beyley
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
beyley
-da: (magac, dhedig, keli) midab caddaan iyo madaw isku jira ah oo lagu tilmaamo lo'da. Beyley ma maalaan, intay bidhe u qaataane.
Qaamuuska Magacyada Soomaalida: Soomaali-Ingiriis - Anwar Maxamed Diiriye [2006]
Beyle
nickname; name-m grayer. Syn: Beydan
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
beyle
magac loo baxsho wiil dhashay isaga oo uu midabkiisu aad u madaw yahay.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
beenley
m.dh (-leeyo, m.dh) Haweeney been badan.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
beenley
m.dh (-leeyo, m.dh) Haweeney been badan.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
beenley
f. n. liar (female)
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
beenley
-da: (n) [Pl. beenlooyin-ka] liar (laayar); fabricator, fibber, storyteller female
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
beenley
-da: (magac, dhedig, keli) qof dumar ah oo been badan. Beenlay wax ha weydiin.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
beenley
de: liar (female)
lx: beenley
pd: (-da Pl: beenleeyo (/da))
ps: n2a-f
key: beenley
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Beey
1. (Beey-da) Abeeso; Abguri.
2. (Beey-ga) Midab ka dhasha caddaan iyo madow laysku daray; (ama bey).
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
beey
f. n. snake species
beey m. n. gray ~ ash color of cattle ~ livestock
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
beey
-ga: (n) gray (gareey) ~ midabka dambaska
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
beey
-da: (magac, dhedig, keli) jaad xamaaratada ka mid ah oo leh sun aan kakabada lala gaadhin.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
bayle
-ha: (magac, lab, keli) magac loo baxsho wiil maarriin furan ah. Bayle baryahan ma arag.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
belay
(fal) balaayo iyo baas ku samee. Inkastoo loo baago, loo sheego barwaaqo, dad bay meeli bugtaa, Allahayaw ku belee. Dh: belee, balee.
Qaamuus Ingiriis-Soomaali - Baadari Larajaasi [1897]
belay
v.tr., (place in ambush) ku hatati, dumi.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Beled
(Beled-ka)
Meel dad badani wada deggan yahay oo leh guryo badan iyo waddooyin dheerdheer; degmo buulada ka weyn; magaalo.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
beled
m.l (-ldaan, m.dh) Degaan leh guryo badan, dukaamo, dugsiyo, isbitaallo, waddooyin dhaadheer iyo wixi lamida; magaalo.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
beled
m.l (-ldaan, m.dh) Degaan leh guryo badan, dukaamo, dugsiyo, isbitaallo, waddooyin dhaadheer iyo wixi lamida; magaalo.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
beled
m. n. town, settlement
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
beled
-ka: (n) city (sitty, town ~ magaalo
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
beled
-ka: (magac, lab, keli) magaalo weyn oo cammiran. Beled iyo baadiye midkaad doonto waad degi karaysaaye. Dh: magaalo.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
beled
de: town, settlement
lx: beled
pd: (-ka Pl: beldaan (ta))
ps: n2a-m, n8-m
syn: beel; Contrast: caasimad, magaalo
key: beled
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
belee
f.g2 (-leeyay, -leysay) Wax belo ku ridid.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
belee
f.g2 (-leeyay, -leysay) Wax belo ku ridid. m.f.dh, belayn.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
belee
v. do harm to, ruin; have a bad influence on
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
belee
-yey / belaysay: (v) defame (difeeynty, speak ill of; attack the reputation
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
belee
(fal) balaayo geli; masiibo u horseed. Orod dadkaa kale belee oo annaga na dhaaf. Dh: balaayee, masiibee.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
belee
de: do harm to, ruin; have a bad influence on
lx: belee
pd: (beleeyey)
ps: v2b=tr
key: belee
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
belef
-ta: (magac, lab, keli) war aan xaqiiq loo ogayn; war kugu soo duulay, aan hubaal ahayn. Dh: bawsi.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Belel
(Belel-ka)
Belbel; olol.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
belel
belel¹: m.l la-mid: belbelid.
belel²: f.g1 (-elay, -eshay) la-mid: belbel².
