bidix — Macnaha & Turjumaada

1

(Bidix-da)

2

Qof woqooyi u jeeda docdiisa galbeed ku abbaaran oo ay ku taal gacanta aan aad wax loogu qabsan; docda midigta u tusmaysan, oo wadnuhu ku yaal.

waa la naqliyay ✓

m.dh Qof wejigiisu waqooyi ku aaddan yahay dhankiisa ku toosan galbeed ee ay ku taal gacanta aan aad wax loogu qabsan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Qof wejigiisu waqooyi ku aaddan yahay dhankiisa ku toosan galbeed ee ay ku taal gacanta aan aad wax loogu qabsan.

waa la naqliyay ✓

f. n. left (hand ~ side)

waa la naqliyay ✓

-da: (n) 1. left side (leftsaaydh) 2. left-hand ~ gu -ta.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) labada gacmood ee aadamahu leeyahay, ta dadka badidiisu aanay aad wax ugu qabsan ee marka woqooyi loo jeedsado gacanta dhanka galbeed ku taal. Timo boqonta joogoo, baal gorey la moodoo, baarkana casaankii, bidix midig is gaadhoo. Dh: bida, gur. Li: midig.

waa la naqliyay ✓

1

de: left (hand or side) Opp: midig

2

lx: bidix

3

pd: (-da)

4

ps: n2-f

5

syn: gur

6

key: bidix

waa la naqliyay ✓

يُسْرَى، يَسْرَة، مَيْسَرَةً، شِمَال

waa la naqliyay ✓

1

(Bidid-da)

2

1. Dareensasho aan la hubin; u qaadasho; malayn; tuhmid.

3

2. Hawada marid; duulid; haadid; lalid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg bid. la-mid: badid.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) wax baal leh hawada mariddiisa. Bidid markarto shinbir garab li'i. Dh: duulid, haadid, lalid, bidis.

2

bidid -da: (magac, dhedig, keli) iskood u gu'idda timaha. Bididda timaha bidaartaa ugu wacan. Dh: rifmid, bidis.

3

bidid -da: (magac, dhedig, keli) talo ama wax doorbidid.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) dareen bidid ah. Bidis laguma talageli karo.

2

bidis -ta: (magac, dhedig, keli) noola ama wax baad leh bididdiis. Bidis may karaysaa shinbirtii dhagaxa lagu dhuftay. Dh: duulis, haadis.

3

bidis-ta: (magac, dhedig, keli) bididda ku dhacda timaha. Dh: rifmis.

waa la naqliyay ✓

1

(Sidix-a)

2

Ilmo dhashay oo murjuc ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (sidixyo, m.dh) 1. Harag aan dhogor lahayn. 2. S. ah: ilmo yaroo markaas dhashay.

waa la naqliyay ✓

m. n. newborn child

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) ilmo dhawaan dhashay oo muje ah. Waxay gabadhu sidatay ilmo sidix ah. Dh: murjuq, mojo, biyo, mujo. Wa: sidixyo.

2

sidix-a: (magac, lab, keli) ilmo dhashay oo murjuc ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: newborn child

2

initial: s

3

lx: sidix

4

pd: (-a)

5

ps: n2a-m

6

key: sidix

waa la naqliyay ✓

1

(Doosh-ka)

2

(dhoof) gaadiidka badda mara, dhinacooda bidix, kolka uu dhoofsan yahay.

waa la naqliyay ✓

1

(Dooshi-ga)

2

Xarig-doonyaad isu haya faarmaanka docdiisa bidix iyo doonnida.

waa la naqliyay ✓

1

(Gur-ta)

2

1. Gacanta bidix.

3

2. Gardarro; jiddarro (gar iyo gur — gar iyo garla'aan).

waa la naqliyay ✓

1

(Gurey-ga)

2

Qof gacanta bidix wax ku qabsada ee aan, sida loo badan yahay, gacanta midig wax ku qabsan; qof gurran; labammidigle.

waa la naqliyay ✓

Qof gurta wax ku qabsada; wixii gacanta midig lagu qaban jirey, gacanta bidix ku qabta.

waa la naqliyay ✓

1

(Labammidigla-ha)

2

1. Qof gacanta midig iyo tan bidix isku si wax ugu qabta, ugu adeegta.

3

2. Qof gurran, guud ahaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Midig-ta)

2

1. Oogada docdeeda bari xigta haddii qof u jeedo xagga woqooyi oo ay ku taal gacanta dhab loogu adeegto; docda bidixda u tusmaysan.

