bayaxaw — Macnaha & Turjumaada

1

(Bayaxaw-da)

2

1. Xiddigta u dhexaysa garbo iyo gudban.

3

2. Meel bannaan oo aan dhir lahayn.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Xiddigta u dhexeysa garbo iyo gudban. 2. Meel bannaan oo aan dhir lahayn. 3. Qof ama xoolo falxad ah.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. bringer of good fortune

2

bayaxaw: n. open plain, treeless place

3

bayaxaw: pr. n., loc. name of a star

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) xiddigga u dhexeeya garbo iyo gudban. Bayaxawgii xalay buu soo baxay.

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) eeg bayaxaw.

2

bayaxow -ga: (magac, lab, keli) qof falxad ah, oo ayaankiisa isagu ku badhaadha kuna bulaala, dadkiisuna ku dhuroobaan.

3

bayaxow-ga: (magac, lab, keli) bar bannaan oo aan dhir lehayn. Bayaxaw buu xalay reerkii degay.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Garba-da) Meel biyadhaca hoostiisa ka samaysanta oo biyuhu qotaan; galxiddigaale; gebiga biyuhu ka soo jabayaan laftiisa.

2

2. (Garba-ha) Xiddigaha daalallida ugu horreeya oo u dhexeeya dirirka iyo bayaxawda.

waa la naqliyay ✓

1

1. Gudub u dhigan; babcan.

2

2. (Gudban-ta) (xiddigo) xiddigta u dhexaysa bayaxawda iyo libcasta; xiddigta sadexaad oo daalallida.

waa la naqliyay ✓

1

garbo¹: m.l Xiddigaha dallaallida u horreeya oo u dhexeeya dirirka iyo bayaxawda.

2

garbo²: m.dh Meel godan oo biyo ku jiraan oo qusur ah oo ay sameeyaan biyaha kor ka soo dhaca; galxiddigaale.

waa la naqliyay ✓

1

gudban¹: m.dh 1. Xiddig u dhexeysa bayaxawda iyo libcasta. 2. Naag madax adag.

2

gudban²: f.mg4 (-naa, -nayd) 1. Wax babac u yaal ahaansho. 2. Ku g.: wax, wax kale ku aaddan ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xoolaha soo waraabi; xoolaha ceelka gee. Arooriya geela, intaan oonku dilin.

2

aroori: (fal) hoos u dhig: hoos u deji; hoos u fogay. Qodinka dhulka hoos ugu aroori.

3

aroori: (fal) 'awood Rabbi' qof hurda dheelmi. Siduu u jiifay uun baa la arooriyay.

4

aroori-da: (magac, dhedig, keli) meel bannaan oo aan dhir lahayn. Goraydu ilmaheeda, aroori bay dhigtaayoo, aboodigu ku laayaa. Dh: bannaan, bayaxaw.

waa la naqliyay ✓

1

erey lagu dhaho qofka marka hadalkiisa la naco ama uu ku hadlo wax loo bogin. Dh: kir, mash, akh, uf.

2

ban -ka: (magac, lab, keli) dhul ballaadhan oo oomane ah; dhul aan geedo lahayn oo bannaan ah. Ban aan biyo lahayn, oon baa loogu dhintaa. Dh: bayaxaw. Wa: banan.

3

ban-ta: (magac, dhedig, keli) saxaro badan oo jilicsan oo qof buka soo dhaafta. Bantii baa dhaaftay odayga ee ka hagaaji. Dh: shuban, caloolbax.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) dhaxan ama qabow aad u daran. Banedhurwaa banka nagu heshiyo bayaxaw barinay xalay oo buudhku nagu yaalle. Dh: haamadday, dayradhaaf.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) meel tog ah oo daadmareen ah, gebiga dusheeda ka samaysma ee derbiga la moodo. Garbadaan ka daadegey intaan gurada loo boodin. Dh: laalley, galxiddigaale.

