ereyga

bayr

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Bayr

DHAN
1

(Bayr-ta)

2

Iin maanka iyo muruqyada ku dhacda oo wax aan la hubsan lala boodo ama laga dido ama laga cararo; salaaf; biinan.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

bayr

DHAN
1

bayr¹: m.l 1. Nuxurka hadal, dood iyo wixi lamida ku saleysanyahay. 2. la-mid: bayrid.

2

bayr²: m.dh Iin maanka iyo muruqyada nafleyda ku dhaca oo keenta in laga dido ama laga boodo wax aan la hubsan; salaaf; biinan.

3

bayr³: f.mg1 (-ray, -rtay) Wax toos u socda dhan u weecasho.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]

bayr

DHAN
1

bayr¹: m.l Nuxurka hadal, dood iyo wixi lamida ku saleysanyahay.

2

bayr²: m.dh Iin maanka iyo muruqyada nafleyda ku dhaca oo keenta in laga dido ama laga boodo wax aan la hubsan; salaaf; biinan.

3

bayr³: f.mg1 (-ray, -rtay) Wax toos u socda dhan u weecasho. m.f.dh, bayrid.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

bayr

DHAN
1

f. n. (adj.): impatience, sensitivity, touchiness; unfriendly ~ untame (animal); nervous ~ touchy (person)

2

bayr v. divert, turn aside, move, change direction

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]

bayr

DHAN

-ay/tay: (v) move aside or turn direction ~ baydh

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

bayr

DHAN
1

(fal) tooskaad u socotay ka leexo. Isgoyska markaad gaadhid jidka ka bayr oo qorraxsin u kac. Dh: baydh.

2

bayr-ta: (magac, dhedig, keli) neefka didmada badan ee aan usha lala gaadhin. Baal jiid rag wow daran yahee, bayr aan ugu yeelo. Li: kalsami.

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

bayre

DHAFAN

-ha: (magac, lab, keli) cidlajoog ama gooni daaq. Sida geriga bayraha ah bay bucusha laacdaaye.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

bayri

DHAFAN

f.g2 (-iyay, -isay) Wax toos u socday, dhinac u weecin.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]

bayri

DHAFAN

f.g2 (-iyay, -isay) Wax toos u socday, dhinac u weecin. m.f.dh, bayrin.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

bayri

DHAFAN

v. turn aside; make someone deviate, change direction, withdraw

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

bayri

DHAFAN

(fal) eryo oo adoo ka cabsiinaya meel dheer u orodsii. Ugaadha ha innaga bayrin.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]

bayri

DHAFAN
1

de: turn aside; make s.o. deviate, change direction, withdraw

2

lx: bayri

3

pd: (bayriyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: bayri

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Biinan

DHAABAN
1

(Biinan-ka)

2

Cudur maskaxeed oo keena in qofku, wax aan waxba ahayn ka dido, ama ka naxo, ama la boodo, sida wax bayr qaba.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Hanuun

DHAABAN
1

(Hanuun-ka)

2

Waxa xun iyo waxa san oo inta la kala garto, waxa san xaggooda loo bayro; duwga wanaagsan oo Ilaah loogu dhowaado oo xaggiisa loo leexdo.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Kalabbayr

DHAABAN
1

(Kalabbayr-ka)

2

Meel labo dhabbe ama labo xarriiqood isku weydaartaan, ku kala bayraan.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Leexasho

DHAABAN
1

(Leexasha-da)

2

Meeshii loo socdey ama dhabbihii la hayey doc ama gees uga weecasho, uga bayrid.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Roor

DHAABAN
1

(Roor-ka)

2

1. Si socodka ka dheeraysa oo talaabooyinka loo qaado; orod.

3

2. Geel-dhugeeye; jirjirroole.

4

3. Cudur xooluhu la cararaan; bayr; shinbir.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Salaaf

DHAABAN
1

(Salaaf-ta)

2

Miyirdarro wax aan loo fiirsan degdeg loogu kaco; seeflabbood; bayr.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Sinbayr

