bil — Macnaha & Turjumaada

1

(Bi-sha)

2

1. Dayaxa waaxdiisa hore ama danbe oo uu u ekaado qaanso afafka u dhuuban oo dhexda u weyn; dayuxu markuu dhasho ama sii dhammaana hayo.

3

2. Soddonka maalmood oo u dhexeeya dhalashada iyo dibbadka dayaxa; 12ka qaybood oo sanada, middood; afar toddobaad.

waa la naqliyay ✓

1

bil¹: m.dh (-lo, m.l) 1. Laba iyo tobanka qaybood ee sanadka middood oo ah sagaal iyo labaatan ama soddon beri. 2. Marka dayaxu aanu dhammays ahayn. 3. Calaamad qaab dayax billow ah u eg oo xoolaha lagu sunto. 4. Bisha cas: urur caalami ah, oo dalal islaanku maalgeliyaan oo u qeybsan daryeelka ama samafalka dadka oo ay astaan u tahay dayax billaw ah oo cas.

2

bil²: f.g1 (bilay, bishay) 1. Wax kor u qaadid iyadoo madaxa laga sara mariyo. 2. Wax, wax qurxoon ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

1

bil¹: m.dh (-lo, m.l) 1. Laba iyo tobanka qaybood ee sanadka middood oo ah sagaal iyo labaatan ama soddon beri. 2. Marka dayaxu aanu dhammays ahayn. 3. Calaamad qaab dayax billow ah u eg oo xoolaha lagu sunto. 4. Bisha cas: urur caalami ah, oo dalal islaanku maalgeliyaan oo u qeybsan daryeelka ama samafalka dadka oo ay astaan u tahay dayax billaw ah oo cas.

2

bil²: f.g1 (bilay, bishay) 1. Wax kor u qaadid iyadoo madaxa laga sara mariyo. 2. Wax, wax qurxoon ka dhigid. m.f.dh, bilid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. moon; month

2

bil v. promote; beautify; improve

waa la naqliyay ✓

1

-bisha: (n) [Plural bilood] 1. month (manth) 2. moon (muun) ~ dayax

2

bil -ay/bishay: (v) 1. pamper a child playfully. 2. decorate (dheka reeyt); praise (pareeyz) · qurxi ama ammaan

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax kala daadsan ama kala fidhidhsan isku du oo hagaaji.

2

bil: (fal) wax qurxi oo suubbi. Bil naftaada oo bilicda u biiri.

3

bil: (fal) kor u qaad oo halka u sarreysa gee. War oodda bil! Dh: bidh.

4

bil-sha: (magac, dhedig, keli) dayaxu marka uu dhasho ama dhammaanayo qaabka uu yahay, iftiinkiisuna yar yahay. Bishii bilatayeey bil khayr.

5

bil-sha: (magac, dhedig, keli) astaan qaansada u eg oo erey, weedh ama hadal qoran, belowga iyo dhammaadka lagaga xidho, oo hadalka intiisa ka xidha. Bil xidhan bay ku jiraan. Wa: bilo.

6

bil-sha: (magac, dhedig, keli) labo iyo toban ka qaybood ee sanadka middood, afar toddobaad iyo labo maalmood, sida badan soddonka maalmood. Bil baannu gunnada ku qaadannaa.

waa la naqliyay ✓

قَمَرِ، شَهْرٍ

waa la naqliyay ✓

1

(Abley-da)

2

Qalab bir ka samaysan oo raggu dhexda ku xirto oo ku dagaallamo; toorrey; billaawe; (ama amley).

waa la naqliyay ✓

1

(Afartamaad-ka)

2

1. Tirada heerka afartanka ku abbaaran; 40d. (ama afartanaad).

3

2. Xilli roob oo toban beri ah oo ka bilawda afartamaadka dabshidka.

waa la naqliyay ✓

1

(Afbilaw-ga)

2

Cunnada hore oo maalinta bilawgeeda la cuno; quraac; hamuuntir.

waa la naqliyay ✓

1

(Aglool-ka, Agloo-sha)

