Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Bidaar-ta)

2

Gelgelin yar oo wareegsan oo timuhu ka dhacaan oo raggu dhalada ku yeesho kolkuu da' gaaro.

waa la naqliyay ✓

1

bidaar¹: m.l Nin ay timaha bidaar ka gashay. la-mid: bidaarle, bidaarre.

2

bidaar²: m.dh Iin madaxa ragga gasha oo timaha hoosha ama wax yar ku reebta.

waa la naqliyay ✓

1

bidaar¹: m.l Nin ay timaha bidaar ka gashay. la-mid: bidaarle, bidaarre.

2

bidaar²: m.dh Iin madaxa ragga gasha oo timaha hoosha ama wax yar ku reebta.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. baldness, bald patch, bald head

2

bidaar m. n. bald person

waa la naqliyay ✓

nickname-m bolded. Cf: Hiiraale

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) bald head; baldness (booldi nes); hairlessness; alopecia (a-la-piisha)

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) timaha oo madaxa ragga qaarkiis ka go'a ama ka daata. Bidaari sibiq bay kugu gashaa.

waa la naqliyay ✓

أَصْلَع

waa la naqliyay ✓

Frame

waa la naqliyay ✓

1

(Bidaal-ka)

2

Dareensi ama male aan hubaal ku dhisnayn; tuhun.

waa la naqliyay ✓

m.l Male aan hubaal ku dhisnayn.

waa la naqliyay ✓

1

v. guess

2

bidaal vl. n. guess, guessing, assumption

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) male iyo arrin moodid oo doorbidid.

waa la naqliyay ✓

nickname-m tall and thin

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil abuur ahaan dhuuban oo dheer.

waa la naqliyay ✓

1

(Gidaar-ka)

2

Derbi, darbi.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) Dhisme ballac leh, dhagax, shamiinto, iyo wixi lamida ka samaysan, oo wax celiya, ama waxyaabo lagu kala qoqobo; derbi.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) Dhisme ballac leh, dhagax, shamiinto, iyo wixi lamida ka samaysan, oo wax celiya, ama waxyaabo lagu kala qoqobo; derbi.

waa la naqliyay ✓

m. n. wall

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) wall (wool) ~ (derbi)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dhisme ka samaysan dhagax ama dhoobo oo sare u taagan lana wareejiyo si uu wax u qariyo ama u kala xidho. Dh: derbi, deyr.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: wall

3

lx: gidaar

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: gidaar

waa la naqliyay ✓

1

(Kidaar-ka)

2

Kimis, muufo.

waa la naqliyay ✓

m.l Nooc kibis ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

m. n., (mass n.): flat bread

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) cunto bur iyo hadhuudh la qooshay laga dubo, oo loo sameeyo qaab balbaldhaban oo laxooxda u eg ka se qara weyn. Dh: moofo.

waa la naqliyay ✓

1

de: flat bread

2

lx: kidaar

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m-mass

5

syn: muufo {N}

6

key: kidaar

waa la naqliyay ✓

1

(Midaar-ka)

2

1. Baaqa dadka dhegaha la' lagula hadlo.

3

2. Dadka dhegaha la' fartooda.

waa la naqliyay ✓

1

midaar¹: m.l Dhaqdhaqaaq baaq ah oo cid wax lagu garansiiyo siiba dadka dhegaha la'.

2

midaar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Dhaadhaqaaq baaq ah cid wax ku garan siin.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. sign language

2

midaar v. sign, signal, make gestures, converse in sign language

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) qaabka dadka dhegaha la' lagula hadlo.

2

midaar-ka: (magac, lab, keli) farta dadka dhegaha la' ay wax ku bartaan.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax maanka ka qiyaas inta uu le'ekaan karo. Dh: qiyaas, cabbir

2

qidaar -ka: (magac, lab, keli) weel wax lagu cabiro.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) garyaqaan rug caddaa ah. Dh: garyaqaan.

