bilcooshaan

(fal) sheedda ka muuqo. Dh: bidhaan.

bildhaan -ta: (magac, dhedig, keli) wax sheedda ka muuqda. Dh: bidhaan.

(fal) si qaabdaran u walaaq. Caanaha iyo shuurada isku booshaaq. Dh: rufaaq.

booshaaq -a: (magac, lab, keli) si qaab xun u walaaqid. Booshaaq kala daashay shuuradii.

-ta: (magac, dhedig, keli) gudin yar oo wax lagu qoro. Gooshan ayaan ku qoray boodaanta. Dh: quraar.

-ta: (magac, dhedig, keli) laan duuban midho badani ku yaallaan sida laanta cinabka kale. Dh: rooshaan, rucub.

Aggregate

-ta: (magac, dhedig, keli) laan keliya oo midho urursan oo badani ka lushaan. Dh: rucub.

m.f.dh eeg aloosan². la-mid: aloosnaansho.

dalooshan¹: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Meel, wax dalool leh noqosho. la-mid: duleeshan¹.

dalooshan²: f.mg4 (-shnaa,-shnayd) Wax dalool leh ahaansho. la-mid: duleeshan².

dalooshan¹: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Meel, wax dalool leh noqosho. m.f.dh, dalooshamid. la-mid: duleeshan.

dalooshan²: f.mg4 (-shnaa,-shnayd) Wax dalool leh ahaansho. m.f.dh, dalooshnaan. la-mid: duleeshan.

der. [adjective] drilled, bored, pierced, having a hole

(tilmaame) wax fur leh. Qandi dalooshan buu sonkor jigu shubay

de: drilled, bored, pierced, having a hole

lx: dalooshan

nt: dalooshan (dalooshamay) [v1=inch]

pd: (dalooshanaa ~ dalooshnaa)

ps: adj-der

key: dalooshan

m.f.dh eeg ilroon. la-mid: ilroonaan-sho.

(Jimcoonaan-ta)

Wax jimcoon ahaan.

m.f.dh eeg jimcoon. la-mid: jimcoonaansho.

f. n., [abstract] looseness, slackness

de: looseness, slackness

lx: jimcoonaan

pd: (-ta)

ps: n-f-abs

key: jimcoonaan

m.f.dh eeg silloon. la-mid: sillaanaan, sillanaansho, silloonaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax lalasyaabo ah oo sirgacan. Dh: sirgacanaan. Li: hagaagsanaan.

m.f.dh eeg dalooshan². la-mid: dalooshnaansho, duleeshnaan, duleeshnaansho.

m.f.dh eeg biirqoolan. la-mid: biirqoolnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax biirqoolan ahaan. Biirqoolnaan ayuu lo'dii oo dhan wiilku ku waraabiyay.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax fur bannaan leh ahaan. Dalooshanaan weyn jiingadda kuma ogayne maxay la darrooshimaynaysaa.

(tilmaame) si ulakac ah, loogu talagalay. Bilcaani bay isu dhega marinaysaa way ku maqashaaye. Dh: kas, badheedh.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax muuqaalkooda indhuhu u bogaan oo ay aad u jecleystaan ahaansho.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax muuqaalkooda indhuhu u bogaan oo ay aad u jecleystaan ahaansho. m.f.dh, bilicsanaan.

-aa I ayd: (adj) graceful (gareeysfuul); elegant (ela-gent); beautiful (bi-yuuti-fuul); lovely (laav-li); cute (kiyuui) ~ xiisa-leh, qurxoon, quruxbadan

(tilmaame) qurux badan oo nuur iyo ilays leh. Magaalo bilicsan ayaan soo gallay.

(tilmaame) wax fidhidhsan. Xadhiggan biliqsan meesha ka qaada oo duuba. Dh: firidhsan. biliqsan: (tilmaame) wax kala daadsan ama kala quban. Dh: filiqsan, firidhsan, firdhisan.

