beertaxaniin

(Dheertaxaniinya-da)

Farabbadan; geelcaacis (ama dhuurtaxaniinyo).

m.dh.u Cayayaan dhulka xammaarta, dhuuban, dheer lugo badan oo qaniinyo kulul. la-mid: dhiirtaxaniinyo, dhuurtaxaniinyo.

m.dh.u Cayayaan dhulka xammaarta, dhuuban, dheer lugo badan oo qaniinyo kulul. la-mid: dhiirtaxaniinyo, dhuurtaxaniinyo.

f. n., [collective] centipede

-da: (n) centipede (san-ti-piidh); caterpillar ~ farabadani

-da: (magac, dhedig, keli) bahal yar oo aad u lugabadan oo orodka dheeraysa. Dheertaxaniinyada ha ku joogsan. Dh: geelcaacis, geedtaxaliil, dhuurtaxaniinyo, farabadan.

a: dhuurtaxaniinyo

de: centipede

lx: dheertaxaniinyo

pd: (/da)

ps: n6-f-col

syn: farabbadan

key: dheertaxaniinyo

-ka: (magac, lab, keli) cudur beerka ku dhaca. Beerxanuun baa ku dhacay kuwii khamrida biishan jireye.

m.l la-mid: weerarid.

-ka: (magac, lab, keli) cid kale weerar ku qaadniin.

(Beerlaxawsi-ga)

Beerdulucsi.

m.l la-mid: beerlaxawsasho.

-ga: (n) seek for someone's kindness; sympathy (simpathi); especially in order to win favor ~ beerjileecsi

-ga: (magac, lab, keli) hadal dadka loogu yidhaa si ay kuugu dabcaan. Dh: beerdulucsi.

m.dh la-mid: bedertamin.

m.dh.u la-mid: dheertaxaniinyo.

(Dhuurtaxaniinya-da)

Dheertaxaniinyo.

m.dh.u la-mid: dheertaxaniinyo.

f. n., [collective] centipede

-da: (n) centipede (san-ti-piidh) ~ dheertaxaniinyo, farabadani

-da: (magac, dhedig, keli) eeg dheertaxaniinyo.

de: centipede

lx: dhuurtaxaniinyo

pd: (/da)

ps: n6-f-col

see: dheertaxaniinyo

key: dhuurtaxaniinyo

f. n., pl. evil spirits

-ta: (magacwadareed) burkaanno badan.

de: evil spirits (according to Yemeni-Somali tradition)

lx: baraakiin

pd: (-ta)

ps: n8-f-pl

key: baraakiin

-ka: (magac, lab, keli) dhul dhir ku abuuris. Beeritaan beereed buu ku maqanyahay.

m.l Beer falow.

m.l Beer falow.

-ka: (magac, lab, keli) xanuun aan weyneyn. Wiilka beertacab ayaa haya.

(Feeraarin-ta)

In door ah kala durdurkin, kala fogfogeyn.

m.f.dh eeg feeraari. la-mid: feeraaris, firaarin, firaaris.

vl. n. development, expansion; deployment

-ta: (magac, dhedig, keli) in door ah kala durkin; feeraaris; kala fogfogayn.

de: development, expansion; deployment

lx: feeraarin

pd: (-ta)

ps: vn-f

key: feeraarin

-ka: (n) vitamin (faaytamiin) ~ fiitamiin

(Jeeraarin-ta)

(fardo) kolka iyagoo xarig dheer lagu hayo, ay qofka jaraynaya, ku ag wareega hayaan, ama durdurina hayaan.

m.f.dh eeg jeeraari. la-mid: jeeraro.