2

1. Hab weelka la xoolayna hayo, gocoyonnimada looga ba'sho: asal, dufan, laysku karshey baa lagu rogrogaa.

3

2. Wax la dhisa hayo ama la samayna hayo, qaabintiisa iyo jaangooyadiisa hore; bilaw; unug. 3.* Aqal, la dhisi doono, astaanti iyo muuqaalki warqad, ku muujin.

waa la naqliyay ✓

1

(Agloolid-da)

2

1. Weel aglool ku xoolayn.

3

2. Wax la samaynayo ama la dhisayo, jaangooyo hore ama qaab hore u yeelid; bilaabid; unkid; warqad ku muujin.

waa la naqliyay ✓

1

(Anbabbax-a)

2

1. Socdaalka bilawgiisa.

3

2. Hawlaha socdaalku u baahan yahay dhammaystirkooda, dhexgelliddooda.

waa la naqliyay ✓

1

(Anbabbixid-da)

2

Socdaal bilaabid.

waa la naqliyay ✓

1

(Anbaqaadid-da)

2

Meel ka qaadid, ka bilaabid, ka wadid.

waa la naqliyay ✓

1

(arm-)

2

Ma laga yaabaa in (... armaa roob da'aa); billaa; saa; sow.

waa la naqliyay ✓

1

(Arrafa-da)

2

Bilaha Muslinka oo dayaxa tan ugu danbaysa oo Xajka la guto (Carrafo).

waa la naqliyay ✓

1

(Asaas-ka)

2

Bilawaga waxa la samaynayo ama la dhisayo; sal; saldhig; bilaw; (ama aasaas).

waa la naqliyay ✓

1

(Asaasid-da)

2

Asaas u yeelid; bilaabid; (ama aasaasid).

waa la naqliyay ✓

1

(Baacin-ta)

2

1. Baac wax ku cabbirid.

3

2. Wax la dhifanayo, kor u sii wadid, taniyo inta gacantu ka wada kala baxdo.

4

3. (u baacin) u taagid.

5

4. Kor u qaadid; bilid.

waa la naqliyay ✓

1

(Balala-da)

2

1. Geedo waabaayo leh.

3

2. Xoolo ceel la keeno, iyadoo aan yeel loo sidin oo dabadeed baryo lagu waraabsho.

4

3. Bilaw; unug.

5

4. Cudur xoolaha ku dhaca.

waa la naqliyay ✓

1

(Barad-ka)

2

Qof waxbarasho u cusub guda-galay; arday bilaw ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Bidhaan-ta)

2

Muuqaal yar oo meel fog laga arko; iftiin ama dhalaal yar oo meel ka bilig yiraahda; birbir.

waa la naqliyay ✓

1

(Bilaabasha-da)

2

Bilaw yeelasho; abuurmid; curasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Bilaabid-da)

2

Bilaw u yeelid; ku dhaqaaqid; abuurid; curin.

waa la naqliyay ✓

1

(Bilaash-ka)

2

1. Aan lacag iyo wax kale midna ku fadhiyin oo gadasho la'aan lagu hela hayo.

3

2. Wax xumaaday; aan qiime lahayn.

waa la naqliyay ✓

/beyl/bails, bailing, bailed;(n) 1. lacagta gof xiran lugu soo daayo ama lagu damiinto. e.g. She was set free on $2000 bail. (v) 2. doon biyo ka dhurid, (gurid).

waa la naqliyay ✓

/beyl/ (n) 1. beessy qof hiring lahaky furaw (amy rahang haang lyng haayaw). (v) 2. doong biyi ku dhurow (enjejiyow).

waa la naqliyay ✓

1

n., (surety) carbuun, -ti, damiin, -ti, cudhaal, -shi.

2

bail, v.tr., (be surety for some one) damiino, rahan.

waa la naqliyay ✓

1

biil¹: m.l Kharash maalmeedka ama bileed; masaruuf.

