baydho — Macnaha & Turjumaada

(fal) dhankaad u socotay ma ahee dhinac kale u kac. Bidix u baydho markaad balanbaalka ku baxdid. Dh: weeco, leexo.

waa la naqliyay ✓

1

(Badha-da)

2

1. Neef baaqimo ah: caano yar

3

2. Dhex. kalabbar, bartan, bartame; wadaage.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Neef caano yar; baaqimo; gabno. 2. Dhex, kalabar, bartame.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. animal with poor milk-yield

2

badho [feminine] n., loc. center, middle

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax buuxay, mid dhiman ka dhigo.

2

badho -da (magac, dhedig, keli) neef ishkin ah oo caano yar. Badho bidhe ma buuxiso. Dh: gabno, hooto. Li: ayro, haldoor.

waa la naqliyay ✓

v. turn, move, change direction

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) move aside or turn direction ~ bayr

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhinac ama gees u leexo. Hablayahow dhanqankii ka baydhee, maad is badhqabataan. Dh: weeco, bayr.

2

baydh -ka: (magac, lab, keli) weel aan weynayn oo wax lagu qiyaaso waxna lagu cabbiro. Laba baydh oo burcad ah haddaad shiisho hal baydh oo miid ah ma noqdaan. Dh: afkulibidh, bayr, bidhiq.

waa la naqliyay ✓

1

a: bayr {N}

2

de: turn, move, change direction

3

lx: baydh

4

pd: (baydhay)

5

ps: v1=

6

key: baydh

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax kaa qarsoon doondoono; wax kaa dahsoon raadso. Buugga aad raadinayso ka baadho maktabadda.

2

baadho: (fal) gelgelin ku galgalo; isrogrog adiga oo dhinacyada kolba mid u jiifsanaya. Awrkii dhaanka laga furay gelgelintuu baadhanayaa.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax meel aan la la rabin u socda, gees u du'.

waa la naqliyay ✓

v. wash, bathe

waa la naqliyay ✓

(Maido) C Phoenix reclinata Jacq. Palmae.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhar jidh aqal iyo wixii la mid ah dhaqo oo uskagga iyo foolxumada ka nadiifi. Jidhka maydho. Dh: dhaqo, qubayso, qasaalo.

2

maydho -da: (magac, dhedig, keli) geed leh caleemo dhaadheer oo la jaad ah timirta iyo baarka. Dh: caw, mayro.

waa la naqliyay ✓

1

a: mayro {N}

2

de: wash, bathe

3

lx: maydho

4

pd: (maydhay)

5

ps: v3b=

6

key: maydho

waa la naqliyay ✓

(Saydo) S Sporobolus helvolus (Trin) Th. Dur & Schinz. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qaylo badan samee. Dad badan baa nagu soo buugay baraarka markaan dacawada ka reebnay: Dh: bulaan, sooyaan.

2

buuq -a: (magac, lab, keli) hawda awgeed hadal badan oo waxba laga maqlaynin, kala saari akrin. Buuq balaayo kaagama baydho. Dh: qaylo, bulaan, sooyaan, hugun, qaylo.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) aql iyo wixii la mid ah, cid kale ka kiree.

2

ijaar: (fal) beer iyo wax la mid ah, ood ama wax kale oo lagaga baydho, ku soo wareeji.

3

ijaar-ka: (magac, lab, keli) guri iyo wax la mid ah, lacag ka bixin si loogu noolaato. Dh: kiro.

4

ijaar-ka: (magac, lab, keli) oodda iyo wixii la mid ah ee beeraha lagu meegaaro.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) beer iyo wax la mid ah, ood ama wax kale oo lagaga baydho ku soo wareejin.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) waddadu meel ay ku kala baydho, midba dhinac aadid.

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) cid ciil qabta oo la dulmiyey. Milme haad kugu helay middi kaalama baydho. Dh: dulmane.

2

milme-ha: (magac, lab, keli) adke hoor ama dareere loo beddeli karo; adkaha ku dhex baabi'i kara hoor. Sonkorta iyo milixdu waa milme.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) jaangoyn aan sideedii u dhicin ee inta baydho laga guuro co meel cusub oo kale laga agloolo, jaangoynxumo, sidii ay ahayd aan loo sargoyn. Sarguur yar baa ku jira qorshaha. Dh: qaallo.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) midig ama bidix oo loo boodo ama loo leexdo; dhinacdhinac loo baydho. Dh: sintool, geesgees, sinbaydh, sintool.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel ku dul duur oo kolkaad mar wareegtaba haddana ku celi. Kuuska ku warwareeg.

