bilaydh

v. turn, move, change direction

-ay / tay: (v) move aside or turn direction ~ bayr

(fal) dhinac ama gees u leexo. Hablayahow dhanqankii ka baydhee, maad is badhqabataan. Dh: weeco, bayr.

baydh -ka: (magac, lab, keli) weel aan weynayn oo wax lagu qiyaaso waxna lagu cabbiro. Laba baydh oo burcad ah haddaad shiisho hal baydh oo miid ah ma noqdaan. Dh: afkulibidh, bayr, bidhiq.

a: bayr {N}

de: turn, move, change direction

lx: baydh

pd: (baydhay)

ps: v1=

key: baydh

(Bilad-ka)

Bisha dhalashadeeda ama bilaabashadeeda; bilasho.

m.l la-mid: bilasho.

vl. n. appearance of a new moon

-da: (magac, dhedig, keli) mid ka mid ah ciyaaraha jiibta, jaanta iyo sacabka keliya lagu dheelo, waana ciyaaraha ay wada dheelaan ragga iyo haweenku. Ciyaartani waxay caan ku tahay gobollada Bari, Nugaal iyo Waqooyi Galbeed.

bilad -ka: (magac, lab, keli) bisha dhalashadeeda. Biladka bishay la sugayaan carooska. Dh: bilasho. Biladdaya: magac loo baxsho gabadh quruxdeeda aawadeed la iska dhex arko sida muraayadda.

a: bilasho

de: appearance of a new moon

lx: bilad

pd: (-ka)

ps: vn-m

key: bilad

f. n., (mass n.): air; breeze, fresh air

-ka: (n) electrical light ~ layr

laydh -a: (n) air (eer) ~ layr -ta; hawo -da

-a: (magac, dhedig, keli) hawo qabow oon boodh iyo dhib midna lahayn. Hooyaday laydh qabaw Allahayoow luxudka ugu gee. Dh: layr, hawo, neecaw. Li: hanfi.

laydh -ka: (magac, lab, keli) iftiin wax lagu arko oo koranto iyo wixii la mid ah ku shaqeeya. Dh: layr, nal, faynuus. Li: mugdi.

laydh -ka: (magac, lab, keli) xiisadda iyo tamarta birlabdanabawga. Dh: kooraan, koronto.

a: layr

de: air; breeze, fresh air

lx: laydh

pd: (-dha)

ps: n0-f-mass

key: laydh

m. n. country, territory, land

bw: Arabic

de: country, territory, land

lx: bilaad

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: bilaad

-ka: (magac, lab, keli) kala fogaanta cidhifyada uu shay fidsani leeyahy. Masafta balaadh baa loo tolaa dabaqana waa la godaa. Dh: ballaadh.

(Bilaash-ka)

1. Aan lacag iyo wax kale midna ku fadhiyin oo gadasho la'aan lagu hela hayo.

2. Wax xumaaday; aan qiime lahayn.

m.l 1. Wax aan waxtar la ahayn. 2. Wax shuruud la'aan ama lacag la'aan lagu helo.

m.l 1. Wax aan waxtar la ahayn. 2. Wax shuruud la'aan ama lacag la'aan lagu helo.

m. n., [collective] (adj.): valueless ~ ruined item; free of charge, gratis, extra; worthless, bad

(adj) free (firii); free of charge ~ aan lacag ahayn

-ka: (magac, lab, keli) wax aan lacag ahayn oo beddel la'aan la isku siiyo. Bilaash laguma helo wadaadoow waxaan, cidi ku hawshoone.

bilaash-ka: (magac, lab, keli) wax khaayisay ama xumaaday oo aan qiimo lahayn. Jaadkii shalay oo bilaash ah buu helay. Dh: badhayo, baryood.

bw: Arabic

de: valueless ~ ruined item; [atr.] free of charge, gratis, extra; worthless, bad

lx: bilaash

pd: (-ka)

ps: n0-m-col

key: bilaash

مَجانِي، بلا مقابل

-ka: (magac, lab, keli) naqa roobku soo saaro.

-a: (magac, dhedig, keli) summad geela ama fardaha lagu dhigo oo dhegta badhtankeeda laga jeexo.

m.l (-dhyo, m.dh) (kiimika) Iskudhis uu ku jiro halojiin.

m.l (-dhyo, m.dh) (kiim.) Iskudhis uu ku jiro halojiin.

m.l (-dhyo, m.dh) (cilmiga naflayda) Lakabka sare ee adag ee isha lafdhabarleyda. Isha xaggeeda hore, ilxaydhu waxay isu beddeshaa koorniya.

m.l (-dhyo, m.dh) (cilmiga naflayda) Lakabka sare ee adag ee isha lafdhabarleyda. Isha xaggeeda hore, ilxaydhu waxay isu beddeshaa koorniya.

-a: (magac, lab, keli) xaydha isha ee dhafoorka dhexdiisa ku jirta.

