bili — Macnaha & Turjumaada

m.l/dh 1. Nasiib wacan. 2. Sharaf wacan.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) tiro ama muuqaal yar. Daraawiish ninkii bili u filay, waw badownimo e'.

2

bili-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar wiilal iyo hablo wada dheelaan oo la ciyaaro habeen iyo dharaarba. Waxa la ciyaaraa barqada intay xooluhu ku maqan yihiin xilli barwaaqeedka. Waxa kale oo la ciyaaraa aroosku marka uu cusub yahay ee uu afartan bixin.

3

bili-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar carruurtu ku ciyaaraan ul dheer iyo qori yar oo balan oo inta god la jeexo qoriga yar la dul dhigo ul kor loogu tuuro inta uu soo lalmanayana dhexda usha lagaga dhifto oo kolba inta uu godka ka fogaaday usha lagu dhereriyo laguna kala badiyo.

4

bili -ga: (magac, lab, keli) saaciido wanaag. Bili nimaan lahayn baa xarbiga biid ka tarahayne. Dh: ayaan, nasiib.

5

bili-ga: (magac, lab, keli) marada haweenka inta u hoosaysa; xaynka haweenka.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) xumaan iyo cuqdad raagtay u hayn. Biili buu u qabay ninkuu dilay taniyo berigiiye. Dh: utun, eel.

2

biili: (fal) bil sii, quud sii. Biili ciyaalka oo daryeel. Dh: masruuf, quudi, nafaqee.

waa la naqliyay ✓

1

(Bilic-da)

2

Muuqaal indhuhu u bogaan oo jeclaystaan; qurux.

waa la naqliyay ✓

m.dh Muuqaal indhuhu u bogaan oo ay aad u jecleystaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Muuqaal indhuhu u bogaan oo ay aad u jecleystaan.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] prettiness, beauty

waa la naqliyay ✓

-da: (n) beauty (biyuuti); grace (gareeys); ~ qurux, bilicsami

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) muuqaal qurux badan oo isha soo jiita.

waa la naqliyay ✓

1

de: prettiness, beauty

2

lx: bilic

3

pd: (-da)

4

ps: n0-f-abs

5

key: bilic

waa la naqliyay ✓

1

(Bilid-da)

2

1. Kor u qaadid.

3

2. Qurxin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg bil².

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) wax suusuubbin oo qurxin.

2

bilid-da: (magac, dhedig, keli) wax bidhid oo kor u qaadid. Bilid buu ku qaaday ooddii loo dhiibay.

waa la naqliyay ✓

1

(Bilig-ta)

2

Iftiin ama dhalaal yar oo muuqashadiisa iyo qarsoomiddiisu isu dhow yihiin; big; bidhaan; walac.

waa la naqliyay ✓

m.dh.sh.r If, inta muuqda durbadiiba qarsooma; big.

waa la naqliyay ✓

m.dh.sh.r If, inta muuqda durbadiiba qarsooma; big.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. twinkle, blinking, flashing

2

bilig v. twinkle

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) lagu tusmeeyo if yar oo hal mar meel fog ka bildhaamay. Hillaac bilig yidhi harraad ma baxshee, muxuu hormarkaagu ii tari. Dh: bidh!

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-lqay, -liqday; -lqi) Wax, wax si aan habeysnayn meel ugu firirsan ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-lqay, -liqday; -lqi) Wax, wax si aan habeysnayn meel ugu firirsan ka dhigid. m.f.dh, bilqid.

waa la naqliyay ✓

v. scatter, put in disarray

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) in yar oo weel buuxa ka daadata. Biliq yar oo caano ah ayaa halkaa ku daadatay. Dh: balaq.

waa la naqliyay ✓

1

de: scatter, put in disarray

2

lx: biliq

3

pd: (bilqay)

4

ps: v1=

5

key: biliq

waa la naqliyay ✓

1

(Bilis-ta)

2

1. Cid wanaagsan ka dhashay; gob; dhalad; xor.

3

2. Haween; dumar; dheddigood.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u 1. Bulshada inteeda aan xag dhaqameed wax dhaliil ah isir u lahayn. 2. B. ah: qof aan xag dhaqameed wax dhaliil ah isir u lahayn. 3. B. xaawo: haween.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u 1. Bulshada inteeda aan xag dhaqameed wax dhaliil ah isir u lahayn. 2. B. ah: qof aan xag dhaqameed wax dhaliil ah isir u lahayn. 3. B. xaawo: haween.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. noble, well-off, high-caste, free-born person

2

bilis [feminine] n., [collective] women, womankind

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) women (wi-men); women considered as a group; womenkind ~ dumar, bilis-xaawalay, haween, naago

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) bilid ku samayn.

