baydhsani

-da: (magac, dhedig, keli) faafitaanka dhul badan wax gaadhaan.

baahsani -da: (magac, dhedig, keli) kala qaabdarro iyo daadsanaan.

(fal) cid kale, weeci oo dawga ka leexi. Ciidanka buurta u baydhsii. Dh: weeci, leexi.

-da: (magac, dhedig, keli) baaqi ahaan. Dh: hadhsan.

-ta: (magac, dhedig, keli) ka baydhitaanka meeshii loo socday.

(Badhan-ka)

Geed, wax yar ah, oo xalleefsan oo wareegsan oo dhexda daloollo ku leh, oo dharka lagu kor tolo oo inta ilaha (daldaloollada) laysu suro, dacallada isku qabta oo isku xira; guluus.

m.l (-amo, m.dh) Shey yar oo caag, bir iyo wixi lamida ka samaysan, wareegsan xalleefsan daloollo leh oo dharka la gashado meelo gaar ah looga tolo si uu dacalladooda isugu qabto; galuus.

m.l (-amo, m.dh) Shey yar oo caag, bir iyo wixi lamida ka samaysan, wareegsan xalleefsan daloollo leh oo dharka la gashado meelo gaar ah looga tolo si uu dacalladooda isugu qabto; galuus.

m. n. button

-ka: (n) button (batan) ~ guluus

badhan: -badhnaa / badhnayd: (adj) half (haaf); halved. ~ badhan. Ex: koob badhan; half cup

(fal) mid dhiman ama qaybsamay noqo.

badhan: (tilmaame) mid labo qaybood laga dhigay oo aan dhannayn; mid qayb ka maqantahay. Dh: baran, dhiman. Li: dhan.

badhan -ka: (magac, lab, keli) walax yar oo caag ka samaysan caag, loox iyo wixii la mid ah, dhexda na ku leh afar ama labo dalool oo lagu taxo shaadhadhka iyo wixii la mid ah. Dh: guluus, sureer.

de: button

lx: badhan

pd: (-ka)

ps: n2c-m

syn: galuus ~ guluus {N < Eng}

key: badhan

-da: (magac, dhedig, keli) «kala ~» aan buuxin, nus ah. Dh: barni.

magac loo baxsho gabadh la rajaynayo inay noqoto mid deggan oo toosan.

(fal) wax meel aan la la rabin u socda, gees u du'.

-da: (magac, dhedig, keli) wax ba'an ahaan.

(tilmaame) wax ama meel la baadhay oo gacanta la mariyey.

bąahsan: f.mg4 (-naa, -nayd) Wax la baahiyay ahaansho (war).

bąahsan: f.mg4 (-naa, -nayd) Wax la baahiyay ahaansho (war). m.f.dh, bąahsanaan.

(tilmaame) aad u baahay oo faafay; dhul badan gaadhay. Dh: fidsan, firidhsan.

m. n., loc. middle, center

-ka: (n) center (sen ter); the middle ~ bartan, bartame

-ka: (magac, lab, keli) wax cabbiran ama tirsan meesha xuddunta u ah ee kala rogta. Labada guri badhtankooga ayay gabadhu joogtay, kolkaan arkay. Dh: bartame, bartan.

badhtan -ka: (magac, lab, keli) goob xeeran ama shey xidhan gudihiisa. Xafiiska badhtankiisa ayaan fadhiyaa.

a: bartan

de: middle, center

lx: badhtan

pd: (-ka)

ps: n-m-loc

key: badhtan

(fal) mid lagu jiro oo aan saafi ahayn noqo.

badhxan: (tilmaame) hoore cufnaantiisii la dhimay sida caano biyo lagu daray. Dh: barxan.

badhxan: (tilmaame) wax ka samaysan labo midab iyo in ka badan. Cabbaadh badhxan bay walaashay jaraha ku samaysatay. Dh: fadhxan.

badhxan: (tilmaame) maqal argagaxsan oo bibbanaysa, ka dib kolkii ay intii kale hurdo kaga hadhay. Nayl badhxan baan soo qabannay.

-ka: (magac, lab, keli) sureerrada shamiisyada iyo wixii la mid ah lagu taxo mikood. Surwaalka baldhan ayaa ka go'ay.

