beelayn

f.mg4 (-snaa, -snayd) Wax la beeleeyey ahaansho.

f.mg4 (-snaa, -snayd) Wax la beeleeyey ahaansho. m.f.dh, beelaysnaan.

(tilmaame) beelbeel u samaysan.

(Aleelayn-ta)

Aleel ku samayn, qurxin darteed.

m.f.dh eeg aleelee.

-ta: (magac, dhedig, keli) aleel ku qurxin; aleel ku kor samayn. Aleelaynta weelashu waa farshaxan ay Soomaalidu hidde u leedahay.

(Beelaysi-ga)

Gumeysi, isticmaar.

m.l la-mid: beelaysasho.

vl. n. community, settlement; colonization

-ga: (magac, lab, keli) beelbeel isu raacis, isbahaysi samaysasho.

de: community, settlement; colonization

lx: beelaysi

pd: (-ga)

ps: vn-m

key: beelaysi

f.g/mg3 (-stay, -satay) 1. (f.g) Qolo kale xoog ku qabsasho oo beel ka dhigasho; gumaysasho. 2. (f.mg) Dad kala firirsanaa si ay isu kaashadaan meel wada degsasho.

f.g/mg3 (-stay, -satay) 1. (f.g) Qolo kale xoog ku qabsasho oo beel ka dhigasho; gumaysasho. 2. (f.mg) Dad kala firirsanaa si ay isu kaashadaan meel wada degsasho. m.f.dh, beelaysasho.

v.auto: colonize, settle (down in an area)

(fal) beel ahaan isku xigsii; qolonimo uu u dhawayso. Ninkii walaalkaa ah beeleso.

de: colonize, settle (down in an area)

lx: beelayso

pd: (beelaystay)

ps: v3b=auto

key: beelayso

m.l (-nno, m.dh) Lacag bir ah oo ka mid ah sarifka rubiyadda oo u dhiganta hal santi, dhuruuruq. la-mid: beesteen.

-ka: (magac, lab, keli) lacag qaddaadiic yar yar ah oo shilinka ka sii yar oo waayadii hore wax lagu iibsan jiray. Dh: beesteen, beesteyn.

-ta: (magac, dhedig, keli) heello ku luuqayn ama ku qaadid.

(fal) balaayo iyo baas ku samee. Inkastoo loo baago, loo sheego barwaaqo, dad bay meeli bugtaa, Allahayaw ku belee. Dh: belee, balee.

v.tr., (place in ambush) ku hatati, dumi.

La beegay; la miisay.

beegan¹: f.mg1 (-gmay, -gantay; -gmi) 1. Wax la beegay noqosho. 2. Ku b.: wax, wax kale ku toosan noqosho.

beegan²: f.mg4 (-gnaa, -gnayd) 1. Wax la beegay ahaansho. 2. Wax la buuxshay ahaansho. 3. Ku b.: wax, wax kale lagu aaddiyey ahaansho. 4. Ku b.: waqti, waqti ku aadan ahaansho.

beegan¹: f.mg1 (-gmay, -gantay; -gmi) 1. Wax la beegay noqosho. 2. Ku b.: wax, wax kale ku toosan noqosho. m.f.dh, beegmid.

beegan²: f.mg4 (-gnaa, -gnayd) 1. Wax la beegay ahaansho. 2. Wax la buuxshay ahaansho. 3. Ku b.: wax, wax kale lagu aaddiyey ahaansho. 4. Ku b.: waqti, waqti ku aadan ahaansho. m.f.dh, beegnaan.

der. [adjective] measured; deserving

beegan [inchoative] v. coincide, be expected, fall (on a certain day); be due

(tilmaame) ahaanshaha wax miisan oo cabbiran. Dh: qiyaasan.

beegan: (tilmaame) meel lala eegtay oo shiishka aan lala gefin.

(Beelya-da)

Haadka waaweyn tu kamid ah.

m.dh Haadda waaweyn nooc ka mid ah, dafadana la bah ah, midab madaw leh oo buuraleyda ku nool.

m.dh Haadda waaweyn nooc ka mid ah, dafadana la bah ah, midab madaw leh oo buuraleyda ku nool.

f. n., [collective] large bird of prey species

-da: (magac, dhedig, keli) haadka waaweyn mid ka mid ah.

cf: haad

de: large bird of prey sp.

lx: beelyo

pd: (/da)

ps: n6-f-col

key: beelyo

La beeray, la falay oo wax lagu abuuray; tallaalan.

beeran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) 1. Miro geedo iyo wixi lamida wax baxay noqosho. 2. Ku b.: qof, dareen gaar ah ku abuurmid.

beeran²: f.mg4 (-rnaa, rnayd) Miro, geedo iyo wixi lamida wax dhul lagu beeray ahaansho.

beeran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) 1. Miro geedo iyo wixi lamida wax baxay noqosho. 2. Ku b.: qof, dareen gaar ah ku abuurmid. m.f.dh, beermid.

beeran²: f.mg4 (-rnaa, rnayd) Miro, geedo iyo wixi lamida wax dhul lagu beeray ahaansho. m.f.dh, beernaan.

der. [adjective] farmed, planted, cultivated

beeran [inchoative] v. get planted

beeran [inchoative] v. be conceived (of a child)

-beernaa / beernayd: (adj) farmed (faarmidh); planted, cultivated

(tilmaame) wax beeran ama meel beer ku taal. Dhulka beeran baal ka mara.

beeran: (tilmaame) ku samaysan, ku abuuran.

vl. pron., neg. she / they ... not

a: baaney

de: she / they ... not + [FOCUS] = baa + ay + aan

lx: beeyan

ps: focus + vpro + neg

key: beeyan

-ka: (magac, lab, keli) belo iyo baas u keenis. Dh: balays.

m.f.dh eeg belee.