(fal) kala fidi oo wax balaadhan ka dhig. Gogosha balaadhi. Dh: ballaadhi, fidi.

m. n. width, breadth, broadness, space

-ka: (n) width (width); breadth (bareedhath); broadness (baroodh-nes) ~ ballaar

-ka: (magac, lab, keli) wax kala fidsanaan; wax cidhifyadiisu kala fog yihiin. Ballaadhka dhulka dhaayuhu ma koobi karaan. Dh: ballac, balladh, fidsanaan, dherer. Li: dhuuban.

a: ballaar {N}

de: width, breadth, broadness, space

lx: ballaadh

pd: (-ka)

ps: n2a-m

key: ballaadh

(fal) si xun oo baahsan u fadhiiso. Sidii sac qablanuu u balwaadhay bannaankaa. Dh: barraaq, barraah.

s.m. - bilyaardi.

m.l la-mid: bislaysasho.

-ga: (magac, lab, keli) karsasho oo wax bislaaday ka dhigasho. Bislaysiga cuntadayda waan ka adagahay.

f.g3 (-stay, -satay) 1. Cunto bisayl ka dhigasho. 2. Arrin u gogol xaarasho si aan go'aan qaadashadeeda loogu dhibtoon.

f.g3 (-stay, -satay) 1. Cunto bisayl ka dhigasho. 2. Arrin u gogol xaarasho si aan go'aan qaadashadeeda loogu dhibtoon. m.f.dh, bislaysasho.

(fal) cuntadaada karso. Qadada bislayso bisle: magaca loo baxsho wiil dhashay isaga oo leh timo jilicsan oo bis ah.

-ka: (magac, lab, keli) dhisme xoog badan oo lagu istaajiyo.

-a: (magac, dhedig, keli) summad geela ama fardaha lagu dhigo oo dhegta badhtankeeda laga jeexo. Awr fallaydh leh baa geela ku qooqan.

-ka: (magac, lab, keli) shimbir beycad ah oo manjaha iyo bogga cad oo hilbka cuna. Wuxuu badana ugadhsadaa halaqqa iyo shinbiraha yaryar Dh: gallayr.

m.dh (-ooyin, m.l) (baayoloji) Kollaydhada markii ugu horreysey waxa uu u qeexay Thomas Graham sannadkii 1861, walxo ahaan, sida istaarj ama jellatiin, kuwaas oo aan ka gudbi karin xuub.

m.dh (-ooyin, m.l) (baay.) Kollaydhada markii ugu horreysey waxa uu u qeexay Thomas Graham sannadkii 1861, walxo ahaan, sida istaarj ama jellatiin, kuwaas oo aan ka gudbi karin xuub.

-ka: (magac, lab, keli) funaanad hoos gashi ah; garan.

m.l la-mid: bar.

Half

num: half

-ka: (n) half (haaf) ~ bar

(fal) wax qaybtami kara labo ka kala dhig; ha dhannaysiin. Labada beerood bannaankanaa kala badha.

badh -ka: (magac, lab, keli) walax labo laga dhigay meel ahaan; wax labo u qaybtami kara, qayb ahaan. Dh: bar, in, nus, qayb. Li: dhammaan.

de: half

lx: badh

pd: (-ka)

ps: num-m, n4-m

xe: 5:30, half past five

xv: bar {N}

key: badh

m.dh (-do, m.l) 1. Xarig ama suun xoolaha la rarayo ama heensaynayo gardaadka looga xiro si uu rarka ama koorahu gadaal ugu dhicin. 2. Gardaad.

-ka: (n) 1. verse (veers) ~ beyd. Ex: gabay shan bayd ah; a five-verse poem. 2. house (haaws) ~ guri, aqal

-da: (magac, dhedig, keli) gaaddada ama shafka; xagaloda ama xabadka.

bayd -da: (magac, dhedig, keli) xadhig heeryada awrka lagu xidho oo mara shafka awrka.

bayd -ka: (magac, lab, keli) tuduc maanso ah. Inan yar oo raamaloo, reerkan lagu sheegay. Dh: tuduc.

(fal) kor u qaad. Bidh boorsada oo baabuurka ila saar. Dh: dallac.

bidh!: ereycodeed lagu tusmeeyo iftiin yar oo hal mar ka baxay meel. Bari buu hillaac bidh ka yidhi. Dh: biliq, bilig, big.

bidh!: (tilmaame) lagu tusmeeyo orod xawaare ah oo mar qudha sida iftiinka loo booddacararo. Tuuggii halmar buu orod bidh yidhi. Dh: bilig.

(fal) cid kale, isha ku mud; cid kale, ku legad isha. Dh: cawri, dhabo, ilee.

ilay: (fal) iftiin u yeel; mugdiga ka saar. Dh: ifi.