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
belel
v. burn [fig.] (of someone's hand, eyes)
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
belel
-ay / belbashay: (v) 1. feel a burning pain; burn (been) ~ belbel. 2. to bum with a bright flame; blaze (baleeyz)
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
belel
-ka: (magac, lab, keli) eeg balal.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
belel
de: burn [fig.] (of s.o.'s hand, eyes)
lx: belel
nt: belel (ka) [vn-m]; See also: belbel
pd: (beleley)
ps: v1=intr
key: belel
Qaamuuska Aasaasi: Ingiriis-Soomaali - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1993]
belle
/bel/ (n) gabar ama naag aad u qurux badan (xiddig)
Qaamuuska Ereybixinta: Bayoolaji (Soomaali-Ingiriis) - Xarunta Horumarinta Manaahijta [1987]
Belly
Buruc
Qaamuus-Yare Caafimaad: Ingiriis-Soomaali - Deeqa Cali [1999]
belly
(n) the stomach; the abdomen.
uur ku jir
Qaamuuska Aasaasi: Ingiriis-Soomaali - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1993]
belly
/beelli/ (n) caloosha (calool-ku-jirta)
Qaamuus Ingiriis-Soomaali (Maay) - Maxamed Xaaji Mukhtaar, Cumar Macalin Axmed [2007]
belly
/beelly/ (n) uusty (oloolythy).
Qaamuus Ingiriis-Soomaali - Baadari Larajaasi [1897]
belly
n., calool, -shi, uur, -ki; upper part of the belly, leg, -gi; under part of the belly, gumar, -ki; belly ache, calool xanuun, or uur xanuun, -ki; my belly aches, calooshaa i xanuunaysa; open the belly, doox; opening of the belly, dooxniin, -ti.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
beyse
vl. pron., [conjunction] instead, she / they,
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
beyse
de: instead, she / they + [FOCUS] = baa + ay + -se
lx: beyse
pd: (bayse)
ps: focus + vpro + conj
key: beyse
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
seyle
m.l (-layaal, m.l/dh) Nooc ka mid ah halaqa ciidda u eg, booda oo halis ah; good; cawladile.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
seyle
-ha: (magac, lab, keli) ciyaar aad u da' weyn oo laga ciyaaro Gobolka Shabeellada Hoose ee Soomaaliya. Xilliyada ay barwaaqadu aaranka tahay ee ay beeruhu baxaan ayay ragga iyo haweenku wada ciyaaraan iyaga oo adeegsanaya qalabka ay ka midka yihiin: durbaan weyn, teneg bilaabo gees dheer leh oo madaxiisu qalin yahay gardhaas iyo kabo maqaar ah.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
-eyney
a: =-aynay
de: we were doing (X)
lx: -eyney
ps: v1-1pl-ppgr
key: -eyney
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
-eysey
a: =-aysay
de: you were / she was doing (X)
lx: -eysey
ps: v1-2sg/3f-ppgr
key: -eysey
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
banley
-da: (magac, dhedig, keli) dhul bannaan ama dhirtiisu is haysan. Dh: banbannaan.
Qaamuuska Ereybixinta: Juqraafi (Soomaali-Ingiriis) - Xarunta Horumarinta Manaahijta [1987]
Barley
Heed
Qaamuuska Aasaasi: Ingiriis-Soomaali - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1993]
barley
/baarli/ (n) geed laga sameeyo cunto iyo khamrigaba.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
beelay
(fal) beel ka dhig. Dh: beelee.
