bilbilnaan

m.l/dh la-mid: bilbilnaan.

-ha: (magac, lab, keli) eeg bilbilnaan.

m.f.dh eeg bilan. la-mid: bilnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax bilan oo qurxoon ahaan. Qof walba bilnaanta qaabkiisa wuu jecel yahay.

-ka: (magac, lab, keli) bilis iyo qurxin heersare ah.

bilitaan -ka: (magac, lab, keli) sare u qaaditaan.

m.f.dh eeg diilan². la-mid: diilnaansho.

m.f.dh eeg kiilan. la-mid: kiilnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax la kiilay ama la cabbiray ahaan.

kiilnaan -ta: (magac, dhedig, keli) qof ama wax kale, cidhiidhyoomid.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax sooh wanaagsan ahaan.

(Bilqanaan-ta)

Wax kala firirsan ahaan; filqanaan; daadsanaan; qubnaan.

m.f.dh eeg bilaqan. la-mid: bilqanaansho.

f. n., [abstract] state of being scattered

de: state of being scattered

lx: bilqanaan

pd: (-ta)

ps: n0-f-abs

key: bilqanaan

m.f.dh eeg iltiran. la-mid: iltirnaansho.

m.f.dh eeg sikilan. la-mid: sikilnaansho

m.f.dh eeg bilqaxan. la-mid: bilqaxnaansho.

m.f.dh eeg hingilan. la-mid: hingilnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) dibbirnaan.

m.f.dh eeg milaalan². la-mid: milaalnaansho.

m.f.dh la-mid: qalbisamaan.

m.f.dh eeg jilibxiran. la-mid: jilibxirnaansho.

m.f.dh eeg abaabulan. la-mid: abaabulnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) qorshe la habeeyay oo abaabulan ahaan.

-ka: (magac, lab, keli) dhamac iyo olol yeelasho. Belbelitaanka dabka waa lagu gubtaa barasho reerkii dheh. Dh: ololitaan, balbalitaan, belelitaan.

-ka: (magac, lab, keli) u yeelitaanka meel wax laga bilaabo. Dh: curitaan, unkitaan, ambaqaaditaan, dhaqaajitaan.

m.f.dh eeg bilicsan. la-mid: bilicsanaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) qurux badnaan isha soo jiidata. Bilicsanaanta deegaanka gugii ayaa la gartaa.

-ta: (magac, dhedig, keli) firidhsanaan iyo kala daadsanaan. Biliqsanaanta xidhigga ka dhawra. Dh: firirsanaan.

biliqsanaan -ta: (magac, dhedig, keli) wax kala filiqsan ahaan. Biliqsanaanta guriga ka ilaali wax kasta meeshiisa dhig. Dh: qubnaan, firdhisanaan, firidhsanaan, filqanaan, daadsanaan.

m.f.dh eeg dhillisan. la-mid: dhiliqsanaan, dhiliqsanaansho, dhillisnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) xeelado iyo xirribo badanaan.

m.f.dh eeg hilbeysan. la-mid: hilbeysnaansho.

m.dh la-mid: jidbaysnaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg ballan.

bikilan¹: f.mg1 (-lmay, -lantay; -lmi) Weel wax buuxsamay noqosho.

bikilan²: f.mg4 (-lnaa, -lnayd) Weel wax la bikilay ahaansho.

-ga: (magac, lab, keli) nooc basbaaska ka mid ah oo aad u kulul. Bilbili ninkii cunaa saw afku dhillikh noqon maayo. Dh: barbari.

bilbilo¹: m.l 1. Koor yar bir ka sameysan oo lo'da loo xiro; dawan. 2. Muuqaal qurux badan.

bilbilo²: f.mg3 (-ishay, -ilatay) Meel biyo ku rusheysasho.

f.mg3 (-ishay, -ilatay) Meel biyo ku rusheysasho. m.f.dh, bilbilasho.

(fal) iskaa biyo ugu biifbiifso; rushrusho.

m.dh la-mid: bilcan¹.

-ta: (n) a married woman

-ta: (magac, dhedig, keli) gabadh gabadhnimo lagu guursado oon horay nin u soo arag.

v. begin, start

a: bilaab ~ bilaw

de: begin, start

lx: billaab

pd: (billaabay)

ps: v1=

key: billaab

m.dh la-mid: ballayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) cunug afartan cisho jira cid dusha u saarid oo dibadda warwareejin. Billaynta carruurta waxa lagu balleeyaa kolba qofka la doorbidayo. Dh: gardaadin, ballayn.

m.f.dh eeg bisil. la-mid: bisayl (4), bislaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax bisil oo la cuni karo ahaan. Bislaanta badan garowga ka ilaali.