DHAABAN
1

(Sinbayr-ta)

2

Midig ama bidix oo loo boodo ama loo leexdo; dhinac dhinac loo bayro; barbar barbar; gees gees; sintool.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Weecasho

DHAABAN
1

(Weecasha-da)

2

Leexasho; bayrid; wareegid.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

asiidh-laagtika

DHAABAN

m.dh (-dyo ..., m.dh) (baayoloji) Asiidh dhanaan oo dhis naanays molikiyuulkeedu yahay CH3CH(OH)COOH, asiidhka laagtig waxay ka timid asiidhka bayruufig, marka muruqyadu firfircoonyihiin ogsajiintuna xaddidantahay. Taasoo si isbada joog ah beerku u saaro una beddelo gulukows. Jimicsiga xoogga badan waxa laga yaabaa in ay ku ururto muruqyada dhexdooda taas oo keenta muruqyo xanuun. Waxa kale oo ay asiidhka laaktig ka qayb qaadataa khamiirinta caanaha, iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

baybayle

DHAABAN

m.l (-layaal, m.l/dh) la-mid: bayrabayre.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

bayrbayr

DHAABAN
1

bayrbayr¹: m.l la-mid: bayrbayrid.

2

bayrbayr²: f.mg1 (-ray, -rtay) Socod aan toosnay samayn.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

bayrbayriyid

DHAABAN

m.f.dh eeg bayrbayr². la-mid: bayrbayr¹.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

bayrid

DHAABAN

m.f.dh eeg bayr³. la-mid: bayr¹ (2).

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

bayrin

DHAABAN

m.f.dh eeg bayri.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

gulukows burburin

DHAABAN

m.dh (baayoloji) Falgallo bayokiimikeed oo taxane ah, oo guluukowsta loo jejebiyo bayruufeyt iyada oo loo sii daynayo tamar loo isticmaali karo qaabka ATP.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

kood

DHAABAN

kood¹: m.l (-dad, m.l) 1. Lafaha gebiga ah oo indhaha ka korreeya oo sunnayaashu ku yaalliin midkood. 2. Hadal hoos laysugu sheego; faq. 3. Xodxodasho. 4. Neef bayr leh oo aan la qaban karin; farow. 5. (m.l./dh) (do, m.l) Dhul siman meel ka yara sarreysa.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

maanganiis

DHAABAN

m.l (-yo, m.dh) (kiimika) Summad Mn. Curiye ka tirsan curiyayaasha kala guurka ee tusaha kalgalka, una jira dabiici ahaan ogsaydh ahaan sida bayroolusayt (MnO). Waxaana loo adeegsadaa sameynta birdhafyada istiilka iyadoo laysku darayo bayroolusayt iyo xadiid laguna gubayo marraaq-danabeed.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

meertada Kerb

DHAABAN

m.dh (baayoloji) Qayb ka mid ah neefsashada unugyada, kaas oo asiidha bayruufig marka ay ogsajiin joogto, way marto meerto kakan oo falgal isnaym xukumo ah, una soo saarta tamar qaab ah ATP, iyo kuwo dhexe oo soo saara walxo kale, sida asiidh duxeed iyo amiino-asiidhyo. Meertada Kerb waxay ka dhacdaa mitokondoriyada.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

saytoosiin

DHAABAN

m.l (baayoloji) Waxa laga soo dhiran dhiriyey bayrimidiin. Waa mid ka mid ah qaybaha ugu muhiimsan ee salka u ah niyukiyootaydh iyo asiidh bu'eedyada DNA iyo RNA.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

yurasil

DHAABAN

m.l (-lo, m.dh) (baayoloji) Mid ka mid ah kuwa ugu muhiimsan waxyabaha ay ka koobanyihiin beysaska nukliyootaydhada iyo asiidh bu'eedda RNA. Waxa laga soo dhiraandhirriyaa bayramadiin.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Bar

DHAFANDHAAF
1

1. (Bar-ka) Wax labo meelood oo is le'eg loo qaybshey, meeshood; nus.

