beeryar — Macnaha & Turjumaada

1

-ta: (magac, dhedig, keli) xubin uurkujirta ka mid ah oo dhinaca bidix ee caloosha ku taal oo sameysa qayb ka mid ah unugyada dhiigga cad oo la yidhaado limfoosiid. Dh: baankariya, beeryaro.

2

beeryar -ta: (magac, dhedig, keli) cudur ku dhaca beeryarta, oo carruurta caloosha laga gubo. Beeryar haysa cunugga. Dh: beeryaro, weled.

waa la naqliyay ✓

1

(Beeryara-da)

2

1. Xubin uurkujirta ka mid ah oo beerka u eg oo dhiigga wax ka samaysa.

3

2. Cudur beeryarada ku dhaca; sunbay; weled.

waa la naqliyay ✓

1

beeryaro¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Xubin uurkujirta ka mid ah, beerka u eg kase yar oo dhiigga wax ka samaysa. 2. Cudur beeryarada ku dhaca; sunbay; weled.

2

beeryaro²: m.l (c.daaw.) Xubin ay leeyihiin lafdhabarleydu, oo ku yaalla caloosha dabadeeda, kaas oo asal ahaan ka samaysan nudo limfo oo isu tegey. Shaqadeeda waxa ka mid ah soo saaridda limfosaytyada iyo baabi'inta walxaha qalaad. Waxay u dhaqantaa sidii kaydiye unugyada cascas, waxaana ay joogteysaa wareeggooda tiro ahaaneed.

waa la naqliyay ✓

1

beeryaro¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Xubin uurkujirta ka mid ah, beerka u eg kase yar oo dhiigga wax ka samaysa. 2. Cudur beeryarada ku dhaca; sunbay; weled.

2

beeryaro²: m.l (cilmiga naflayda) Xubin ay leeyihiin lafdhabarleydu, oo ku yaalla caloosha dabadeeda, kaas oo asal ahaan ka samaysan nudo limfo oo isu tegey. Shaqadeeda waxa ka mid ah soo saaridda limfosaytyada iyo baabi'inta walxaha qalaad. Waxay u dhaqantaa sidii kaydiye unugyada cascas, waxaana ay joogteysaa wareeggooda tiro ahaaneed.

waa la naqliyay ✓

f. n., [compound] spleen, pancreas

waa la naqliyay ✓

-beeryarada: (n) pancreas (paangkariyas)

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg beeryar.

waa la naqliyay ✓

1

cf: ganac, taxaal

2

de: pancreas, spleen

3

lx: beeryaro

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f-cmp

6

key: beeryaro

waa la naqliyay ✓

1

(Uur-ka)

2

1. Nafleyda waaweyn, inta u dhexaysa bogga iyo miskaha iyo labada kelyood; waxaa ku jira beer, beeryaro, calool, xiidmo. ganac, kelyo, kaadihays, kd.

3

2. Cur weyn oo ilmo ku jiraan; (xoolo) rimman.

waa la naqliyay ✓

1

(Weled-ka)

2

1. Beeryarada oo bukoota; beeryaro.

3

2. Wille.

waa la naqliyay ✓

m.l (cilmiga naflayda) Qanjidh laga helo lafdhabarleyda oo ku yaalla laba-iyotobanlaha iyo beeryarada dhexdhooda. Wuxuu soo daaya insaymyo dheefshiid oo u badan tiribsinoojin, amaylase libays kuna shuba laba-iyo-tobanlaha iyaga oo sii maraya marinka baankariyeed.

waa la naqliyay ✓

1

bu'¹: m.dh (bu'o, m.l) 1. Isha nafleyda inteeda madow. 2. Afarta caloolood ee raamsatada middeed. 3. Cudur beeryarada barariya oo kaneecada laga qaado. 4. (sh.r) B. dheh: cod lagu muujiyo shanqar aad u badan.

