bidibidi

(fal) wax qarsoonaa bildhaantiisa soo saar oo soo muuji. Borkii na abuurayoow baadidii noo bidhbidhi.

biibii! (ereycodeed) tusmeeya codadka hoonka ee isdabajoogga ah ama codka ka soo baxa biiqiiqda. Dh: dhiidhii, biiqbiiq, biibiib!

biibii-da: (magac, dhedig, keli) dhuun yar oo laga bixiyo qudaxda dhammaajada xilliga ay curdinka tahay. Biiqbiiqda adhijirtu afuufayso bartan baa laga maglaa. Dh: biiqbiiq.

-ta: (magac, dhedig, keli) iftiin yar oo si dhakhso badan marna daarmaya marna demaya. Garabildhaanka bidhbidha hayaa ilaa waaga berigiisa. Dh: biligbilig, birbir, bigbig.

-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar inta dhabarka loo jiifsado oo cunug labada lugood la dul saaro, hoos iyo sare loogu qaado iyadoo lagu heesayo 'tukoow futada ka dhuuqeey' ama 'bidhibidhi bankii ololay, faayoy fundhaallo cadcad'. Dh: goroyoquuqo.

-da: (magac, dhedig, keli) wax la qaadi karo, kolba kor u tuuris.

bidhbidhid-da: (magac, dhedig, keli) si dhakhsa badan u iftiimid oo haddana markiiba u demid. Bidhbidhid tiriiggu waa marka uu gubanayo. Dh: dhaldhalaalid, birbirid.

-ka: (magac, lab, keli) caano raagey; caana aad u dhanaan. Bidinbiid bay cabbeen kuwii baqasha soo fuulay. Dh: kalabbax.

-da: (magac, dhedig, keli) ciid khafiif ah. Bidinbito daaradda iigu soo shub.

f.g2 (-iyay, -isay) Is b.: bihimbih samayn.

(fal) wax bihinbihaya ka dhig. Hasha awrka u bihinbihi.

m.dh Ciyi loo leexshay bidix oo lagu daray masaydii bidixda ka jirtay masayda ciyiga laga qabtay, marka raarka la sameynayo.

-da: (magac, dhedig, keli) wax tilmaan ama calaamad u noqda wax kaa lumay oo aad raadinayso. Dh: birbiriso.

(Bidid-da)

1. Dareensasho aan la hubin; u qaadasho; malayn; tuhmid.

2. Hawada marid; duulid; haadid; lalid.

m.f.dh eeg bid. la-mid: badid.

-da: (magac, dhedig, keli) wax baal leh hawada mariddiisa. Bidid markarto shinbir garab li'i. Dh: duulid, haadid, lalid, bidis.

bidid -da: (magac, dhedig, keli) iskood u gu'idda timaha. Bididda timaha bidaartaa ugu wacan. Dh: rifmid, bidis.

bidid -da: (magac, dhedig, keli) talo ama wax doorbidid.

-ga: (magac,lab, keli) dhawaaq uu bixiyo dibigu markay lo'du oofanayso.

(Biciid-ka)

Ugaarta waaweyn oo Afrika jaad ka mid ah: wuxuu lee yahay geeso dheerdheer oo toostoosan oo dib u jeeda.

m.l Jaad ugaarta waaweyn ka mid ah, leh midab dacar ah, geeso dhaadheer oo toosan, bogcad iyo labo diillimood oo madow oo dhinacyada ku yaal.

m.l Jaad ugaarta waaweyn ka mid ah, leh midab dacar ah, geeso dhaadheer oo toosan, bogcad iyo labo diillimood oo madow oo dhinacyada ku yaal.

m. n. oryx (African antelope)

-ka: (n) male oryx (oorikis); buck (bak)

-ka: (magacwadareed) ugaadh weyn ee Afrika ku nool nooc ka mid ah. Waxay leedahay geeso dhaadhdheer oo toostoosan oo dib u jeeda oo ay dumarku murjinka dhigaha iyo udbaha qodinka loogu qodo daab uga dhigtaa.

biciid -ka: (magac, lab, keli) dhedigga ugaadha guud ahaan loo yaqaan biciid.

de: oryx (African antelope)

lx: biciid

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: biciid

-da: (magac, dhedig, keli) sare u qaadid oo si fudud sare ugu tuurid. Dh: biriyow, hillaacid, birin. bidhiidh -a: (magac, lab, keli) timaha madaxa oo noqda timo jilicsan, cawlan oo aan isku dhadhawayne banbannaan.

-da: (magac, dhedig, keli) gardarraysi iyo dandaansi. Biicidda waa lagu dhintaa. Dh: biicis.