2

bilis-ta: (magac, dhedig, keli) qoys wanaagsan ka dhashay. Bilis buu ka soo jeedaa dadnimada lagu yaqaanno. Dh: xor, gob, dhalad.

3

bilis-ta: (magac, dhedig, keli) bidhid ku samayn oo kor u qaadis. Bilis baa wax lagu qaadi jirey oodda jiiddada ahi.

4

bilis-ta: (magacwadareed) dhedigoodka aadamaha oo aan kala reeb lahayn, yar iyo weyn. Dh: dumar, haween, gambooleey, xaawaley, bilisxaawo.

waa la naqliyay ✓

نبيل

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax quruxsan ahaan. Bilni iyo bilic kama madhaan marwo gaari ahi.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) weel buuxa, in yar ka daadi.

2

bilqi: (fal) wax urursan kala firdhi; wax isku duuban kala daadi. Dahabo dunta ma adigaa bilgiyey? Dh: filqi, murgi, firdhi.

waa la naqliyay ✓

1

(Baacin-ta)

2

1. Baac wax ku cabbirid.

3

2. Wax la dhifanayo, kor u sii wadid, taniyo inta gacantu ka wada kala baxdo.

4

3. (u baacin) u taagid.

5

4. Kor u qaadid; bilid.

waa la naqliyay ✓

1

(Bidhaan-ta)

2

Muuqaal yar oo meel fog laga arko; iftiin ama dhalaal yar oo meel ka bilig yiraahda; birbir.

waa la naqliyay ✓

1

(Big-ta)

2

1. If muuqda oo durba libdha; carar durba la qarsoomo; bidhaan; bilig.

3

2. (Xarad) Bar, gaashi.

4

3. Orod haddiiba la libdho.

waa la naqliyay ✓

1

(Bilisayn-ta)

2

1. Bilis ka dhigid; xorayn.

3

2. Gudid (gabdho).

waa la naqliyay ✓

1

(Birid-da)

2

Iftiin yar oo meel ka bilig yiraahda; daarmid; hurid; shidmid; hillaacid.

waa la naqliyay ✓

1

(Buruud-ka)

2

Xiddig fiican ku dhalasho: ayaanwanaag; burji; bili; sanac.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhammays-ka)

2

Ilmo bilihii uu uurka ku jiri lahaa wada dhammaystay, oo shinkiisii ku dhashay; aan dhicis ahayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhicis-ka)

2

1. Ilmo dhasha isagoo aan dhammaysan bilihii uu uurka ku jiri lahaa.

3

2. Fashal.

waa la naqliyay ✓

1

(Dumar-ka)

2

Dadka intiisa ugaxda samaysa oo ilmo uurka ku qaadda oo nuujisa; dheddiggood; haween; naago; bilis xaawo.

waa la naqliyay ✓

1

(Ganbooley-da)

2

Inta ganbada leh ama qaadata; naago; dumar; haween; bilis xaawo.

waa la naqliyay ✓

1

(Gudid-da)

2

1. (dhaqan: Muslin, Yuhuud, kd.) carruurta, wiilal iyo gabdhoba, buuryada ka goyn; (gabdho) bilisayn.

3

2. Habeen socosho; guurayn.

4

3. Deyn ama qaan laysku lahaa bixin.

5

4. Qiimaha ama waxtarka, qof ama neef xoolo ah, ama wax la ganacsadaa, yeelan karo ama lee yahay ama uu bixi karo.

waa la naqliyay ✓

1

(Qaadid-da)

2

1. Wax kor la geeyey sidid, meel ka wadid oo meel kale geyn.

3

2. (kor u qaadid) Meel hoose ka qaadid oo meel kore geyn; bilid.

4

3. (roob) Kicid.

5

4. (duullaan, col) xoolo dhicid.

6

5. (cudur) ku dhicid.

