beestayn

-ta: (magac, dhedig, keli) beel ka dhigitaan.

(Beenayn-ta)

Been ka dhigid; beenin.

m.f.dh eeg beenee. la-mid: beenin.

-ta: (n) the act of rebutting; rebuttal (ribatel); disproof (dis-buruuf) ~ beenin

-ta: (magac, dhedig, keli) been ka dhigid, wax la sheegay run ma ah dhehid. Dh: beenin.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax geeso aanu lahayn u yeelid; geeso u samayn.

m.f.dh eeg heetee.

(Seetayn-ta)

Seeto ku xirid, u yeelid; dabrid.

m.f.dh eeg seetee.

-ta: (magac, dhedig, keli) seeto ku xidhid u yeelid, dabrid; seetays.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid u weysayn. Weesaynta carruurta ha ku raagin.

m.l la-mid: beestayn.

-ka: (magac, lab, keli) eeg beeso.

-ka: (magac, lab, keli) ganbada ama kuumiga lacag nuskeed ah, shilin labaatan meelood loo qaybiyey meel ahaan. Beysteyn lacag ah ma haysto.

(Geestaan-ta)

Xanuun daran oo qabta sinta iyo bowdada; inta badan wuxuu ku dhacaa xididka dheer oo bowdada jirjirkeeda la roora; sinyaro (ama geestahanyo).

geestaan¹: m.dh la-mid: geestahanyo.

geestaan²: m.dh (daawo) Xanuun laga dareemo dhabarka oo raaca dhinaca bowdada, lugta iyo cagta. Waxaana keena cadka labada lafdhabar ku dhexjira oo qallala ka dibna meeshiisa ka baxa oo ruxa xididdada dareenka e ku yaal moxogga hoose ama araxda sare.

m.dh (daaw.) Xanuun laga dareemo dhabarka oo raaca dhinaca bowdada, lugta iyo cagta. Waxaana keena cadka labada lafdhabar ku dhexjira oo qallala ka dibna meeshiisa ka baxa oo ruxa xididdada dareenka e ku yaal moxogga hoose ama araxda sare.

f. n. sciatica, chronic pain

a: geestahanyo

de: sciatica, chronic pain (severe neuralgic pain of the hip, thigh or lumbar regions)

lx: geestaan

pd: (-ta)

ps: n-f

key: geestaan

-ka: (magac, lab, keli) beegista wax la beego. Beegitaan xumaa dukaankani bal inta waa kiiloo yadhi fiiriya!

beegitaan-ka: (magac, lab, keli) ku toosid oo ku aadid. Ku beegitaanka caroosku waa 12ka bisha afraad. Dh: Abbaaritaan.

-ka: (magac, lab, keli) waayitaan waxaad lahaan jirtay. Aabba beelitaan horey ii heshaye allow hooyo ii daa.

-ka: (magac, lab, keli) dhul dhir ku abuuris. Beeritaan beereed buu ku maqanyahay.

-ka: (magac, lab, keli) hees ku luuqayn: hees qaaditaan.

chanter.

(saxarad) elektaroonno ku socda xawaare sare oo badadka birlabta iyo danabku ay xoog u leexin karaan.

(fal) faldenbiyeed ku xidhiidhin ama ceeb u tirin. Anbaqaadku tay uma ekayn eersigii sababta, an maahayne eesay kan loo aniga ha i saarin. Dh: eeday.

(Astayn-ta)

Astaan u yeelid; asto ama summad u yeelid.

m.dh la-mid: astaamayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) asto ama sumad u yeelid. Geeraar waa nin asteeyiyo nin ijaaso u haysta. Dh: calaamadayn, astays.

astayn -ta: (magac, dhedig, keli) wax billaadid.