2

2. (Bar-ta) a) Dhibic; gaashi; astaan. b) Xoolo.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

bar

DHAFANDHAAF
1

bar¹: m.l Wax laba meelood oo is le'eg loo qaybshay, meeshood; nus. Tusaale: “Lacagta bar i sii”.

2

bar²: m.dh (-ro, m.l) 1. Goobaabin yar oo meesha ku taal midab ka duwan leh. 2. B. xoolaad: xoolo yar.

3

bar³: m.l (daawo) Bar lagu dhasho oo meel xaddidan ee maqaarka ah ku taal.

4

bar⁴: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Cid, cilmi iyo wax uusan aqoon aqoonsi. 2. Wax laba meelood oo isla 'eg u qaybin. 3. Is b.: caadaysasho.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]

bar

DHAFANDHAAF
1

bar¹: m.l Wax laba meelood oo is le'eg loo qaybshay, meeshood; nus. Tusaale: Lacagta bar i sii; badh.

2

bar²: m.dh (-ro, m.l) 1. Goobaabin yar oo meesha ku taal midab ka duwan leh. 2. B. xoolaad: xoolo yar.

3

bar³: m.l (daaw.) Bar lagu dhasho oo meel xaddidan ee maqaarka ah ku taal. m.f.dh, barid.

4

bar4 f.g1 (-ray, -rtay) 1. Cid, cilmi iyo wax uusan aqoon aqoonsi. 2. Wax laba meelood oo isla 'eg u qaybin. 3. Is b.: caadaysasho. m.f.dh, barid.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Ereybixinta: Fisikis (Soomaali-Ingiriis) - Xarunta Horumarinta Manaahijta [1987]

Bar

DHAFANDHAAF

Point

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Ereybixinta: Xisaab (Soomaali-Ingiriis) - Xarunta Horumarinta Manaahijta [1987]

Bar

DHAFANDHAAF

Point

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Ereybixinta: Juqraafi (Soomaali-Ingiriis) - Xarunta Horumarinta Manaahijta [1987]

Bar

DHAFANDHAAF

Bacaad xeelli

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

bar

DHAFANDHAAF
1

v. teach

2

bar v. introduce someone

3

bar v. fail to fill up

4

bar v. halve, cut into half

5

bar m. n., num: half

6

bar [feminine] n. speck, speckle, spot, mark stain

7

bar [feminine] n. livestock

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Aasaasi: Ingiriis-Soomaali - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1993]

bar

DHAFANDHAAF

/baar/ bars, barring, barred; (n) 1. makhaayad (wax laga cabbo/laga cuno). e.g. He drinks at the bar every night.(n) 2. gabal ama cad bir ama wax kale ah oo fidsan. e.g. a bar of chocolate (n) 3. ood ama wax albaab oo kale ah. e.g. The window was protected by iron bars.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]

bar

DHAFANDHAAF
1

-ta: (n) spot (ispot), mole (mowl), fleck (faleek), speck (ispaak) gaashi, dhibic-bar-wasakheed -ka: (n) stain mark (isteeyn maark)

2

bar: -ta: (n) half (haaf) ~ nus. Ex: laba iyo bar; two and half

3

bar: -ay/tay: (v) lessen or reduce by half; halve (haav)

4

-kala bar -ay/ tay: (v) divide (di veeydh); something into two equal parts

5

bar: ay tay: (v) teach (tiij); instruct (iinis-tarakt), educate (eju- keeyt); train (tareeyn); school (iskuul) waxbar. Ex: bar haddaad taqaan ama baro haddaadan aqoon; teach if you know or learn if you don't.