2

biil²: f.g1 (-iilay, -iishay) Kharash maalmeed cid bixin; masaruufid.

waa la naqliyay ✓

1

biil¹: m.l Kharash maalmeedka ama bileed; masaruuf.

2

biil²: f.g1 (-iilay, -iishay) Kharash maalmeed cid bixin; masaruufid. m.f.dh, biilid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. maintenace money for daily expenses

2

biil v. give someone money for daily expenses, maintain

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) maintenance (meyn-ta- nansi); as of a family, with the necessities of life; support (sa-poort) ~ masaariif.

2

biil -ay/shay: (v) provide for or maintain, by supplying with money or necessities

waa la naqliyay ✓

1

(fal) masruuf sii. Bahda weyn iyo bahda yar isku si u biil. Dh: quudi, biili.

2

biil-ka: (magac, lab, keli) nafaqo ama quud siin. Dh: masruuf.

waa la naqliyay ✓

Xamayti

waa la naqliyay ✓

1

(n) a bitter, alkaline, brownish-yellow or greenish-yellow liquid that is secreted by the liver, stored in the gall bladder, and discharged into the small intestines and that aids in digestion, chiefly by dissolving fats.

2

dheecaanka xameetida

waa la naqliyay ✓

/bayl/ (n) xammeeti (dheecaanka beer-kutaasha ku jira)

waa la naqliyay ✓

s.f. - xameeti.

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil dhalashadiisa lagu farxay oo gabdho badan ka daba dhashay.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qof wax hagaajiya oo qurxiya.

waa la naqliyay ✓

bile, n.f. - dheecaan qaraar oo beerku ku soo daayo marka cuntada dheef-shiidkeedu socdo oo wax ka tara dheef-shiidka.

waa la naqliyay ✓

n., dacar, -ti.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh 1. Nasiib wacan. 2. Sharaf wacan.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) tiro ama muuqaal yar. Daraawiish ninkii bili u filay, waw badownimo e'.

2

bili-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar wiilal iyo hablo wada dheelaan oo la ciyaaro habeen iyo dharaarba. Waxa la ciyaaraa barqada intay xooluhu ku maqan yihiin xilli barwaaqeedka. Waxa kale oo la ciyaaraa aroosku marka uu cusub yahay ee uu afartan bixin.

3

bili-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar carruurtu ku ciyaaraan ul dheer iyo qori yar oo balan oo inta god la jeexo qoriga yar la dul dhigo ul kor loogu tuuro inta uu soo lalmanayana dhexda usha lagaga dhifto oo kolba inta uu godka ka fogaaday usha lagu dhereriyo laguna kala badiyo.

4

bili -ga: (magac, lab, keli) saaciido wanaag. Bili nimaan lahayn baa xarbiga biid ka tarahayne. Dh: ayaan, nasiib.

5

bili-ga: (magac, lab, keli) marada haweenka inta u hoosaysa; xaynka haweenka.

waa la naqliyay ✓

Dhul tnadaxeed dhuuban

waa la naqliyay ✓

1

(n) an itemized list or statement of fees or charges.

2

xaashida biilka

waa la naqliyay ✓

/bill/ (n) 1. biil (rasiidka alaabta la gato iyo qiimahoodu ku dhigan yihiin) 2. sharci dawladeed (qodob) 3. lacagta warqadda ah.

waa la naqliyay ✓

Xisaab

waa la naqliyay ✓

/bil/ (n) 1. haanshithy sheeghassy beesothy lokoo fathaw (biil amy risiid). We pay the electricity bill every month. 2. beesothy haanshithy eh, sanuud ing haayny. 3. afky shimbirty. 4. shar'y amy heer dowly.

waa la naqliyay ✓

n. (any written paper) warqad, -di; bill of goods, xisaab, -ti; here is the bill, waa taa xisaabti; bill of passage, tiked, -ki.

waa la naqliyay ✓

1

(Bila-ha)

2

Hadal-weynaha dhexdiisa, hadal yar oo la dhexgeliyo, haddii la doonona laga saari karo, astaamo bilaha qaabkooda leh oo midna horay laga geliyo (bil furan) midna gadaal (bil xiran); (...).

