Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Baylah-da)

2

Wax cidla' jooga oo aan la ilaalina hayn; aan cidi la joogin; dayacan.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Meel cidla ah oo cabsi leh. 2. B. ah: hanti aan cid ilaalisa la joogin.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Meel cidla ah oo cabsi leh. 2. B. ah: hanti aan cid ilaalisa la joogin.

waa la naqliyay ✓

f. n./m: something left unattended ~ unguarded

waa la naqliyay ✓

-da: (n) the state of being neglected or left unattended

waa la naqliyay ✓

1

Abbandono

2

Abandonment

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) wax aan baylahtirrayn oo dayacan. Baylah bahalkuba wuu cunaa. Dh: dayac.

2

baylah: (tilmaame) xoolo ciddii ilaaladeeda u xilsaarnayd ka baaqsatay oo dayacan.

waa la naqliyay ✓

1

de: s.t. left unattended ~ unguarded

2

lx: baylah

3

pd: (-da ~ -a)

4

ps: n0-f/m

5

key: baylah

waa la naqliyay ✓

1

(Dagasha-da)

2

1. (u dagasho) Kansho wax lagu qabto ama si cid wax lagu yeelo, soo gudboonaan ama helid.

3

2. Sigasho; baylahoobid; (ku dagasho) ku dagmid; ku khatalmid.

waa la naqliyay ✓

1

(Goldaloola-da)

2

Meel dhinac ka bannaan ama ka daloosha oo wax laga baqaa (col, kd.) ka soo geli karaan ama ka iman karaan; meel halis ah; haad; baylah.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Haad-da) a)° Nafleyda inta duusha; wixii baal leh; shinbiro. b) Baylah; goldaloolo.

2

2. (Haad-ka) ° a) Sida 1a. b) (qof. kd.) sida haadka u fudfudud oo wax walba ku soo haada.

waa la naqliyay ✓

1

(Halladaada-da)

2

Baylihis, baylah.

waa la naqliyay ✓

1

(Wadeecayn-ta)

2

Wadeeco ka dhigid; dayacid; baylahin.

waa la naqliyay ✓

1

(Wadeeca-da)

2

1. Meel aammin ah ama cid aammin ah oo wax lagu ogaado, ama wax loo dhiibto (wax aan isku filnayn oo haddii kale lumi lahaa ama wax gaari lahayeen ama si kale baylah u noqon lahaa, ...) ammaano; (wadeeco Allah ammaano Allah).

3

2. Dayac; baylah.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg baylihi. la-mid: baylahayn.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oobay, -owday, -oobi) Wax baylah ah noqosho (hanti).

waa la naqliyay ✓

1

beytimmaal¹: m.l 1. B. ah: hanti baylah ah. 2. Keydka dhexe ee Dawladda Islaanka. la-mid: baytammaal¹, baytimmaal¹, beytummaal¹.

2

beytimmaal²: f.g1 (-aalay, -aashay) Hanti baylihid. la-mid: baytammaal², baytimmaal², beytummaal².

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Hanti baylah ka dhigid. la-mid: baytimmaali.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-leeyay, -laysay) 1. Meel cidla' ka dhigid. 2. Wax baylah ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

1

dago¹: m.dh 1. Bilaha dayaxa ee muslinka tirsado tan ugu horreysa. 2. Sadaqo sharciga Islaamku ku waajibiyey hantida qofka muslim ah sannadkiiba mar. 3. D. ah: neef ari ah oo sadaqadaas loo bixiyo.

2

dago²: f.mg3 (-gtay, -gatay) 1. U d.: wax, cid u dayacmid. 2. Ku d.: ku dagmid, ku khatalmid; sigasho; baylahoobid.

waa la naqliyay ✓

1

dayactir¹: m.l 1. Dib u hagaajinta lagu sameeyo guri, qalab iyo wixi lamida oo wax ka xumaadeen. 2. Ka ilaalinta wax laga ilaaliyo darxumada iyo baylahda.