7

6. (hees kd.) Ku dhawaaqid; ka luuqin.

waa la naqliyay ✓

1

(Qurux-da)

2

Tilmaanta la siiyo wixii loo bogo ama la jeclaysto ama isha deeqa, iyadoo laga eegayo dhinacyada - midabka, qaabka, abuurta, isle'le'kaanta, dhaqdhaqaaq wanaagga, xarragada, falsamida, farshaxannimada, ...; bilic.

waa la naqliyay ✓

1

(Tag-ga)

2

1. Aroos lala tago; guur; kaxaysasho.

3

2. Ayaan; cawo; nasiib; qadan; buruud; bili; doobir.

waa la naqliyay ✓

1

(Xanbaarid-da)

2

1. Ilmo yar dhabarka ku qaadid.

3

2. Kor u qaadid, u sidid, u bilid.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Sharrax, bilid, naqash, qurxin. 2. (sh.r) If, inta muuqda durbadiiba qarsooma; bilig. 3. B. dheh: carar meel si deg-deg ah looga tago.

waa la naqliyay ✓

1

(Bi-sha)

2

1. Dayaxa waaxdiisa hore ama danbe oo uu u ekaado qaanso afafka u dhuuban oo dhexda u weyn; dayuxu markuu dhasho ama sii dhammaana hayo.

3

2. Soddonka maalmood oo u dhexeeya dhalashada iyo dibbadka dayaxa; 12ka qaybood oo sanada, middood; afar toddobaad.

waa la naqliyay ✓

1

bil¹: m.dh (-lo, m.l) 1. Laba iyo tobanka qaybood ee sanadka middood oo ah sagaal iyo labaatan ama soddon beri. 2. Marka dayaxu aanu dhammays ahayn. 3. Calaamad qaab dayax billow ah u eg oo xoolaha lagu sunto. 4. Bisha cas: urur caalami ah, oo dalal islaanku maalgeliyaan oo u qeybsan daryeelka ama samafalka dadka oo ay astaan u tahay dayax billaw ah oo cas.

2

bil²: f.g1 (bilay, bishay) 1. Wax kor u qaadid iyadoo madaxa laga sara mariyo. 2. Wax, wax qurxoon ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

1

bil¹: m.dh (-lo, m.l) 1. Laba iyo tobanka qaybood ee sanadka middood oo ah sagaal iyo labaatan ama soddon beri. 2. Marka dayaxu aanu dhammays ahayn. 3. Calaamad qaab dayax billow ah u eg oo xoolaha lagu sunto. 4. Bisha cas: urur caalami ah, oo dalal islaanku maalgeliyaan oo u qeybsan daryeelka ama samafalka dadka oo ay astaan u tahay dayax billaw ah oo cas.

2

bil²: f.g1 (bilay, bishay) 1. Wax kor u qaadid iyadoo madaxa laga sara mariyo. 2. Wax, wax qurxoon ka dhigid. m.f.dh, bilid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. moon; month

2

bil v. promote; beautify; improve

waa la naqliyay ✓

1

-bisha: (n) [Plural bilood] 1. month (manth) 2. moon (muun) ~ dayax

2

bil -ay/bishay: (v) 1. pamper a child playfully. 2. decorate (dheka reeyt); praise (pareeyz) · qurxi ama ammaan

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax kala daadsan ama kala fidhidhsan isku du oo hagaaji.

2

bil: (fal) wax qurxi oo suubbi. Bil naftaada oo bilicda u biiri.

3

bil: (fal) kor u qaad oo halka u sarreysa gee. War oodda bil! Dh: bidh.

4

bil-sha: (magac, dhedig, keli) dayaxu marka uu dhasho ama dhammaanayo qaabka uu yahay, iftiinkiisuna yar yahay. Bishii bilatayeey bil khayr.

5

bil-sha: (magac, dhedig, keli) astaan qaansada u eg oo erey, weedh ama hadal qoran, belowga iyo dhammaadka lagaga xidho, oo hadalka intiisa ka xidha. Bil xidhan bay ku jiraan. Wa: bilo.

6

bil-sha: (magac, dhedig, keli) labo iyo toban ka qaybood ee sanadka middood, afar toddobaad iyo labo maalmood, sida badan soddonka maalmood. Bil baannu gunnada ku qaadannaa.

waa la naqliyay ✓

قَمَرِ، شَهْرٍ

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Hoog iyo dhibaato gaarsiin; hoojin, beleyn. 2. Hawl, arrin iyo wixi lamida si gurracan u fulin. 3. “Ka bi'i”: wax meel ku yaal ka tirid; baabi'i.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Hoog iyo dhibaato gaarsiin; hoojin, beleyn. 2. Hawl, arrin iyo wixi lamida. si gurracan u fulin. 3. Ka bi'i: wax meel ku yaal ka tirid; baabi'i. m.f.dh, bi'in.