2

garbo -ha: (magac, lab, keli) xiddigaha daalallida ugu horreeya oo u dhexeeya dirirka iyo bayaxawda.

waa la naqliyay ✓

1

cf: bayaxaw, gudban

2

de: name of a star constellation

3

hm: 3

4

lx: garbo

5

pd: (/ha)

6

ps: n0-loc-m

7

key: garbo_3

waa la naqliyay ✓

1

cf: bayaxaw, garbo

2

de: name of a star constellation

3

hm: 2

4

lx: gudban

5

pd: (-ta)

6

ps: n0-loc-f

7

key: gudban_2

waa la naqliyay ✓

1

de: bringer of good fortune

2

hm: 1

3

lx: bayaxaw

4

pd: (-da)

5

ps: n2a-f

6

key: bayaxaw_1

waa la naqliyay ✓

1

de: open plain, treeless place

2

hm: 2

3

lx: bayaxaw

4

pd: (-da)

5

ps: n -f

6

key: bayaxaw_2

waa la naqliyay ✓

1

cf: garbo, gudban

2

de: name of a star

3

hm: 3

4

lx: bayaxaw

5

pd: (-da)

6

ps: n0-loc-f

7

key: bayaxaw_3

waa la naqliyay ✓

1

(Baaxad-da)

2

Aan xalleef ahayn ee qiro leh; ballaar leh; toox.

waa la naqliyay ✓

m.dh Ballac.

waa la naqliyay ✓

m.dh Ballac.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] width (of something very large), size

waa la naqliyay ✓

-da: (n) the physical dimensions of an object; size (saayz) Ex: baaxad wayn; enormous size

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) balladhka iyo kala baxsanaan. Dh: ballac, balladh.

2

baaxad -da: (magac, dhedig, keli) awood iyo tamar weyn. Haddaan baaxad leeyahay, badda saw ma jiidheen. Dh: quwad, awood, xoog.

waa la naqliyay ✓

1

de: width (of s.t. very large), size

2

lx: baaxad

3

pd: (-da)

4

ps: n0-f-abs

5

key: baaxad

waa la naqliyay ✓

m.l (-do, m.l) Baaxadda awrka.

waa la naqliyay ✓

1

min ka mid ah minanka faala Magiiganaha.

2

bayaad -ka: (magac, lab, keli) jaad kaalluunka ka mid ah oo aan lahayn jidhif badan. Bayaad ayaanu ku qadaynay maanta. Dh: kalluun.

3

bayaad -ka: (magac, lab, keli) xaashi cad, baal cad oo aan wax ku qornayn. Warka iigu qor bayaad. Dh: xaashi.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) timo aan habaysnayn oo baahbaahsan. Timahoo bayaag iyo basaas kala daatay. Dh: bayaayo, falaxfalax.

waa la naqliyay ✓

1

(Bayaan-ka)

2

Muuqaal si wanaagsan u muuqda ama u cad ama u qeexan.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. B. ah: muuqaal si wanaagsan u muuqda ama u qeexan. 2. War qeexan oo aan macnihiisa shaki ku jirin; qaraar; baaq.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. B. ah: muuqaal si wanaagsan u muuqda ama u qeexan. 2. War qeexan oo aan macnihiisa shaki ku jirin; qaraar; baaq.

waa la naqliyay ✓

m. n. (adj.): clarity, visibility; explicitness; clear

waa la naqliyay ✓

name-m clear, evident

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) manifesto (maana- festo); a public declaration; statement (isteeyt.mant)

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) qoraal si cad wax u sheegaya oo qeexaya ujeeddo gaar ah. Bayaan ayaa laga soo saaray arrintii lagu muransanaa. Dh: go'aan.

2

bayaan-ka: (magac, lab, keli) muuqaal aan waxba ku gudbanayn oo toos loo arko. Dh: caddaan.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: clarity, visibility; explicitness; [atr.] clear

3

lx: bayaan

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: bayaan

waa la naqliyay ✓

name-f moon. Syn: Dayax

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) dhaqan adaygga iyo naxariisdarrada; yeelashada sifooyinka dugaagga. Bahalaw reer laguma dhaqo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xog ama war dhab ah, laakiin daalaadhac ku geyooda ama lagu helo. Balalawda tebinteeda iyo dhiilladiyo baaqa. Dh: kufaakac, dalankac.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) dhego, hoos u dhaadhicid oo balaqo yeelasho.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) baraf noqo oo jaamud. Baddii way barafowday.

2

barafaw -ga: (magac, lab, keli) baraf noqosho oo jaamudid. Baddii way barafowday.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) mid barako iyo doobir leh noqo. Barakaw hooyo bakeeriga ii keen. Dh: karaamaw, bulaal, lii.

