ereyga

bay

Qaamuuska Ereybixinta: Juqraafi (Soomaali-Ingiriis) - Xarunta Horumarinta Manaahijta [1987]

Bay

DHAN

Khoori

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

bay

DHAN

vl. pron. she / they,

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Aasaasi: Ingiriis-Soomaali - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1993]

bay

DHAN

/bey/ (n) 1. gacan (biyo badda ama meel kale ka go'a) (n) 2. faraska midabka kafeega ah leh.(n) 3. xudduud (meel ku xaddidid).

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Ingiriis-Soomaali (Maay) - Maxamed Xaaji Mukhtaar, Cumar Macalin Axmed [2007]

bay

DHAN

/bey/ (n) galang (meel maagnathy haku gohyng).

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

bay

DHAN
1

bay! (ereycodeed) lagu tusmeeyo orod fudud oo dheereeya.

2

bay-da: (magac, dhedig, keli) xammaarato maska iyo abeesada u eg oo sun leh kase yara weyn.

3

bay-ga: (magac, lab, keli) dhul ciiddiisu jilicsan tahay oo wada siman.

4

bay -ga: (magac, lab, keli) askari ama cid kale oo gaadh ah.

5

bay: (tilmaame) midab madow. Dibi bay leh oo baadiya yaa arkay. Li: caddaan.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]

bay

DHAN
1

de: she / they + [FOCUS] = baa + ay

2

lx: bay

3

pd: (bey)

4

ps: focus + vpro

5

key: bay

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Ingiriis-Soomaali - Baadari Larajaasi [1897]

bay

DHAN

n., jori.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Aaway

DHAABAN
1

Aaway?

2

Xaggee buu (ama bay) jiraa (ama jirtaa?); Meeyey? Meeday? (ama away?).

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Axad

DHAABAN
1

1. (Axad-da) Maalinta koowaad oo toddobaadka: Sabtida iyo Isniinta bay u dhexaysaa.

2

2. (Axad-ka) qof; ruux.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Basle

DHAABAN
1

(Basla-ha)

2

1. Baadiddoon aan raad iyo baytin midna loo hayn oo socod iyo wareeg badan.

3

2. Wax hab la'aan lagu doono oo aan jaangooyo hore loo dhigin.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Bayaan

DHAABAN
1

(Bayaan-ka)

2

Muuqaal si wanaagsan u muuqda ama u cad ama u qeexan.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Bayaxaw

DHAABAN
1

(Bayaxaw-da)

2

1. Xiddigta u dhexaysa garbo iyo gudban.

3

2. Meel bannaan oo aan dhir lahayn.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Baydad

DHAABAN
1

(Baydad-ka)

2

Cabsi ama dhiillo lala cararo iyadoo meel loo carara hayo aan la aqoon.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Baydadid

DHAABAN
1

(Baydadid-da)

2

Cabsi ama dhiillo la cararid iyadoo aan la aqoon meel loo carara hayo.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Baydadin

DHAABAN
1

(Baydadin-ta)

2

Baydad ku ridid; didin.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Baydari

DHAABAN
1

(Baydari-ga)

2

Qofka ugaarsashada iyo tabaheeda aad u yaqaan; ugaarta aad u laaya; hargaanti.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Bayddi

DHAABAN
1

(Bayddi-da)

2

Hanti iyo barwaaqo badan; dhereg iyo ladnaan.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Baylah

DHAABAN
1

(Baylah-da)

2

Wax cidla' jooga oo aan la ilaalina hayn; aan cidi la joogin; dayacan.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Baytin

DHAABAN
1

(Baytin-ta)

2

1. Baadi iyo wax lumay war ku saabsan soo ogaansho, dabadeedna sheegid.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Bayuur

DHAABAN
1

(Bayuur-ta)

2

Ceebaal weyn; ceeb; jiciir; jac; maqdiir.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Biinan

DHAABAN
1

(Biinan-ka)

2

Cudur maskaxeed oo keena in qofku, wax aan waxba ahayn ka dido, ama ka naxo, ama la boodo, sida wax bayr qaba.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Buruq

DHAABAN
1

(Buruq-da)

2

Bari adag oo kankoonsan oo badanaa la cuno oo dhirta yaryar qaarkeed leedahay; geedka docdiisa hoose oo aasan bay ka baxdaa.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Calyo

DHAABAN
1

(Calya-da)

2

Wax biyabbiyo ah oo aan midab lahayn oo canjirrada calyadu soo saaraan; cunnaday qoysaa oo jilcisaa, dheregdhacsigana wax bay tartaa; candhuufo.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Caraatan

DHAABAN
1

(Caraatan-ka)

2

Cayaar sii baabba'aysa oo wiilal iyo gabdho laysu caayo, cay kaftan ah oo aan laga caroon: mirihiisu, suugaan ahaanta aad bay u fiican yihiin haseyeeshee cayda xun oo uu ku dhisan yahay baa dishey; yooyootan.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Ciiryaamo

DHAABAN
1

(Ciiryaama-da)

2

Neecaw dhulka korkiisa ku qabowdey oo daruur fudud noqotay: kolkii qorraxdu soo baxdo oo diiriso, bay kacdaa; dhedo fudud; (ama ceeryaamo).