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (bishay, bilatay) Bil dhalasho.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] brackets, parentheses {punctuation}

2

bilo v. start ~ commence (of a lunar month)

waa la naqliyay ✓

-bilaha: (n) bracket (baraakit); ( ) or [ ] ~ qawsayn, qaws

waa la naqliyay ✓

/booyl/ (v) 1. karkarin (baylin, uumi ka bixin) (n) 2. kasoobax, fin.

waa la naqliyay ✓

/booyl/ (v) 1. karkariyow, kaluulayow (wathiitiyow). (n) 2. fing maly leh.

waa la naqliyay ✓

1

n., (ambury) dullax, -i.

2

boil: v.tr., kari; (to be agitated by heat) v., it boils, kar, distigii kar; the water boils, biyihii waa karayaan.

waa la naqliyay ✓

/baay/ (prefix) lammy amy lam- maly. Bi-level means having two levels.

waa la naqliyay ✓

1

(I-sha)

2

1. Xubinta aragga oo dadka iyo nafleyda kale; dhaayaha wax lagu arko middood; (koox: indho).

3

2. Daldaloollada yaryar oo dhulka oo biyuhu ka soo burqadaan; (koox: ilo)

4

3. Siriq; (koox: ilo).

5

4. (senen) kartida ishu cid wax ku yeeli karto; dhabato.

6

5. Aqoon, waxgarasho, ilbax (nin il leh).

7

6. Dabool iniinaha badarka doc kaga dhegsan.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-lo, m.l) 1. (indho, m.l) Xubinta aragga. 2. Meel biyo ka soo burqadaan. 3. Siriq. 4. Kartida ishu cid wax ku yeeli karto (senen); dhabato. 5. Dabool iniinaha badarka kor kaga dhegsan. 6. Dhul bannaan oo kaymo hareeraha ka xigaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-lo, m.l) 1. (indho, m.l) Xubinta aragga. 2. Meel biyo ka soo burqadaan. 3. Siriq. 4. Kartida ishu cid wax ku yeeli karto (senen); dhabato. 5. Dabool iniinaha badarka kor kaga dhegsan. 6. Dhul bannaan oo kaymo hareeraha ka xigaan.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. eye; sight; intelligence

2

il [feminine] n. spring of water

3

il [feminine] n. light, headlight (of a vehicle)

waa la naqliyay ✓

pour moi.

waa la naqliyay ✓

1

-isha: (n) eye (aay). il daran: (adj) not normal; unsound; ill (Hl) ~ il dheer, il go'an, il xun

2

il -isha: (n) a stream of water flowing naturally from the earth: spring (ispring)

waa la naqliyay ✓

art.- ka (qodob lab).

waa la naqliyay ✓

1

-sha: (magac, dhedig, keli) xubinta nooluhu wax ku arko. Dh: dhaayo. Wa: indho.

2

il-sha: (magac, dhedig, keli) meesha dix, laag ama luuq ka bilaabmo.

3

il-sha: (magac, dhedig, keli) daloolka yar ee biyuhu ka soo buqdhamaan, labo dhegax dhedxood ama meel kale oo dhulka ka mid ah. Il biyo leh ninkaa soo maree, oomman baan ahaye.

4

il-sha: (magac, dhedig, keli) cawryo. Il baa ku dhacday ilmahan ee ha la dabiibo.

5

il-sha: (magac, dhedig, keli) iniinta badarku ama hadhuudhku halka ay ka soo baxdo ee ay sabuulka kaga taallo. Hadhuudhka isha ka reeb oo innoo koronkori.

waa la naqliyay ✓

il, pron. pers. - magac uyaal, isaga.

waa la naqliyay ✓

عَيْنٌ

waa la naqliyay ✓

/eeyl/ailing;(v) 1. jirrasho, xanuunsasho. e.g. This medicine is good for what ails you. (v) 2. dhibid, kadeedid. e.g. What ails you?

waa la naqliyay ✓

ail, n. - Toon (midda basasha u eg).

waa la naqliyay ✓

1

ailment, n., xanuun, -ki.