2

barakaw -ga: (magac, lab, keli) mid barako iyo doobir leh noqosho.

waa la naqliyay ✓

m.dh Cudur calooleed leh shuban xad dhaaf ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh Cudur calooleed leh shuban xad dhaaf ah.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] diarrhea

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) cudur, shuban-biyood xoog ah. Dh: daacuun, daacuuncalooleed.

waa la naqliyay ✓

1

de: diarrhea

2

lx: dabaxaw

3

pd: (-da)

4

ps: n-f-col

5

key: dabaxaw

waa la naqliyay ✓

Qayax laga dhigay; diiran; cad.

waa la naqliyay ✓

1

qayaxan¹: f.mg1 (-xmay, -xantay) 1. Geed wax diirkii ka qaadmay noqosho. 2. Laf wax hilibkii ka dhamaaday noqosho. 3. Hadal iyo wixi lamida wax si wanaagsan loo sheegay noqosho.

2

qayaxan²: f.mg4 (-xnaa, -xnayd) 1. Wax diirka sare laga qaaday ahaansho. 2. Laf, wax hilibkii laga guray ahaansho. 3. Hadal iyo wixi lamida wax si wanaagsan loo sheegay ahaansho.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-xnaa, -xnayd) 1. Wax diirka sare laga qaaday ahaansho. 2. Laf, wax hilibkii laga guray ahaansho. 3. Hadal iyo wixi lamida wax si wanaagsan loo sheegay ahaansho. m.f.dh, qayaxnaan.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] (adj.): shelled, husked; clear, straightforward

waa la naqliyay ✓

1

qayaxnaa: (adj) blatant (baley-tant); explicit (ekis-pilist).

2

si qayaxan: (adv) clearly (kiliyarli); blatantly (baley-tantili); explicitly

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) diiran oo dub iyo diir midna lahayn. Dh: cad. Li: dahsoon.

waa la naqliyay ✓

1

de: shelled, husked; [fig. atr.] clear, straightforward

2

lx: qayaxan

3

pd: (qayaxnaa)

4

ps: adj-der

5

key: qayaxan

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) la-mid: abasaxsan.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) mid ay dhibaato heshay noqo. Arli durugsan yey iigu iman inaad asbaaxawdey.

2

asbaaxaw -ga: (magac, lab, keli) dhibaato iyo. cidhiidhi ku dhicid.

waa la naqliyay ✓

m.l Weyddiinta qiimaha wax ganacsi u yaal. la-mid: baayacasho.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) bad aan weyneyn. Badyarayda Casal ee Jabuuti waa meel dalxiiska loo tego. Li: bad, badweyn.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax barraxa yaalla oo aan qarsoonayn ama aan xannibnayn. Alaabtu way barraxan tahay.

waa la naqliyay ✓

(fal) qof dabeecad wanaagsan oo baxsan noqo.

waa la naqliyay ✓

m.l Bey midab dacar ah ku dhafanyahay.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] animals, livestock ~ belongings left unguarded; neglected

waa la naqliyay ✓

1

de: animals, livestock ~ belongings left unguarded; neglected

2

lx: baylahan

3

pd: (-ta)

4

ps: n-f-col

5

key: baylahan

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) hal marqid; hal marqid; neefka oo naasaha wax lagaga duubo si aanan loo jiqin.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) hal afarta naas laga marqay.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) macno la'aan iyo rafaad la duur. duur. Dh: meermeer, meehannaw, leeleel.

2

mayhanaw -ga: (magac, lab, keli) socsocod y leelleel aan macno lahayn oo lala carcaraafo. Dh: carcaraaf, meeraysi, wareegaysi.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg qayacato.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax gabaddano ku qoyey ahaansho.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) mid sayax leh; la sayaxeeyey.

waa la naqliyay ✓

(fal) ahaw qof basarxun. Barbaarkii wuu basarxumowbay.

waa la naqliyay ✓

1

(ayaan, ayuu, ayay, ayaad...)