2

warwareeg: (fal) socsoco adoon yool toos ah lahayn oo kolba meel iska mar. Warwareeg magaalada oo shaqo laadi.

3

warwareeg: (fal) kolba xaafad jaarka ah teg. Warwareeg oo kolba xaafad qoollaalli sidii ay malaggii galay.

4

warwareeg -ga: (magac, lab, keli) duurduurid meel keliya kolba lagu wareego.

5

warwareeg -ga: (magac, lab, keli) socod aan toos ahayn oo kolba dhinac loo baydho. Dalcadaha toos looma bexee warwareeg baa lagu fuulaa. Dh: duurduur, baydhbaydh

6

warwareeg -ga: (magac, lab, keli) socod aan yool haysan oo kolba meel la aado. Warwareeg baa ku daaliyee magaalada ka fadhiiso, Dh: meermeer.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) tiir ama goobo ku dul duurduurid oo kolkaad mar wareegtaba haddana ku celin.

2

warwareegid -da: (magac, dhedig, keli) Socsocosho oo kolba meel iska marid Warwareegid bilaa macni ah waa lagu daalaa. Dh: Socsocod.

3

warwareegid -da: (magac, dhedig, keli) socod aan toos ahayn oo kolba dhinac loo baydho socosho. Dalcadaha toos looma bexee warwareegid ayaa lagu fuulaa. Dh: duurduur, baydhbaydh.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) meel loo yar badho oo halka kolkaa la joogo aan ka fogayn.

2

weecad -ka: (magac, lab, keli) dhan u weecasho: meesha dawgu ka baydho. Weecad ayaa inaga horreeyee gaadhiga aayar wad. Dh: goolad, leexad.

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. Baidobow,

waa la naqliyay ✓

(n) Baidobo; capital city of Somali southern region of Bay

waa la naqliyay ✓

1

cf: caasimad

2

de: Baidobow, Baydhaba [city in south central west Somalia] Capital of Jubbada Sare region;

3

lx: Baydhabo

4

pd: (Baydhaba)

5

ps: n0-loc

6

key: Baydhabo

waa la naqliyay ✓

m.dh Isku qasidda ranka iyo biigga turubka. la-mid: baandhayn.

waa la naqliyay ✓

-baandhada: (n) shuffling; mixing together

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) turubka is dhexgelintiisa si haadadku isugu dhafmaan.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) daasad yar oo wax lagu cabbiro. Dh: jaqafo.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: bataato.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: bataato, bataati.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] potato ~ potatoes

waa la naqliyay ✓

(Barado) All.Som. Solanum tuberosum L. Solanaceae.

waa la naqliyay ✓

-baradhada: (n) [Pl. baradhooyin-ka] (pa teey tow) potato ~ bataati

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geed la beero oo badhi ka dhal ah, badhyahiisu dhulka ku faafo oo sooska iyo faxfaxa lagu darsado.

waa la naqliyay ✓

1

de: potato ~ potatoes Alt sp: baradhdho

2

lx: baradho

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-col

5

syn: bataato {N}

6

key: baradho

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dhankaad u socotay maahee dhinac kale kacid. Dh: leexad, leexad, baydhid.

waa la naqliyay ✓

Deflection

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhinicii loo socdey ma ahee dhinac kale u kicid. Dh: weecad.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dawga ka leexin oo dhan u weecis. Baydhinta ka daa oo gaadhiga saanigaa eryo. Dh: baydhsiin.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dhinicii loo socdey maahee dhinac kale u kicis.

waa la naqliyay ✓

(fal) erey habaar ah oo uu macnihiisu yahay, 'sabool noqo' 'waxba ha haysan'. Dh: sabooloow, cayrow. Li: hodanoow.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax kaa ordaya, xagga danbe ka mar oo xoog u eryo. Dh: caymadi, eryo, caymadi, cayrso, baacso.

waa la naqliyay ✓

(fal) laydha isu dhig; hawo qaado. Dh: neecawso, layrso.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) biyo iyo wixii la mid ah, hal mar si baahsan loo daadshey; sayrmo.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: bar.

waa la naqliyay ✓

Half

waa la naqliyay ✓

num: half

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) half (haaf) ~ bar

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax qaybtami kara labo ka kala dhig; ha dhannaysiin. Labada beerood bannaankanaa kala badha.

