bilig — Macnaha & Turjumaada

1

(Bilig-ta)

2

Iftiin ama dhalaal yar oo muuqashadiisa iyo qarsoomiddiisu isu dhow yihiin; big; bidhaan; walac.

waa la naqliyay ✓

m.dh.sh.r If, inta muuqda durbadiiba qarsooma; big.

waa la naqliyay ✓

m.dh.sh.r If, inta muuqda durbadiiba qarsooma; big.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. twinkle, blinking, flashing

2

bilig v. twinkle

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) lagu tusmeeyo if yar oo hal mar meel fog ka bildhaamay. Hillaac bilig yidhi harraad ma baxshee, muxuu hormarkaagu ii tari. Dh: bidh!

waa la naqliyay ✓

1

(Biig-ga)

2

Warqadaha turubka intaan midabka lahayn.

waa la naqliyay ✓

m.l.u 1. Warqadaha turubka inta u dhexeysa labaalaha ilaa shanlaha (ama tobanlaha). 2. Wax qiimo sidaa ah lahayn.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] playing card of low value

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) the low value playing cards from two till ten ~ [opposite of ran]

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) warqadaha turubka inta aan ranka ahayn, labaaluhu ugu hooseeyo tobanluhuna ugu sarreeyo. Biig ma haysataa?

waa la naqliyay ✓

1

de: playing card of low value

2

lx: biig

3

pd: (-ga)

4

ps: n0-m-col

5

xv: ace through five

6

key: biig

waa la naqliyay ✓

m.l/dh 1. Nasiib wacan. 2. Sharaf wacan.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) tiro ama muuqaal yar. Daraawiish ninkii bili u filay, waw badownimo e'.

2

bili-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar wiilal iyo hablo wada dheelaan oo la ciyaaro habeen iyo dharaarba. Waxa la ciyaaraa barqada intay xooluhu ku maqan yihiin xilli barwaaqeedka. Waxa kale oo la ciyaaraa aroosku marka uu cusub yahay ee uu afartan bixin.

3

bili-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar carruurtu ku ciyaaraan ul dheer iyo qori yar oo balan oo inta god la jeexo qoriga yar la dul dhigo ul kor loogu tuuro inta uu soo lalmanayana dhexda usha lagaga dhifto oo kolba inta uu godka ka fogaaday usha lagu dhereriyo laguna kala badiyo.

4

bili -ga: (magac, lab, keli) saaciido wanaag. Bili nimaan lahayn baa xarbiga biid ka tarahayne. Dh: ayaan, nasiib.

5

bili-ga: (magac, lab, keli) marada haweenka inta u hoosaysa; xaynka haweenka.

waa la naqliyay ✓

1

(Ilig-ga)

2

Afka dadka iyo nafleyda riciraha leh badankeed, dhis ku sarcan oo lafaha u eg oo wax lagu gooyo oo lagu qaniino oo lagu calaliyo midkood; ilkaha dadku waa 32 (foolal, dhoolal, miciyo, gowso).

waa la naqliyay ✓

m.l (ilko, m.l) (cilmiga naflayda) Xubno cadcad, adag ku teedsan daamanka lafdhabarreyda ee wax lagu gooyo laguna calashado middood.

waa la naqliyay ✓

m.l (ilko, m.l) (cilmiga naflayda) Xubno cadcad, adag ku teedsan daamanka lafdhabarreyda ee wax lagu gooyo laguna calashado middood.

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. Ilig [coastal town in northeastern Somalia.]

waa la naqliyay ✓

m. n. tooth; teeth

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) [Pl.l ilko -ilkaha] teeth (tiith)

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) mid ka mid ah lafaha yaryar ee Ilaahay afka noolaha ku dhex abuuray si wax loogu goosto ama loogu ridqo.