2

Baa, (sida: Cali ayaa yimid - Cali baa yimid).

waa la naqliyay ✓

qr.dd la-mid: baa.

waa la naqliyay ✓

qr.dd eeg baa.

waa la naqliyay ✓

class: MARKER

waa la naqliyay ✓

(qurub) xidhiidhiya xubnaha weedha oo la macno ah 'baa'. Raxma ayaa tagtay dugsigii.

waa la naqliyay ✓

1

(Ayax-a)

2

Bahal yaryar oo baalal leh, oo tiro badan, oo si daruur la moodo isu raaca oo u duula, oo dhirta iyo beeraha baabbi'iya.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (cilmiga naflayda) Cayayaan yaryar, oo baalal iyo lix lugood oo labada dambe ka dhaadheeryihiin kana xoog badanyihiin kuwa kale leh, koox koox aad u badan isu raaca oo dhirta iyo dalaggaba waxyeeleeya.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (cilmiga naflayda) Cayayaan yaryar, oo baalal iyo lix lugood oo labada dambe ka dhaadheeryihiin kana xoog badanyihiin kuwa kale leh, koox koox aad u badan isu raaca oo dhirta iyo dalaggaba waxyeeleeya.

waa la naqliyay ✓

m. n. locust; swarm of locusts

waa la naqliyay ✓

-a: (n) locust (lo-kest)

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) noole yaryar oo baalal uu ku duulo leh, oo tiro badan, wuxuu isku raacaa si daruur la moodo oo u wada duulaa, dhirta iyo beerahana wuu baabi'iyaa. Ayax teg eelna reeb.

waa la naqliyay ✓

1

de: locust; swarm of locusts

2

lx: ayax

3

pd: (-a)

4

ps: n2a-m

5

key: ayax

waa la naqliyay ✓

m.l Leber laba loo dhigay middood.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) leber labo loo dhigay middood.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) dabayl siigo iyo boodh wadata oo ka dhacda bananka, aasta na dhulka iyo waxa kor yaallaba. Banka Geriyaadka aasow baa ka dhaca. Dh: saxarqaad, aasow.

waa la naqliyay ✓

vl. pron. you,

waa la naqliyay ✓

(v) you did. Ex: ...ayaad tiri; ... you said

waa la naqliyay ✓

1

a: baad

2

de: you + [FOCUS] = ayaa + aad

3

lx: ayaad

4

ps: focus + vpro

5

key: ayaad

waa la naqliyay ✓

1

(Ayaan-ka)

2

1. Xoog la moodo inuu dadka u keeno xumaan ama samaan; cawo; hoodo; ul; nasiib;

3

2. (Ayaan-ta) Qorrax-soo-baxa iyo qorraxdhaca inta u dhexaysa oo iftiinka ah; maalin; dharaar; casho.

waa la naqliyay ✓

1

ayaan¹: m.l Awood qarsoon oo qofka la socota dhalashada ilaa dhimashada qofka, sababna u noqota xumo iyo samo waxa uu la kulmayo; nasiib; hoodo.

2

ayaan²: m.dh (-aamo, m.l) Dharaar iyo habeenkeed; maalin.

waa la naqliyay ✓

1

ayaan¹: m.l Awood qarsoon oo qofka la socota dhalashada ilaa dhimashada qofka, sababna u noqota xumo iyo samo waxa uu la kulmayo; nasiib; hoodo. Tusaale: Dadku kala ayaan badan.

2

ayaan²: m.dh (-aamo, m.l) Dharaar iyo habeenkeed; maalin. Tusaale: Ayaan hore ayaan la hadlay Faarax.

waa la naqliyay ✓

pr. n., [feminine] Ayan

waa la naqliyay ✓

1

vl. pron. I,

2

ayaan [feminine] n. day; day time

3

ayaan m. n., [abstract] luck, fate, good fortune

waa la naqliyay ✓

name-f luck, fate, good fortune. Syn: Cawo, Nasiib, Naruuro

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) luck (laak); fortune ~ nasiib

2

ayaan: (suffix): -ing: used to form the present participle of some verbs with pronoun they. Ex: way arkayaan; they are seeing, way barayaan; they are teaching

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh dhalashadeeda aad loogu farxay ama la filayo inay noqoto nasiib iyo bishaaro fiican.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) awood qarsoon iyo cawada lagu kala hormaro. Dadku kala ayaan badan. Dh: nasiib, hoodo, cawo, ul, habeen.

2

ayaan -ta: (magac, dhedig, keli) maalin ama dharaar. Ayaan waliba amuur u gaaray leedahay. Dh: cisho, casho, dharaar.

waa la naqliyay ✓

1

de: Ayan

2

hm: 5

3

lx: Ayaan

4

ps: name-f

5

key: Ayaan_5

waa la naqliyay ✓

(pron.) she (shii), her ~ iyada. Ex: ayadaa leh; it belongs to her. Ayadaa tiri; she said

waa la naqliyay ✓

pron., pl. they, them

waa la naqliyay ✓