2

ail, v.tr., xanuuni, xanuuji; what ails you? maxaa ku xanuujinaya?

waa la naqliyay ✓

1

1. Erey ulajeeddooyin midabyo badan leh sida 'waa yahay e,' 'Arrintii hore daayey ama ka noqday e,' oo la yiraahdo inta badan kolka wax kabbixiwaa ah lays yeelsiiyo ama layska yeersiiyo (wax aan lagu jacsanayn ama cagajiid lagu yeelo); Bal hoo, bal kaalay, bal ina keen; wiilka bal u yeer.

2

2. (Bal-ka) a) Geedka meseggada, galleyda, kd. inta laamaha iyo caleemaha ah. b) Ballan; wacad; axdi.

waa la naqliyay ✓

1

bal¹: m.l.u Geedka galleyda ama meseggada oo aan miro lahayn.

2

bal²: e.d 1. Qurub la isticmaalo inta badan kolka wax kabbixiwaa ah lays yeelsiiyo ama layska dhiirrigeliyo. 2. B. in: haddii. Tusaale: “B. inaan eegi karo aan soo durko”, “Weyddii b. inay fog tahay”; ama cagajiid lagu jeedo, sida “B. hoo”, “B. ina keen”.

waa la naqliyay ✓

1

bal¹: m.l.u Geedka galleyda ama meseggada oo aan miro lahayn.

2

bal²: e.d 1. Qurub la isticmaalo inta badan kolka wax kabbixiwaa ah lays yeelsiiyo ama layska dhiirrigeliyo. 2. B. in: haddii. Tusaale: B. inaan eegi karo aan soo durko, Weyddii b. inay fog tahay; ama cagajiid lagu jeedo, sida B. hoo, B. ina keen.

waa la naqliyay ✓

1

inter. allright, ok, well, just, now, uh

2

bal m. n. large leaf, leaves and stalk of plants like bananas ~ corn

waa la naqliyay ✓

1

(Bal) S Aristida adscensions L. Gramineae.

2

N Stipagrostis hirtigluma (Trin & Rubr.) De Winter. Gramineae.

3

N Stipagrostis uniplumis (Licht) De Winter. Gramineae.

4

N Zygophyllum hildebrandtii Engl. Zygophyllaceae.

waa la naqliyay ✓

1

(adv) simply; just. Ex: bal maqal waxuu sheegayo; simply listen to what he is saying

2

bal -ka: (n) hay (heey); hay cut and dried for fodder

waa la naqliyay ✓

1

(xidhiidhiye) macne gaar ah aan lahayn, hadal lagu hakiyo oo fiirsasho iyo digtooni ku jirto. Bal kaalay oo ila hadal. Bal soo qaad koobka.

2

bal: (ereycodeed) lagu tusmeeyo iftiin meel ka baxay; iftiinka ka baxa kolka ay meeli olosho. Olol baa halkan bal ka yidhi.

3

bal -ka: (magac, lab, keli) caws laamo dhaadheer leh ka baxa webiyada jiinkooga. Waxa uu leeyahay xubno u eg dicinta oo loo adeegsado dhismaha cariishyada. Dh: dacaar.

4

bal -ka: (magac, lab, keli) gogosha lagu seexdo ee laga sameeyo laamaha geedbaarka ama geetimireedka. Bal u dhig martida. Dh: caw, qaddiifad. bal -ka: (magac, lab, keli) hadhuudhka kolka madaxa ama sabuulka laga guro inta soo hadha. Saca irmaan balka siiya. Dh: qaran.

5

bal -ka: (magac, lab, keli) kulan lagu ballamay. Bal dambe oo shan iyo tobnaad innoo qabta. Dh: ballan, madal.

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) erey lagu tusmeeyo xanuun boogi la olosho. Boogtii baa bel i tidhi markii dawada la mariyey.

waa la naqliyay ✓

/bib/ (n) qoor-hir (goodky yer oo unuggy qoorty lyngky hiraw maddi hung-gury ly siyaaw).