-da: (magac, dhedig, keli) furfurraansho iyo dabci wanaag.

f.g2 (-iyay, -isay) Wax bayaan ka dhigid.

f.g2 (-iyay, -isay) Wax bayaan ka dhigid. m.f.dh, bayaanin.

v. clarify, define, make explicit, explain; state something

-yey say: (v) make clear or easier to understand; clarify (kalaara faay); elucidate (i-luu si dheey) ~ faahfaahi, caddee, jilci

(fal) si cad oo aan madmadaw lahayn wax u sheeg. Dadka hadalka u bayaani. Dh: bayaami, qeex.

de: clarify, define, make explicit, explain; state s.t.

lx: bayaani

pd: (bayaaniyey)

ps: v2a=tr

key: bayaani

m.l Geed weyn oo aan qodax lahayn oo caleemo balballaaran iyo miro kuuskuusan oo la cuno leh.

m.l Geed weyn oo aan qodax lahayn oo caleemo balballaaran iyo miro kuuskuusan oo la cuno leh.

f.g2 (-iyay, -isay) Nafley baydad ku ridid. la-mid: beygagi.

v. make someone flee with fear; help someone escape

(fal) cabsi geli; didmo iyo dhiillo ku beer oo sasi.

baydadi: (fal) eryo oo wax baydadaya ka dhig. Neefka baydadi ha baxsadee.

de: make s.o. flee with fear; help s.o. escape

lx: baydadi

pd: (baydadiyey)

ps: v2a=

key: baydadi

(Baydari-ga)

Qofka ugaarsashada iyo tabaheeda aad u yaqaan; ugaarta aad u laaya; hargaanti.

m.l (-iyo, m.dh) Nin nishaabta aad u yaqaan; hargaanti.

m.l (-iyo, m.dh) Nin nishaabta aad u yaqaan; hargaanti.

m. n. expert hunter

-ga: (magac, lab, keli) dabiibka xoolaha oo ah qof ku takhasusa cudurrada xoolaha. Baydarigu ha daweeyo ariga buka.

baydari -ga: (magac, lab, keli) qof aad u yaqaan ugaadhsashada. Baydari hilib daray ah ma waayo. Dh: hargaanti.

de: expert hunter

lx: baydari

pd: (-ga)

ps: n2-m

syn: yahan

key: baydari

-ka: (magac, lab, keli) dhankaad u socotay maahee dhinac kale kacid. Dh: leexad, leexad, baydhid.

-ta: (magac, dhedig, keli) dawga ka leexin oo dhan u weecis. Baydhinta ka daa oo gaadhiga saanigaa eryo. Dh: baydhsiin.

vl. pron., neg. you all ... not,

de: you all ... not + [FOCUS] = baa + aydin + aan

lx: baydnan

pd: (beydnan)

ps: focus + vpro + neg

xe: It is only on Sunday that you wont come to work.

xv: Axaddoo keliya beydnan shaqada imaneynin.

key: baydnan

(tilmaame) wax la bidhay. Dhiishu way bidhsantahaye rarka u dhammaystir.

-ga: (magac, lab, keli) eeg caydanaan.

-ga: (magac, lab, keli) eeg caydhsad.

(fal) xaamxaamo oo cartan dagaal muuji.

gaydhan -ka: (magac, lab, keli) xaamxaamashada iyo cartanka uu werwerku weheliyo. Gidhligaanka iyo reyfalkaa gaydhan dirireed leh. Dh: geydhan.

gaydhan -ka: (magac, lab, keli) kulayl nafta gala marka wax lakala boobaayo. Dh: gadhasho, gasangas, xamaasad.

(tilmaame) wax baaqi ah.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax la kaydiyey ahaansho.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax la kaydiyey ahaansho. m.f.dh, kaydsanaan.

(tilmaame) wax la kaydiyey oo meel la dhigtay.

-ga: (magac, lab, keli) eeg laydhsasho.

(tilmaame) wax nadiif ah oo la maydhay ah. Dh: dhaqan, qasaalan. Li: uskagaysan.

maydhan: ama Mayran magac loo bixiyo gabadh wax turxaan ah lagu arag ama la rajaynayo ianay noqoto gabadh dul iyo dabeecadba fiican oo nadaafad badan.

(tilmaame) mid intii uu la socda ka halaabay ama laga finxiyay.

saydhan: (tilmaame) la saydhshey.

saydhan: (tilmaame) 'mici' lagu saydhshey.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg baacsanaan.

-ha: (magac, lab, keli) qof aan wax u urursanayn oo hawlihiisa iniba meel ku firidhsan tahay. Baahsane inta ka ba'aysaa badan.

(fal) badeecad iyo wax la mid ah, miisaanka saar oo cabbir culayskiisa. Bardaankaan saaray,oo waa boqol kiilo.