2

xidaar -ka: (magac, lab, keli) qof aad u yaqaan xidigiska iyo cilmiga xiddigaha. Dh: xidigiye. Wa: xidaarro.

waa la naqliyay ✓

1

(Bidaarhoraad-da)

2

Salax; hiiro.

waa la naqliyay ✓

1

(Haadka'adag-ta)

2

Gorgor aad u weyn oo xoog badan; wuxuu lee yahay madax guduudan iyo bidaar iyo addimo iyana gudguduudan.

waa la naqliyay ✓

1

(Hiira-da)

2

Salxanyo dheer; bidaar-horaad; salax; (ama hiir).

waa la naqliyay ✓

1

(Salax-da)

2

Bidaarhoraad; hiiro.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Madaxa dadka meesha ugu korraysa, dhalo, dhako. 2. Bidaar.

waa la naqliyay ✓

m.l (-layaal m.l/dh) Nin madaxa bidaar ku leh.

waa la naqliyay ✓

m.dh Bidaarta gasha madaxa intiisa hore.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg bidaarlow. la-mid: bidaarroobid.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Wax bidaar ghashay noqosho. la-mid: bidaarrow.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: bidaarloobid.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) la-mid: bidaarlow.

waa la naqliyay ✓

1

salax¹: m.l (-xyo, m.dh) 1. Dhul goof noqday. 2. Dhul siman oo sisib ah.

2

salax²: m.dh (-xyo, m.dh) Bidaar-horaad; hiiro.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Madaxa dadka meesha ugu korraysa, dhalo, dhako. 2. Bidaar.

waa la naqliyay ✓

m.l (-layaal m.l/dh) Nin madaxa bidaar ku leh.

waa la naqliyay ✓

m.dh Bidaarta gasha madaxa intiisa hore.

waa la naqliyay ✓

1

salax¹: m.l (-xyo, m.dh) 1. Dhul goof noqday. 2. Dhul siman oo sisib ah.

2

salax²: m.dh (-xyo, m.dh) Bidaar-horaad; hiiro.

waa la naqliyay ✓

1

(n) the condition of not having hair, esp. on the head.

2

bidaar

waa la naqliyay ✓

nickname-m bald. Syn: Bidaar

waa la naqliyay ✓

1

cf: salax

2

de: baldness, bald patch, bald head

3

hm: 1

4

lx: bidaar

5

pd: (-ta)

6

ps: n1-f

7

key: bidaar_1

waa la naqliyay ✓

1

de: bald person

2

hm: 2

3

lx: bidaar

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: bidaar_2

waa la naqliyay ✓

m.l (-layaal, m.l/dh) la-mid: bidaar¹.

waa la naqliyay ✓

m. n. bald person

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) wax madaxa intiisa sare timo ku lahayn.

waa la naqliyay ✓

1

de: bald person

2

lx: bidaarle

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m

5

syn: basoole

6

key: bidaarle

waa la naqliyay ✓

m.l (-rayaal, m.l/dh) la-mid: bidaar¹.

waa la naqliyay ✓

m.l Bilow ah; aasaasi ah.

waa la naqliyay ✓

m.l Bilow ah; aasaasi ah.

waa la naqliyay ✓

m. n. (adj.): initial ~ original item, aboriginal person; primary; primitive

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) wax bilaw ah oo aan weli taabbagalin. Dh: bilaw.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: initial ~ original item, aboriginal person; [atr.] primary; primitive

3

lx: bidaa'i

4

pd: (-ga)

5

ps: n2a-m

6

key: bidaa'i

waa la naqliyay ✓

1

(Bidhaan-ta)

2

Muuqaal yar oo meel fog laga arko; iftiin ama dhalaal yar oo meel ka bilig yiraahda; birbir.

waa la naqliyay ✓

1

bidhaan¹: m.l (-aamo, m.l) 1. Muqaal meel fog laga arko. 2. Tiro aad u yar oo ari ah oo gaar u daaqa. 3. la-mid: bidhaamid.

2

bidhaan²: f.mg1 (-aamay, -aantay) 1. Wax meel fog ka muuqasho. 2. Iftiin ama dhalaal yar meel ka birbirid.

waa la naqliyay ✓

1

bidhaan¹: m.l (-aamo, m.l) 1. Muqaal meel fog laga arko. 2. Tiro aad u yar oo ari ah oo gaar u daaqa.