6

is bar -ay/tay: (v) -is teach yourself (tiij yoor salaf)

7

bar: -ay -tay: (v) introduce (intara duus); make acquainted. Ex: Cali saaxiibkiis buuna baray; Ali introduced us to his friend

waa la naqliyay ✓

Hal-Ururka Erayada Maamulka Xafiisyada, Xisaabaadka Ganacsiga iyo Dhaqaalaha (Soomaali-Talyaani-Ingiriis) - Warshadaha Saabuunta Bayl, Qubeyska iyo Mariska [1979]

Bar

DHAFANDHAAF
1

Metà; mezzo

2

Half

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Ingiriis-Soomaali (Maay) - Maxamed Xaaji Mukhtaar, Cumar Macalin Axmed [2007]

bar

DHAFANDHAAF

/baar/ (n) 1. gabal yer oo fidsyn. A bar of soap. 2. gabal bir dheer eh. An iron bar. 3. baar, biibity (muqaayi). 4. ood amy ilbeeb. (v) 5. reebow, oothow

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Talyaani-Soomaali - Cabdalla Cumar Mansuur, Axmed Cabdullaahi A. [1985]

bar

DHAFANDHAAF

s.m. - baar.

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

bar

DHAFANDHAAF
1

(fal) cid kale wax u dhig oo cashir sii; wax bar oo aqoon u biiri. Bar ama barro.

2

bar: (fal) «is~» dad aan is aqoon isbar. Barbaarta beesha is bar odayaasha.

3

bar-ka: (magac, lab, keli) eeg badh.

4

bar -ta: (magac, dhedig, keli) calaamad ka duwan jidhka intiisa kale. Dhal shabeel bar lagama waayo. Dh: gaashi.

5

bar-ta: (magac, dhedig, keli) hoyga ama deegaanka qofku degganyahay.

6

bar -ta: (magac, dhedig, keli) unkadka ugu yar ee joomatariga. Bar iyo bar waxay noqdaan xarriiq. Dh: dhibic.

7

bar -ta: (magac, lab, keli) hantida nool ee la dhaqdo. Bartii yaqaan bari uma korodho. Dh: xoolo, duunyo. bar -ta: (magac, lab, keli) meel si gaar ah loo tilmaamayo oo gaar u qaydan. Dh: goob.

8

bar -ta: (magac, dhedig, keli) xagga xisaabta, waa fikrad sheegta meel aan lahayn aadimo.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Soomaali-Carabi oo Kooban - Cabdirisaaq Maxamed Cilmi Ina-Warfaa [2007]

bar

DHAFANDHAAF

بُقْعَة، نصف

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Ereybixinta: Juqraafi (Soomaali-Ingiriis) - Xarunta Horumarinta Manaahijta [1987]

Bay

DHAFANDHAAF

Khoori

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

bay

DHAFANDHAAF

vl. pron. she / they,

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Aasaasi: Ingiriis-Soomaali - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1993]

bay

DHAFANDHAAF

/bey/ (n) 1. gacan (biyo badda ama meel kale ka go'a) (n) 2. faraska midabka kafeega ah leh.(n) 3. xudduud (meel ku xaddidid).

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Ingiriis-Soomaali (Maay) - Maxamed Xaaji Mukhtaar, Cumar Macalin Axmed [2007]

bay

DHAFANDHAAF

/bey/ (n) galang (meel maagnathy haku gohyng).

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

bay

DHAFANDHAAF
1

bay! (ereycodeed) lagu tusmeeyo orod fudud oo dheereeya.

2

bay-da: (magac, dhedig, keli) xammaarato maska iyo abeesada u eg oo sun leh kase yara weyn.

3

bay-ga: (magac, lab, keli) dhul ciiddiisu jilicsan tahay oo wada siman.

4

bay -ga: (magac, lab, keli) askari ama cid kale oo gaadh ah.

5

bay: (tilmaame) midab madow. Dibi bay leh oo baadiya yaa arkay. Li: caddaan.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]

bay

DHAFANDHAAF
1

de: she / they + [FOCUS] = baa + ay

2

lx: bay

3

pd: (bey)

4

ps: focus + vpro

5

key: bay

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Ingiriis-Soomaali - Baadari Larajaasi [1897]

bay

DHAFANDHAAF

n., jori.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Baar

DHAFANDHAAF
1

1. (Baar-ka) a) Geedka madixiisa kore oo laamuhu ka baxaan. b) (geel) Timaha kuruska korkiisa ka baxa. c)* Meel lagu iibsho waxyaalaha la cabbo, badanaa taagnaan baa wax lagu cabbaa.