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
beerey
-da: (n) 1. farmer (faarmer); peasant (peezant) ~ qoddoto, beeralay. 2. traditonal folks dance ~ beerrey
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
beleyn
m.f.dh eeg belee.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
beleyn
-ta: (magac, dhedig, keli) balaayo gelin; masuubo u horseedid. Ninka carruurta sigaarka baraa beleynta ubadka isga ayaa ka aabbo ah.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
deeley
-ga: (magac, lab, keli) jaad ka mid ah noolaha badda oo la bah ah aaragoosato oo qolofteedu aad u hagoogan tahay.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
gelley
f. n., [collective] corn, maize
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
gelley
-da: (n) maize (meeys); corn (koon) ~ galley, gallay, arab-bikhi
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
gelley
a: gallay ~ galley
de: corn, maize
lx: gelley
pd: (-da)
ps: n0-f-col
key: gelley
Qaamuuska Aasaasi: Ingiriis-Soomaali - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1993]
medley
/medli/ (n) isku-qas (isku-jir).
Qaamuus Ingiriis-Soomaali - Baadari Larajaasi [1897]
medley
n., isku daran, -ki,
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
meeley
(fal) eeg meelay.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
weydey
(fal) eeg weydee.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
beenaley
-da: (magac, dhedig, keli) qof dumar ah, beenta sheega, qawl dharban aan aqoon, runta ku salaaxin. Ballantiyo axdiga baajiyaay beenaley.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
beeraley
m.dh.u Dad beeraha tacbada, kuna nool. la-mid: beerrey (2).
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
beeraley
m.dh.u Dad beeraha tacbada, kuna nool.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
beeraley
f. n., [collective] farmers, peasants, farm-workers
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
beeraley
-da: (n) farmer (faarmer); peasant (peezanf) ~ qoddoto, beeray
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
beeraley
-da: (magacwadared) dad beero qodato ah. Reerkani waa beeraley.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
beeraley
de: farmers, peasants, farm-workers
lx: beeraley
pd: (-da)
ps: n-f-col
key: beeraley
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
beybeysi
-ga: (magac, lab, keli) oohin been ah oo looga jeedo beerlaxowsi is bihinbihis ah.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
beysteyn
-ka: (magac, lab, keli) ganbada ama kuumiga lacag nuskeed ah, shilin labaatan meelood loo qaybiyey meel ahaan. Beysteyn lacag ah ma haysto.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
Biyooley
pr. n., loc. place of pilgrimage in south Somalia (near Qoryooley)
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
biyooley
-da: (magac, dhedig, keli) meel aad u biyo badan.
biyooley-da: (magacwadareed) dadka inta biyaha gadda ama ka shaqaysata.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
Biyooley
de: place of pilgrimage in south Somalia (near Qoryooley) Burial place of Sheik Aweys
lx: Biyooley
pd: (-da)
ps: n0-loc-f
key: Biyooley
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
leyleysi
m.l la-mid: leyleysasho.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
leyleysi
-ga: (magac, lab, keli) leyleysasho.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
leyleyso
f.mg3 (-stay, -satay) Godadow ciyaarid.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
leyleyso
(fal) godadow ciyaar.
leyleyso -da: (magac, dhedig, keli) godadow ciyaarid.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
weysaley
-da: (magacwadareed) dad weysooyin sita oo xer ama culimo ah. Weysaley ayaa inoo marti ah. Dh: weysalay, wadaaddo.
weysaley -da: (magac, dhedig, keli) meel ay ubbada weysada laga sameeyaa ka baxdo. Sagaradu waa weysley. Dh: waysalay.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
-neysey
a: =-naysay
de: you were / she was doing (X)
lx: -neysey
ps: v2-2sg/3f-ppgr
key: -neysey
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
baalley
m.dh Ciyaar dhaqameed jaan iyo jiibinba leh oo dadka isku maaweeliyo (degaanka Ceergaabo).
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
baalley
m.dh Ciyaar dhaqameed jaan iyo jiibinba leh oo dadka isku maaweeliyo (degaanka Ceergaabo).