(Biifid-da)

1. Biyo ku darid; qoyn.

2. Qurxin; caddayn.

m.f.dh eeg biif². la-mid: biif¹ (3).

-da: (magac, dhedig, keli) wax ishu qabato oo loo bogo ka dhigid. Biifid kaddib dharka xaree. Dh: qurxin, caddayn.

m.f.dh eeg biil².

-da: (magac, dhedig, keli) masruuf siin. Dh: quudin, biilin, biilis.

m.f.dh eeg biiq².

-da: (magac, dhedig, keli) intii hore ka naaqusmid, ka yaraansho. Biiqidda iyo kala jabka dadka maxaa sababay: Dh: biigis.

(Biirid-da)

Inyar inyar u soo kordhid.

m.f.dh eeg biir³. la-mid: biiris².

Accumulo

Accrual

-da: (magac, dhedig, keli) ku darsamid. Kut biiridda mucaaradku xukuumadda waa bilow cusub.

-ka: (magac, lab, keli) geed qodaxyo iyo caano leh. Dh: dibir.

midiid¹: m.l Catireynta weel la culayo aad loo catiriyo. la-mid: madiid¹.

midiid²: f.g1 (-day, -dday) Weel la culayo aad u catirid. la-mid: madiid².

(fal) gacanta aad ugu adkee wax aad xuruudayso. Aad ugu midiid dhoobada gidaarka Dh: madiid.

midiid -ka: (magac, lab, keli) culay xoog: hogayn aad loo hogeeyo gorfaha iyo qadaadayaasha Dh: catirid.

(Niibid-da)

Wax meel aad ugu dhejin, ugu nabid, ugu malaasid;.

m.f.dh eeg niib².

-da: (magac, dhedig, keli) nabid oo si adag meel wax ugu dhejin.

(Siibid-da)

Wax salkiisa ama docdiisu meel ku aasan tahay ama ay ku jirto, xoog u soo jiidid taniyo intuu ka soo wada baxo isagoo aan kala go'in; bixin; rujin.

m.f.dh eeg siib².

Smontatura

Dismantlement

-da: (magac, dhedig, keli) shey wax kale ku dhexjira, in ka soo saarid; wax docdiisa kale ay meel ku aasan tahay ama ay ku jirto, xoog u soo jiidid tan iyo intuu ka soo wada baxayo isagoon. kala go'in. Dh: bixin, saaris, siibis, miiqid.

نَزَعَ (تَوْبًا حِذَاءَ قُبَّعَةً إِلحَ)

f.g2 (-iyay, -isay) Xidid ka dhigid (dad); xididnimo ku dhawrid.

v. make people one's relatives by marriage; consider ~ treat someone as such

(fal) gacalnimo u qaddari oo u ixtiraan. Xididi waa xaaskaaga abtigeede. Dh: xidhiidhi. Li: goo.

de: make people one's relatives by marriage; consider ~ treat s.o. as such

initial: x

lx: xididi

pd: (xididiyey)

ps: v2a=tr

key: xididi

f.mg2 (-iyay, -isay) Ka b.: wax, xadkooda dhaafin.

f.mg2 (-iyay, -isay) Ka b.: wax, xadkooda dhaafin. m.f.dh, badbadin.

-yey say: (v) [with preposition ka] exaggerate (ig zaa jireeyt); overstate ~ ka badbadi

(fal) wax biirbiiri oo ino badbadan ka dhig. Dh: korkordhi. Li: yaryaree.

m.f.dh eeg badi². la-mid: badin, badis.

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Cid, subax bariido ugu tegid. 2. Cid, salaan ugu tegid.

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Cid, subax bariido ugu tegid. 2. Cid, salaan ugu tegid. m.f.dh, bariidin.

v. greet someone in the morning

-yey say; (v) salute in friendly way in the morning; greet (giriit)

(fal) tooyo xaalka deriska ama dadka aad kulantaan waxay ku baryeen xalay. Soo bariidi bahdu waxay xalay ku baryeen. Dh: salaan.

de: greet s.o. in the morning

lx: bariidi

pd: (bariidiyey)

ps: v2a=

key: bariidi

name-foryx (African antelope)

magac ama naanays loo baxsho gabadh laga filayo karti iyo bootin dheer sida biciidka.

m.f.dh eeg bikil².

-ga: (magac, lab, keli) nooc basbaaska ka mid ah oo aad u kulul. Bilbili ninkii cunaa saw afku dhillikh noqon maayo. Dh: barbari.

f.g2 (-iyay, -isay) Indhaha kala qaadid si wax loogu dhaygago.

f.g2 (-iyay, -isay) Indhaha kala qaadid si wax loogu dhaygago. m.f.dh, biniinin.