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) haloosi iyo mala'awaal.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg1 (-day, -dday) 1. (f.g) Wax dan moodid. 2. (f.g) Cid wax ku tuhmid. 3. (f.mg) Wax dabayl raacid.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg1 (-day, -dday) 1. (f.g) Wax dan moodid. 2. (f.g) Cid wax ku tuhmid. 3. (f.mg) Wax dabayl raacid. m.f.dh, bidid.

waa la naqliyay ✓

1

v. be blown away, carried away by the wind

2

bid v. desire, prefer

waa la naqliyay ✓

/bidh/ (v) 1. gorgoro bilaabid (qiimo aad wax ku rabtid soo bandhigid) e.g. He bid $50 for the watch. 2. isku deyid wax inaad samayso.

waa la naqliyay ✓

1

-ay / day: (v) blow by air or by wind; blow (baloow)

2

bid: -ay / day: (v) [with preposition is-] feel (fiil); believe; think. Ex: maxaad is biday? what do you think you are?

waa la naqliyay ✓

/bid/ (v) gorgortymow.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax baad leh, hawada duul. Bid oo ha soo degin. Dh: haad.

2

bid: (fal) timo rif. Wax ku dhacayba timahaygii waa la biday. Dh: rif.

3

bid-da: (magac, dhedig, keli) jidhka meydka. Waxay Soomaalidu isku habaaraan: «Biddaa huurtay»

4

bid -ka: (magac, lab, keli) male iyo talo moodis. Dh: malayn, tuhmid, bidis.

waa la naqliyay ✓

v.; do as you are bid, fal sida lugu leeyahay or dhega nuglow (obey); when we are bidden to great feasts, we must take our fine clothes, marka ciid weyn naloo ku yeedho, dhar wanaagsan aan soo huwano or aan so xarragoono; I bade him go home, aqalki qabo baan ku idhi; bid him come in, aqalka hor usoo mar ku dheh or soo gal ku dheh; I am bidding you farewell, nabadgeliyo ayaan ku odhonayaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Big-ta)

2

1. If muuqda oo durba libdha; carar durba la qarsoomo; bidhaan; bilig.

3

2. (Xarad) Bar, gaashi.

4

3. Orod haddiiba la libdho.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Sharrax, bilid, naqash, qurxin. 2. (sh.r) If, inta muuqda durbadiiba qarsooma; bilig. 3. B. dheh: carar meel si deg-deg ah looga tago.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Sharrax, bilid, naqash, qurxin. 2. (sh.r) If, inta muuqda durbadiiba qarsooma; bilig. 3. B. dheh: carar meel si deg-deg ah looga tago.

waa la naqliyay ✓

f. n. spark, flash

waa la naqliyay ✓

/big/ (adj) wayn (weyni) sida caadiga ah ka weyn.

waa la naqliyay ✓

/big/ (adj) 1. wiing, billeeryng. 2. muhiim eh, qiimy leh.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) xaradh ama bar yar Big yar buu dibigu wejiga ku leeyahay. Dh: gaashi.

2

big-ta: (magac, dhedig, keli) orod degdeg ah oo markaaba la libdho. Goormay big tidhi gabadhii halkan joogtay? Dh: taw.

3

big-ta: (magac, dhedig, keli) waxyar, qaddar yar. Big yaroo kaleetaan, badin maayee ku sii dari. Dh: yar, nagan.

waa la naqliyay ✓

1

cf: bidhaan, bilig, iftiin, walac

2

de: spark, flash

3

lx: big

4

pd: (-ta)

5

ps: n0-f

6

key: big

waa la naqliyay ✓

a., weyn; make big, weenay.

waa la naqliyay ✓

/bin/ (n) baaldi ama siilad cuntada lugu shubto ama qashinka la isaga guro.

waa la naqliyay ✓

/bin/ (n) wal hiryng oo wal lyky shubythaw sithy teneggy, sanduuggy, baakythy iwm.

waa la naqliyay ✓