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
baalley
-da: (magacwadareed) wixii baad ku duula oo dhan. Baalleyda duushaan, la dalxiisi doonaa. Dh: baadley.
baalley -da: (magac, dhedig, keli) ciyaardhaqameed caan ku ah gobolka Ceerigaabo iyo inta u dhow oo jiib iyo jaanba leh oo la isku maaweeliyo.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
balaley
m. n. grasshopper
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
baraley
m.dh Nooc kabdaha ka mid ah oo lagu naqshadeeyay mayrax ama dun midabbo kala duwan leh.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
beedlay
-da: (magac, dhedig, keli) baadlayda inta ukun ama ugac dhasha. Fiidmeertu beedleyda ka mid ma aha ee waa naaslay. Dh: ugacley.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
beelayn
-ta: (magac, dhedig, keli) beel ka dhigitaan.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
beelays
-ka: (magac, lab, keli) dad beelbeel u dejin, dad ururin oo beelbeel u qaybin.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
beerrey
m.dh 1. Nooc ciyaaraha hiddaha iyo dhaqanka Soomaaliyeed ka mid ah, oo leh jiib, jaan, sacab iyo biro la isku garaaco oo ragga iyo dumarku ay wada ciyaaraan. 2. la-mid: beeraley.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
beerrey
m.dh 1. Nooc ciyaaraha hiddaha iyo dhaqanka Soomaaliyeed ka mid ah, oo leh jiib, jaan, sacab iyo biro la isku garaaco oo ragga iyo dumarku ay wada ciyaaraan. 2. la-mid: beeraley.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
beerrey
f. n. southern Somali dance step
beerrey: [feminine] n., [collective] farmers
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
beerrey
-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar si aad ah looga qaddariyo gobollo badan oo Soomaaliya ah sida; Shabeellada Dhexe, Shabeellada Hoose, Banaadir iyo Bay. Waxaa lagu ciyaaraa qalabka ay ka mid yihiin: sharaqa, toorreyda, qardhaasta raggu isku qurxiyo iyo kabo sandaal ah oo maqaar laga sameeyay. Dh: beerreey.
Eraybixinta Af Soomaaliga ee Hawlaha Wasaaradaha (Soomaali-Ingiriis-Talyaani) - Guddiga Af Soomaaliga [1972]
Beetles
Doorshaan
Qaamuuska Magacyada Dhirta Soomaaliyeed (Soomaali-Laatiin) - Axmed M. I. Barkhadle [1990]
BIYEEYS
(Beies) N Nuxia congesta Fresen. Loganiaceae.
N Nuxia oppositifolia (Hochst.) Benth. Loganiaceae.
N Pavetta gardeniifolia A.Rich. Rubiaceae.
N Wendlandia arabica Defl. Rubiaceae.
N Pluchea sarcophylla Chiov. Compositae.
N Sporobolus consimilis Fresen: Gramineae.
Qaamuuska Ereybixinta: Xisaab (Soomaali-Ingiriis) - Xarunta Horumarinta Manaahijta [1987]
Boqoley
Percentage
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
buulley
buulley¹: m.dh Qayb ka mid ah heerka koritaanka cayayaanka qaarkood.
buulley²: m.dh (cilmiga naflayda) Heerka saddexaad ee koritaanka meerta nololeedka qaar ka mid ah cayayaanka. Heerka b.da quudashada iyo socodkuba way joogsadaan, waxaana dhaca isbeddelka uu caydigu isu beddelayo qaangaadh.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
buulley
buulley¹: m.dh Qayb ka mid ah heerka koritaanka cayayaanka qaarkood.
buulley²: m.dh (cilmiga naflayda) Heerka saddexaad ee koritaanka meerta nololeedka qaar ka mid ah cayayaanka. Heerka b.da quudashada iyo socodkuba way joogsadaan, waxaana dhaca isbeddelka uu caydigu isu beddelayo qaangaadh.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
buulley
-da: (magac, dhedig, keli) gabadh gashaanti ah oo aqal keligeed gasha. Buulley la haasaawaa. buullo -da: (magac, dhedig, keli) nafaqo gaar ah sida hilibka oo qof dhib ama nabar soo gaadhay la siiyo. Buullo gool baa loo qashaa iyo koronnada waaweyne.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
degleyn
-ta: (magac, dhedig, keli) marka alaab qof garabkiisa ku guraayo.