2

dayactir²: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Guri, qalab iyo wixi lamida wax ka xummaday dib u hagaajin. 2. Wax darxumo iyo baylah ka ilaalin.

waa la naqliyay ✓

1

haad: m.dh (-dad, m.l) Baylah, goldaloolo.

2

hąad¹: m.l 1. Buunshe. 2. H. ah: qof fudfudud. 3. Xad. 4. (-dad, m.l) Hal turub afartiisa qaybood mid ka mid ah. 5. Inta qof hal mar isku cuno (turub). 6. Dhinaca loo oggolyahay in baabuur waddada ka maro. 7. Cudur maskaxeed geela ku dhaca.

3

hąad²: m.l (haad, m.dh) Nafleyda inta duusha oo baalka leh.

4

hąad³: f.mg1 (-day, -dday) 1. Wax baalal leh dhul kor uga kicid. 2. Ka h.: naf, qof ka bixid. Tusaale: “Cali way ka haadday”.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Wax baylahin.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) Wax baylah ka ilaalin iyada oo aan muhimad dheerraad ah la siinayn.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oobay, -owday, -oobi) Wax baylah ah noqosho (hanti). m.f.dh, baylohoobid.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. B. ah: hanti baylah ah. 2. Keydka dhexe ee Dawladda Islaanka. la-mid: baytammaal, baytimmaal, beytummaal.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-leeyay, -laysay) 1. Meel cidla' ka dhigid. 2. Wax baylah ka dhigid. m.f.dh, cidlayn.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] animals, livestock ~ belongings left unguarded; neglected

waa la naqliyay ✓

1

de: animals, livestock ~ belongings left unguarded; neglected

2

lx: baylahan

3

pd: (-ta)

4

ps: n-f-col

5

key: baylahan

waa la naqliyay ✓

1

baalash¹: m.l 1. Rinji midabbo badan leh oo gasacado yaryar ku jira oo kabaha la mariyo, luujito. 2. Burush.

2

baalash²: f.g1 (-shay, -shtay) Kabo luujito marin. la-mid: baalashee.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-shay, -shtay) Kabo luujito marin. m.f.dh, baalashid. la-mid: baalashee.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dhaashiga midabka leh ee kabaha la mariyo si bilicdooda loo muujiyo

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg ballaadh.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Hanti baylah ka dhigid. la-mid: baylehee.

waa la naqliyay ✓

v. leave something unattended, unguarded ~ out in the open

waa la naqliyay ✓

(fal) ha ilaalin, ha dhawrin. Xoolaha ha baylihin ka ilaali dugaagga. Dh: daranyee, cidlee, dayac. Li: ilaali, daranyodhow.

waa la naqliyay ✓

1

a: baylehee [v2b]

2

de: leave s.t. unattended, unguarded ~ out in the open

3

lx: baylihi

4

pd: (baylihiyey)

5

ps: v2a=

6

key: baylihi

waa la naqliyay ✓

1

(Baah-a)

2

Dhulka wada gaaray; faaf.

waa la naqliyay ✓

1

baah¹: m.l la-mid: baahid.

2

baah²: f.mg1 (-hay, -hday) War, cudur, daad iyo wixi lamida aad u faafid.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-hay, -hday) War, cudur, daad iyo wixi lamida aad u faafid. m.f.dh, baahid.

waa la naqliyay ✓

1

v. spread out, expand

2

baah vl. n. expansion, spreading out

waa la naqliyay ✓

-ay/day: (v) scatter (iskaater); spread over; expand (ikis-paandh)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhul badan gaadh; is ballaadhi oo meelo hor leh gaadh. Geelii wuu baahay. Dh: faaf. baahid

2

baah -a: (magac, lab, keli) dhul badan gaadhid; meelo aanu hore u jirin gaadhid. Dh: baahis.

waa la naqliyay ✓

1

bayl¹: m.l 1. Suun ballaaran, cad oo dun ama maqaar ka samaysan oo ay ciidamadu qaataan. 2. B. ah: biyo aad loo karkariyay. 3. B. ah: midab aad u cad.