(Bilisayn-ta)

1. Bilis ka dhigid; xorayn.

2. Gudid (gabdho).

m.f.dh eeg bilisee.

-ta: (magac, dhedig, keli) dumar ka dhigid. Bilisaynta dumarkoo kaluu ka dhigay raganimadi doobeede. Dh: naagayn.

bilisayn -ta: (magac, dhedig, keli) gabar da' yar gudid; xalaalaynta gabadh yar. Dh: gabdhaggudid.

-ka: (magac, lab, keli) bilis iyo qurxin heersare ah.

bilitaan -ka: (magac, lab, keli) sare u qaaditaan.

m.l (cilmiga naflayda) Afka hoose ee caloosha oo u furan xiidmaha (duwodeenam).

m.l (cilmiga naflayda) Afka hoose ee caloosha oo u furan xiidmaha (duwodeenam).

(fal) arrin ama wax kale laaqid.

boodhaaq-a: (magac, lab, keli) laaqitaan wax la laaqo. Boodhaaq badan ciir subug bay ku dhiiqdaa xaarna ur buu ku dhiigaa. Dh: lab, qas.

-ta: (magac, dhedig, keli) boodh marin; habaas ka dhigid. Boodhaynta gogosha aabbo ka ilaali. Dh: boorayn, siigayn.

m.f.dh eeg booran. la-mid: boornaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax booran ahaan. Saca ilma diidka ahi boornaan la'aan ma godlado.

(Boqoshaa-ga)

Jaadadka dhul-kasoofuurta oo likuhu ka mid yahay, midkood.

m.l Nooc ka mid ah likaha oo la cuno.

m.l Nooc ka mid ah likaha oo la cuno.

m. n., [collective] edible fungus; mushroom species

-ga: (n) fungus (fangas); mushroom (mash ruum) ~ barkin-waraabe

-ga: (magacwadareed) dhul ka foodhac likaha u eg ah oo markuu roobku da'o dhulka ka soo foodhaca. Boqoshaaga lika moodoo ku bakhti. Dh: barkinwaraabe, waarigdhuleed.

de: edible fungus; mushroom sp.

lx: boqoshaa

pd: (-ga)

ps: n-m-col

key: boqoshaa

(Burshaan-ka)

Buur yar; burco; kood.

m.l Buur yar; kood.

m. n. hill, dune

-ka: (magac, lab, keli) eeg burco.

de: hill, dune

lx: burshaan

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: burshaan

m.dh.w eeg cariish.

f. n., pl. permanent mud huts

-ta: (n) [Pl. of cariish-ka] huts (hatis); sheds (shedhis); dwellings made of tree branches

-ta: (magac, dhedig, wadar) guryo qoryo iyo dhoobo ka samaysan; cariish.

bw: Arabic

de: permanent mud huts

lx: carshaan

pd: (-ta Sg: cariish)

ps: n8-f-pl

key: carshaan

-ka: (magac, lab, keli) lebisaad iyo xarrago xaddhaaf ah.

hooshaar -ka: (magac, lab, keli) shukaanka huuriga ama doonta dhanka danbe lagaga xidho. Dh: dafad.

f.g4 (-naa, -nayd) Cid, wax ay hore u tiqiin aan xusuusnayn ahaansho.

f.g4 (-naa, -nayd) Cid, wax ay hore u tiqiin aan xusuusnayn ahaansho. m.f.dh, illowsanaan.

der. [adjective] forgetful, not mindful of someone ~ something

(adj) forgetful (fergetful), unmindful (anmeeynful), oblivious (ob-liviyas)

de: forgetful, not mindful of s.o. ~ s.t.

lx: illowsan

pd: (illowsanaa)

ps: adj-der

key: illowsan

(Liishaan-ka)

Toog; nishaab.

liishaan¹: m.l Ku aadinta hub la ridayo meel si waanagsan loogu aadiyo.