2

2. (Baar-ta) Geed jaadad badan ah oo dhulka kulul ka baxa: wuxuu leeyahay dhex dheer oo aan lamo lahayn, madaxana wuxuu ku lee yahay caleemo aad u waaweyn oo dheerdheer.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

baar

DHAFANDHAAF
1

baar¹: m.l 1. Fiidda sare ee geed ama timo iyo wixi lamida. 2. Dhoqor dhaadheer ah oo ka baxda kuruska geela dushiisa. 3. Ciyaarta daba-kaeriga, hal mar oo turubka la qeybiyo laguna ciyaaro. 4. Isha baalkeeda. 5. (-rar, m.l) Meel lagu iibsho cabitaanka iyo cunto fudud.

2

baar²: m.dh (baar, m.dh) 1. Geedka cawdu ka baxdo, waa dhir oo ay isku bah yihiin timirta, bixiya miraha qoonaha iyo caw oo ka baxa meelaha kulul ee biyaha leh. 2. Nagaar dhulka ku faalala oo xooluhu daaqaan.

3

baar³: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax qarsoon raadin. 2. Wax la qaadan waayay noqosho (badeeco). Tusaale: “Hilibkii wuu baarey”.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]

baar

DHAFANDHAAF
1

baar¹: m.l 1. Fiidda sare ee geed ama timo iyo wixi lamida. 2. Dhoqor dhaadheer ah oo ka baxda kuruska geela dushiisa. 3. Ciyaarta daba-ka-eriga, hal mar oo turubka la qeybiyo laguna ciyaaro. 4. Isha baalkeeda. 5. (-rar, m.l) Meel lagu iibsho cabitaanka iyo cunto fudud.

2

baar²: m.dh (baar, m.dh) 1. Geedka cawdu ka baxdo, waa dhir oo ay isku bah yihiin timirta, bixiya miraha qoonaha iyo caw oo ka baxa meelaha kulul ee biyaha leh. 2. Nagaar dhulka ku faalala oo xooluhu daaqaan.

3

baar³: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax qarsoon raadin. 2. Wax la qaadan waayay noqosho (badeeco). Tusaale: Hilibkii wuu baarey. m.f.dh, baarid.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

baar

DHAFANDHAAF
1

v. examine, inspect, investigate, analyze; search

2

baar v. not sell out, be leftover

3

baar m. n. tip, peak, upper part of something

4

baar m. n., (mass n.): eyelashes; hair on the hump of a camel's back

5

baar m. n. bar, pub, night club

6

baar [feminine] n., [collective] palm tree species

waa la naqliyay ✓

Magacyada Dhirta Ceel-Dheere iyo Buula-Burte (Soomaali-Laatiin) - D. Herloker, B. Kujar [1985]

BAAR

DHAFANDHAAF

Commelina sp. nov. 20

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Magacyada Dhirta Soomaaliyeed (Soomaali-Laatiin) - Axmed M. I. Barkhadle [1990]

BAAR

DHAFANDHAAF
1

(Bar) C, S, 0g, NFD Hyphaene benadirensis Becc. Palmae.

2

S, NFD Hyphaene coriacea Gaertn. Palmae.

3

C,S Commelina albescens Hassk. Commelinaceae.

4

C Aneilema obbiadense Chiov. Commelinaceae.

5

C Commelina imberbis Hassk. Commelinaceae.

6

S Commelina benghalensis L. Commelinaceae.

7

S Commelina forskalaei Vahl. Commelinaceae.

8

S Commelina difusa Burm. F. Commelinaceae.

9

N Commelina boissierana C.B.Cl. Commelinaceae.

10

N Cyanotis somaliensis C.B.Cl. Commelinaceae.

11

S Albuca asclepiadea Chiov. Liliaceae.