2

bayl²: f.mg1 (-ylay, -yshay) Biyo aad u karkarid.

waa la naqliyay ✓

1

bayl¹: m.l 1. Suun ballaaran, cad oo dun ama maqaar ka samaysan oo ay ciidamadu qaataan. 2. B. ah: biyo aad loo karkariyay. 3. B. ah: midab aad u cad.

2

bayl²: f.mg1 (-ylay, -yshay) Biyo aad u karkarid. m.f.dh, baylid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., (mass n.): hot water

2

bayl v. boil (of liquid)

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) boiling (booyling); hot water. Ex: biyo bayl ah; boiling water

waa la naqliyay ✓

1

(fal) biyo, karkar oo bayl noqo. Biyihihii way bayleen.

2

bayl -ka: (magac, lab, keli) dareere heer kulkiisu sarreeyo oo aad u kulul; biyo illaa 100°, gaaraya oo karaya. Bayl baa i gubay. Li: qabow, baraf.

3

bayl -ka: (magac, lab, keli) dhar iyo furaash aad wisikhda looga nadiifshay; dhar aad loo hufay.

4

bayl -ka: (magac, lab, keli) suun dhexda lagu xidho. Baylka xidho.

waa la naqliyay ✓

/aallah/ (n) magaca ilaah (Islaamka).

waa la naqliyay ✓

-a: (n) Allah, God ~ Ilaah, Rabbi, Waaq

waa la naqliyay ✓

/Allah/ (n) Waaq, Eebby, Ilaahey, Obbo-Ally.

waa la naqliyay ✓

1

de: Allah, God

2

lx: Allah

3

pd: (-a)

4

ps: n0-m

5

xe: Eebbe

6

xv: Alle, Ilaah

7

key: Allah

waa la naqliyay ✓

1

balac¹: m.l (-cyo, m.dh) 1. Daymo, milicsi. 2. B. ka sii/b. ku sii: bal fiiri!

2

balac²: m.dh (-cyo, m.dh) Dugaagad ballaaran, xardhan oo macdan ka samaysanoo haweenka ku xarragoodaan.

waa la naqliyay ✓

m. n. glance, look; opening the eyes to look at

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) eeg balaadh.

2

balac -a: (magac, lab, keli) wax afar dhinac oo iska soo horjeeda leh inta ay labada dhinac ee iska soo horjeedaa isku jiraan. Dhererka qoodigu waa afartan tallaabo balaca qoodiguna waa labaatan tallaabo. Dh: ballac.

waa la naqliyay ✓

1

de: glance, look; opening the eyes to look at

2

lx: balac

3

pd: (-a)

4

ps: n2a-m

5

key: balac

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dhulka qayb ahaan israacsan. Baladkani waa kulayl. Dh: dal, waddan, beled.

waa la naqliyay ✓

1

(Balaf-ka)

2

Biyaddiidka xoolaha.

waa la naqliyay ✓

1

balaf: m.dh War aan la hubin oo cidda sheegtay aan la aqoon.

2

bąlaf¹: m.l Neef xoolo ah oo biyo diido; biyodiid.

3

bąlaf²: f.g1 (-lfay, -laftay) la-mid: bąlfi.

waa la naqliyay ✓

v. refuse to drink (of camel ~ other animal)

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) sanqadha ka baxda marka walax ama lafi kala jabto.

2

balaf -ka: (magac, lab, keli) diiddo badan. Nin baahi qabaa balaf ma yeesho.

3

balaf -ta: (magac, dhedig, keli) war aan sugnayn ama si aan la hubin loo maqlo.

4

balaf -ta: (magac, dhedig, keli) quudhsiga iyo yasidda dadka kale.

waa la naqliyay ✓

1

cf: balfin

2

de: refuse to drink (of camel or other animal)

3

lx: balaf

4

pd: (balfay)

5

ps: v1=

6

key: balaf

waa la naqliyay ✓

1

balag¹: m.l (-gyo, m.dh) 1. Sixir meel la dhigo si qof meel dheer jiraa uu u yimaado barta sixirku yaallo. 2. Miraha yicibta, lebiga iyo wixi lamida oo curdan ah.

