bayaanin

m.f.dh eeg bambaani.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhawrid oo si taxadir leh u maarayn; aayar u wadid oo turunturrada iyo carqaladaha ka ilaalin. Xaajadu hadday bambaanin weydo way badhqataa. Dh: banbaanin.

bambaanin -ta: (magac, dhedig, keli) garab joogsasho oo hoo iyo hadalba ku taageerid. Ninku maanta ayuu bambaanin u baahan yahaye garab joogsada. Dh: taageerid.

-ta: (magac, dhedig, keli) si digtooni ku jirto u dhawrid; si taxaddar leh u wadid, Banbaaninta ubadkiyo boqollaal qorshaan wataa kharash bixintoode. Dh: ilaalin.

banbaanin-ta: (magac, dhedig, keli) hiil iyo hoo ba siin; waxtar ku biirin iyo garab joogsi. Banbaanin bahday way iga heshaa markay tahay berisamaadkiiye. Dh: taageerid, garabgelid.

(Baxnaanin-ta)

Baxnaanis.

m.f.dh eeg baxnaani. la-mid: baxnaanis, baxnaano.

-ta: (n) rehabilitation (ri ha bili teeyshin)

-ta: (magac, dhedig, keli) cid bugta dhaqaalayn oo ka dhursugid.

(tilmaame) wax cad oo aad u muuqda. Far bayaansan buu ku qoray baaqa.

m.f.dh eeg caynaani.

(Kaynaanin-ta)

1. Hayaamin.

2. Tuurid; ridid; xoorid.

m.f.dh eeg kaynaani.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel fog u guurid oo hayaamid.

(Baanin-ta)

Baan siin; baanasho.

m.f.dh eeg baani.

-ta: (magac, dhedig, keli) siinta cunto nafaqo leh, si qofku uga kabto bugtaan iyo dhaawac soo gaadhay. Baanin buu ku jiraa weli bukaanku.

(Bayaan-ka)

Muuqaal si wanaagsan u muuqda ama u cad ama u qeexan.

m.l 1. B. ah: muuqaal si wanaagsan u muuqda ama u qeexan. 2. War qeexan oo aan macnihiisa shaki ku jirin; qaraar; baaq.

m.l 1. B. ah: muuqaal si wanaagsan u muuqda ama u qeexan. 2. War qeexan oo aan macnihiisa shaki ku jirin; qaraar; baaq.

m. n. (adj.): clarity, visibility; explicitness; clear

name-m clear, evident

-ka: (n) manifesto (maana- festo); a public declaration; statement (isteeyt.mant)

-ka: (magac, lab, keli) qoraal si cad wax u sheegaya oo qeexaya ujeeddo gaar ah. Bayaan ayaa laga soo saaray arrintii lagu muransanaa. Dh: go'aan.

bayaan-ka: (magac, lab, keli) muuqaal aan waxba ku gudbanayn oo toos loo arko. Dh: caddaan.

bw: Arabic

de: clarity, visibility; explicitness; [atr.] clear

lx: bayaan

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: bayaan

(fal) qaraar cad, mawqif qeexaya arrin faahfaahi. Bayaami warka beelaha dagaallama waa kuwee?

m.l la-mid: bahaahin.

-ka: (magac, lab, keli) xayawaanka waaweyn een dhibaatada lahayn dadkana aan cunin sida xoolaha, ugaadha iyo wixii la mid ah. Bahaa'inka harraadan biyo siiya. Dh: bahaayin, nimcooley, mayeedhaan.

bahaa'in: (tilmaame) qof aan garaad badan lahayn; qof caqligaab ah. Odayga Buux waa bahaa'in aan caano iyo biyo kala garanaynin. Dh: doqon, nacas, caran, xoolo, macaac, neef.

m.l 1. (u) Xoolo la dhaqdo. 2. Qof aan caqli badan lahayn. la-mid: bahaa'in, bahaayin.

m. n. domestic animals; idiot, fool

-ta / ha: (n) 1. an animal organism other than a human being ~ xayawaan. 2. a bestial person; lacking in intelligence or reason; subhuman ~ doqon

a: bahaa'in ~ bahaayin

de: domestic animals; [fig.] idiot, fool

lx: bahaahin

pd: (-ka)

ps: n2-m-m

key: bahaahin

m.l la-mid: bahaahin.

-ka: (magac, lab, keli) xayawaanka aan dhibaatada lahayn dadkana aan cunin sida xoolaha, ugaadha iyo wixii la mid ah. Li: dugaag.

m.dh la-mid: banaaxiyid.

-ta: (magac, dhedig, keli) samaynta cida lo'du samayso xilliga barwaaqada.

m.dh.w Nooc ka mid ah ruuxaanta dadka ku dhacdo.

m.dh.w Nooc ka mid ah ruuxaanta dadka ku dhacdo.

m.f.dh eeg baraari. la-mid: baraaris.

-ta: (magac, dhedig, keli) badhaadhayn oo nimcad samayn. Qof walba baraarin naftiisa wuu u ordaa. Dh: badhaadhin.

-ta: (magac, dhedig, keli) cawlayn oo wax basaasay oo aan la subkin ka dhigid.