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) 1. smear (ismiir) Ex: walax wasakh ah baa lagu bi'iyey; he was smeared with dirty substance. 2. spoil (ispooyl) ~halee

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ka masax meeshii uu ku yaallay. Ka bi'i looxa khadka. Dh: baabi'i, tirtir.

2

bi'i: (fal) jar ka tuur, ka lumi dhaqanka fiican, dhib iyo dhibaato u gayso, dhibdhac ku keen. Hablayahow diintii ka baydhee, dhaqankii bi'isee, maad is badhqabataan. Dh: lumi, baabi'i, hallee. Li: toosi, hagaaji, wanaaji.

waa la naqliyay ✓

1

de: spoil, ruin; obliterate, erase, wipe out rw: ba'

2

lx: bi'i

3

pd: (bi'iyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: bi'i

waa la naqliyay ✓

(fal) meel daloosha ama bannaan wax ku juf. Fudhadii jiirka waan bikay. Dh: qufee, gufay, awd.

waa la naqliyay ✓

Xamayti

waa la naqliyay ✓

1

(n) a bitter, alkaline, brownish-yellow or greenish-yellow liquid that is secreted by the liver, stored in the gall bladder, and discharged into the small intestines and that aids in digestion, chiefly by dissolving fats.

2

dheecaanka xameetida

waa la naqliyay ✓

/bayl/ (n) xammeeti (dheecaanka beer-kutaasha ku jira)

waa la naqliyay ✓

s.f. - xameeti.

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil dhalashadiisa lagu farxay oo gabdho badan ka daba dhashay.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qof wax hagaajiya oo qurxiya.

waa la naqliyay ✓

bile, n.f. - dheecaan qaraar oo beerku ku soo daayo marka cuntada dheef-shiidkeedu socdo oo wax ka tara dheef-shiidka.

waa la naqliyay ✓

n., dacar, -ti.

waa la naqliyay ✓

Dhul tnadaxeed dhuuban

waa la naqliyay ✓

1

(n) an itemized list or statement of fees or charges.

2

xaashida biilka

waa la naqliyay ✓

/bill/ (n) 1. biil (rasiidka alaabta la gato iyo qiimahoodu ku dhigan yihiin) 2. sharci dawladeed (qodob) 3. lacagta warqadda ah.

waa la naqliyay ✓

Xisaab

waa la naqliyay ✓

/bil/ (n) 1. haanshithy sheeghassy beesothy lokoo fathaw (biil amy risiid). We pay the electricity bill every month. 2. beesothy haanshithy eh, sanuud ing haayny. 3. afky shimbirty. 4. shar'y amy heer dowly.

waa la naqliyay ✓

n. (any written paper) warqad, -di; bill of goods, xisaab, -ti; here is the bill, waa taa xisaabti; bill of passage, tiked, -ki.

waa la naqliyay ✓

1

(Bila-ha)

2

Hadal-weynaha dhexdiisa, hadal yar oo la dhexgeliyo, haddii la doonona laga saari karo, astaamo bilaha qaabkooda leh oo midna horay laga geliyo (bil furan) midna gadaal (bil xiran); (...).

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (bishay, bilatay) Bil dhalasho.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] brackets, parentheses {punctuation}

2

bilo v. start ~ commence (of a lunar month)

waa la naqliyay ✓

-bilaha: (n) bracket (baraakit); ( ) or [ ] ~ qawsayn, qaws

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: beni.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) in aad u yar oo aan qiimo badan lahayn oo lacag ah. Dh: beesad. binii'aadannimo-da: (magac, dhedig, keli) eeg banii'aadannimo.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Dab iyo wixi lamida holcin.

waa la naqliyay ✓

v. start a fire, give off light

waa la naqliyay ✓

-yey -say: (v) make fire huri

waa la naqliyay ✓

(fal) dab yar shid. Ayeeyadaa dabka u biri oo dheriga u saar. Dh: daar, huri, bidhi. Li: demi, bakhtii, baqtii.

waa la naqliyay ✓

1

de: start a fire, give off light

2

lx: biri

3

pd: (biriyey)

4

ps: v2a=

5

key: biri

waa la naqliyay ✓

1

biti¹: m.l Nasiib; hoodo.