2

badh -ka: (magac, lab, keli) walax labo laga dhigay meel ahaan; wax labo u qaybtami kara, qayb ahaan. Dh: bar, in, nus, qayb. Li: dhammaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: half

2

lx: badh

3

pd: (-ka)

4

ps: num-m, n4-m

5

xe: 5:30, half past five

6

xv: bar {N}

7

key: badh

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-atay, -adatay) Wax tiradooda kordhid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-atay, -adatay) Wax tiradooda kordhid. m.f.dh, badasho.

waa la naqliyay ✓

v. increase, multiply

waa la naqliyay ✓

(fal) noqo wax intii uu hore u ahaa ka badan; noqo wax sii kordhaya ama sii tarmaya. Bado oo belaaya Eebbe kuma tuso dadkaygow! Dh: taran, korodh, beekhaan, bullaal, biir, beexaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: increase, multiply

2

lx: bado

3

pd: (batay)

4

ps: v3b=

5

xe: May his camels be plentiful!

6

xv: Geeliisu ha bato!

7

key: bado

waa la naqliyay ✓

m.l (c.fal.) Uruur xiddigaha ka mid ah oo u dhexeeya Xoorka iyo Faruuryaha. la-mid: bąh.

waa la naqliyay ✓

m.l (c.fal.) Uruur xiddigaha ka mid ah oo u dhexeeya Xoorka iyo Faruuryaha. la-mid: bah.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-do, m.l) 1. Xarig ama suun xoolaha la rarayo ama heensaynayo gardaadka looga xiro si uu rarka ama koorahu gadaal ugu dhicin. 2. Gardaad.

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. verse (veers) ~ beyd. Ex: gabay shan bayd ah; a five-verse poem. 2. house (haaws) ~ guri, aqal

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) gaaddada ama shafka; xagaloda ama xabadka.

2

bayd -da: (magac, dhedig, keli) xadhig heeryada awrka lagu xidho oo mara shafka awrka.

3

bayd -ka: (magac, lab, keli) tuduc maanso ah. Inan yar oo raamaloo, reerkan lagu sheegay. Dh: tuduc.

waa la naqliyay ✓

v. search

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) search (seerji); -ay/tay: seek (siik), investigate (in-vesti- geeyt); examine (ig-zaaman) ~ baar, raadi. -Syn: hunt, quest

waa la naqliyay ✓

1

(fal) raadi wax ka maqan ama ka dahsoon. Qaamuuska ka baadh macnaha ereyga. Dh: raadi, baar, ji.

2

baadh -ka: (magac, lab, keli) afarta haad ee turubku leeyahay mid ka mid ah. Dh: baar.

waa la naqliyay ✓

1

de: search

2

lx: baadh

3

pd: (baadhay / baadhdhay)

4

ps: v1=

5

see: baar {N}

6

key: baadh

waa la naqliyay ✓

1

(Baaha-da)

2

Xoolaggooyo; qaaraan.

waa la naqliyay ✓

1

baaho¹: m.dh Iskaashi iyo wax wadaqabsi dad gaar ah ka dhaxeeya.

2

baaho²: f.mg3 (-hday, -hatay) 1. Baahi dareemid (nafley). 2. U b.: wax la'aantiis u mucurteysnaan.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-hday, -hatay) 1. Baahi dareemid (nafley). 2. U b.: wax la'aantiis u mucurteysnaan. m.f.dh, baahnaansho.

waa la naqliyay ✓

1

v. be hungry, be in need; need, want

2

baaho [feminine] n. mutual help arrangement, reciprocal aid

waa la naqliyay ✓

1

(fal) yeelo rabitaanka wax ama qof; baahi u qab wax, sida cunto, caafimaad cilmi ama qof.

2

baaho -da: (magac, dhedig, keli) xoolaha gargaar ahaan reeraha ama dadka looga soo ururiyo; xoolo lagu bixiyo magta ama qof baahan loo guro. Baaho ayaan u soo ururinnay dadkii socotada ahaa. Dh: xoolaggooyo, qaadhaan.

3

baaho -da: (magac, dhedig, keli) eeg aqal.

