bigayn

(Biifayn-ta)

1. Biif ka dhigid.

2. Qurxin; caddayn.

m.f.dh eeg biifee.

-ta: (magac, dhedig, keli) biyo ku darid: biyo ku bilbilid oo ku qoyn.

biifayn-ta: (magac, dhedig, keli) wax qurxin. Dh: caddayn.

(Biimayn-ta)

Biimo ka dhigid; meel cabsi ah gelin.

m.f.dh eeg biimee.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax halis gelin. Bimaynta naftaada ka daayoo bannaanka mari.

m.dh la-mid: ballayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) cunug afartan cisho jira cid dusha u saarid oo dibadda warwareejin. Billaynta carruurta waxa lagu balleeyaa kolba qofka la doorbidayo. Dh: gardaadin, ballayn.

(Biqlayn-ta)

Biqle samayn; biibbiilayn; jaflayn.

m.f.dh eeg biqlee. la-mid: biqlays, biqle (1).

-ta: (magac, dhedig, keli) labada lugood ee danbe oo wada jira, ku harraatiyid. Dh: jaflayn, biibiilayn.

(Bislayn-ta)

Wax bisil ka dhigid.

m.f.dh eeg bislee. la-mid: bislays.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax bissil ka dhigid. Bislayn intaa ka badan looma baahnee dheriga ka soo rog. Dh: bislays.

m.f.dh eeg boogee.

-ta: (magac, dhedig, keli) gabadh aroosad ah gudniinkii fircooniga ahaa ka furid. Dh: reerayn. boogayn-ta: (magac, dhedig, keli) meel, nabar boog ah ka dhigid. Xoqiddu qayb libaax ayay ka ciyaartaa boogaynta finanka yaryar. Dh: nabarayn, boogays.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg bugbugleyn.

(Dhigayn-ta)

Dhigo u yeelid.

m.f.dh eeg dhigee.

-ta: (magac, dhedig, keli) guri dhigo u yeelid.

(Diglayn-ta)

Dikaamid.

m.f.dh eeg diglee.

-ta: (magac, dhedig, keli) ciqaab figo ah u xidhid. Dh: figayn.

miigayn-ta: (magac, dhedig, keli) miigo u beerid. Miigayntu way fiican tahay haddaan xayawaanku faqan. Dh: miigays.

-ta: (magac, dhedig, keli) ulajeeddo iyo murti wanaagsan hadalka u yeelid. Dh: muunayn, murtiyeyn.

milgayn -ta: (magac, dhedig, keli) cid xurmo iyo muunadayn ku soo dhawayn. Milgaynta martidu waa deeqsinimo. Dh: xurmayn.

-ta: (magac, dhodig, keli) nignigta hayn cod wax weyn oo dhulka ku dhacay oo kale abi samayn. Niglaynta hubka ayay carruurtu ka sasaa.

-ta: (magac, dhedig, keli) siigo kicin, boodh iyo omos kicin oo siigo abuurid.

-ta: (magac, dhedig, keli) wilgo qaadid oo ku heesid; wilgo ciyaarid.

f.mg4 (-lnaa, -lnayd) Wax la bilay ahaansho.

f.mg4 (-lnaa, -lnayd) Wax la bilay ahaansho. m.f.dh, bilnaan.

magac loo baxsho gabadh quruxda abuurka ay u dheertahay lebbis iyo qalab lagu bilay.

(tilmaame) wax qurxoon; wax la qurxiyay. Marwo bilan baro loogu hoydaa. Dh: bilicsan.

-da: (magac, dhedig, keli) haan ka samaysan bir oo lagu shubto biyaha. Biray biyo kulayl baa loogu dhiman. Dh: birey.

cigan¹: m.l.u 1. C. ah: dhul geed qodxeedku ku badan yahay. 2. Dhul leh dhir aan weli la daaqin.

cigan²: f.mg1 (-maday, -matay) Meel, wax geedo leh oo aan la daaqin noqosho.

cigan³: f.mg4 (-gnaa, -gnayd) Weel, wax hoore laga buuxiyey ahaansho.

cigan¹: m.l.u 1. C. ah: dhul geed qodxeedku ku badan yahay. 2. Dhul leh dhir aan weli la daaqin.

cigan²: f.mg1 (-maday, -matay) Meel, wax geedo leh oo aan la daaqin noqosho. m.f.dh, cigmid.

cigan³: f.mg4 (-gnaa, -gnayd) Weel, wax hoore laga buuxiyey ahaansho. m.f.dh, cignaan.

(fal) ganaax aawadii, qof afarta addin xagga dhabarka iskaga xidh oo bogga u jiifi. Dh: miigay.

(tilmaame) wax tirrigsan oo giijisan. Warkan gobo'na laga la'yihiyo xaajadaa gigantay.

(Ilayn-ta)

1. Il ama siriq samayn, waxayn; siriq ku roorin.

2. (senen) Dhugasho wax ku yeelid; dhabataysi.

m.f.dh eeg ilee.

-ta: (magac, dhedig, keli) cawryid; eegmo cid lagu dhabateeyo. Dh: dhabasho.

ilayn-ta: (magac, dhedig, keli) meel madow oo aan nal lahayn, iftiimin. Dh: nalayn, siraadid.

-ta: (magac, dhedig, keli) marka qof si gaar ah shey loogu keli yeelo.

f.mg4 (-gnaa, -gnayd) Wax meel taagan oo aan dhaqdhaqaaqayn ahaansho.

(tilmaame) meel ka taagan; wax meel ka likaysan.

f.mg1 (sigtay, sigatay) Wax halis u dhow ahaansho.

f.mg1 (-gtay, -gatay) Wax halis u dhow ahaansho. m.f.dh, signaan.