2

bu'²: m.dh 1. (baayoloji) Jidh dhex yaallo saytobalaasamka unugyada, kaasoo ay ku jiraan walxaha hiddo side DNA. 2. (kiimika) Qaybta atamka ee saldanabeedku toganyahay, cufka atamkuna ka yimaado; b.du borotoonno iyo niyuutroonno ayay ka koobantahay; b.da atamka waxaa lagu muujin karaa summad tilmaamaysa tirada (cufka, borotoonnada, atamka) iyo curyaha magaciisa.

waa la naqliyay ✓

m.l Cudur kaneecada laga qaado oo beeryarada barariya; bu'; weled. la-mid: uurweynaad.

waa la naqliyay ✓

m.l (daawo) Cudur ay sababaan unugyada dhiigga ee cad cad markay aad u bataan. Cudurkani dhiig yari ayuu keena beeryaraduna way ballaadhataan. Noocyada kala duwan ee unugyada dhiigga cadcadi markay bataan, waxay jidhka ku ridaan noocyo kala duwan oo kansarka dhuuxa ah. Cudurkani wuxuu keeni kaara dhimasho.

waa la naqliyay ✓

m.dh (daawo) Cudur la isqaadsiyo oo ku dhaca xubnaha qaybta dheefshiidka, waxaana keena baktiiriyada “salmonella typhi”. Astaamo: itaaldarro, qandho badan, finan ka soo baxa laabta iyo jirka ka hooseeya, qarqaryo, dhidid iyo halaamacood lafaha iyo beeryarada (xaaladaha daran) dhiigbax ka yimid xiidmaha oo dalooshama, iskudaran. Waxaa laga qaadaa cunno ama biyo uu gaaray saxaro qof qaba cudurka ama qof sida jeermigiisa oo aan bukin (carriers).

waa la naqliyay ✓

m.l Cudur dadka ku dhaca oo beeryarada barariya, uurkana weyneeya. la-mid: caloolweynad.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Beeryarada oo jirrata aadna u bararta. 2. (awlaad, m.dh) Ilmo la dhalay. 3. Kasha badarka lagu tumo.

waa la naqliyay ✓

m.l (cilmiga naflayda) Qanjidh laga helo lafdhabarleyda oo ku yaalla laba-iyo-tobanlaha iyo beeryarada dhexdhooda. Wuxuu soo daaya insaymyo dheefshiid oo u badan tiribsinoojin, amaylase libays kuna shuba laba-iyo-tobanlaha iyaga oo sii maraya marinka baankariyeed.

waa la naqliyay ✓

1

bu'¹: m.dh (bu'o, m.l) 1. Isha nafleyda inteeda madow. 2. Afarta caloolood ee raamsatada middeed. 3. Cudur beeryarada barariya oo kaneecada laga qaado. 4. (sh.r) B. dheh: cod lagu muujiyo shanqar aad u badan.

2

bu'²: m.dh 1. (baay.) Jidh dhex yaallo saytobalaasamka unugyada, kaasoo ay ku jiraan walxaha hiddo side DNA. 2. (kiim.) Qaybta atamka ee saldanabeedku toganyahay, cufka atamkuna ka yimaado; b.du borotoonno iyo niyuutroonno ayay ka koobantahay; b.da atamka waxaa lagu muujin karaa summad tilmaamaysa tirada (cufka, borotoonnada, atamka) iyo curyaha magaciisa.

waa la naqliyay ✓

m.l Cudur kaneecada laga qaado oo beeryarada barariya; bu'; weled. la-mid: uurweynaad.

waa la naqliyay ✓

m.l (daaw.) Cudur ay sababaan unugyada dhiigga ee cad cad markay aad u bataan. Cudurkani dhiig yari ayuu keena beeryaraduna way ballaadhataan. Noocyada kala duwan ee unugyada dhiigga cadcadi markay bataan, waxay jidhka ku ridaan noocyo kala duwan oo kansarka dhuuxa ah. Cudurkani wuxuu keeni kaara dhimasho.

waa la naqliyay ✓

m.l Cudur dadka ku dhaca oo beeryarada barariya, uurkana weyneeya. la-mid: caloolweynad.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Beeryarada oo jirrata aadna u bararta. 2. (awlaad, m.dh) Ilmo la dhalay. 3. Kasha badarka lagu tumo.

waa la naqliyay ✓

-beerkutaalada: (n) gall bladder ~ beeryaro, beerkutaal

waa la naqliyay ✓

(Beriaro) N Kalanchoe flammea Stapf. Crassulaceae.

waa la naqliyay ✓

-beerdarayey / beerdaraysay: (v) waste (weeyst); expend carelessly ~ khasaarin

waa la naqliyay ✓

1

(Beersaar-ka)

2

Hab fardaha loo fuulo ama loogu tabeeyo; iyadoo aan rakaabka cagta la saarine lagu boodo oo beerka la saaro ama hadba dhinac laysaga dhejiyo oo dabadeed lagu tooso; (ama beersaaro).

waa la naqliyay ✓

1

beersaar¹: m.l la-mid: beersaarid.