2

bidhaan²: f.mg1 (-aamay, -aantay) 1. Wax meel fog ka muuqasho. 2. Iftiin ama dhalaal yar meel ka birbirid. m.f.dh, bidhaamid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. blinking light; appearance, object seen in the distance

2

bidhaan v. blink (of a light), twinkle; appear in the distance

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (n) something that appears from a distance; distance sight. Ex: bidhaantiisii baan waayey; I lost sight of him

2

bidhaan: - bidhaamay / bidhaantay: (v) to emit [light] in slight, periodic gleams; twinkle (tuwing-kel) ~ iftiimay

waa la naqliyay ✓

1

(fal) bildhaan muuqata yeelo, ha lagu arko. Geel baa goshaa ka bidhaamaya. Dh: iftiin.

2

bidhaan -ta: (magac, dhedig, keli) wax meel kaaga muuqanaya oo ay ishu qabanayso. Dhabantaa bidhaan geel baa ka muuqata. Dh: bildhaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Birxaar-ta)

2

Bir jaad xun oo jilicsan: birta iyo dhuxusha laga sameeyey baa birtu yar tahay, dhuxushuna aad u badan tahay.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Nooc biraha ka mid ah, aad u jilicsan oo si sahlan u jabta. 2. la-mid: birajuuraan.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Nooc biraha ka mid ah, aad u jilicsan oo si sahlan u jabta. 2. la-mid: bir-ajuuraan.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] iron ore; poor-grade iron; iron powder (medicine)

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) 1. discarded metal; junk (jank); scrap (iskaraap) birqalax. 2. iron ore

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) bir jilicsan oo jabi og sababta oo ah inay dhuxushu ka badan tahay birta laga sameeyay. Dh: birxun. Li: birlab, birsan.

waa la naqliyay ✓

1

cf: bir

2

de: iron ore; poor-grade iron; iron powder (medicine)

3

lx: birxaar

4

pd: (-ta)

5

ps: n2-f-col

6

key: birxaar

waa la naqliyay ✓

(Bisciar) S Dicoma gnaphaloides Mattei. Compositae.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) Raadka uu roobka ku reebo meesha uu ku da'ay.

waa la naqliyay ✓

1

(Liqdaar-ka)

2

Si dherer ah meel isu taag.

waa la naqliyay ✓

1

liqdaar¹: m.l Taagnaan aan dhaqdhaqaaq lahayn.

2

liqdaar²: f.g1 (-ray, -rtay) Si aan dhaqdhaqaaq lahayn u istaagid. la-mid: isliqdaar.

waa la naqliyay ✓

m. n. stability, being erect ~ upright and fixed

waa la naqliyay ✓

1

-ay / tay: (v) stand something vertically.

2

ku liqdaar -ay / tqy: (v) block or retain in place a piece of a hard substance, such as wood; wedge

3

ka liqdaaran -ka

waa la naqliyay ✓

1

(fal) «ku si dherer ah, oo aan dhinacna uga dhicin, ku taag.

2

liqdaar -ka: (magac, lab, keli) si dherer ah meel iyo wixii la mid ah, ugu taagnaan.

waa la naqliyay ✓

1

cf: lig

2

de: stability, being erect ~ upright and fixed

3

lx: liqdaar

4

pd: (-ka)

5

ps: n-m

6

key: liqdaar

waa la naqliyay ✓

1

1. (Baar-ka) a) Geedka madixiisa kore oo laamuhu ka baxaan. b) (geel) Timaha kuruska korkiisa ka baxa. c)* Meel lagu iibsho waxyaalaha la cabbo, badanaa taagnaan baa wax lagu cabbaa.

2

2. (Baar-ta) Geed jaadad badan ah oo dhulka kulul ka baxa: wuxuu leeyahay dhex dheer oo aan lamo lahayn, madaxana wuxuu ku lee yahay caleemo aad u waaweyn oo dheerdheer.

waa la naqliyay ✓

1

baar¹: m.l 1. Fiidda sare ee geed ama timo iyo wixi lamida. 2. Dhoqor dhaadheer ah oo ka baxda kuruska geela dushiisa. 3. Ciyaarta daba-kaeriga, hal mar oo turubka la qeybiyo laguna ciyaaro. 4. Isha baalkeeda. 5. (-rar, m.l) Meel lagu iibsho cabitaanka iyo cunto fudud.