La beegay; la miisay.

beegan¹: f.mg1 (-gmay, -gantay; -gmi) 1. Wax la beegay noqosho. 2. Ku b.: wax, wax kale ku toosan noqosho.

beegan²: f.mg4 (-gnaa, -gnayd) 1. Wax la beegay ahaansho. 2. Wax la buuxshay ahaansho. 3. Ku b.: wax, wax kale lagu aaddiyey ahaansho. 4. Ku b.: waqti, waqti ku aadan ahaansho.

beegan¹: f.mg1 (-gmay, -gantay; -gmi) 1. Wax la beegay noqosho. 2. Ku b.: wax, wax kale ku toosan noqosho. m.f.dh, beegmid.

beegan²: f.mg4 (-gnaa, -gnayd) 1. Wax la beegay ahaansho. 2. Wax la buuxshay ahaansho. 3. Ku b.: wax, wax kale lagu aaddiyey ahaansho. 4. Ku b.: waqti, waqti ku aadan ahaansho. m.f.dh, beegnaan.

der. [adjective] measured; deserving

beegan [inchoative] v. coincide, be expected, fall (on a certain day); be due

(tilmaame) ahaanshaha wax miisan oo cabbiran. Dh: qiyaasan.

beegan: (tilmaame) meel lala eegtay oo shiishka aan lala gefin.

(fal) beel ka dhig. Dh: beelee.

La beeray, la falay oo wax lagu abuuray; tallaalan.

beeran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) 1. Miro geedo iyo wixi lamida wax baxay noqosho. 2. Ku b.: qof, dareen gaar ah ku abuurmid.

beeran²: f.mg4 (-rnaa, rnayd) Miro, geedo iyo wixi lamida wax dhul lagu beeray ahaansho.

beeran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) 1. Miro geedo iyo wixi lamida wax baxay noqosho. 2. Ku b.: qof, dareen gaar ah ku abuurmid. m.f.dh, beermid.

beeran²: f.mg4 (-rnaa, rnayd) Miro, geedo iyo wixi lamida wax dhul lagu beeray ahaansho. m.f.dh, beernaan.

der. [adjective] farmed, planted, cultivated

beeran [inchoative] v. get planted

beeran [inchoative] v. be conceived (of a child)

-beernaa / beernayd: (adj) farmed (faarmidh); planted, cultivated

(tilmaame) wax beeran ama meel beer ku taal. Dhulka beeran baal ka mara.

beeran: (tilmaame) ku samaysan, ku abuuran.

m.dh (-do, m.l) Lacag bir ah oo ka mid ah sarrifka rubbiyadda oo u dhiganta toban senti.

-da: (magac, dhedig, keli) lacag hore ee Reer Cummaan lahaayeen oo maar ka samaysnayd. Waxay caan ku ahaan jirtey qaybo Soomaaliya ka mid ah sida Gobolka Banaadir. Dh: beeso, sunuud.

beesad -da: (magac, dhedig, keli) wax qiimahoodu aad u jaban yahay; wax rakhiis ah. Dh: caanteen, kuur.

vl. pron., neg. she / they ... not

a: baaney

de: she / they ... not + [FOCUS] = baa + ay + aan

lx: beeyan

ps: focus + vpro + neg

key: beeyan

-ta: (magac, dhedig, keli) balaayo ku samayn. Belaynta reerka nin baa la soo galay. Dh: balayn.

(Eedayn-ta)

Xaal u qabsasho; eed saarid.

m.f.dh eeg eedee. la-mid: eedays.

-ta: (n) blaming; accusation (akiyu-seey-shin) ~ eedays

Accusare

Accusation

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, denbi ku soo oogid; cid kale, eed u qabsasho. Eedaynta ay maxkamaddu u soo jeedisay Dharaar waa xatooyo. Dh: tuhmid, eedays, canbaarayn. Wa: eedeymo.

تُهْمَة، إِنَّهَام

m.dh eeg eexee.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax cid xannaanaynteed ah, cid kalena lurkeed ku jiro yeelid; kan kula mudan ahmiyad siin. Eexaynta ubadkaa sidkaha loo ajalayaaye. Dh: xannaanin, naasnuujin, gacanbidixeedin, eexin.

(fal) is u soco; gees xig; gees joog; fay mar.