-ta: (magac, dhedig, keli) neef xadhig lagu xidhay u dheerayn, si uu u daaqo inta u dhow. Geenyada xadhigga u jeeraari. Dh: heeg.

m.dh (baayoloji) Walax madoobeysa timaha, maqaarka iyo madawga indhaha. Waxayna ku jirta unugyo khaas ah ee unugyada maqaarka ka mid ah, qaybta ugu sarreysa maqaarka. Sameynta meelaniinka waxay badataa markii jirka qorraxi ku dhacdo oo waxay maqaarka ku sameysaa midabayn (tanning = abbronzatura) oo ah maqaarka dadka caddaanka ah oo casaan u sii roga, taas oo ka celisa fallaaraha qorraxda qaybaha hoose ee maqaarka.

-ta: (magac, lab, keli) walax madoobeysa timaha, maqaarka iyo madawga indhaha. Waxayna ku jirta unugyo khaas ah ee unugyada maqaarka ka mid ah, qaybta ugu sarreysa maqaarka. Sameynta meelaniinka waxay badataa markii jirka qorraxi ku dhacdo oo waxay maqaarka ku sameysaa midabayn (tannig = abbronzatura) oo ah maqaarka dadka caddaanka ah oo casaan u sii roga, taas oo ka celisa fallaaraha qorraxda qaybaha hoose ee maqaarka.

(Seeraarin-ta)

Tuuryo wax soke oo dheer (daar, buur) korka ka marin, oo meel shishe oo aan muuqan ku ridid.

m.f.dh eeg seeraari. la-mid: seeraaris.

-ta: (magac, dhedig, keli) tuuryo wax soke oo dheer 'daar, buur' kor ka marin oo meel shishe oo dhanka kale ah, gaadhsiin; seeraaris.

m.f.dh eeg weeraami.

-ta: (magac, dhedig, keli) si aan xoog ahayn u walhin oo kolba dhinac u yara lulid. Weeraaminta kodhaha subagga ayaa ku urura. Dh: wadhaamin, weedhaamin.

m.f.dh eeg bedertami. la-mid: baratamin, baratansiin, baratansiis, bedertansiin.

-ta: (magac, dhedig, keli) labo wax iyo in ka badan tartansiin oo bereten u samayn.

(Beekhaamin-ta)

1. Badin; tarmin; bulaalin; barakayn.

2. Dhaqaalayn; tashiilid.

m.f.dh eeg beekhaami.

-ta: (n) sparing (ispeering); frugality (faruugaliti); economiz ing ~ dhaqaalayn

-ta: (magac, dhedig, keli) si aan horey dhammaad ahayn. Dh: tashiilid.

beekhaamin -ta: (magac, dhedig, keli) intuu ahaa ka sii badin. Beekhaaminta baro sida lacagta loo rogrogo. Dh: tarmin, biirin, kordhin, beexaami.

m.l la-mid: beekhaansasho.

-ka: (magac, lab, keli) qofka beenta qurxiya ee runta u ekaysiiya. Beenxariir been sheegi ogaa.

beenxariir -ta: (magac, dhedig, keli) been la qurxiyey si loo moodo run; dhab aad ugu eg.

-ka: (magac, lab, keli) xanuun si kedis ah geela beerka kaga dhaca oo uu ku dhinto.

beergariir: -ka: (magac, lab, keli) naxdin iyo cabsi la dareemo. Beladii dhacdaan beergariir ka qaaday.

m.f.dh eeg beerqaad². la-mid: beerqaad¹.

-da: (magac, dhedig, keli) dhaxan iyo qabow dartii la gariirid. Beerqaadid baa na haysiyo, dhaxanti dayreede.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhaxan la beer qaadid.

m.f.dh eeg beersaar². la-mid: beersaar¹, beersaaro.

-da: (magac, dhedig, keli) beersaaro ku legdid oo beerka dhulka ugu jiidid.

beersaarid-da: (magac, dhedig, keli) faras beersaar ku fuulid. Ninka farasfuulka ahi beersaarid buu fardaha ku fuulaa.

m. n., [compound] agronomist

-ka: (n) [Pl. beeryaqaano -da] agronomist (a garo namist)

de: agronomist

lx: beeryaqaan

pd: (-ka)

ps: n2-m-cmp

key: beeryaqaan

m.l.u Dhirta inta xajiinta leh.

m.l.u Dhirta inta xajiinta leh.