liishaan²: f.g1 (-aamay, -aantay; -aami) Wax shiishid.

liishaan¹: m.l Ku aadinta hub la ridayo meel si waanagsan loogu aadiyo.

liishaan²: f.g1 (-aamay, -aantay; -aami) Wax shiishid. m.f.dh, liishaamid.

vl. n. aim, act of aiming

(fal) nishaab oo dhoog isku diyaari.

liishaan-ka: (magac, lab, keli) nishaabka leebabka iyo dhoogta.

cf: dhaqays, nishaab, toog

de: aim, act of aiming

lx: liishaan

pd: (-ka)

ps: vn2-m

key: liishaan

-ta: (magac, dhedig, keli) muuqaal aan kala caddayn oo meel dheer ka muuqata. Dh: bildhaan.

m.f.dh eeg moosan. la-mid: moosnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax moosan ahaan; tiirsanaan oo ciid dhan loo moosay ahaan.

(Toosnaan-ta)

Wax toosan ahaan.

m.f.dh eeg toosan. la-mid: toosnaansho.

f. n., [abstract] state of straightness ~ correctness

-ta: (magac, dhedig, keli) wax xaq ku toosan ahaan.

de: state of straightness ~ correctness

initial: t

lx: toosnaan

pd: (-ta)

ps: n0-f-abs

key: toosnaan

m.f.dh eeg aloogan². la-mid: aloognaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax jooga ahaan.

-ka: (magac, lab, keli) doondoonasho iyo gardarraysasho qof aan waxba kuu dhimin. biicmushtar -ka: (magac, lab, keli) wax kala iibsi. Biicmushtarku waa shaqo fiican. Dh: tijaaro, baayacmushtar.

-ka: (magac, lab, keli) tuug in badan gaajo qabay. Bilcataabihii iga xadaan uga baqaayaaye.

(Bilqanaan-ta)

Wax kala firirsan ahaan; filqanaan; daadsanaan; qubnaan.

m.f.dh eeg bilaqan. la-mid: bilqanaansho.

f. n., [abstract] state of being scattered

de: state of being scattered

lx: bilqanaan

pd: (-ta)

ps: n0-f-abs

key: bilqanaan

(tilmaame) neef la xalaaleeyey. Waanbaa noo birsolsan manta. Dh: gawracan.

m.l (-ryo, m.dh) (baayoloji) Habka dhirtu biyaha ay xididdadu u soo nuugaan dib ugu celiso gibilka iyaga oo maraya daloollada caleemaha iyagoo uumibiyood ah.

-ka: (magac, lab, keli) dhulka intiisa deegaanka u ah noolayaasha; berriga, biyaha iyo hawada inta ba.

(Doorshaan-ka)

Cayayaan jaadad badan ah oo leh baalkoraad qolof ah, mid kamid ah. Wuxuu lee yahay afar baal oo kala korraysa oo kan ugu sarreeyaa qolof adag yahay, iyo lix lugood iyo qaar hore oo isagana qolof adagi ku gaashaaman tahay; xaarwalwaal.

m.l Cayayaan wasakh ku nool ah oo leh qolof adag, baalal iyo lix lugood; xaarwalwaal.

m.l Cayayaan wasakh ku nool ah oo leh qolof adag, baalal iyo lix lugood; xaarwalwaal.

m. n. beetle species

-ka: (n) beetle (biital) ~ xaar-walwaal

-ka: (magac, lab, keli) cayayaan duula oo baal sare oo adag iyo baal hoose oo jilicsan leh oo diqsiga waaweyn le'eg.

cf: cayayaan, xasharaad

de: beetle sp.

lx: doorshaan

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: doorshaan

m.l la-mid: ilqooreed.

-ta: (magac, dhedig, keli) is'ogaansho la'aan.

m.f.dh eeg jilcan. la-mid: jilcanaansho.