-ta: (magac, dhedig, keli) balaayo gelin; masuubo u horseedid. Ninka carruurta sigaarka baraa beleynta ubadka isga ayaa ka aabbo ah.

(Bulayn-ta)

Bul u yeelid; dumayn.

m.f.dh eeg bulee.

-ta: (magac, dhedig, keli) bul iyo shaash badan u samayn; dumo jilicsan ama xig iyo may dhax la midabeeyey meel ku sharrixid oo shaash laadlaada ka dhigid. Bulayntu waxay ku qurux badan tahay kebdah. Dh: bulays.

bulayn-ta: (magac, dhedig, keli) ul bul u samayn.

(Eedayn-ta)

Xaal u qabsasho; eed saarid.

m.f.dh eeg eedee. la-mid: eedays.

-ta: (n) blaming; accusation (akiyu-seey-shin) ~ eedays

Accusare

Accusation

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, denbi ku soo oogid; cid kale, eed u qabsasho. Eedaynta ay maxkamaddu u soo jeedisay Dharaar waa xatooyo. Dh: tuhmid, eedays, canbaarayn. Wa: eedeymo.

تُهْمَة، إِنَّهَام

m.dh eeg eexee.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax cid xannaanaynteed ah, cid kalena lurkeed ku jiro yeelid; kan kula mudan ahmiyad siin. Eexaynta ubadkaa sidkaha loo ajalayaaye. Dh: xannaanin, naasnuujin, gacanbidixeedin, eexin.

(fal) goob lagu ogaado u yeel. Alaabta u meelay. Dh: meelee.

meelay: (fal) shaqo ama mihnad uu ku negaado sii. Wiilka iga meelay. Dh: shaqysii.

(fal) tab iyo farsamo aad ujeeddadaada ku gaadho samee.

f.mg4 (-lnaa, -lnayd) Kab, wadaan iyo wixi lamida wax la sameeyey ahaansho.

(tilmaame) dib u tolan oo la yeelay ah; ragcadaysan oo la tolay ah. Kabta gasho way yeelan tahaye.

-ta: (magac, dhedig, keli) samaynta sanqarta 'bab' oo tilmaamaysa wax xoog iyo dhakhso wax kale loogu dhuftay, iskana soo daba noqday. Ma ul buu derbiga la dhacayaa, bablayntu waa maxay?

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg bacbaclayn.

m.f.dh eeg ballee. la-mid: ballaysimo, ballaysin, billayn, billaysimo.

-ta: (magac, dhedig, keli) cunug afartanbaxay gardaadin; tunka ku qaad oo la warwareegid. Ballaynta cunugga Buraale bootin dheere u daaya. ballays -ka: (magac, lab, keli) cunug afartanbaxay gardaadistii; tunka ku qaadis oo la warwareegis. Ballayska cunugga berri baan ka dhigay.

(Baslayn-ta)

Si basle ah, baadi ama wax kale, u raadin.

m.f.dh eeg baslee. la-mid: basle (3).

-ta: (magac, dhedig, keli) nooc orodka ka mid ah oo gucle u eg oo si qaabxun wax loo raadgoobo.

-ka: (magac, lab, keli) geed qurux badan oo leh caleemo balballaadhan. Wuxuu u samaysan yahay sidii dallado la is kordhigay oo hadh qabaw.

-da: (magac, dhedig, keli) baadlayda inta ukun ama ugac dhasha. Fiidmeertu beedleyda ka mid ma aha ee waa naaslay. Dh: ugacley.

-ka: (magac, lab, keli) been ka dhigis. War aan beenays lahayn baan soo maqla. Dh: beenis.

(fal) eeg beeqaami.

beexaan¹: m.l 1. Dhammaad; idlaad. 2. Kibir.

beexaan²: f.mg1 (-aamay, -aantay; -aami) 1. Wax dhammaansho. 2. Qof kibrid.

(fal) wax yaryarayn oo beexaamin.

beexaan -ka: (magac, lab, keli) yaryarayn oo horay u dhammaansho la'aan. Dh: beekhaan.

(Biglayn-ta)

Hadba big leh; bidhaamo googgo'an oo degdeg isu dabajooga, samayn.

m.f.dh eeg biglee.

vl. n. twinkling, flashing

-ta: (n) twinkling or flashing light; flicker, glimmer ~ biliglayn

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg bidhlayn.

de: twinkling, flashing

lx: biglayn

pd: (-ta)

ps: vn-f

key: biglayn

m.dh la-mid: ballayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) cunug afartan cisho jira cid dusha u saarid oo dibadda warwareejin. Billaynta carruurta waxa lagu balleeyaa kolba qofka la doorbidayo. Dh: gardaadin, ballayn.

(Biqlayn-ta)

Biqle samayn; biibbiilayn; jaflayn.

m.f.dh eeg biqlee. la-mid: biqlays, biqle (1).