Meeshatan.

fk. Meesha tan; halkan.

n. phr., loc. here

(adv) here (hiyer); hither (hith 'er); this plac ~ halkan, meeshatan, meeshaan

(falkaabe) meesha tan; halkan.

meetan -ka: (magac, lab, keli) su'aalo badin xog raadin ah. Dh: wardoon.

meetan-ka: (magac, lab, keli) si isle'eg wax u kala qaadasho. Meetan wax u qaybsada.

a: meeshatan

de: here

lx: meetan

ps: np-loc

key: meetan

(fal) seeto ku xidh, u yeel; dabar.

-ta: (magac, dhedig, keli) celcelin dhinac walba aad wax ka soo celiso. Wanaag uma oggola oo, waddani nacabku weeteeye.

(Baslayn-ta)

Si basle ah, baadi ama wax kale, u raadin.

m.f.dh eeg baslee. la-mid: basle (3).

-ta: (magac, dhedig, keli) nooc orodka ka mid ah oo gucle u eg oo si qaabxun wax loo raadgoobo.

/biistli/ (adj) ahmaqnymy, bahalnymy.

-ka: (magac, lab, keli) geed qurux badan oo leh caleemo balballaadhan. Wuxuu u samaysan yahay sidii dallado la is kordhigay oo hadh qabaw.

-da: (magac, dhedig, keli) baadlayda inta ukun ama ugac dhasha. Fiidmeertu beedleyda ka mid ma aha ee waa naaslay. Dh: ugacley.

name-f well-proportioned

-ka: (magac, lab, keli) dad beelbeel u dejin, dad ururin oo beelbeel u qaybin.

-ka: (magac, lab, keli) been ka dhigis. War aan beenays lahayn baan soo maqla. Dh: beenis.

(fal) eeg beeqaami.

beexaan¹: m.l 1. Dhammaad; idlaad. 2. Kibir.

beexaan²: f.mg1 (-aamay, -aantay; -aami) 1. Wax dhammaansho. 2. Qof kibrid.

(fal) wax yaryarayn oo beexaamin.

beexaan -ka: (magac, lab, keli) yaryarayn oo horay u dhammaansho la'aan. Dh: beekhaan.

-ka: (magac, lab, keli) eeg baratan.

beretan¹: m.l la-mid: bedertan¹.

beretan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) la-mid: bedertan².

v. race

-ka: (n) competition (kom-pi-ti-shin)-, as for profit or a prize; race (raays) ~ tartan.

—beratan -beratamay / beratantay. (v) race or compete

(fal) orod ku tartan. Beretamay oo badin waayey oo ninkii badiyey guushu wada raacday. Dh: baratan.

beretan -ka: (magac, lab, keli) orod lagu tartamayo ka qaybgeliddii. Dh: tartan, baratan.

de: race

lx: beretan

pd: (beretamay)

ps: v1=recip

see: bedertan

key: beretan

(Bislayn-ta)

Wax bisil ka dhigid.

m.f.dh eeg bislee. la-mid: bislays.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax bissil ka dhigid. Bislayn intaa ka badan looma baahnee dheriga ka soo rog. Dh: bislays.

m.f.dh eeg bootee. la-mid: bootays.

-ta: (magac, dhedig, keli) hadallada kulul ee dhex mara labada isu cadhaysn. Bootaynta aayara naag walayba buulkaaga tag.

m.dh Xabbado badan oo hal mar dad badani ridaan.

(Bustaan-ka)

Beer yar.

m.l (-nno, m.dh) Beer yar oo geed mirood ka baxa.

m. n. garden, park

-ka: (magac, lab, keli) eeg beer.

bw: Arabic

de: garden, park

lx: bustaan

pd: (-ka Pl: basaatiin (ta))

ps: n2-m, n8-m

key: bustaan

(Ceebayn-ta)

Ceeb ka sheegid ama ku sheegid; ceeb u yeelid; canbaarayn.

m.f.dh eeg ceebee.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, ceeb ka sheegid ama ku sheegid, xumaan ka sheegid. Dh: cambaarayn.

(Ceesaan-ta)

Ri ugub oo aan weli curan.

ceesaan¹: m.l (-nno, m.dh) Orgi sannad jir ah.

ceesaan²: m.dh (-aamo, m.l) Dheddig ari cad oo aan weli curan.