2

beersaar²: f.g1 (-ray, -rtay) Faras leedda ah fuulid.

waa la naqliyay ✓

v., [compound] leap onto a horse, mount with a jump

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qaab fardaha loo fuulo oo aan rakaabka cagta la saarin ee lagu boodo, beerka la saaro ama hadba dhinac la isaga dejiyo oo lagu tooso. Beersaar baan faraska ku kori jirey markaan gaban ahaaye. Dh: beersaaro.

waa la naqliyay ✓

1

de: leap onto a horse, mount with a jump

2

lx: beersaar

3

pd: (beersaaray)

4

ps: v1=cmp

5

key: beersaar

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) qof qurjad xun. Dh: sinyar, lafyar, jidhyar, saryar.

waa la naqliyay ✓

La beeray, la falay oo wax lagu abuuray; tallaalan.

waa la naqliyay ✓

1

beeran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) 1. Miro geedo iyo wixi lamida wax baxay noqosho. 2. Ku b.: qof, dareen gaar ah ku abuurmid.

2

beeran²: f.mg4 (-rnaa, rnayd) Miro, geedo iyo wixi lamida wax dhul lagu beeray ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

beeran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) 1. Miro geedo iyo wixi lamida wax baxay noqosho. 2. Ku b.: qof, dareen gaar ah ku abuurmid. m.f.dh, beermid.

2

beeran²: f.mg4 (-rnaa, rnayd) Miro, geedo iyo wixi lamida wax dhul lagu beeray ahaansho. m.f.dh, beernaan.

waa la naqliyay ✓

1

der. [adjective] farmed, planted, cultivated

2

beeran [inchoative] v. get planted

3

beeran [inchoative] v. be conceived (of a child)

waa la naqliyay ✓

-beernaa / beernayd: (adj) farmed (faarmidh); planted, cultivated

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) wax beeran ama meel beer ku taal. Dhulka beeran baal ka mara.

2

beeran: (tilmaame) ku samaysan, ku abuuran.

waa la naqliyay ✓

vl. pron., neg. she / they ... not

waa la naqliyay ✓

1

a: baaney

2

de: she / they ... not + [FOCUS] = baa + ay + aan

3

lx: beeyan

4

ps: focus + vpro + neg

5

key: beeyan

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg anteeno.

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) [Plural ofheer] levels (levelis)-, stages (isteejis)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dibi qalabkii qodaalka ku xidh. Intaan dhulku kululaan dibida meerar.

2

meerar -ka: (magac, lab, keli) qalabaynta iyo isku xidhka dibida beerta lagu qodayo iyo qalabkooda oo ah harqood, nugi, kootar, irfi, jiqirti, digirro, fiinyo, suuman, iyo minaaqyo. Kolka ay dibidu xaraashyo yihiin meerarku kuma dhibo.

waa la naqliyay ✓

1

(Weerar-ka)

2

Dagaalka colalka bilawgiisa, badanaa intaan colku gaarin colkii kale ama meeshi kale oo uu ku dhufan lahaa.

waa la naqliyay ✓

1

weerar¹: m.l Dagaalka ciidanka cadawga lagu dhufto, lagu bilaabo ama lagu qaado.

2

weerar²: f.g1 (-ray, -rtay) Cid duullaan ku qaadid.

waa la naqliyay ✓

1

weerar¹: m.l Dagaalka ciidanka cadawga lagu dhufto, lagu bilaabo ama lagu qaado.