1. (Cillaan-ka) a) Midabka dahabka iyo liinta bisil. b) Geed la harsado oo aan qodxo lahayn oo ubax udgoon. c) Caleemaha cillaanka oo la tumo oo wax lagu daro oo dabadeed dumarku isku qurxiyo inta ciddiyaha, sacabbada, kd. marsadaan; xinni.

2. (Cillaan-ta) Bahal yar oo qurux badan, oo mulaca u eg.

cillaan¹: m.l 1. Geed abaareed weyn, cufan, calemo yaryar leh, qodax lahayn oo ubaxiisu udgoon yahay. 2. Budo caleen oo marka la qaso ciddiyaha, timaha iyo wixi lamida lagu guduudsado.

cillaan²: m.dh (-ammo m.l) Xammaarato yar, quruxsan, oo ay mulaca isku bahyihiin, afar addin iyo dabo dheer leh oo geedaha fuusha. la-mid: cillaangeedafuul.

cillaan¹: m.l 1. Geed abaareed weyn, cufan, calemo yaryar leh, qodax lahayn oo ubaxiisu udgoon yahay. 2. Budo caleen oo marka la qaso ciddiyaha, timaha iyo wixi lamida lagu guduudsado.

cillaan²: m.dh (-ammo m.l) Xammaarato yar, quruxsan, oo ay mulaca isku bahyihiin, afar addin iyo dabo dheer leh oo geedaha fuusha. la-mid: cillaangeedafuul.

m. n. henna tree ((Lawsonia inermis)), henna; reddish-orange (color)

cillaan [feminine] n. small lizard species

-ka: (n) henna (hi-na) ~ xinni

-ka: (magac, lab, keli) geed la harsado oo aan qodxo lahayn oo ubax udgoon leh, caleentiisa na xinnaha laga sameeyo.

cillaan -ka: (magac, lab, keli) bahal yar oo qurux badan oo mulaca u eg.

cillaan -ka: (magac, lab, keli) midabka dahabka iyo liinta bisil.

1. (Dillaan-ka) Wax weyn uo culus ama badan oo iyagoo isku duuban, xoog doc ugu dhaca ama ugu leexda; wax weyn oo soo guura ama soo ruqa; aguug; (ama dullaan).

2. (Dillaan-ta) Wax la diley ahaansho (ama dilnaan).

dillaan¹: m.l 1. Dhicidda wax culusi dhinac u dhaco. 2. la-mid: dillaamid. Leexashada wax badani hal mar dhinac u wada leexdo.

dillaan²: f.mg1 (-aamay, -aantay; -aami) 1. Wax culus dhinac u dhicid. 2. Wax badan hal mar u wada leexasho. la-mid: dullaan².

dillaan¹: m.l 1. Dhicidda wax culusi dhinac u dhaco. 2. la-mid: dillaamid. Leexashada wax badani hal mar dhinac u wada leexdo.

dillaan²: f.mg1 (-aamay, -aantay; -aami) 1. Wax culus dhinac u dhicid. 2. Wax badan hal mar u wada leexasho. m.f.dh, dillaamid. la-mid: dullaan.

v. fall over (of something large ~ heavy), tip over

dillaan m. n. thud, sound of something heavy falling ~ tipping over

dillaan [feminine] n. state of being killed ~ beaten; victim

(fal) dhan u wada aguug oo xag aad u ciirtay u dhac.

m.f.dh eeg dilan³. la-mid: dilnaansho.

(Fillaan-ta)

Fillaansho.

f. n., [abstract] sufficiency, sufficing

de: sufficiency, sufficing = filan + -aan

lx: fillaan

pd: (-ta)

ps: n0-f-abs

key: fillaan

m.f.dh eeg filan. la-mid: filnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) mid deeqaya oo ku filan ahaan.

filnaan -ta: (magac, dhedig, keli) wax wax kale deeqsanaan.

m.f.dh eeg hilan. la-mid: hilnaansho.