12

May Ledobouria somaliensis (Bak). Liliaceae.

13

N Aloe abyssinica Lam. Liliaceae.

14

N Dipcadi filamentosum Medic. Liliaceae.

15

S Drimia paolii Chiov. Liliaceae.

16

S Gloriosa simplex L. Liliaceae.

17

N Crinum schimperi K.Schum. Amaryllidaceae.

18

May Scadoxus multiflorus (Martyn) Raf. Amaryllidaceae.

19

S Burnatia enneandra Micheli. Alismataceae.

20

N Craterostigma plantagineum Hochst. Scrophulariaceae.

21

S Dactyloctenium aegyptiacum (L) Willd. Gramineae.

22

N Juncus punctorius L.F. Juncaceae.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Magacyada Soomaalida: Soomaali-Ingiriis - Anwar Maxamed Diiriye [2006]

Baar

DHAFANDHAAF

nickname; name-f tip, peak; lit: high caste. Syn: Baarre

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]

baar

DHAFANDHAAF
1

-ka: (n) 1. mane (meyn); Ex: sida timaha ka baxa tunka faraska iyo libaaxa; such as the mane of the horse and the male lion. 2. eyelash (aay laash) isha baalkeed

2

baar -ka: (n) summit (sam mit); the highest point or part; the top fiinta, dusha

3

baar -ta: (n) palm (paam); Ex: geedka baarta; palm tree

4

baar -ka: (n) restaurant (res taroont), or nightclub (naayt-kalaab) ~ makhaayad

5

baar -ay/tay: (v) 1. check (jeek); search (seerji); seek (siik)~ raadi, baadh. 2. examine (ig zaamin); investigate (in-vesti-geeyt). Ex: arrintaan waxaa baaray booliska; this case was investigated by the police

6

baar -ay / tay: (v) become stale or spoiled; not fresh ~ baarixi noqday

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

baar

DHAFANDHAAF
1

(fal) wax dahsoon ama aan la ogayn, doondoon. Dh: baadh.

2

baar: magac loo baxsho gabadh qurux iyo dhalaalba isku darsatay oo loogu magacdaray caleenta qoyan ama jilicsan ee geedka xilliga ay cusub tahay, waxa kale oo loo bixiyaa gabadh quruxdeeda uu dherer weheliyo.

3

baar -ka: (magac, lab, keli) curdinka sare ee geedka. Bardihii ku yiil isha Baydhabo, intuu gun iyo baar baxay, caleemuhu ballaadheen, baxarsaaf la moodyey. Dh: curub, laanyalax, yurub Li: jirrid.

4

baar -ka: (magac, lab, keli) geed caleen balballaadhan leh oo u dhalan eg yahay timirta. Waa geed dhala midho buurbuuran oo qoonne layiraahdo ay caruurta yaryar na cunaan. Dh: geedqoonne, geedbaar, bahaash.

5

baar -ka: (magac, lab, keli) maqaaxi yar oo buunka, khamrada iyo wixii la mid ah laga cabbo.

6

baar -ka: (magac, lab, keli) saynta iyo dhogorta ka baxda kuruska geela, ama faraska giirkiisa. Baarka ayaan ka jaray kuruskii awrka.

7

baar -ta: (magac, dhedig, keli) geedgaab xashaashuqa ka mid ah oo ka baxa carisyada caleentiisuna bal balaadhan tahay. Waa geed xilli roobaadka soo baxa oo inta caleentiisa la maleego laga dhaliyo dhaacaan madow oo boogaha lagu dhayo. Burdad ubaxa baar iyo uneexo, bagas ku fuuraaga.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Soomaali-Carabi oo Kooban - Cabdirisaaq Maxamed Cilmi Ina-Warfaa [2007]

baar

DHAFANDHAAF

هُدْبٍ، رَمْشِ، ذِرْوَةَ، ذُرْوَةَ

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

bayb

DHAFANDHAAF

m.l (-byo, m.dh) Qalab ka kooban dhuun dhuuban iyo madax kuusan oo dhexda ka dalaloola oo tubaakada lagu dhuuqo. la-mid: beeb, biibbo.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]