(tilmaame) mid taagan oo aan dhaqdhaqaaq lahayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) bac gelin ama ku duuduubid. Intaanad alaabta bacayn lacagta iska bixi.

bacayn -ta: (magac, dhedig, keli) qof ama dad sas iyo cabsi ku ridid.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel geedo leh ka jirid oo ban ka dhigid. Dh: daleedayn.

banayn -ta: (magac, dhedig, keli) meel xidhan furid. Dh: bannayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) balaayo ku samayn. Belaynta reerka nin baa la soo galay. Dh: balayn.

/bigami/ (n) laba naagood qabid (guursasho) ama laba nin

-ka: (magac, lab, keli) neef xoolo ah birayn. Birays ha la seegin wanka. Dh: xalaalays.

(Bisayl-ka)

1. (cunno) dab lagu karshay oo gaaray heerka lagu cuno.

2. (miro) dhuguc.

m.l 1. Cunto dab lagu farsameeyey oo gaartay heerkii lagu cuni lahaa. 2. Miro iyo wixi lamida marka ay gaaraan heerkii lagu cuni ama la guran lahaa. 3. Waaya-aragnimo dheeraad ah oo la yeesho. 4. la-mid: bislaan.

m.l 1. Cunto dab lagu farsameeyey oo gaartay heerkii lagu cuni lahaa. 2. Miro iyo wixi lamida marka ay gaaraan heerkii lagu cuni ama la guran lahaa. 3. Waaya-aragnimo dheeraad ah oo la yeesho. 4. la-mid: bislaan.

m. n. ripe fruit ~ vegetable; cooked food

-ka: (n) 1. ripeness (raaypnes) 2. cooked food (kuu kidh fuudh); ready to eat bisil

-ka: (magac, lab, keli) dhuuni dab lagu kariyey oo diyaar u ah in la cuno. Labadii caydhiin wax ku qaybsataa bisayl iskuma cawrido.

bisayl -ka: (magac, lab, keli) midho caydhiinkii ka baxay oo gaadhey heer la cuni karo. Dh: dhuguc. bisayldhaaf -ka: (magac, lab, keli) wax dabka ku raagey oo aad u karsamay.

cf: bisil, dhuguc

de: ripe fruit ~ vegetable; cooked food

lx: bisayl

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: bisayl

bitaan¹: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Ciid khafiif ah hawo ku baahid.

bitaan²: f.mg4 (-naa,-nayd) Ciid khafiif ah hawo ku baahid.

bitaan¹: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Ciid khafiif ah hawo ku baahid. m.f.dh, bitaamid.

bitaan²: f.mg4 (-naa,-nayd) Ciid khafiif ah hawo ku baahid.

(Biyeyn-ta)

Biyo ka dhigid, ku shubid.

m.f.dh eeg biyee.

-ta: (magac, dhedig, keli) weel biyo ku shubid. Biyeynta dhiilaha weylahaa oommane ka danbaysiiya. Dh: dhaamin.

biyeyn -ta: (magac, dhedig, keli) biyo ku darid. Wallee biyeynta caanaha lagaama karo waa wax gaajo ku soo korey. Dh: badhxid, xariirid.

biyeyn-ta: (magac, dhedig, keli) biyo ku shubidda beerta, iyo waxii la mid ah. Biyeynta beerta soo dhammeeya kaddib hadhimeeya. Dh: waraabin.

m.dh la-mid: bugayn.

(Budayn-ta)

Budo ka dhigid.

m.f.dh eeg budee.

-ta: (magac, dhedig, keli) bud ku garaacis. Dh: ulayn.

budayn-ta: (magac, dhedig, keli) wax adag ridgid oo budo ka dhigid. Budaynta hadhuudhka tabar uma hayee iga nasi.

budayn -ta: (magac, dhedig, keli) wax adag ama dareer, budo ku darid. Budayntii unbaa u hadhsan shuurada.

m.dh la-mid: bugayn.

m.dh la-mid: Bukaysiin; bukabbukayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) bugtaan ku ridid. Kaneecada waxay sababtaa bukayta malaayiin qof. Dh: bukaysiin.

(Bulayn-ta)

Bul u yeelid; dumayn.

m.f.dh eeg bulee.

-ta: (magac, dhedig, keli) bul iyo shaash badan u samayn; dumo jilicsan ama xig iyo may dhax la midabeeyey meel ku sharrixid oo shaash laadlaada ka dhigid. Bulayntu waxay ku qurux badan tahay kebdah. Dh: bulays.

bulayn-ta: (magac, dhedig, keli) ul bul u samayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) casuumad iyo duco loo sameeyo arday jus ama qayb Qur'aana dhammeeya oo ardayda la siiyo. Baashaal baa bunayn ka qad.

(Cagayn-ta)

Cag la dhicid; ku tumasho.

m.f.dh eeg cagee.

-ta: (magac, dhedig, keli) (ku ~) ku tumasho; cagta la dhicid. Dh: cagays.

-ta: (magac, dhedig, keli) sharaf u yeelid. Dh: cisays, xurmayn, tixgelin.

m.dh (naxwe) Curiyayaal loo kala saaro kooxkoox hadba sida ay isugu dhowyihiin naxwe ahaan.

m.dh (naxwe) Curiyayaal loo kala saaro kooxkoox hadba sida ay isugu dhowyihiin naxwe ahaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) ergo ahaan qof cid kale ugu dirid; qolo farriin gaar ah u gee.

-ta: (magac, dhedig, keli) meyti ama cid geeriyootay, sadaqo u bixin oo ajarkeega u hibayn; qof dhintay fidde u samayn. Dh: fidays.