(Binin) N Rhigozum somalense Hall.F. Bignoniaceae.

f.mg2 (-iyay, -isay) Weji biriir u yeelid.

(fal) wax fidi oo haddana fidi.

f.g2 (-iyay, -isay) Weel culay ku nadiifin.

(Xididid-da)

(dad) xidid noqosho.

m.f.dh eeg xixid².

-da: (magac, dhedig, keli) qaraabo gacalnimo salka ku haysa noqosho. Xididid ayaa xoolo la isku siiyaa. Dh: xididis, gacaloobid.

-ka: (magac, lab, keli) qof timo bidhiidh ah leh. Cali waa bidhiidh.

bidhiidh -ka: (magac, lab, keli) salaanta wejiga: wejiga badhtankiisa. Ninka tukada bidhiidhka ayaa madoobaada. Dh: biriir.

(fal) qashinka iyo suqasha ama bidhiiqa ka gur hadhuudh iyo wax la mid ah. Dh: biriigi. bidhiiqin -ta: (magac, dhedig, keli) badar nadiifin; suqusha ka gurid.

m.f.dh eeg midiid². la-mid: madiidid.

(Midiidin-ka)

Adeege; ciidan.

midiidin¹: m.l (-nno, m.dh) Qof la nool cid uu u shaqeeyo oo aan wax abaalmarin ah lahayn; aadeege; khaaddin. la-mid: madiidin¹.

midiidin²: f.g1 (-imay, -intay; -imi) 1. Hawl si aad ah u barasho. Tusaale: “Cali hawshii buu midiidimay.” 2. Weel la culay aad u catireyn. la-mid: madiidin².

midiidin¹: m.l (-nno, m.dh) Qof la nool cid uu u shaqeeyo oo aan wax abaalmarin ah lahayn; aadeege; khaaddin. la-mid: madiidin.

midiidin²: f.g1 (-imay, -intay; -imi) 1. Hawl si aad ah u barasho. Tusaale: Cali hawshii buu midiidimay. 2. Weel la culay aad u catireyn. m.f.dh, midiidimid. la-mid: madiidin.

m. n. servant, help; slave; lackey, stooge

midiidin v. serve, be a servant to; study, examine carefully

-ah: (adj) bondman (boondhmaan); bondservant (boondh sar vanf) ~ madiidin

-ka: (magac, lab, keli) shaqaale bar ama beerrey ilaaliya oo fujo ka qaata haddii la dilo magtiisii oo dhan ayaa la bixin hadduu wed u dhintana mushqaayaddiisii ayaa la bixin. Dh: ciidan, shaqaale, adeege

m.dh (-nyo, m.dh) Meel digdigo ah oo aan geedo lahayn.

m.f.dh eeg bihimbihi.

-ta: (magac, dhedig, keli) si soo jiidasho iyo is jecleysiin ah isku looxlooxid.

-ta: (magac, dhedig, kel) eeg bihinbihin.

m.dh 1. Dhimbilayn. 2. Babbinta.

-ta: (magac, dhedig, keli) hillaac meel fog ka soo baxaya si isdaba joog ah. Dh: wacwac. biligbilig-ta: (magac, dhedig, keli) muuqaal meel fog socda ama bildhaan muuqaalkeedu dhab u muugan.

-da: (magac, dhedig, keli) dhaqdhaqaaq iyo diirdiirranaan meelse aan lagu gaadhin. Biricbiricda haddaan naleedahay wax qaban.

-da: (magac, dhedig, keli) cabidda biyaha diidid. Dh: biyadiidis.

biyadiidid -da: (magac, dhedig, keli) arrin ku qanciwaayid oo natiijadeeda saluugid. Ka biyadiididda arrimaha badhkood wuu jiraa waana la xalliyaa. Dh: saluugid.

-da: (magac, dhedig, keli) erey la yidhaahdo kolka wax la diiddan yahay oo lala yaabo. Dh: madhacdo.

f.g2 (-iyay, -isay) Qof aad u kibirin.

(fal) asturaad iyo aqal ka bixi.

m.f.dh eeg bidcow.

-da: (magac, dhedig, keli) qof bidco falaw ah noqosho. Dh: bidcoobis.

m.f.dh eeg birdhig². la-mid: birdhig¹.

-da: (magac, dhedig, keli) (u ~) wax kugu soo aaday u birdhigis. Birdhigidda cadowga iyo baajinta colaadeed.

-ga: (n) [Pl. biribaatiyaal- sha] private school (paraayvit iskuul)