3

2. Gacanta dhab loogu adeegto oo laysku salaamo lafteeda.

waa la naqliyay ✓

1

(Sinbayr-ta)

2

Midig ama bidix oo loo boodo ama loo leexdo; dhinac dhinac loo bayro; barbar barbar; gees gees; sintool.

waa la naqliyay ✓

1

(Woqooyi-ga)

2

Qofka bari iyo docda qorraxdu ka soo baxdo u jeeda, docda bidixdiisa ku abbaaran; docda koofur u tusmaysan (ama waqooyi).

waa la naqliyay ✓

m.l (xisaab) Qayb ka mid ah logaridamka tiro ee ah abyoonaha ku yaalla bidixda barta tabanlaha ee ku jirta logaridamka.

waa la naqliyay ✓

m.l (daawo) Xanuun naaska bidix hoostiisa oo ku fida garabka, gacanta bidix iyo surka. Badanaa wuxuu ka yimaadaa shaqo badan oo jirku sameeyo, nasashadana waa lagu nafisaa.

waa la naqliyay ✓

m.l (-kayaal, m.l/dh) (kiimika) Curiye kasta leh astaamo u dhexeeya kuwa biraha iyo kuwa birma-ahayaasha. Sida runta ahna, ma jirto kala soocid cad oo lagu kala qaybiyo biraha iyo birma-ahayaasha. Marka kalka tusaha kalgalka bidix ilaa midig loo socdaba waxa laga tegayaa astaamaha biraha lana tegayaa astaamaha birma-ahayaasha.

waa la naqliyay ✓

m.dh Ciyi loo leexshay bidix oo lagu daray masaydii bidixda ka jirtay masayda ciyiga laga qabtay, marka raarka la sameynayo.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-iishay, -iilatay) Haad turub nin kiishay midka bidixda ka xiga degasho.

waa la naqliyay ✓

m.dh Gees lo'aad inta la kululeeyey la soo laabay oo diillimo bati ah (macdan) lagu shaqlay oo dhallinta shirta ciyaarta cududda bidix ku xirtaan, balaayo xijaab ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dyo, m.dh) (c.nafl) Dhuun dhiigga ugu weyn ee laga helo lafdhabarleyda sare, kaas oo ka qaada dhiigga ogsajiinta leh wadnaha dhinaca caloolyarada bidix.

waa la naqliyay ✓

1

gur: f.g/mg1 (-ray, -rtay) 1. (f.g) Geedo, timo iyo wixi lamida jarid. 2. (f.g) Wax meel yiil ka qaadid. 3. (f.g) Cunto digsi ku jirta ka bixin. 4. (f.g) Miro geed ku yaal ka goyn. 5. (f. g) War qof ka jiibin. 6. (f.mg) la-mid: gųr².

2

gųr¹: m.dh 1. Gacanta bidix. 2. Gardarro.

3

gųr²: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Neef irmaanaa candhadiisa caano ka idlaasho. 7. Ceel biyo lahaa dawrid. la-mid: gur² (6).

waa la naqliyay ✓

(fal) xagta bidix ka lis hal godlan; bidixda ka haaneed. Dh: bidixlis.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-xeeyay, -xeysay) 1. (f.g) Wax si hagar leh u sameyn. 2. (f.mg) Ka b.: wax dhanka bidix ka marid.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-xeeyay, -xeysay) 1. (f.g) Wax si hagar leh u sameyn. 2. (f.mg) Ka b.: wax dhanka bidix ka marid. m.f.dh, bidixayn.

waa la naqliyay ✓

v. put on the left; be on the left side

waa la naqliyay ✓

1

(fal) neef aad lisayso xagga bidixda ka joogso. Hasha bidixee.

