walax fidsan.

m.l la-mid: bixin.

vl. n. departing, act of going out

a: bixid

de: departing, act of going out

lx: bixis

pd: (-ta)

ps: vn1-f

key: bixis

/blis/ (n) farah wiing.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax laguu yareeyay cunid.

bulis-ta: (magac, dhedig, keli) wakhtika abaaraha geedaha dhaadheer ee xoolaha loo tumo si caleentu u soo daadato.

filou, n.m. - tuug; wax sira.

Iliyam

-ta: (magac, dhedig, keli) adke dareere u bedilid oo biyo ku dhex milid. Dh: milid.

/payas/ (adj) taqi ah (qof ilaahiis ka cabsada oo saalix ah).

m.l (-syo, m.dh) Silsilad yar oo dahab ah, qalin iyo wixi lamida ka samaysan oo dumarku luqunta ku xirtaan.

-ka: (magac, lab, keli) waxa ay dumarku qoorta ku xidhaan oo dahab ah ama maar ah. Hadda silis ha xidhan, qoortana ha sudhin maaha.

m.l/dh la-mid: biicin.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg biicid.

-ta: (magac, dhedig, keli) biifid ku samayn. Biifiska ka jooji waad caddaysaye. Dh: qurxis.

-ka: (magac, lab, keli) dad ama reer biilin.

-ta: (magac, dhedig, keli) kala baahid.

biiris¹: m.l la-mid: biirin.

biiris²: m.dh la-mid: biirid.

vl. n. accumulation

-ta: (n) the act of joining

-ta: (magac, dhedig, keli) wax ku darsamid. Dh: biirid.

de: accumulation

lx: biiris

pd: (-ta)

ps: vn-f

key: biiris

m.l la-mid: boliis.

-ka: (magacwadareed) ciidanka suga ammaanka dalka ee xidha qofka jebiya sharciga. Bileyskaan kaa soo dacweyn haddaad ideyni waydo Dh: boolis.

magac loo baxsho gabadh laga filayo toonaan iyo dumarnimo.

billot, n.m. - Jirridda hoose.

billow¹: m.l la-mid: bilow¹.

billow²: f.g1 (-laabay, -lowday; -laabi) la-mid: bilow².

-ga: (magac, lab, keli) eeg bilaw.

cf: isbarbardhig

de: brackets, parentheses

hm: 1

lx: bilo

pd: (/ha)

ps: n0-m-col

key: bilo_1

de: start ~ commence (of a lunar month)

hm: 2

lx: bilo

pd: (bishay / bilatay)

ps: v3b=intr

xe: Ramadan has just begun.

xv: Ramadaan baa bilatay.

key: bilo_2

- bilaabay / bilowday: (v) start (istaart); begin ~ bilaab-ay

-ka: (magac, lab, keli) firdhis ku samayn. Bilqis duubin ma noqon jirin haddaan, kas loo furfurine. Dh: murgis, filqis.

/bloos/ (n) shaati fitaax ah oo haweenku xirtaan.

/blaws/ (n) ibbeer (shaaty bilaameed).