2

baar²: m.dh (baar, m.dh) 1. Geedka cawdu ka baxdo, waa dhir oo ay isku bah yihiin timirta, bixiya miraha qoonaha iyo caw oo ka baxa meelaha kulul ee biyaha leh. 2. Nagaar dhulka ku faalala oo xooluhu daaqaan.

3

baar³: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax qarsoon raadin. 2. Wax la qaadan waayay noqosho (badeeco). Tusaale: “Hilibkii wuu baarey”.

waa la naqliyay ✓

1

baar¹: m.l 1. Fiidda sare ee geed ama timo iyo wixi lamida. 2. Dhoqor dhaadheer ah oo ka baxda kuruska geela dushiisa. 3. Ciyaarta daba-ka-eriga, hal mar oo turubka la qeybiyo laguna ciyaaro. 4. Isha baalkeeda. 5. (-rar, m.l) Meel lagu iibsho cabitaanka iyo cunto fudud.

2

baar²: m.dh (baar, m.dh) 1. Geedka cawdu ka baxdo, waa dhir oo ay isku bah yihiin timirta, bixiya miraha qoonaha iyo caw oo ka baxa meelaha kulul ee biyaha leh. 2. Nagaar dhulka ku faalala oo xooluhu daaqaan.

3

baar³: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax qarsoon raadin. 2. Wax la qaadan waayay noqosho (badeeco). Tusaale: Hilibkii wuu baarey. m.f.dh, baarid.

waa la naqliyay ✓

1

v. examine, inspect, investigate, analyze; search

2

baar v. not sell out, be leftover

3

baar m. n. tip, peak, upper part of something

4

baar m. n., (mass n.): eyelashes; hair on the hump of a camel's back

5

baar m. n. bar, pub, night club

6

baar [feminine] n., [collective] palm tree species

waa la naqliyay ✓

Commelina sp. nov. 20

waa la naqliyay ✓

1

(Bar) C, S, 0g, NFD Hyphaene benadirensis Becc. Palmae.

2

S, NFD Hyphaene coriacea Gaertn. Palmae.

3

C,S Commelina albescens Hassk. Commelinaceae.

4

C Aneilema obbiadense Chiov. Commelinaceae.

5

C Commelina imberbis Hassk. Commelinaceae.

6

S Commelina benghalensis L. Commelinaceae.

7

S Commelina forskalaei Vahl. Commelinaceae.

8

S Commelina difusa Burm. F. Commelinaceae.

9

N Commelina boissierana C.B.Cl. Commelinaceae.

10

N Cyanotis somaliensis C.B.Cl. Commelinaceae.

11

S Albuca asclepiadea Chiov. Liliaceae.

12

May Ledobouria somaliensis (Bak). Liliaceae.

13

N Aloe abyssinica Lam. Liliaceae.

14

N Dipcadi filamentosum Medic. Liliaceae.

15

S Drimia paolii Chiov. Liliaceae.

16

S Gloriosa simplex L. Liliaceae.

17

N Crinum schimperi K.Schum. Amaryllidaceae.

18

May Scadoxus multiflorus (Martyn) Raf. Amaryllidaceae.

19

S Burnatia enneandra Micheli. Alismataceae.

20

N Craterostigma plantagineum Hochst. Scrophulariaceae.

21

S Dactyloctenium aegyptiacum (L) Willd. Gramineae.