2

balag²: m.dh Buuryo; beejo.

waa la naqliyay ✓

1

balag¹: m.l (-gyo, m.dh) 1. Sixir meel la dhigo si qof meel dheer jiraa uu u yimaado barta sixirku yaallo. 2. Miraha yicibta, lebiga iyo wixi lamida oo curdan ah.

2

balag²: m.dh Buuryo; beejo.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. amulet, magic pendant; love charm

2

balag [feminine] n. prepuce, foreskin

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) cadka yar ee laga jaro wiilasha cisilkooda marka la gudayo; buuryada laga gooyo marka carruurta la gudayo. Bushka waxaygu riday gaaladii, balagga dheerayde. Dh: ballanjo, hanjaf, baaro, yuub, beejo, qolof.

2

balag -ga: (magac, lab, keli) biraha yaryar ee lagu qurxiyo billaawaha kana laadlaada ee shanqadha.

3

balag -ga: (magac, lab, keli) hilqado dumarku dhegaha ka soo laalaadiyaan oo balballaadhan. Kuusha caarrey carruuruhu ba way sidtaan ee aaway balaggii, billaawaha ragga u ekaa?

4

balag -ga: (magac, lab, keli) laamaha dhirta iyo daaqa curubta ah. Balag buu adhigii daaqay. Dh: fiil, qaji, curub, faraq, curdin.

5

balag -ga: (magac, lab, keli) shay cid wax loogu akhriyo ama loogu qabto oo dhaqankiisa saamayn ku yeesha. Balag baa loo lulaya wiilka. Dh: fal, maddiido, sixir.

6

balag -ga: (magac, lab, keli) walax ka samaysan maar midab dahabi ah leh oo kuusha halka ay ku soo afjaranto ee soo marta dhanka laga lulo. Balag bay kuusha ku xidhay.

7

balag -ga: (magac, lab, keli) xawlallabiga ka aan qaradka noqon weli ama aan iniiyaysan. Xawlalabigu waa balag weli. Li: qarad.

8

balag -ga: (magac, lab, keli) qorraxda oo xiddigga meerayaasha xuddunta u ah oo raadka weyn ku leh nolosha koonka. Dh: cadceed, qorrax, orrax. balal -ka: (magac, lab, keli) ololka ka baxa dabka huray. Balal kaga keen dabka aad afuufayso. Dh: belel, balbal.

waa la naqliyay ✓

balai, n.m. - Xaaqdin; Mafiiq.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax ballaadhan ah. Loox dhinacyada ka balan ayaa shareeradaha laga jeexaa.

waa la naqliyay ✓

1

balaq¹: m.l (-qyo, m.dh) 1. Cad yar oo hilib ah oo aan waxtar lahayn. 2. Cad hilib ah oo meel ka lusha. 3. Afka b. ha igu siin: ha ila hadlin!

2

balaq²: f.mg1 (-qay, -qday) Balaq noqosho (qof).

waa la naqliyay ✓

m.l (-qyo, m.dh) 1. Cad yar oo hilib ah oo aan waxtar lahayn. 2. Cad hilib ah oo meel ka lusha. 3. Afka b. ha igu siin: ha ila hadlin!

waa la naqliyay ✓

1

m. n. lean meat from a very thin animal; worthless piece of meat

2

balaq v. become weak ~ limp and flabby

3

balaq: [feminine] n., (mass n.): small quantity of liquid

waa la naqliyay ✓

1

-a: (n) [Pl. balaqyo-da] not fleshy or fat piece of meat; lean (liin)

2

balaq: (v) knock down. Ex: balaq buu uga siiyey; he knocked down

waa la naqliyay ✓

1

(erycodeed) lagu tilmaansado sanqadha dareere inta weelkii lagu shubay buuxsamay, in yari ka daadatay.

