beelay — Macnaha & Turjumaada

(fal) beel ka dhig. Dh: beelee.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) baadlayda inta ukun ama ugac dhasha. Fiidmeertu beedleyda ka mid ma aha ee waa naaslay. Dh: ugacley.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) beel ka dhigitaan.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dad beelbeel u dejin, dad ururin oo beelbeel u qaybin.

waa la naqliyay ✓

(fal) balaayo iyo baas ku samee. Inkastoo loo baago, loo sheego barwaaqo, dad bay meeli bugtaa, Allahayaw ku belee. Dh: belee, balee.

waa la naqliyay ✓

v.tr., (place in ambush) ku hatati, dumi.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) goob lagu ogaado u yeel. Alaabta u meelay. Dh: meelee.

2

meelay: (fal) shaqo ama mihnad uu ku negaado sii. Wiilka iga meelay. Dh: shaqysii.

waa la naqliyay ✓

(fal) tab iyo farsamo aad ujeeddadaada ku gaadho samee.

waa la naqliyay ✓

1

(Beelaysasha-da)

2

Qolo kale xoog ku qabsasho oo beel ka dhigasho; beelaysi; gumeysi; raaciye ka dhigasho; isticmaarsasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Cabiidsad-ka)

2

Bidde ka dhigad; addoonsad; beelaysad.

waa la naqliyay ✓

1

(Cabiidsasha-da)

2

Addoonsasho; beelaysasho.

waa la naqliyay ✓

Indhaha beelay; aan wax arag.

waa la naqliyay ✓

1

(Cigasha-da)

2

Iyadoo wax la beelay ama la baabba'ay, wax beddelkood ah helid; caymasho: cawilcelis.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Gob-ka) Geedaha waaweyn jaad kamid ah, oo miro wanaagsan oo la cuno leh.

2

2. (Gob-ta) (magac wadareed). a) Aan dadka hoose oo gunta ah kamid ahayn ee ka tirsan dad heer sare ah oo sidaa ku gaarey dhalasho ama doorasho la doortay; nasab. b) Dhalan iyo sansaan wanaagsan oo bulshannimo leh; door; wabar. c)* Aan ahayn dad la gumeysto ama la beelaysto; xor.

waa la naqliyay ✓

1

(Gumeysasha-da)

2

1. Gun ka dhigasho.

3

2. * Addoonsasho; beelaysasho; isticmaarsasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Isticmaar-ka)

2

Tol kale beelaysasho; beelaysi.

waa la naqliyay ✓

1

(Mustacmir-ka)

2

Wax isticmaarsada; wax beelaysta.

waa la naqliyay ✓

1

afgammuur¹: m.l 1. Qalab af fiican oo wax lagu mudo ama lagu gooyo leh laakiin af beelay. 2. la-mid: afgammuurid.

2

afgammuur²: f.g1 (-ray, -rtay) Wax af beelay ka dhigid. la-mid: afgammuux², afgamuur², afgamuux².

waa la naqliyay ✓

1

afgammuuran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay) Wax af beelay noqosho (qalab af fiiqan). la-mid: afgammuuxan¹, afgamuuran¹, afgamuuxan¹.

2

afgammuuran²: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax af beelaay ahaansho (qalab af fiiqan). la-mid: afgammuuxan², afgamuuran², afgamuuxan².

waa la naqliyay ✓

1

ballan¹: m.l (-ammo, m.dh) 1. Arrin laba qof ama ka badan meel marinteeda ku heshiyaan in ay meel mariyaan. 2. Nooc bariidka waaweyn ka mid ah, oo macaan. 3. Neef indhaha beelay.

2

ballan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Arrin laba qof ama ka badan meel marinteeda ku heshiin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg beelayso. la-mid: beelaysi.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg beelaysan. la-mid: beelaysnaansho.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh la-mid: beelaysnaan.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Wax il beelay ama nabar ka gaaray noqosho. la-mid: cawirow.

waa la naqliyay ✓

1

curyaan¹: m.l (-nno, m.dh) 1. Qof labada lugood beelay. 2. Hawl socon waayday.