22

N Juncus punctorius L.F. Juncaceae.

waa la naqliyay ✓

nickname; name-f tip, peak; lit: high caste. Syn: Baarre

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) 1. mane (meyn); Ex: sida timaha ka baxa tunka faraska iyo libaaxa; such as the mane of the horse and the male lion. 2. eyelash (aay laash) isha baalkeed

2

baar -ka: (n) summit (sam mit); the highest point or part; the top fiinta, dusha

3

baar -ta: (n) palm (paam); Ex: geedka baarta; palm tree

4

baar -ka: (n) restaurant (res taroont), or nightclub (naayt-kalaab) ~ makhaayad

5

baar -ay/tay: (v) 1. check (jeek); search (seerji); seek (siik)~ raadi, baadh. 2. examine (ig zaamin); investigate (in-vesti-geeyt). Ex: arrintaan waxaa baaray booliska; this case was investigated by the police

6

baar -ay / tay: (v) become stale or spoiled; not fresh ~ baarixi noqday

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax dahsoon ama aan la ogayn, doondoon. Dh: baadh.

2

baar: magac loo baxsho gabadh qurux iyo dhalaalba isku darsatay oo loogu magacdaray caleenta qoyan ama jilicsan ee geedka xilliga ay cusub tahay, waxa kale oo loo bixiyaa gabadh quruxdeeda uu dherer weheliyo.

3

baar -ka: (magac, lab, keli) curdinka sare ee geedka. Bardihii ku yiil isha Baydhabo, intuu gun iyo baar baxay, caleemuhu ballaadheen, baxarsaaf la moodyey. Dh: curub, laanyalax, yurub Li: jirrid.

4

baar -ka: (magac, lab, keli) geed caleen balballaadhan leh oo u dhalan eg yahay timirta. Waa geed dhala midho buurbuuran oo qoonne layiraahdo ay caruurta yaryar na cunaan. Dh: geedqoonne, geedbaar, bahaash.

5

baar -ka: (magac, lab, keli) maqaaxi yar oo buunka, khamrada iyo wixii la mid ah laga cabbo.

6

baar -ka: (magac, lab, keli) saynta iyo dhogorta ka baxda kuruska geela, ama faraska giirkiisa. Baarka ayaan ka jaray kuruskii awrka.

7

baar -ta: (magac, dhedig, keli) geedgaab xashaashuqa ka mid ah oo ka baxa carisyada caleentiisuna bal balaadhan tahay. Waa geed xilli roobaadka soo baxa oo inta caleentiisa la maleego laga dhaliyo dhaacaan madow oo boogaha lagu dhayo. Burdad ubaxa baar iyo uneexo, bagas ku fuuraaga.

waa la naqliyay ✓

هُدْبٍ، رَمْشِ، ذِرْوَةَ، ذُرْوَةَ

waa la naqliyay ✓

1

(Daar-ta)

2

Aqal dhagax laga dhisay; sar.

waa la naqliyay ✓

1

daar¹: m.l 1. Xabad. 2. (-rar, m.l) Daloolka yar ee haruubka dhiisha ama haanta. 3. (-rar, m.l) Cuf yar oo la geliyo daloolka haruubka dhiisha ama haanta. 4. Hilib jiir ah oo sararta inteeda dambe ee araxda xigta saaran.

2

daar²: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax shidid (dab); wax ifid (nal, feynuus iyo wixi lamida). 2. Taabasho; maagid; daandaansi. 3. Qof dilid; qof rayd.

3

dąar: m.dh (-ro, m.l) Guri, shub, dhagax, jaajuur iyo wixi lamida ka samaysan; sar.

waa la naqliyay ✓

1

dąar: m.dh (-ro, m.l) Guri, shub, dhagax, jaajuur iyo wixi lamida ka samaysan; sar.

2

daar: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax shidid (dab); wax ifid (nal, feynuus iyo wixi lamida). 2. Taabasho; maagid; daandaansi. 3. Qof dilid; qof rayd. m.f.dh, daarid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. stone house ~ building

2

daar v. light, kindle, ignite

3

daar v. touch, strike; annoy ~ disturb someone

waa la naqliyay ✓

nickname; name-m igniter; ignite, instigate

waa la naqliyay ✓

1

-ay/tay: (v) turn on (teen on)-, switch on. Ex: nalka daar; turn on the light bulb ~ shid. 2. kindle (kin-dhal)-, ignite (ignaayt)

2

daar -ta: (n) stone house ~ sar

waa la naqliyay ✓