Extention

(fal) (ku ~) wax kale ku xooji, wax kale ku adkee. Dh: lar, nud.

ladh -ka: (magac, lab, keli) wax gaabtay ama tabar yaraaday, gobol yar oo lagu lammaaneeyo si loo dheereeyo ama loo tayeeyo. Dh: lar, nud.

ladh -ka: (magac, lab, keli) wax soo labanoqda ama xusuus hibasho leh oo qof ku soo kacda. Dh: dacar, gunaad, doog, lar.

v. search

-ay / tay: (v) search (seerji); -ay/tay: seek (siik), investigate (in-vesti- geeyt); examine (ig-zaaman) ~ baar, raadi. -Syn: hunt, quest

(fal) raadi wax ka maqan ama ka dahsoon. Qaamuuska ka baadh macnaha ereyga. Dh: raadi, baar, ji.

baadh -ka: (magac, lab, keli) afarta haad ee turubku leeyahay mid ka mid ah. Dh: baar.

de: search

lx: baadh

pd: (baadhay / baadhdhay)

ps: v1=

see: baar {N}

key: baadh

-ka: (magac, lab, keli) dhulka qayb ahaan israacsan. Baladkani waa kulayl. Dh: dal, waddan, beled.

f.g2 (-iyay, -isay) Neef la rarayo bayd ku xirid.

-da: (magac, dhedig, keli) badhaadhe iyo khayraad. Baqar lo' ah banaaxiga gu'gii baydi iyo raaxo. Dh: barwaaqo, hanti, hodan, badhaadhe.

(fal) balaayo iyo baas ku samee. Inkastoo loo baago, loo sheego barwaaqo, dad bay meeli bugtaa, Allahayaw ku belee. Dh: belee, balee.

v.tr., (place in ambush) ku hatati, dumi.

(preffix) -less; without; lacking ~ la'aan, billaa

f.mg4 (-lnaa, -lnayd) Wax la bilay ahaansho.

f.mg4 (-lnaa, -lnayd) Wax la bilay ahaansho. m.f.dh, bilnaan.

magac loo baxsho gabadh quruxda abuurka ay u dheertahay lebbis iyo qalab lagu bilay.

(tilmaame) wax qurxoon; wax la qurxiyay. Marwo bilan baro loogu hoydaa. Dh: bilicsan.

(Bilaw-ga)

Wax la fala hayo qaarkiisa ugu horreeya; unug; abuur.

v. begin, start

bilaw vl. n. beginning, start

name-m beginning, start. Lit: first born son, the elder (sometimes written as Billaw). Syn: Bilow

-ga: (n) starting (istaarting); novice (noovas); beginning (bi gin ning) ~ bilow, billaw

magac loo baxsho wiilka curadka ah.

(fal) meel wax ka unkamo u samee; kow ka qaad oo hawl socodsii.

bilaw-ga: (magac, lab, keli) ambaqaadka u horreeya; gudagalidda hawsha ee u horreeya. Hawshu imika ayay bilaw tahay.

(Bilid-da)

1. Kor u qaadid.

2. Qurxin.

m.f.dh eeg bil².

-da: (magac, dhedig, keli) wax suusuubbin oo qurxin.

bilid-da: (magac, dhedig, keli) wax bidhid oo kor u qaadid. Bilid buu ku qaaday ooddii loo dhiibay.

-da: (magac, dhedig, keli) haan ka samaysan bir oo lagu shubto biyaha. Biray biyo kulayl baa loogu dhiman. Dh: birey.

(Bisad-da)

Nafley yar oo dhogor jilicsan oo hebed ah oo dadka la dhaqanta: waxay ku nooshahay jiir, shinbiro, hilib kale, caano; dinnad; dummad; mukulaal, yaanyuuro; basho.

m.dh (-do, m.l) Nafley yar oo dhogor jilicsan oo hebed ah oo dadka la dhaqanta: waxay ku nooshahay jiir, shimbiro, hilib kale, caano; dinnad; dummad; mukulaal, yaanyuuro; basho.

m.dh (-do, m.l) Nafley yar oo dhogor jilicsan oo hebed ah oo dadka la dhaqanta: waxay ku nooshahay jiir, shimbiro, hilib kale, caano; dinnad; dummad; mukulaal, yaanyuuro; basho.

f. n. cat

da: (n) [Plural. bisado-ha] kitty (kiti); cat (kaat) ~ mukulaal, yaanyuur, durmad

-da: (magac, dhedig, keli) xawayaan dhogor jilicsan, dabjoogta ka mid ah, dadka la nool. Bisidna waa ka ciyaar jiirna waa ka naf. Dh: dinnad, basho, dummad, mukulaal, yaanyuur, durruf.

bw: Arabic

de: cat

lx: bisad

pd: (-da)

ps: n1-f

syn: dummad, mukulaal, yaanyuuro

key: bisad

/baleydh/ (n) afka hore ee wax gooya ee (middida, gudinta, seefta iwm).

Sakiin

/bleydh/ (n) 1. afky toorrythy, sakiinty, seefty iwm. 2. eesky hanballis.