[city in south central west Somalia.]

pr. n., loc. Baidobow,

(n) Baidobo; capital city of Somali southern region of Bay

cf: caasimad

de: Baidobow, Baydhaba [city in south central west Somalia] Capital of Jubbada Sare region;

lx: Baydhabo

pd: (Baydhaba)

ps: n0-loc

key: Baydhabo

-ka: (magac, lab, keli) wax kaa cararaya cabsi aawadeed, ka daba'ordid. Dh: baacsad, cayrsad, caydhsi, cayrsi.

-da: (magac, dhedig, keli) caymis ku jirid.

-ka: (magac, lab, keli) neecaw isku dhigid; laydh isu dhigid. Laydhsad ayuu u baxay odaygu. Dh: layrsad, neecawsad, neecawsasho, layrsasho.

Rectangular

m.dh la-mid: maahsanaan.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg maahsanaan.

(Maydhaan-ka)

Wax muquuno ah ama aan la rabin, oo wax wanaagsan oo aan la quuri karin, lagu furto.

maydhaan¹: m.l 1. Xoolo la xaday oo xoolo kale lagu lagu badasho si loogu raadgado. 2. Muquuno wax ka qiimo badan lagu beddesho. 3. la-mid: maydhaamid.

maydhaan²: f.g1 (-amay, -aantay; -aami) 1. Wax muquuno ah, wax wanaagsan ku beddelid. 2. Xoolo la xaday, xoolo kale ku beddelid, si loogu raadgado.

m. n. gift with a hook, barter item

maydhaan v. give something (one doesn't need) for something better, barter off

-ka: (magac, lab, keli) wax la halleeyo ama la dilo oo wixii wax la mid ah uun lagu soo beddelo hal hadii la halleeyey hal uun lagu soo beddelo haddii wax kale lagu beddelo mag bay noqon. Tolkayoow mag ma doonayee maydhaan ha la i siiyo. Dh: beddel, celin.

ama Mayrane: magac loo bixiyo wiil qurux badan oo aan ceebaal lahayn.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg qaybsanaan.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg xardhanaan.

-da: (magac, dhedig, keli) weel guntiisu dhowdahay oo qaad yar ahaan.

-da: (magac, dhedig, keli) wax bararsan oo caabuqay ahaan.

(tilmaame) wax didsan. Awr baydadsan kaaga laguma xiriiriyo.

(tilmaame) wax dayacan oo aan war laga hayn. Xoolahani way baylahsanyihiin ee iyaa leh? Dh: daranyaysan. Li: xafidan, dhawran.

f.g2 (-iyay, -isay) Xoolo la xaday, xoolo kale ku beddelid.

-ta: (magac, dhedig, keli) dareere, hadhuudh, iyo wixii la mid ah wax saydhsan ahaan.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg ballansanaan.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg banjarsanaan.

(fal) leexleexo oo kolba dhan u baydh. Markaad cararayso baydhbaydh.

baydhbaydh -ka: (magac, lab, keli) ninka fulaha iyo geesiga u dhexeeya. Fule wuu baxaa laakiin baydhbaydh ma baxo.

baydhbaydh-ka: (magac, lab, keli) kolba dhinac u leexadka iyo weecweecasho.

-ka: (magac, lab, keli) dhinicii loo socdey maahee dhinac kale u kicitaan. Baydhitaan ka hor baan la kulmay. Dh: weecitaan.

-da: (magac, dhedig, keli) ka daba orditaanka iyo baacsashada wax kaa cararaya oo kaa cabsoonaya. Dh: cayrsasho.

-da: (magac, dhedig, keli) kala firirsan.

-da: (magac, dhedig, keli) laydha u bixid oo isu dhigid; laydha ku qabowsasho. Dh: neecawsasho, neecawsad, layrsad, laydhsi.

laydhsasho -da: (magac, dhedig, keli) hawo qaadasho. Laydhsasho ayaa taagagga loogu baxaa. Dh: layrsasho.

(Maydhaamid-da)

Wax wanaagsan, oo aan bixintood la dooneyn, wax muquuno ah ku furasho.

m.f.dh eeg maydhaan². la-mid: maydhaan¹ (3).

-da: (magac, dhedig, keli) maydhaan samayn.

m.f.dh eeg maydhaami. la-mid: maydhaamis.

m.l la-mid: maydhaamin.

de: gift with a hook, barter item (s.t. one may not want or need anymore given with the expectancy of getting s.t. much better in return)

hm: 1

lx: maydhaan

pd: (-ka)

ps: n-m

key: maydhaan_1