2

ilig -ta: (magac, dhedig, keli) jaadka qaybtiisa waddamarka loo adeegsado oo la siiyo jidjoogta. Ilig qaado oo bir iga qaad, qaadow adigaa leh.

waa la naqliyay ✓

سن

waa la naqliyay ✓

1

(Bilic-da)

2

Muuqaal indhuhu u bogaan oo jeclaystaan; qurux.

waa la naqliyay ✓

m.dh Muuqaal indhuhu u bogaan oo ay aad u jecleystaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Muuqaal indhuhu u bogaan oo ay aad u jecleystaan.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] prettiness, beauty

waa la naqliyay ✓

-da: (n) beauty (biyuuti); grace (gareeys); ~ qurux, bilicsami

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) muuqaal qurux badan oo isha soo jiita.

waa la naqliyay ✓

1

de: prettiness, beauty

2

lx: bilic

3

pd: (-da)

4

ps: n0-f-abs

5

key: bilic

waa la naqliyay ✓

1

(Bilid-da)

2

1. Kor u qaadid.

3

2. Qurxin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg bil².

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) wax suusuubbin oo qurxin.

2

bilid-da: (magac, dhedig, keli) wax bidhid oo kor u qaadid. Bilid buu ku qaaday ooddii loo dhiibay.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-lqay, -liqday; -lqi) Wax, wax si aan habeysnayn meel ugu firirsan ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-lqay, -liqday; -lqi) Wax, wax si aan habeysnayn meel ugu firirsan ka dhigid. m.f.dh, bilqid.

waa la naqliyay ✓

v. scatter, put in disarray

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) in yar oo weel buuxa ka daadata. Biliq yar oo caano ah ayaa halkaa ku daadatay. Dh: balaq.

waa la naqliyay ✓

1

de: scatter, put in disarray

2

lx: biliq

3

pd: (bilqay)

4

ps: v1=

5

key: biliq

waa la naqliyay ✓

1

(Bilis-ta)

2

1. Cid wanaagsan ka dhashay; gob; dhalad; xor.

3

2. Haween; dumar; dheddigood.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u 1. Bulshada inteeda aan xag dhaqameed wax dhaliil ah isir u lahayn. 2. B. ah: qof aan xag dhaqameed wax dhaliil ah isir u lahayn. 3. B. xaawo: haween.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u 1. Bulshada inteeda aan xag dhaqameed wax dhaliil ah isir u lahayn. 2. B. ah: qof aan xag dhaqameed wax dhaliil ah isir u lahayn. 3. B. xaawo: haween.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. noble, well-off, high-caste, free-born person

2

bilis [feminine] n., [collective] women, womankind

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) women (wi-men); women considered as a group; womenkind ~ dumar, bilis-xaawalay, haween, naago

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) bilid ku samayn.

2

bilis-ta: (magac, dhedig, keli) qoys wanaagsan ka dhashay. Bilis buu ka soo jeedaa dadnimada lagu yaqaanno. Dh: xor, gob, dhalad.

3

bilis-ta: (magac, dhedig, keli) bidhid ku samayn oo kor u qaadis. Bilis baa wax lagu qaadi jirey oodda jiiddada ahi.

4

bilis-ta: (magacwadareed) dhedigoodka aadamaha oo aan kala reeb lahayn, yar iyo weyn. Dh: dumar, haween, gambooleey, xaawaley, bilisxaawo.

waa la naqliyay ✓

نبيل

waa la naqliyay ✓

1

filig¹: m.l 1. Qalab yar oo inta sun lagu shubo cayayaanka lagu buufiyo. 2. Sun hoore ah oo cayayaanka lagu buufiyo.

2

filig²: f.g1 (-gay, -gtay) 1. Wax nidaamsanaa kala daadin. 2. Wax iska filqid.

waa la naqliyay ✓

1

filig¹: m.l 1. Qalab yar oo inta sun lagu shubo cayayaanka lagu buufiyo. 2. Sun hoore ah oo cayayaanka lagu buufiyo.

2

filig²: f.g1 (-gay, -gtay) 1. Wax nidaamsanaa kala daadin. 2. Wax iska filqid. m.f.dh, filgid.

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) lagu tilmaansado marka xadhig si dhakhsa ah loo furo.

waa la naqliyay ✓

1

(Silig-ga)

2

Xarig ama dun dheer oo bir ah; taar.

waa la naqliyay ✓

m.l Daliig dheer oo bir ah, oo siyaabo badan loo isticmaalo.

waa la naqliyay ✓

m.l Daliig dheer oo bir ah, oo siyaabo badan loo isticmaalo.

waa la naqliyay ✓

m. n. wire

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) 1. wire (waayar); usually a steel wire ~ fiilo. 2. telegram (teela-garaam); telegraph (teela-garaaf); wire (waayer); cablegram ~ teelagaraam, taar

waa la naqliyay ✓

1

Filo spinato

2

Barbed wire

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) xadhig ama dub dheer oo bir ah. Dh: taar.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: wire