2

weerar²: f.g1 (-ray, -rtay) Cid duullaan ku qaadid. m.f.dh, weerarid.

waa la naqliyay ✓

attack

waa la naqliyay ✓

1

m. n. attack, raid, assault; aggression

2

weerar v. attack, assault, raid; commit aggression, wage war

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) attack (a-taak); raid (reeydh); onslaught (on-isloot); offensive (o-feen-siv); assault (a-soolt); hostile attack ~ duullaan

2

weerar -ay /tay:(v) attack (a-taak); start a fight; take the offensive

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dagaal ku qaad; ku duul oo kaga horree. Inta cadawgu hurdo adu weerar.

2

weerar -ka: (magac, lab, keli) dagaal hujuum ah oo cid lagu qaado oo lagaga horreeyo. Jahli inan ka tirannaa bulshooy weerar loo yahaye.

waa la naqliyay ✓

هُجُوم

waa la naqliyay ✓

n. phr., genetive: rural, agricultural

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dareen jacayl. Beeraad ban qabaa markaan booqdo baradiinna. Dh: caashaq.

2

beeraad -ka: (magac, lab, keli) beer ka dhigad. Dh: abuurad.

waa la naqliyay ✓

1

de: rural, agricultural

2

lx: beeraad

3

ps: np-gen

4

key: beeraad

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: beerfalid.

waa la naqliyay ✓

(fal) beer qodasho. Dh: qod.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) farxad siyaada ah la damaashaad. Beerraqay kolkaan badiyey koobkiiye.

2

beerraq-a: (magac, lab, keli) farxad la ciyaariddeed. Koobkay qaadeen baa banooniga ka keenay.

waa la naqliyay ✓

1

(Beerxaw-da)

2

Daacuun xun oo beerku googgo'o.

waa la naqliyay ✓

m.dh Cudur caloosha ku dhaca oo shuban xad-dhaaf ah leh.

waa la naqliyay ✓

m.dh Cudur caloosha ku dhaca oo shuban xad-dhaaf ah leh.

waa la naqliyay ✓

m. n. disease of the liver

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) daacuun xun oo beerku dadka googo'o. Beerxaw daacuunka keeniyo allaw belo naga barii.

waa la naqliyay ✓

1

cf: beerkurus

2

de: disease of the liver

3

lx: beerxaw

4

pd: (-da)

5

ps: n2-m

6

key: beerxaw

waa la naqliyay ✓

1

(Feeraar-ka)

2

Kala fogaan; kala durugsan.

waa la naqliyay ✓

m.l Kala fogaan, kala durugsanaan.

waa la naqliyay ✓

m.l Kala fogaan, kala durugsanaan.

waa la naqliyay ✓

1

v. be spread out ~ separate

2

feeraar vl. n. separation

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) biyo ama wax la mid ah, dul salalid. Dh: seeraar, sabbayn.

2

feeraar -ka: (magac, lab, keli) kala fogaan, kala durugsanaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Geeraar-ka)

2

Jaadadka maansada mid kamid ah oo gabayga u dhow kase tixo gaaggaaban.

waa la naqliyay ✓

1

geeraar¹: m.l (-rro, m.dh) Maansada qayb ka mid ah oo gabayga ka tix gaaban, si gaar ahna loogu luuqeeyo.

2

geeraar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Geeraar tirin.

waa la naqliyay ✓

1

geeraar¹: m.l (-rro, m.dh) Maansada qayb ka mid ah oo gabayga ka tix gaaban, si gaar ahna loogu luuqeeyo.

2

geeraar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Geeraar tirin. m.f.dh, geeraarid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. Somali epic poem, ballad poetry ~ song (mostly about war)

2

geeraar v. compose ~ recite a Somali epic poem ~ song

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) a Somali narrative poem: epic (epik); ballad (baalad); usually sung by man

waa la naqliyay ✓

(fal) jaadka maansada loo yaqaan geeraar, tiri. Arooska aynu caawa tegeyno ka geeraar. geeraar-ka: (magac, lab, keli) jaad maansada ka mid ah oo sida gabayga loogu luqeeyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Heeraar-ka)

2

Ood ama wax la mid ah oo dhawraarin darteed wax ku wareegsan; deyr; xero; sarsar; meegaar.

waa la naqliyay ✓

1

heeraar¹: m.l (-rro, m.dh) 1. Timo wareeg ah oo gabdhaha aan weli qaan gaarin loogu reebo madaxa. 2. Ood iyo wixi lamida oo meel ku wareegsan.