-ka: (magac, lab, keli) wax hilan ahaan.

m.f.dh eeg jilan. la-mid: jilnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhaqaale iyo xannaano qabid.

jilnaan -ta: (magac, dhedig, keli) hagaagsanaan oo wacnaan.

m.f.dh eeg ligan. la-mid: lignaansho.

m.f.dh eeg liman. la-mid: limnaansho.

m.f.dh eeg liman. la-mid: linnaansho.

m.f.dh eeg lisan². la-mid: lisnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax lisan ahaan.

m.f.dh eeg lulan². la-mid: lulnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax lulan ahaan: laadlaadsanaan.

m.f.dh eeg milan4. la-mid: milnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax milan ahaan. Milnaanta barafku macna male.

m.dh (kiimika) Xaddi walax ah oo ku jira halbeeg-muggeed milan ah. Halbeegga ribnaantu waa mool dm(-3). Ribnaan cufeedku waa cufka milmaha ku jira halbeeg-muggeed kasta. Ribnaanta mool-lani waa inta mool ee milmaha ku jirta halbeeg-muggeed kasta. Ribnaanta moolal waa xaddi walaxeedka ku jira hal kiiloo-garaam oo milaha ah.

m.dh (kiim.) Xaddi walax ah oo ku jira halbeeg-muggeed milan ah. Halbeegga ribnaantu waa mool dm(-3). Ribnaan cufeedku waa cufka milmaha ku jira halbeeg-muggeed kasta. Ribnaanta moollani waa inta mool ee milmaha ku jirta halbeeg-muggeed kasta. Ribnaanta moolal waa xaddi walaxeedka ku jira hal kiiloogaraam oo milaha ah.

Concentration

-ta: (magac, dhedig, keli) xaddi walax ah oo ku jira halbeeg-muggeed milan ah. Halbeegga ribnaantu waa mool dm(-3). Ribnaan cufeedku waa cufka milmaha ku jira halbeegmuggeed kasta. Ribnaanta mool-lani waa inta mool ee milmaha ku jirta halbeegmuggeed kasta. Ribnaanta moolal waa xaddi alaxeedka ku jira hal kiiloogaraam oo milaha ah.

-ta: (magac, dhedig, keli) mid falan ahaan.

-ka: (magac, lab, keli) ka tiritaan meeshuu ku yallay. Baabi'itaanka sadarkan biyaa taabtay. Dh: baabi'itaan, tirtiritaan.

bi'itaan -ka: (magac, lab, keli) dhaqan ahaan ama tayo ahaan baabi'id. Bi'itaanka beerta roob la'aan baa keentay.

-ka: (magac, lab, keli) dareensi malayn ah. Shaki iyo biditaan baad haysaa.

biditaan -ka: (magac, lab, keli) noole ama wax baad leh duulitaankii. Biditaanka diyaaradda ayuu sugayaa. Dh: haaditaan, lalitaan.

biditaan-ka: (magac, lab, keli) gu'itaan timaha. Biditaanka timaha ka ilaali. Dh: rifmitaan.

(Bilbilid-da)

Biyo ama wax la mid ah, sida roobka meel ugu firdhin; rushayn.

m.f.dh eeg bilbil². la-mid: bilbil¹ (3).

-da: (magac, dhedig, keli) biyo sida roobka kaga dhigid, ku firdhin, ku rushayn. Bilbilid buu hadhuudhku u baahanyahay biya badan uma baahna. Dh: biifin.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel ama wax, biyo ku rushayn.

(fal) sheedda ka muuqo. Dh: bidhaan.

bildhaan -ta: (magac, dhedig, keli) wax sheedda ka muuqda. Dh: bidhaan.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax muuqaalkooda indhuhu u bogaan oo ay aad u jecleystaan ahaansho.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax muuqaalkooda indhuhu u bogaan oo ay aad u jecleystaan ahaansho. m.f.dh, bilicsanaan.

-aa I ayd: (adj) graceful (gareeysfuul); elegant (ela-gent); beautiful (bi-yuuti-fuul); lovely (laav-li); cute (kiyuui) ~ xiisa-leh, qurxoon, quruxbadan

(tilmaame) qurux badan oo nuur iyo ilays leh. Magaalo bilicsan ayaan soo gallay.

(tilmaame) wax fidhidhsan. Xadhiggan biliqsan meesha ka qaada oo duuba. Dh: firidhsan. biliqsan: (tilmaame) wax kala daadsan ama kala quban. Dh: filiqsan, firidhsan, firdhisan.