bayb

DHAFANDHAAF

m.l (-byo, m.dh) Qalab ka kooban dhuun dhuuban iyo madax kuusan oo dhexda ka dalaloola oo tubaakada lagu dhuuqo. la-mid: beeb, biibbo.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

bayb

DHAFANDHAAF

m. n. pipe, tube

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]

bayb

DHAFANDHAAF

-ka: (n) 1. pipe (paayp); tube (tuub) tuubo, dhuun. 2. a device for smoking; pipe (paayp) ~ beeb

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]

bayb

DHAFANDHAAF
1

de: pipe, tube {Eng}

2

lx: bayb

3

pd: (-ka)

4

ps: n2a-m

5

key: bayb

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

bayd

DHAFANDHAAF

m.dh (-do, m.l) 1. Xarig ama suun xoolaha la rarayo ama heensaynayo gardaadka looga xiro si uu rarka ama koorahu gadaal ugu dhicin. 2. Gardaad.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]

bayd

DHAFANDHAAF

-ka: (n) 1. verse (veers) ~ beyd. Ex: gabay shan bayd ah; a five-verse poem. 2. house (haaws) ~ guri, aqal

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

bayd

DHAFANDHAAF
1

-da: (magac, dhedig, keli) gaaddada ama shafka; xagaloda ama xabadka.

2

bayd -da: (magac, dhedig, keli) xadhig heeryada awrka lagu xidho oo mara shafka awrka.

3

bayd -ka: (magac, lab, keli) tuduc maanso ah. Inan yar oo raamaloo, reerkan lagu sheegay. Dh: tuduc.

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

bayi

DHAFANDHAAF

(fal) qurxi ama wanaaji. Aqal bilic leh oo lagu bayiday, baarro iyo xeero.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

bayl

DHAFANDHAAF
1

bayl¹: m.l 1. Suun ballaaran, cad oo dun ama maqaar ka samaysan oo ay ciidamadu qaataan. 2. B. ah: biyo aad loo karkariyay. 3. B. ah: midab aad u cad.

2

bayl²: f.mg1 (-ylay, -yshay) Biyo aad u karkarid.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]

bayl

DHAFANDHAAF
1

bayl¹: m.l 1. Suun ballaaran, cad oo dun ama maqaar ka samaysan oo ay ciidamadu qaataan. 2. B. ah: biyo aad loo karkariyay. 3. B. ah: midab aad u cad.

2

bayl²: f.mg1 (-ylay, -yshay) Biyo aad u karkarid. m.f.dh, baylid.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

bayl

DHAFANDHAAF
1

m. n., (mass n.): hot water

2

bayl v. boil (of liquid)

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]

bayl

DHAFANDHAAF

-ah: (adj) boiling (booyling); hot water. Ex: biyo bayl ah; boiling water

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

bayl

DHAFANDHAAF
1

(fal) biyo, karkar oo bayl noqo. Biyihihii way bayleen.

2

bayl -ka: (magac, lab, keli) dareere heer kulkiisu sarreeyo oo aad u kulul; biyo illaa 100°, gaaraya oo karaya. Bayl baa i gubay. Li: qabow, baraf.

3

bayl -ka: (magac, lab, keli) dhar iyo furaash aad wisikhda looga nadiifshay; dhar aad loo hufay.