2

balaq-a: (magac, lab, keli) xalxal iyo jeebab biyo ah, oo hilibka laga sifeeyo oo la tuuro.

waa la naqliyay ✓

1

(Balaw-da)

2

Bootin gaaban oo dhaqso iyo fudayd leh.

waa la naqliyay ✓

1

vl. n. jump, hop, leap

2

balaw vl. n. bellowing in pain ~ fear (of cow)

waa la naqliyay ✓

-da: (n) a light, springy jump or leap; hop (hop); leapfrog (liip- faroog). Ex: balaw dheh!; jump on!

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) lagu tusmeeyo jabitaanka aadka ah ee la hubo. Dh: baw.

2

balaw: (ereycodeed) tusmeeya meel ka boodista degdegga ah. Marku askartii arkaay buu balaw yidhi. Dh: haw.

waa la naqliyay ✓

1

magac loo baxsho gabadh dhalatay iyada oo cayilan.

2

balax -a: (magac, lab, keli) ilmaha dhedig ee dhaylo ku dhasha.

waa la naqliyay ✓

s.f. - xirmo weyn oo badeeca ah; been.

waa la naqliyay ✓

v. turn, move, change direction

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) move aside or turn direction ~ bayr

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhinac ama gees u leexo. Hablayahow dhanqankii ka baydhee, maad is badhqabataan. Dh: weeco, bayr.

2

baydh -ka: (magac, lab, keli) weel aan weynayn oo wax lagu qiyaaso waxna lagu cabbiro. Laba baydh oo burcad ah haddaad shiisho hal baydh oo miid ah ma noqdaan. Dh: afkulibidh, bayr, bidhiq.

waa la naqliyay ✓

1

a: bayr {N}

2

de: turn, move, change direction

3

lx: baydh

4

pd: (baydhay)

5

ps: v1=

6

key: baydh

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) magac loo baxsho wiil maarriin furan ah. Bayle baryahan ma arag.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Biyo aad u karkarin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Biyo aad u karkarin. m.f.dh, baylin.

waa la naqliyay ✓

v. boil

waa la naqliyay ✓

-yey -say: (v) boil something, especially water ~ karkari

waa la naqliyay ✓

(fal) biyo kulayli ilaa intay la karayaan kulyal dartii 100° derejo. Baastada intaanad ku ridin dheriga bayli biyaha. Dh: faxi.

waa la naqliyay ✓

1

de: boil

2

lx: bayli

3

nt: baylin (ta) [vn-f], baylis (ka) [vn-m]

4

pd: (bayliyey)

5

ps: v2a=tr

6

key: bayli

waa la naqliyay ✓

/baay-loo/ (n) sharci hoosaad (sharciga beel gaar ahi ku dhaqanto).

waa la naqliyay ✓

m. n. poor provider, a 'nothing'

waa la naqliyay ✓

1

a: cayr

2

de: poor provider, a 'nothing' Usually said of a man with nothing to offer a woman in marriage

3

lx: cayah

4

pd: (-a Pl: cayah (-da))

5

ps: n5-m

6

key: cayah

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) madhnaan; eber faaruq ah. Weelkii waa baabah oo waxba kuma hadhin. Dh: faaruq, madhan. Li: buux, budh.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Dad daawanaya cayaarta xayaadka. 2. (w) eeg baal¹.

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) tusmeeya hadalka faraha badan ee aan milgada lahayn. Bahbah baad haysaa, saaxiib!

2

bahbah -da: (magac, dhedig, keli) dad walaalo ah oo hooyooyin kala duwan ka soo kala jeeda; intii hooyo wada dhashay ba bah tahay. Maalintiina waa aabbo aabbo, habeenkiina waa bahbah.

waa la naqliyay ✓

m.l Indha la'.

waa la naqliyay ✓

1

(Ballac-a)

2

Wax jir leh saddexdiisa cabbir (dherer, ballac, qoddo) midkood; ballaar.

waa la naqliyay ✓

m.l (-cyo, m.dh) Wax jir leh saddexdiisa cabbir (dherer, ballac, qoddo) midkood. la-mid: ballaar.

waa la naqliyay ✓

m.l (-cyo, m.dh) Wax jir leh saddexdiisa cabbir (dherer, ballac, qoddo) midkood. la-mid: ballaar.

waa la naqliyay ✓