2

bidixee: (fal) gacanta bidixda wax ku qabo. Kolkaad helle'meyso bidixee. Li: midigee.

waa la naqliyay ✓

1

de: put on the left; be on the left side

2

lx: bidixee

3

pd: (bidixeeyey)

4

ps: v2b=

5

key: bidixee

waa la naqliyay ✓

left-footed

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qof gacanta bidix adeegsada. Aadan waa bidixle. Dh: gurrane.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) sare u qaadid oo si fudud sare ugu tuurid. Dh: biriyow, hillaacid, birin. bidhiidh -a: (magac, lab, keli) timaha madaxa oo noqda timo jilicsan, cawlan oo aan isku dhadhawayne banbannaan.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dab yar shidid. Dh: daarid, birid.

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) koob yar oo dheeh leh oo koobasha wax lagu cabbo ugu yar. Bidhiq bay wax iigu shubeen gaajo igu beerye. Dh: afkulibidh, haaf, biriq.

2

bidhiq-da: (magac, dhedig, keli) gantaal xoog leh oo ay dhaliyaan daruuraha da'ayaa oo ololaya. Dh: danab, jac, wiriq, biriq.

3

bidhiq -da: (magac, dhedig, keli) nin dhallinyaro ah oo xarrago badan.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) bidhidda dabka iyo wixii la mid ah.

2

bidhis-ta: (magac, dhedig, keli) bidhid wax u qaad; si fudud wax u dallacis. Haantan bidhisteedu midhidh iguma qaadan jirin markaa ninka ahaa.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) arrin iyo talo si hagar ama dhagari ku jirto u qabad; hawl si aan qummanayn loo qabto.

2

bidixayn -ta: (magac, dhedig, keli) xagta bidix ka lissid.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) bidixaynta ku lisid. Bidixays ku lis hasha.

waa la naqliyay ✓

1

(Bidixeyn-ta)

2

Xagga bidixda xigid; bidix ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg bidixee.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) bidix wax ku samayn. Qofka gurran bidixeynta iyo midigayntu waa iskugu mid. Dh: bidixayn.

2

bidixeyn -ta: (magac, dhedig, keli) neef la lisayo bidixda ka joogsasho. Geela badhbaa bidixayn oo keliya lagu lisaa. Dh: bidixays. Li: midigayn.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) labada naas ee dhanka bidix lissid. Dh: haaneedid.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) maraq ku maridda hasha irmaan xagteeda bidix. Maraqa soo diir oo hasha bidixmarka ka daa.

waa la naqliyay ✓

1

qarbidix¹: m.dh Tolmada ugu dambeysa ee weel afkiisa lagu sameeyo; rigrigo.

2

qarbidix²: f.g1 (-xay, -xday) Weel rigrig afka kaga tolid.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) tolmada ugu dambeysa ee weel afkiisa lagu sameeyo. Dh: rigrigo.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg1 (-day, -dday) 1. (f.g) Wax dan moodid. 2. (f.g) Cid wax ku tuhmid. 3. (f.mg) Wax dabayl raacid.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg1 (-day, -dday) 1. (f.g) Wax dan moodid. 2. (f.g) Cid wax ku tuhmid. 3. (f.mg) Wax dabayl raacid. m.f.dh, bidid.

waa la naqliyay ✓

1

v. be blown away, carried away by the wind

2

bid v. desire, prefer

waa la naqliyay ✓

/bidh/ (v) 1. gorgoro bilaabid (qiimo aad wax ku rabtid soo bandhigid) e.g. He bid $50 for the watch. 2. isku deyid wax inaad samayso.

waa la naqliyay ✓

1

-ay / day: (v) blow by air or by wind; blow (baloow)

2

bid: -ay / day: (v) [with preposition is-] feel (fiil); believe; think. Ex: maxaad is biday? what do you think you are?

waa la naqliyay ✓

/bid/ (v) gorgortymow.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax baad leh, hawada duul. Bid oo ha soo degin. Dh: haad.

2

bid: (fal) timo rif. Wax ku dhacayba timahaygii waa la biday. Dh: rif.