2

curyaan²: f.mg1 (-aamay, -aantay; -aami) Qof labada lugood beelid.

waa la naqliyay ✓

1

sammaad¹: m.l Dammaad.

2

sammaad²: f.mg1 (-day, -dday) Qof wax miyir beelay noqosho.

waa la naqliyay ✓

1

(Beelaysi-ga)

2

Gumeysi, isticmaar.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: beelaysasho.

waa la naqliyay ✓

vl. n. community, settlement; colonization

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) beelbeel isu raacis, isbahaysi samaysasho.

waa la naqliyay ✓

1

de: community, settlement; colonization

2

lx: beelaysi

3

pd: (-ga)

4

ps: vn-m

5

key: beelaysi

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-stay, -satay) 1. (f.g) Qolo kale xoog ku qabsasho oo beel ka dhigasho; gumaysasho. 2. (f.mg) Dad kala firirsanaa si ay isu kaashadaan meel wada degsasho.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-stay, -satay) 1. (f.g) Qolo kale xoog ku qabsasho oo beel ka dhigasho; gumaysasho. 2. (f.mg) Dad kala firirsanaa si ay isu kaashadaan meel wada degsasho. m.f.dh, beelaysasho.

waa la naqliyay ✓

v.auto: colonize, settle (down in an area)

waa la naqliyay ✓

(fal) beel ahaan isku xigsii; qolonimo uu u dhawayso. Ninkii walaalkaa ah beeleso.

waa la naqliyay ✓

1

de: colonize, settle (down in an area)

2

lx: beelayso

3

pd: (beelaystay)

4

ps: v3b=auto

5

key: beelayso

waa la naqliyay ✓

1

(Beenayn-ta)

2

Been ka dhigid; beenin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg beenee. la-mid: beenin.

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) the act of rebutting; rebuttal (ribatel); disproof (dis-buruuf) ~ beenin

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) been ka dhigid, wax la sheegay run ma ah dhehid. Dh: beenin.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) been ka dhigis. War aan beenays lahayn baan soo maqla. Dh: beenis.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-leeyo, m.dh) Haweeney been badan.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-leeyo, m.dh) Haweeney been badan.

waa la naqliyay ✓

f. n. liar (female)

waa la naqliyay ✓

-da: (n) [Pl. beenlooyin-ka] liar (laayar); fabricator, fibber, storyteller female

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) qof dumar ah oo been badan. Beenlay wax ha weydiin.

waa la naqliyay ✓

1

de: liar (female)

2

lx: beenley

3

pd: (-da Pl: beenleeyo (/da))

4

ps: n2a-f

5

key: beenley

waa la naqliyay ✓

m.l Nooc geedaha ka mid ah oo aan qodax lahayn oo dhacaan guduudan leh. la-mid: deeqle (2).

waa la naqliyay ✓

m. n. thornless tree species, its sap is the color of blood

waa la naqliyay ✓

[DERLIE, DERLAY] Jatropha glandulosa 01

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magacwadareed) dadka deeqda bixiya. Dh: deeqbixiye.

2

deeqlay-da: (magac, dhedig, keli) nooc geedaha ka mid ah oo aan qodax lahayn oo dhacaan guduudan leh.

waa la naqliyay ✓

1

a: deeqle

2

de: thornless tree sp., its sap is the color of blood

3

lx: deeqlay

4

pd: (-ga)

5

ps: n-m

6

key: deeqlay

waa la naqliyay ✓

(fal) hees qaad, hee ku luuqay: jiib iyo jaan isla socota samee. Dh: heellee.

waa la naqliyay ✓

1

(Meelayn-ta)

2

(wax, qof) Meel dhigid, u yeelid, ku ogaansho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg meelee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) placement (paleeys mant)

waa la naqliyay ✓

1

Da archiviare

2

To file away

waa la naqliyay ✓

1

Archiviazione; conservazione

2

Filing; conservation

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) meel lagu ogaado u samayn oo u diyaarin. Dh: meelays.