4

baaho -da: (magac, dhedig, keli) guddi qaybaha ay xaajadu khusayso oo dhan ka kooban oo ay xeer-beegti meel u dirto.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dhayaal, m.l/dh) (juqraafi) Goobo la mala-awaalay oo taalla bartamaha labada cirif dhexdooda, waxaana sameeyay goobahaas sallax la dhex mariyay bartamaha goobahaasi isla markaas waa bartamaha dhulka, waa goobo weyn, wareeggeeduna waa kan ugu dheer ee dhulka; dhulbar.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dhayaal, m.l/dh) (juqraafi) Goobo la mala-awaalay oo taalla bartamaha labada cirif dhexdooda, waxaana sameeyay goobahaas sallax la dhex mariyay bartamaha goobahaasi isla markaas waa bartamaha dhulka, waa goobo weyn, wareeggeeduna waa kan ugu dheer ee dhulka; dhulbar.

waa la naqliyay ✓

Equator

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) xarriiq aan muuqan oo maangadeedka oo cilmi ahaan lagu tusmaysto dhexidhka dhulka.

2

badhe -ha: (magac, lab, keli) kala qaybiyaha walax, meel ama dhul.

waa la naqliyay ✓

1

badhi¹: m.l la-mid: bari¹.

2

badhi²: m.dh (-iyaal, m.l/dh) (botani) Xubin (dhir) qaybta dhulka ka hoosaysa ah, taas oo u suurta gelisa inuu noolaado xilli abuur ilaa xilliga ku xiga. Badhidu waa xiddo isbeddel ku dhacay oo jirrid gaaban oo ballaadhan leh. Tusaale: “Basal”.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-iyaal, m.l/dh) (botani) Xubin (dhir) qaybta dhulka ka hoosaysa ah, taas oo u suurta gelisa inuu noolaado xilli abuur ilaa xilliga ku xiga. Badhidu waa xiddo isbeddel ku dhacay oo jirrid gaaban oo ballaadhan leh. Tusaale: Basal. la-mid: bari²: (1).

waa la naqliyay ✓

f. n. buttocks; tail of sheep

waa la naqliyay ✓

1

(Badi) N, Og Chloris roxburghiana Schult. Gramineae.

2

N Enteropogon barbatus C.E. Hubb. Gramineae.

3

N Tetrapogon villosus Desf. Gramineae.

4

N Adenium obesum (Forsk) Roem. & Schult. Apocynaceae.

waa la naqliyay ✓

-da: (n) rump (ramp); buttocks (ba tek); posterior (paas tiiri yar)~ bari, dool

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) baruurta subagga badan leh ee idaha dabada kaga taalla. Dh: bari.

2

badhi -da: (magac, dhedig, keli) cadka buuran ee noolaha badhkii kaga yaalla gadaal ee lagu fadhiisto. Badhida ayuu fin iga soo baxayoo, ma fadhiisan karo. Dh: bari, sal.

waa la naqliyay ✓

1

a: bari

2

de: buttocks; tail of sheep

3

lx: badhi

4

pd: (-da)

5

ps: n2-f

6

key: badhi

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) 1. Wax la haystay in kale oo la nooc ah ku darsasho. 2. Qof, qeybtiisii in ka badan qaadasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) 1. Wax la haystay in kale oo la nooc ah ku darsasho. 2. Qof, qeybtiisii in ka badan qaadasho. m.f.dh, badsasho.

waa la naqliyay ✓

v. increase

waa la naqliyay ✓

-badsaday / badsatay: (n) increase for oneself; get more

waa la naqliyay ✓

(fal) korodhso wax aad badhkii haysatay; badso wax qayb lagaa oggol yahay. Wax badso wax beel bay leedahay. Dh: biirso. Li: yarayso.

waa la naqliyay ✓

1

de: increase

2

lx: badso

3

pd: (badsaday)

4

ps: v3a=

5

key: badso

waa la naqliyay ✓

s.m. - faafin dawladeed oo qoraal ah; naado.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) ul baldhaban oo madaxa ka xooodan oo gaar u ah kaxaynta geela. Bardo geel baa lagu kaxeeyaa.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Mukulaal; dummad; yaanyuuro.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Mukulaal; dummad; yaanyuuro.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) xayawaan yar oo dabjoogta ka mid ah. Basho hilib aragtay bahal bay la mid tahay. Dh: dinnad, bisad, yaanyuur, makulaal, dummad, durruf.

2

basho-da: (magac, dhedig, keli) daafi ama heed iyo badar kale oo intii marka hore la saloolo kaddibna la ridqo oo biyaha lagu laaqdo. Dh: baso, bajo.

waa la naqliyay ✓

f. n. thigh

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) lawga iyo misigta inta udhaxaysa, ee hilibka badan leh.

waa la naqliyay ✓

1

de: thigh

2

lx: bawdo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: bawdo

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) markay cadceeddu soo baxdo. Baxdo iyo dhacdo maan fadhiisay.

waa la naqliyay ✓