-ta: (magacwadareed) geedaha inta leh caleemo haddii la taabto lagu caaroodo ama lagu xajiimoodo.

-ka: (magac, lab, keli) badda ka shaqaysigeeda; badda mushaaxiddeeda oo shaqo loo galo.

m.dh la-mid: bedertamin.

f.g2 (-iiyay, -iisay) la-mid: bedertami.

f.mg1 (-amay, -antay) Wax beekhaan yeeshay ahaansho.

f.mg1 (-amay, -antay) Wax beekhaan yeeshay ahaansho. m.f.dh, beekhaansanaan.

-ka: (magac, lab, keli) farriin been ah oo dhexda laga sameeyo. Beenfarriin buu belo ku dhigaye ka dheeraada.

f.g3 (-saday, -satay) Qof wax laga rabo, ereyo debacsan oo shacuurtiisa lagu soo jiidanayo u jeedin.

f.g3 (-saday, -satay) Qof wax laga rabo, ereyo debacsan oo shacuurtiisa lagu soo jiidanayo u jeedin. m.f.dh, beerlaxawsasho.

v. seek sympathy, try to convince someone ~ move him to pity

(fal) qofka qalbigiisa dhexgal adiga oo ku odhanaya ereyo dareenkiisa taabanaya oo dabacsi keenaya.

de: seek sympathy, try to convince s.o. ~ move him to pity

lx: beerlaxawso

nt: beerlaxawsasho (/da) [vn-f], beerlaxawsi (ga) [vn-m]

pd: (beerlaxawsaday)

ps: v3a=tr

key: beerlaxawso

m.l/dh la-mid: beernaan.

-ha: (magac, lab, keli) wax beermay oo baxay noqosho.

m.dh la-mid: bedertamin.

(Ged-hajin) S Farsetia sp. Cruciferae.

N Indigofera intricata Boiss. Papilionaceae.

S Indigofera insularis Chiov. Papilionaceae.

S Indigofera coerulea Roxb. Papilionaceae.

C Indigofera trita L.F. Papilionaceae.

S Indigofera spinosa Forsk. Papilionaceae.

C Crotalaria dumosa Franch. Papilionaceae.

N Tephrosia obbiadensis Chiov. Papilionaceae.

S Tephrosia villosa (L) Pers. Papilionaceae.

S Indigofera phillipsiae Bak.F. Papilionaceae.

S Indigofera schimperi Jaub. & Spach. Papilionaceae.

S Pleuropterantha revoilii Franch. Amaranthaceae.

S Ipomoe hotschyana Choisy. Convolvulaceae.

S Tephrosia pumila (Lam) Pers. Papilionaceae.

(Seedaxanuun-ka)

Seedaha oo xanuuna.

m. n., [compound] pain in a tendon

-ka: (magac, lab, keli) xanuun seedaha gala.

de: pain in a tendon

initial: s

lx: seedaxanuun

pd: (-ka)

ps: n2-m-cmp

key: seedaxanuun

m.l la-mid: bedertamin.

m.l la-mid: beerlaxawsasho.

-ka: (magac, lab, keli) hadal naxariis leh, ujeeddadiisu tahay in qofku soo dabco oo muraadkii laga rabay laga fushado. Beerlaxawsad buu kaga tooggaystay. Dh: beerlaxawsad.

Zoo

m.f.dh eeg beerjilcan. la-mid: beerjilcanaansho, beerjileec (2).

-ta: (magac, dhedig, keli) beer jilayc oo naxariis badnaan. Hooyo waxan lagu gaadhayn beerjilcanaanta. Dh: beeljilicsanaan.

-ka: (magac, lab, keli) qabow iyo dhaxan daran oo ku qadhqadhiya.

m.f.dh eeg feeraarsan. la-mid: feeraarsanaansho, firaarsanaan, firaarsanaansho.