3

initial: s

4

lx: silig

5

pd: (-ga Pl: silko (/ha))

6

ps: n2a-m, n3-m

7

key: silig

waa la naqliyay ✓

1

(Bidhaan-ta)

2

Muuqaal yar oo meel fog laga arko; iftiin ama dhalaal yar oo meel ka bilig yiraahda; birbir.

waa la naqliyay ✓

1

(Big-ta)

2

1. If muuqda oo durba libdha; carar durba la qarsoomo; bidhaan; bilig.

3

2. (Xarad) Bar, gaashi.

4

3. Orod haddiiba la libdho.

waa la naqliyay ✓

1

(Birid-da)

2

Iftiin yar oo meel ka bilig yiraahda; daarmid; hurid; shidmid; hillaacid.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Sharrax, bilid, naqash, qurxin. 2. (sh.r) If, inta muuqda durbadiiba qarsooma; bilig. 3. B. dheh: carar meel si deg-deg ah looga tago.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg biliglee.

waa la naqliyay ✓

1

bir¹: m.dh (-ro, m.l) 1. Macdanta dhulka laga qodo nooc ka mid ah, adag oo waxyaabo laga sameeyo oo danabka iyo kulkana si fiican u gudbiya. 2. B. isha: barta yar madow, oo wax lagu arko. 3. la-mid: birajuuraan.

2

bir²: m.dh (kiimika) Curiye kasta oo kiimikaad oo ah adke widhwidha, danabka iyo kulkana si fiican u gudbiya.

3

bir³: f.mg1 (-ray, -rtay) Wax sida iftiin bilig dhihid.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Sharrax, bilid, naqash, qurxin. 2. (sh.r) If, inta muuqda durbadiiba qarsooma; bilig. 3. B. dheh: carar meel si deg-deg ah looga tago.

waa la naqliyay ✓

/biligowt/ (n) orgi (labka ariga)

waa la naqliyay ✓

/flaash/ (v) 1. walalac-siin, nal bilig laga siiyo. e.g. Could you stop flashing that light in my eyes? (v) 2. dirid, sida war, farriin iwm (n) 3. bilig, walalac (n) 4. war baahin u idaaco, teleefishin ama telegaraam laga xigto (n) 5. falaashka, ama ifka kaamarada

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) twinkling or flashing light; flicker, glimmer ~ biliglayn

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh muuq ahaan iyo martababa buuxa. Hillaac bilig yidhi haraad ma baxshee, muxuu Beydaneey hormarkaagu ii tari.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) kor u qaad. Bidh boorsada oo baabuurka ila saar. Dh: dallac.

2

bidh!: ereycodeed lagu tusmeeyo iftiin yar oo hal mar ka baxay meel. Bari buu hillaac bidh ka yidhi. Dh: biliq, bilig, big.

3

bidh!: (tilmaame) lagu tusmeeyo orod xawaare ah oo mar qudha sida iftiinka loo booddacararo. Tuuggii halmar buu orod bidh yidhi. Dh: bilig.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax kuu muuqda muuqaalkiisa eego. Geed baaxad weynoo, la yidhaahdo Baaroo, bilig dheer hirkiisii, ma bidhaansanaynoo. Dh: bildhaan.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) iftiin yar oo si dhakhso badan marna daarmaya marna demaya. Garabildhaanka bidhbidha hayaa ilaa waaga berigiisa. Dh: biligbilig, birbir, bigbig.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) hillaac meel fog ka soo baxaya si isdaba joog ah. Dh: wacwac. biligbilig-ta: (magac, dhedig, keli) muuqaal meel fog socda ama bildhaan muuqaalkeedu dhab u muugan.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) iftiin ama bildhaan meel durugsan ka muuqda ama ka baxaya samayn. Biligbiliglaynta roobkiyo onkodkuu fiinku ka ooyayaa.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg biligbiliglayn.

waa la naqliyay ✓

1

cf: bidhaan, big, iftiin, walac

2

de: twinkle, blinking, flashing

3

hm: 1

4

lx: bilig

5

pd: (-ta)

6

ps: n0-f

7

key: bilig_1

waa la naqliyay ✓

1

de: twinkle

2

hm: 2

3

lx: bilig

4

pd: (bilgay)

5

ps: v1=

6

key: bilig_2

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) wax kasta oo iftiin biligbilig ah bixinaya

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) hillaac meel fog ka baxaya. Bililig hillaac gu' bilowday baa leh.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) in yar qaadid.

waa la naqliyay ✓

/booyling/ (adj) eed ing kaluul.

waa la naqliyay ✓

n., kar, -ki; a., give me boiling water, biya karaya i sii.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg bidhbidh.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg biil².