2

heeraar²: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Gabar yar oo aan weli qaangaarin, iyadoo food loo reebayo dhalada ka xiirid. 2. Ood iyo wixi lamida meel ku wareejin.

waa la naqliyay ✓

1

heeraar¹: m.l 1. Timo wareeg ah oo gabdhaha aan weli qaan gaarin loogu reebo madaxa. 2. Ood iyo wixi lamida oo meel ku wareegsan.

2

heeraar²: f.g1 1. Gabar yar oo aan weli qaangaarin, iyadoo food loo reebayo dhalada ka xiirid. 2. Ood iyo wixi lamida meel ku wareejin. m.f.dh, heeraarid.

waa la naqliyay ✓

m. n. fence

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) enclosure (enkalowshar)-, fence (feens)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) ood ama wax la mid ah oo dhawraarin darteed meel loogu wareejiyo; dayr wareegsan. Heeraarta ha gurin bahalkaa ka soo dhacayee. Dh: deyr, xero, sarsar, meegaard.

waa la naqliyay ✓

1

de: fence

2

lx: heeraar

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

key: heeraar

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-ray, -rtay) Ka s.: wax, wax ku gudbanaa dhaafid.

waa la naqliyay ✓

nickname-m he who throws something out of sight (i.e., over a wall). Lit: someone who marauds around unexpectedly; restless person. Cf: Warfaa

waa la naqliyay ✓

magac loo bixiyo nin dhaqdhaqaaq badan ama dhib iyo dagaal leh.

waa la naqliyay ✓

(fal) dulsabbee oo ha deggin. Dh: deg. sabbay.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab keli) eeg waraar.

waa la naqliyay ✓

f.g4 (-naa, -nayd) la-mid: heeryaysan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Fuulid degdeg ah oo faras aan koora lahayn la fuulo. la-mid: beersaarid.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) hab fardaha loo fuulo iyada oo aan rakaabka cagaha la saarin. Inta beerka la dhigo had ba dhinac la isaga dejiyaa oo la is u toosiyaa. Beersaaraan ku fuuli jirey fardaha markaan, boqol bidhi ku maalaayey. Dh: beersaar.

2

beersaaro-da: (magac, dhedig, keli) tab legdenka ka mid ah, inta kor loo qaado qofka, beerka lagaga dego. Beersaaro nimaan aqoon haddii laga soo badiyo, ba' iyo ceeb kuma ahoo, waa wuxuuna soo barane.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rayaal, m.l/dh) (c.fal.) Ku- wareege yar: waxaa jira qaar badan oo ku warega gorraxda, una dhexeeya majiireyaasha Maars iyo Jubitar; ka u weyn dhexroorkiisu waa 700 Km., ka u yarna dhexroorkiisu wuxuu ka yaryahay 30 Km.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) kuwareege yar waxaa jira qaar badan oo ku warega gorraxda, una dhexeeya majiireyaasha Maars iyo Jubitar; ka u weyn dhexroorkiisu waa 700 Km., ka u yarna dhexroorkiisu wuxuu ka yaryahay 30 km.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg beritan.

waa la naqliyay ✓

1

(Bedertan-ka)

2

Sida loo kala orod badan yahay isu eegid; tartan; (ama beretan).

waa la naqliyay ✓

1

bedertan¹: m.l Tartansiinta wax orod lagu tartansiiyo. la-mid: baratan¹, beretan¹.

2

bedertan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Wax orod ku tartamid. la-mid: baratan², beretan².

waa la naqliyay ✓

1

bedertan¹: m.l Tartansiinta wax orod lagu tartansiiyo. la-mid: baratan, beretan.

2

bedertan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Wax orod ku tartamid. m.f.dh, bedertamid. la-mid: baratan, beretan.

waa la naqliyay ✓

1

v. compete, race (with one another)

2

bedertan vl. n. competition, race

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) act of competing; competition (kom piti shan); contest (kon test)

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) eeg bedertamid.

2

bedertan -ka: (magac, lab, keli) loolan oroda. Boolay ahayd faan waxay, beretamaayaane.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qofka fala beerta ee xagaafa. Dh: beerqode.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: beergooyo.

waa la naqliyay ✓