-da: (magac, dhedig, keli) si qeexan u soo bixid oo la wada arkayo. Bayaamid bay fartani u baahantahay.

-ka: (magac, lab, keli) eeg bayaamin.

(Baydadin-ta)

Baydad ku ridid; didin.

m.f.dh eeg baydadi. la-mid: beygagin.

-ta: (magac, dhedig, keli) baydad ku ridid, baqdin iyo didmo ku abuurid. Baydadinta beelaha deggan ka daaya. Dh: didin.

baydadin -ta: (magac, dhedig, keli) ku ridid cabsi ka tuurta meel aan ruuxu garanhaynin. Baydadinta ka daa carruurta Dhegdheer ma jirtee.

(Cayaarin-ta)

Cayaarsiin; dheelsiin; madaddaalin.

m.f.dh eeg cayaari. la-mid: ciyaarin.

vl. n. act of having someone play, dance ~ drill

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, dheelsiin. Dh: dheelsiin, madadaalin.

de: act of having s.o. play, dance ~ drill

lx: cayaarin

pd: (-ta)

ps: vn-f

key: cayaarin

m.f.dh eeg danaani. la-mid: danaano.

-ta: (magac, dhedig, keli) labo qof oo is haya midkood la jirid. Mataanaha danaaninta waa lagu yagaannaa. Dh: hiilin.

m.dh la-mid: gawaamin.

(Hayaamin-ta)

Meel fog oo abaari ka sokayso xoolo u kaxayn; kaynaanin.

m.f.dh eeg hayaami.

-ta: (magac, dhedig, keli) xoolaha meel fog oo doog iyo naq leh u rarid. Dh: kaynaanin, hayaamis, qayaadin.

-ta: (n) the act of making sweet or sweetening ~ macaynta

(Qanaanin-ta)

(fardo, lo' kd.) kolka orodka lagu jiro qanaanta taagid.

m.f.dh eeg qanaani.

-ta: (magac, dhedig, keli) ordid aad ah oo dabada kor loo taagoo oo ay fardaha iyo lo'd sameeyaan. Qanaaninta lo'da lama gaadho. Dh: qanaanis.

m.dh (-nno, m.dh) Meel bannaan ah oo aan dhir lahayn.

-da: (magac, dhedig, kel) meel bannaan ah oo aan dhir lahayn.

-ka: (magac, lab, keli) eeg baayacid.

m.f.dh eeg banaanadi. la-mid: banaanadis.

-ta: (magac, dhedig, keli) yaryarayn oo kolba in yar bixin. Dumarku iyagaa banaanadinta biilka raga kaga wanaagsan. Dh: tashiilid.

(Badbaadin-ta)

Badbaado siin; nabadgelin; samatabbixin.

m.f.dh eeg badbaadi. la-mid: badbaadayn, badbaadis.

to save

vl. n. safeguarding, act of caring for

-ta: (n) salvation (saal veey shan) ~ badbaado

-ta: (magac, dhedig, keli) dhibaato iyo col la filayay ka ilaalin.

de: safeguarding, act of caring for

lx: badbaadin

pd: (-ta)

ps: vn-f

xe: An infant needs caring for.

xv: Dhallaanku badbaadin buu u baahanyahay.

key: badbaadin

-ta: (magac, dhedig, keli) kala fidin oo wax ballaadhan ka dhigid. Dh: ballaadhin, fidin. Li: laalaabid.

(Ballaarin-ta)

Ballaar u yeelid; weyneyn.

ballaarin¹: m.dh (xisaab) Isqaad joometiriyeed ee soo saara humaag ka weyn (ka yar haddii iskeelka la qaatay uu ka yaryahay 1). Haseyeeshe u eg, qaabka asalka ah (eeg isqaad). Sida kale waa weynayn iyo yareyn shaxan joometari.

ballaarin²: m.f.dh eeg ballaari.

m.dh (xisaab) Isqaad joometiriyeed ee soo saara humaag ka weyn (ka yar haddii iskeelka la qaatay uu ka yaryahay 1). Haseyeeshe u eg, qaabka asalka ah (eeg isqaad). Sida kale waa weynayn iyo yareyn shaxan joometari.

vl. n. expansion, act of widening

-ta: (n) expansion (ikis paan shin); enlargment ~ waasicin

de: expansion, act of widening

lx: ballaarin

pd: (-ta)

ps: vn0-f

key: ballaarin

-ka: (magac, lab, keli) si taxadar iyo tartiib ah ku wadid. Banbaanis baa lagu wadaa boqol gu' soo joogay. Dh: ilaalis.

banbaanis -ka: (magac, lab, keli) waxtar u geysi; gacan siin, garab istaagis. Dh: taageeris, garabgelis.

f. n., pl. evil spirits

-ta: (magacwadareed) burkaanno badan.

de: evil spirits (according to Yemeni-Somali tradition)

lx: baraakiin

pd: (-ta)

ps: n8-f-pl

key: baraakiin

m.dh la-mid: bedertamin.

-ta: (magac, dhedig, keli) dad ama wax kale baratan u samayn. Barataminta awrta waxa ka fiican ta fardaha. Dh: baratansiin.

(Barbaarin-ta)

Barbaar ka dhigid; korin; laylyid; tababbarid.

m.f.dh eeg barbaari.