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) masruuf siin. Dh: quudin, biilin, biilis.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) biil siin. Dh: biilid, masruufid, quudin.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dad ama reer biilin.

waa la naqliyay ✓

Gantafaha maarta ah ee ku xiran xarigga alxamaha korontada ee quwadda korontada kasoo gudbiya godka korontada.

waa la naqliyay ✓

1

(Bilbil-ka)

2

1. Biyo ama wax la mid ah oo meel sida roobka loogu firfirdhiyo; rushays.

waa la naqliyay ✓

1

bilbil¹: m.l 1. Firdhinta biyo iyo wixi lamida sida dhibcaha roobka meel loogu firdhiyo. 2. Nin gabdhaha taataabta. 3. la-mid: bilbilid.

2

bilbil²: f.g1 (-ilay, -ishay) 1. Biyo iyo wixi lamida meel sida dhibcaha roobka ugu furdhin. 2. Gabar taabasho.

waa la naqliyay ✓

1

bilbil¹: m.l 1. Firdhinta biyo iyo wixi lamida sida dhibcaha roobka meel loogu firdhiyo. 2. Nin gabdhaha taataabta.

2

bilbil²: f.g1 (-ilay, -ishay) 1. Biyo iyo wixi lamida meel sida dhibcaha roobka ugu furdhin. 2. Gabar taabasho. m.f.dh, bilbilid.

waa la naqliyay ✓

v. spray

waa la naqliyay ✓

-ay / bilbishay: (v) sprinkle (is-prin-kal); spray (ispareey) with water

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ku biyo sida roobka oo kale ugu daadi oo ku firdhi. Dh: rush, biifi.

2

bilbil-ka: (magac, lab, keli) biyo meel lagu firdhiyo. Bilbil yar ku samee hadhuudhka. Dh: biif, rushays. bilbil -ka: (magac, lab, keli) noole labo qalbac ah oo ku nool badda gunteeda, luulku dhexdiisa ka baxo lagana gurto. Bilbil badda gunteeda lagama waayo.

waa la naqliyay ✓

1

de: spray

2

lx: bilbil

3

pd: (bilbilay)

4

ps: v1=

5

key: bilbil

waa la naqliyay ✓

رَشَّاشَة

waa la naqliyay ✓

1

(Bilcil-ka)

2

Geed weynaada oo qodxo xanan ah yeesha, dhirta dawadana ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (bilcil/-llo, m.dh) Geedaha waaweyn oo daawada leh nooc ka mid ah oo leh laamo kala baxsan, qodxo yaryar oo qaroofan, caleemo yaryar iyo mayrax rarada laga sameysto.

waa la naqliyay ✓

m.l (bilcil/-llo, m.dh) Geedaha waaweyn oo daawada leh nooc ka mid ah oo leh laamo kala baxsan, qodxo yaryar oo qaroofan, caleemo yaryar iyo mayrax rarada laga sameysto.

waa la naqliyay ✓

m. n. large thorny tree species (used medicinally)

waa la naqliyay ✓

[BILEL, BEL-EL, BILIL]: Acacia mellifera 63, A. senegal 04,Albizia obbiadensis 10, Parkinsonia scioana 01

waa la naqliyay ✓

1

(Bilil) All.Som. Acacia mellifera (Vahl) Benth. Mimosaceae.

2

C, Og Acacia ogadensis Chiov. Mimosaceae.

3

May, S Bauhinia ellenbeckii Harms. Caesalpinaceae.

4

C Parkinsonia sciona (Chiov.) Brenan. Caesalpinaceae.

waa la naqliyay ✓

nickname; name-m he who born near the large thorny tree used medicinally; medicine man; herbalist

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) a large bushy tree

waa la naqliyay ✓