2

meelayn-ta: (magac, dhedig, keli) xil ama shaqo qof u diyaarin. Dh: balaasayn, meelays, shaqaysiin.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg meelayn.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) si fiican u fahmid; dhegaysi iyo u dhug-yeelad waxa la baranayo ama laga xogwarramayo. Weelaynta casharkaaga ku dadaal.

2

weelayn -ta: (magac, dhedig, keli) weel iyo maacuun dhigid. Weelaynta madbakhu waa masuuliyadda dumarka

waa la naqliyay ✓

1

(Xeelayn-ta)

2

Xeeladayn.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xeelee. la-mid: xeeladayn.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) tab iyo xeelad ku samayn. Raggu xeelayn bay isku dhaafaan. Dh: xeeladayn.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg xeeladays.

waa la naqliyay ✓

1

(Bee-sha)

2

1. Cid ama reero badan oo meel wada deggan; duddo; qeyro.

3

2. Qolo qolo ka xoog badani ka dultimid ama qabsatay oo xoog ugu taliso; raaciye; isticmaar.

waa la naqliyay ✓

1

beel¹: m.dh (-lo, m.l) Cid ama reero badan oo meel wada deggan; duddo; qeyro.

2

beel²: m.dh.u Koox dabeeci ahaan sabo ku wada uuman, oo isugu jira sinjiyo dhir iyo xayawaanba leh.

3

beel³: f.g1 (-eelay, -eeshay) Hanti ama wax kale oo hore loo lahaa tirmid; waayid.

waa la naqliyay ✓

1

beel¹: m.dh (-lo, m.l) Cid ama reero badan oo meel wada deggan; duddo; qeyro.

2

beel²: m.dh.u Koox dabeeci ahaan sabo ku wada uuman, oo isugu jira sinjiyo dhir iyo xayawaanba leh.

3

beel³: f.g1 (-eelay, -eeshay) Hanti ama wax kale oo hore loo lahaa tirmid; waayid. m.f.dh, beelid.

waa la naqliyay ✓

1

v. lose

2

beel vl. n. loss, lack of (X)

3

beel [feminine] n. settlement, group of families, community; colonization

waa la naqliyay ✓

1

-beesha: (n) a small community

2

beel: -ay / beeshay: (v) lost (loost); suffer loss. Ex: wiilkii gacan buu beelay; the boy lost an arm

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax aad haysatay waa; wax aad lahayd oo kaa hallaaba. Wax badso wax beel bay leedahay.

2

beel: (dabagelis) ereyada uu raaco u roga diidmo iyo waayid sida: indhabbeel, dhegabbeel, jeelbbeel, arradbbeel iyo waxii la mid ah.

3

beel -ka: (magac, lab, keli) qof saaxiibkaa ah. Dh: wadaay, rafiiq, jaal.

4

beel-sha: (magac, dhedig, keli) dad isku qolo ah ama isku isir ah. Dh: qabiil.

5

beel-sha: (magac, dhedig, keli) reero badan oo meel wada yaal oo isku deegaan ah. Bulladiyo ciyaaraha, lagu waa bariistoo, beeluhu gu' joogaan, sow berisamaadkii, Beled Weyne maan tegin. Dh: duddo, qeyro. Wa: beelo.

6

beel -sha: (magac, dhedig, keli) koox abuuraha Ilaahay ah oo isku jinsi ah sida dhirta, dugaagga iyo shinbiraha.

waa la naqliyay ✓

فَصِيلَة

waa la naqliyay ✓

1

1. (Beey-da) Abeeso; Abguri.