2

biti²: f.g2 (-iyay, -isay) Wax sida buda iyo wixi lamida oo aan culays badan lahayn dabayl raacin.

waa la naqliyay ✓

1

biti¹: m.l Nasiib; hoodo.

2

biti²: f.g2 (-iyay, -isay) Wax sida buda iyo wixi lamida oo aan culays badan lahayn dabayl raacin. m.f.dh, bitin.

waa la naqliyay ✓

v. cause to fly; raise dust; drive fast

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (n) luck (laak)-, fortune (foor-jun); lot (Zant); fate (feeyt); chance (jaanis) ~ hoodo, cawo, nasiib

2

biti -yey / say: (v) cause something to fly

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) nin la addoonsado. Dh: bidde.

2

biti-ga: (magac, lab, keli) qof wuxuu farta saaraaba u hagaago oo ku guulaysta noloshiisa. Dh: nasiib, ayaan, hoodo, doobir.

waa la naqliyay ✓

1

de: cause to fly; raise dust; [fig.] drive fast rw: bid

2

lx: biti

3

pd: (bitiyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: biti

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax meel uu joogay ama yaallay ka saarid. 2. Wax sida musmaar qodax iyo wixi lamida meel uu ku mudnaa ka siibid. 3. Wax halis ka badbaadin. 4. Qof, wax uu hayey cid kale siin. 5. Dab iyo wixi lamida shidid. 6. Magac u b.: nafley, meel iyo wixi lamida magacsiin. 7. Wax u b.: qof dhintay wardi ama sadaqa u hibayn. 8. Isu b.: wax kala qoqoban isufurid. 10. Isu b.: laba qof tartansiin. 11. Kala b.: kala saar. la-mid: bixi.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax meel uu joogay ama yaallay ka saarid. 2. Wax sida musmaar qodax iyo wixi lamida meel uu ku mudnaa ka siibid. 3. Wax halis ka badbaadin. 4. Qof, wax uu hayey cid kale siin. 5. Dab iyo wixi lamida shidid. 6. Magac u b.: nafley, meel iyo wixi lamida magacsiin. 7. Wax u b.: qof dhintay wardi ama sadaqa u hibayn. 8. Isu b.: wax kala qoqoban isufurid. 10. Isu b.: laba qof tartansiin. 11. Kala b.: kala saar. m.f.dh, bixin.

waa la naqliyay ✓

1

v. take out, remove, extract, put ~ bring out; make someone go out, send out

2

bixi v. pay (out); give (order ~ command), issue, produce

3

bixi v. save, rescue

4

bixi v. make something grow ~ appear; produce; kindle, start a fire

waa la naqliyay ✓

-yey I say: (v) 1. pay (peey). Ex: waxaad bixisaa $ 5.00 doolar; you pay $5.00 dollars 2. issue (ish-uu); give out. 3. rescue (reskiyuu); set free, save from danger ~ badbaadi

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ku deeq maalkaaga; xoolo ku yabooh; dar Alle u dhiib. Maalkaad bixinaysid daro Alle u bixi. Dh: muquuni, hur.

2

bixi: (fal) geed, midho, caleemo iyo xabag dhal oo soo saar.

3

bixi: (fal) afaaf, albaab ama irrid iyo waxii la mid ah ka foofi oo ka sii daa.

4

bixi: (fal) war qarsoonaa shaaca ka qaad.

5

bixi: (fal) badbaadinta ama difaaca cid halis ku jirta. Dh: nabadgeli, samatabixi.

6

bixi: (fal) gabadh cid u soo fadhiisatay sii oo u guuri. Gabadhadii curad bixiyey maanta.

7

bixi: (fal) «ka ka saar wax meel gudo ah iyo waxii la mid ah ku jira. Wiilka isha saxarka ka bixi.

8

bixi: (fal) «iska salaad wakhtigeedii taaganyahay. tuko. Salaadda cishaha iska bixi oo dabeed seexo.

9

bixi: (fal) (soo ~) wax meel gudo ah ku jira, barraxa soo dhig oo soo saar. Odayga barkadda ka soo bixi

waa la naqliyay ✓

1

(Buli-da)

2

Shinbirmalab; Maris.

waa la naqliyay ✓

m.dh Shimbir-malab.

waa la naqliyay ✓

f. n. honey-guide bird

waa la naqliyay ✓