4

bayl -ka: (magac, lab, keli) suun dhexda lagu xidho. Baylka xidho.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Cayr

DHAFANDHAAF
1

(Cayr-ta)

2

(qof) aan xoolo iyo hanti kale midna lahayn; sabool.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

cayr

DHAFANDHAAF

m.l (cayr, m.dh) 1. Qof aan hanti lahayn. 2. (c., m.dh.) Dad aan hanti lahayn.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]

cayr

DHAFANDHAAF

m.l (cayr, m.dh) 1. Qof aan hanti lahayn. 2. (c., m.dh.) Dad aan hanti lahayn.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

cayr

DHAFANDHAAF

m. n. poor person; poor people, the destitute

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Magacyada Soomaalida: Soomaali-Ingiriis - Anwar Maxamed Diiriye [2006]

Cayr

DHAFANDHAAF

nickname-m poor, starved. Cf: Xubeer

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]

cayr

DHAFANDHAAF
1

-ah: (adj) poor (puur)', needy (niidhi) ~ fakhri, masaakiin. Ex: dadka cayrta ah; the poor people. —Syn: impecunious, penniless, impoverished, poverty-stricken, destitute, indigent

2

cayr -ta: (n) 1. the poor. 2. the welfare office [fairly new word]

waa la naqliyay ✓

Hal-Ururka Erayada Maamulka Xafiisyada, Xisaabaadka Ganacsiga iyo Dhaqaalaha (Soomaali-Talyaani-Ingiriis) - Warshadaha Saabuunta Bayl, Qubeyska iyo Mariska [1979]

Cayr

DHAFANDHAAF
1

Indigente

2

Destitute

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

Cayr

DHAFANDHAAF

magac loo baxsho wiil dhashay reerka oo hayn yar ama caydh ah.

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

cayr

DHAFANDHAAF

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg caydh.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]

cayr

DHAFANDHAAF
1

a: caydh

2

de: poor person; [pl] poor people, the destitute Opp: hodan

3

lx: cayr

4

pd: (-ka Pl: cayr (ta))

5

ps: n5-m

6

key: cayr

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Dayr

DHAFANDHAAF
1

(Dayr-ta)

2

Afarta nur oo sanadu u qaybsanto mid kamid ah, oo roob leh: waxay u dhexaysaa xagaaga iyo diraacda.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

dayr

DHAFANDHAAF

m.dh Afarta xilli ee sannadka u qaybsamo middood, roob leh una dhexeeya diraacda iyo xagaaga.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]

dayr

DHAFANDHAAF

m.dh Afarta xilli ee sannadka u qaybsamo middood, roob leh una dhexeeya diraacda iyo xagaaga.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Ereybixinta: Juqraafi (Soomaali-Ingiriis) - Xarunta Horumarinta Manaahijta [1987]

Dayr

DHAFANDHAAF

Fall

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

Dayr

DHAFANDHAAF

f. n. autumn rains; fall season of northeast monsoon [September - November]

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]

dayr

DHAFANDHAAF

-ta: (n) autumn (oo-tem); fall (fool) ~ xilliga ama fasalka dayrta. Ex: dayrtaan baan rabaa inaan Xamar tago; I will be going to Mogadishu this autumn

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

dayr

DHAFANDHAAF
1

-ka: (magac, lab, keli) dhisme wareegsan oo meel ku oodan sida xerada oo kale. Dh: xayndaab, deyr.

2

dayr-ta: (magac, dhedig, keli) xilli roobaad u dhexeeya xagaaga iyo diraacda oo ka mid ah afarta xilli ee sannadku u qaybsamo. Dayri labo daaha ma wada qoyso.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]

Dayr

DHAFANDHAAF
1

a: xilli

2

de: autumn rains; 'Fall' [September - November] (the lesser rainy season)

3

lx: Dayr

4

pd: (

5

ps: n1-f-time

6

key: Dayr

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Soomaali-Carabi oo Kooban - Cabdirisaaq Maxamed Cilmi Ina-Warfaa [2007]

dayr

DHAFANDHAAF

خَرِيف

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Layr

DHAFANDHAAF
1

(Layr-ta)

2

Dabayl jilicsan oo qabow; neecaw.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

layr

DHAFANDHAAF

m.dh Dabayl aan xoogganayn oo qabow; neecaw.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]

layr

DHAFANDHAAF

m.dh Dabayl aan xoogganayn oo qabow; neecaw.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

layr

DHAFANDHAAF

f. n., (mass n.): breeze, fresh air

waa la naqliyay ✓