2

2. (Beey-ga) Midab ka dhasha caddaan iyo madow laysku daray; (ama bey).

waa la naqliyay ✓

1

f. n. snake species

2

beey m. n. gray ~ ash color of cattle ~ livestock

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) gray (gareey) ~ midabka dambaska

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) jaad xamaaratada ka mid ah oo leh sun aan kakabada lala gaadhin.

waa la naqliyay ✓

m.l Ciyaar lagu jidboodo oo laga yaqaan degaanka webiyada, gaar ahaan magaaloxeebeedyada koonfureed (Xamar, Marka iyo Kismaayo).

waa la naqliyay ✓

m.l Ciyaar lagu jidboodo oo laga yaqaan degaanka webiyada, gaar ahaan magaalo-xeebeedyada koonfureed (Xamar, Marka iyo Kismaayo).

waa la naqliyay ✓

/biifi/ (adj) murgo weyn (xoog weyn)

waa la naqliyay ✓

(saxarad) elektaroonno ku socda xawaare sare oo badadka birlabta iyo danabku ay xoog u leexin karaan.

waa la naqliyay ✓

Buruc

waa la naqliyay ✓

1

(n) the stomach; the abdomen.

2

uur ku jir

waa la naqliyay ✓

/beelli/ (n) caloosha (calool-ku-jirta)

waa la naqliyay ✓

/beelly/ (n) uusty (oloolythy).

waa la naqliyay ✓

n., calool, -shi, uur, -ki; upper part of the belly, leg, -gi; under part of the belly, gumar, -ki; belly ache, calool xanuun, or uur xanuun, -ki; my belly aches, calooshaa i xanuunaysa; open the belly, doox; opening of the belly, dooxniin, -ti.

waa la naqliyay ✓

m.l Mayrax feeran oo haamaha bul lagu catireeyo.

waa la naqliyay ✓

(fal) bul iyo shaash u yeel. Googoradda inanta yar bulay. Dh: bulee.

waa la naqliyay ✓

/dhiley/ (v) 1. dib u dhigid, u kaadin (n) 2. dib u-dhac.

waa la naqliyay ✓

Daahid

waa la naqliyay ✓

1

n., (deferring) raagniin, -ti.

2

delay, v.i., raag, gaab; v.tr., raaji, gaabi.

waa la naqliyay ✓

(fal) cid kale, eed iyo denbi dusha ka saar; cid kale, denbi ku oog. Dh: cambaaray, eedee.

waa la naqliyay ✓

(fal) faldenbiyeed ku xidhiidhin ama ceeb u tirin. Anbaqaadku tay uma ekayn eersigii sababta, an maahayne eesay kan loo aniga ha i saarin. Dh: eeday.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax cid na dhib u ah cid kale na xannaanayn u ah samee. Ma idahaynu eexaynaa oo bannaanka ayaan degnaa mise riyahaynu eexaynaa oo buurta ayay nu u guurnaa. Dh: xannaani, eexi, naasnuuji, xig, gacanbidixeedi.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: milay.

waa la naqliyay ✓

qori isu dhiibka

waa la naqliyay ✓

Fidin, fulin

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid kale la kulan. Inaan khayr balleeyaan, baqalka kuugu soo direy.

2

ballay: (fal) canug afartanbaxay gardaadi; ilmo yar tunka ku qaad oo la warwareeg, iyada oo la rajaynayo in uu intaada wanaagsan yeesho. Ballay wiilka oo la boodbood. Dh: ballee.

3

ballay -ga: (magac, lab, keli) meel godan oo biyo fadhiistaan. Waa meel biyaha laga cabbo ama xoolaha loo aroorsho. Lo'da ballayga u aroori. Dh: war, har, gal, dhijaan, balli, galsho, jidhaan.

waa la naqliyay ✓

(fal) si aan qorshaysnayn oo kolba meel laga bilaabayo hawl u qabo. Baslaynta jooji si fiican wax u doodndoon. Dh: baslee.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) dhar is leh ama isu eg. Bedlad buu xidhaa ninkii xarrago doonaaya. Dh: lebbis, iskujoog, joog.

2

bedlad -da: (magac, dhedig, keli) dhar, suuqad, firaash, iyada oo shayga la xiranyahay mid la mid ah, oo lagu beddesho la haysto.

waa la naqliyay ✓

/bedlaam/ (n) meel buuq iyo qaylo badan

waa la naqliyay ✓