3

bid-da: (magac, dhedig, keli) jidhka meydka. Waxay Soomaalidu isku habaaraan: «Biddaa huurtay»

4

bid -ka: (magac, lab, keli) male iyo talo moodis. Dh: malayn, tuhmid, bidis.

waa la naqliyay ✓

v.; do as you are bid, fal sida lugu leeyahay or dhega nuglow (obey); when we are bidden to great feasts, we must take our fine clothes, marka ciid weyn naloo ku yeedho, dhar wanaagsan aan soo huwano or aan so xarragoono; I bade him go home, aqalki qabo baan ku idhi; bid him come in, aqalka hor usoo mar ku dheh or soo gal ku dheh; I am bidding you farewell, nabadgeliyo ayaan ku odhonayaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Dix-da)

2

Ciidda dhulka biyammareenka ah sida togagga dhuuxooda ama sifka ah oo bacaddada dhinaca ku haya.

waa la naqliyay ✓

m.dh Togga intiisa biyuhu maraan oo ciidda jilicsan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Togga intiisa biyuhu maraan oo ciidda jilicsan.

waa la naqliyay ✓

f. n. dry streambed

waa la naqliyay ✓

-da: (n) streambed (istiriim-beedh)

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhul uu daad jeexday oo bataax cad leh oo ceelasha iyo laasaska biyahana laga qoto.

waa la naqliyay ✓

dix, adj.num, - Toban.

waa la naqliyay ✓

1

de: dry streambed

2

lx: dix

3

pd: (-da)

4

ps: n1-f

5

key: dix

waa la naqliyay ✓

1

(Badi-da)

2

Tiro aan yarayn ahaan; badnaan.

waa la naqliyay ✓

1

badi¹: m.dh 1. Wax tirsama intooda badan. 2. (fk) Alaaba, sida qaliibka ah, inta badan, badanaa, guud ahaan.

2

badi²: f.g/mg1/2 (-iyay, -iday/-isay; -iyi) 1. (f.g) Wax in go'an ahaa, in kale oo la nooc ah ku darid. 2. (f.mg) Ka b.: cid tartan kaga adkaan. 3. Ka b.: wax, cid uga aqoon badnaan; ka rayn. 4. Ka b.: wax intii loo baahnaa in ka badan ku darid. Tusaale: “Shaahii sonkor buu ka badiyey”.

waa la naqliyay ✓

1

badi¹: m.dh 1. Wax tirsama intooda badan. 2. (fk) Alaaba, sida qaliibka ah, inta badan, badanaa, guud ahaan.

2

badi²: f.g/mg1/2 (-iyay, -iday/-isay; -iyi) 1. (f.g) Wax in go'an ahaa, in kale oo la nooc ah ku darid. 2. (f.mg) Ka b.: cid tartan kaga adkaan. 3. Ka b.: wax, cid uga aqoon badnaan; ka rayn. 4. Ka b.: wax intii loo baahnaa in ka badan ku darid. Tusaale: Shaahii sonkor buu ka badiyey. m.f.dh, badiyid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., (mass n.): majority, most of, multitude, mass

2

badi v. increase, cause to be many, make more

3

badi v. win, beat (another team)

waa la naqliyay ✓

1

-yey / say: (v) increase (inkiriis) ~ siyaadi

2

badi: -yey say: (n) achieve a victory; win (win). Ex: yaa xalay badiyey? who won last night?

3

badi -da: (n) majority (ma jooriti)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax tirsan ama cabbiran wax ku sii dar; intii hore ka sii biiri; kordhi oo beexaami. Innoo soo badi waraaqaha itixaanka. Dh: tarmi, biiri, beekhaami, beexaami. Li: yaree, dhin.

2

badi: (fal) ku guulayso tartan iyo wixii la mid ahee lagu baratamayo. Laga badiyaa ba'ay. Dh: guulayso.

3

badi -da: (magac, dhedig, keli) tiro ama mug aan yarayn ahaan.

4

badi -da: (magac, dhedig, keli) jiritaanka wax aan tiro ahaan la hubin laakiin u muuqda wax badan ama aan yarayn.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Hoog iyo dhibaato gaarsiin; hoojin, beleyn. 2. Hawl, arrin iyo wixi lamida si gurracan u fulin. 3. “Ka bi'i”: wax meel ku yaal ka tirid; baabi'i.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Hoog iyo dhibaato gaarsiin; hoojin, beleyn. 2. Hawl, arrin iyo wixi lamida. si gurracan u fulin. 3. Ka bi'i: wax meel ku yaal ka tirid; baabi'i. m.f.dh, bi'in.

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) 1. smear (ismiir) Ex: walax wasakh ah baa lagu bi'iyey; he was smeared with dirty substance. 2. spoil (ispooyl) ~halee

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ka masax meeshii uu ku yaallay. Ka bi'i looxa khadka. Dh: baabi'i, tirtir.

2

bi'i: (fal) jar ka tuur, ka lumi dhaqanka fiican, dhib iyo dhibaato u gayso, dhibdhac ku keen. Hablayahow diintii ka baydhee, dhaqankii bi'isee, maad is badhqabataan. Dh: lumi, baabi'i, hallee. Li: toosi, hagaaji, wanaaji.

waa la naqliyay ✓

1

de: spoil, ruin; obliterate, erase, wipe out rw: ba'

2

lx: bi'i

3

pd: (bi'iyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: bi'i

waa la naqliyay ✓

1

(fal) kor u qaad. Bidh boorsada oo baabuurka ila saar. Dh: dallac.

2

bidh!: ereycodeed lagu tusmeeyo iftiin yar oo hal mar ka baxay meel. Bari buu hillaac bidh ka yidhi. Dh: biliq, bilig, big.

3

bidh!: (tilmaame) lagu tusmeeyo orod xawaare ah oo mar qudha sida iftiinka loo booddacararo. Tuuggii halmar buu orod bidh yidhi. Dh: bilig.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) qof dumar ah oo dhib badan, dhal baas ah, dadka dhabata ama cawrida. Bido intaanad bido dhihin bay bido ku tidhaahdaa. Dh: qumayo.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) tenegad qaadkeedu weyneyn, ugu badnaan shan litir qaaddo. Biib saliid ah ayaa la soo siiyey.

2

biib -ka: (magac, lab, keli) eeg beeb.

3

biib-ta: (magac, dhedig, keli) dhawaaga hoonka gaadhigu sameeyo. Gaadhiga biibta haya jidka u fura. Dh: dhiidh.

waa la naqliyay ✓

1

(Biic-a)

2

Wax kala gadad; ganacsi; wax gadasho; iib; geddis; rogrogasho.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. la-mid: beec. Qiimaha wax lagu iibinayo. 2. B. ah: wax iib u yaal.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. la-mid: beec. Qiimaha wax lagu iibinayo. 2. B. ah: wax iib u yaal.

waa la naqliyay ✓

m. n. sale, business, commerce

waa la naqliyay ✓

(fal) qof aan kuu jeedin daandaanso, ka gardarraw.

waa la naqliyay ✓

1

de: sale, business, commerce

2

lx: biic

3

pd: (-a)

4

ps: n2a-m

5

see: beec

6

key: biic

waa la naqliyay ✓

1

(Biid-ka)

2

Waxyar; in yar, xoogaa.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Wax aad u yar. 2. B. ah: xarrago badan oo dharkiisu hab gaar ah u tolanyahay (qof).

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Wax aad u yar. 2. B. ah: xarrago badan oo dharkiisu hab gaar ah u tolanyahay (qof).

waa la naqliyay ✓

m. n. bit, morsel, a little

waa la naqliyay ✓

ka: (n) fashion (faashin) moodo, casri. Syn: style, mode, vogue

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) qof xarraga badan.

2

biid: -ka: (magac, lab, keli) qof wax tar yar leh. Bili nimaan lahayn baa xarbiga biid ka tarahayne.

waa la naqliyay ✓

1

de: bit, morsel, a little

2

lx: biid

3

pd: (-ka)

4

ps: n0-m

5

key: biid

waa la naqliyay ✓

1

(Biif-ka)

2

1. Biyo ku kor shubid; qoyn.

3

2. Qurux.

waa la naqliyay ✓

1

biif¹: m.l 1. Biyo yar oo lagu qooyo galley, meseggo iyo wixi lamida marka la tumayo ama la shiidayo. 2. B. ah: midab aad u cad; qurux. 3. la-mid: biifid.

2

biif²: f.g1 (-fay, -ftay) 1. Badar, digir iyo wixi lamida oo la tumayo ama la shiiday biyo yar ku qoyn. 2. Caddayn, qurxin.

waa la naqliyay ✓