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Dabis

DHAABAN
1

(Dabis-ka)

2

Waxaa yeesha xoolaha shinbirtu (cudur) ku dhacdo: calannaqsiga bay kolkol mar labaad liqi waayaan oo camanka hoostooda isaga haystaan, kolkaasaa camanku meelo ka soo buurtaan oo afka qaabkiisu foolxumaadaa; cantab; (ama tabis, tabsi).

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

baay

DHAFANDHAAF

m.dh (xisaab) Saamiga uu meeriska goobo kasta la sameeyo dhexroorka goobada. Seebid ahaan waxay le'egtahay 3.14159... waa tiro ka sarreysa garashada qiimaheeda dhabta ah lama qori karo haseyeeshee waa la cabbiri karaa ilaa heer saxnimo.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]

baay

DHAFANDHAAF

m.dh (xisaab) Saamiga uu meeriska goobo kasta la sameeyo dhexroorka goobada. Seebid ahaan waxay le'egtahay 3.14159... waa tiro ka sarreysa garashada qiimaheeda dhabta ah lama qori karo haseyeeshee waa la cabbiri karaa ilaa heer saxnimo.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

Baay

DHAFANDHAAF

pr. n., loc. Baay [region in south west Somalia.]

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]

Baay

DHAFANDHAAF
1

de: Baay [region in south west Somalia] in Upper Jubba area

2

lx: Baay

3

ps: n0-loc

4

key: Baay

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Aasaasi: Ingiriis-Soomaali - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1993]

baby

DHAFANDHAAF

/beybi/ (n) 1. ilmo caruur ah. e.g. My sister had a baby boy. (n) 2. qofka aad jeceshahay sida xaaskaaga. e.g. I like you very much, baby.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Ingiriis-Soomaali (Maay) - Maxamed Xaaji Mukhtaar, Cumar Macalin Axmed [2007]

baby

DHAFANDHAAF

/beybi/ unug yer.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

bayb

DHAFANDHAAF

m.l (-byo, m.dh) Qalab ka kooban dhuun dhuuban iyo madax kuusan oo dhexda ka dalaloola oo tubaakada lagu dhuuqo. la-mid: beeb, biibbo.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]

bayb

DHAFANDHAAF

m.l (-byo, m.dh) Qalab ka kooban dhuun dhuuban iyo madax kuusan oo dhexda ka dalaloola oo tubaakada lagu dhuuqo. la-mid: beeb, biibbo.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

bayb

DHAFANDHAAF

m. n. pipe, tube

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]

bayb

DHAFANDHAAF

-ka: (n) 1. pipe (paayp); tube (tuub) tuubo, dhuun. 2. a device for smoking; pipe (paayp) ~ beeb

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]

bayb

DHAFANDHAAF
1

de: pipe, tube {Eng}

2

lx: bayb

3

pd: (-ka)

4

ps: n2a-m

5

key: bayb

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

bayd

DHAFANDHAAF

m.dh (-do, m.l) 1. Xarig ama suun xoolaha la rarayo ama heensaynayo gardaadka looga xiro si uu rarka ama koorahu gadaal ugu dhicin. 2. Gardaad.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]

bayd

DHAFANDHAAF

-ka: (n) 1. verse (veers) ~ beyd. Ex: gabay shan bayd ah; a five-verse poem. 2. house (haaws) ~ guri, aqal

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

bayd

DHAFANDHAAF
1

-da: (magac, dhedig, keli) gaaddada ama shafka; xagaloda ama xabadka.

2

bayd -da: (magac, dhedig, keli) xadhig heeryada awrka lagu xidho oo mara shafka awrka.

3

bayd -ka: (magac, lab, keli) tuduc maanso ah. Inan yar oo raamaloo, reerkan lagu sheegay. Dh: tuduc.

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

bayi

DHAFANDHAAF

(fal) qurxi ama wanaaji. Aqal bilic leh oo lagu bayiday, baarro iyo xeero.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

bayl

DHAFANDHAAF
1

bayl¹: m.l 1. Suun ballaaran, cad oo dun ama maqaar ka samaysan oo ay ciidamadu qaataan. 2. B. ah: biyo aad loo karkariyay. 3. B. ah: midab aad u cad.

2

bayl²: f.mg1 (-ylay, -yshay) Biyo aad u karkarid.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]

bayl

DHAFANDHAAF
1

bayl¹: m.l 1. Suun ballaaran, cad oo dun ama maqaar ka samaysan oo ay ciidamadu qaataan. 2. B. ah: biyo aad loo karkariyay. 3. B. ah: midab aad u cad.

2

bayl²: f.mg1 (-ylay, -yshay) Biyo aad u karkarid. m.f.dh, baylid.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

bayl

DHAFANDHAAF
1

m. n., (mass n.): hot water

2

bayl v. boil (of liquid)

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]

bayl

DHAFANDHAAF

-ah: (adj) boiling (booyling); hot water. Ex: biyo bayl ah; boiling water

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

bayl

DHAFANDHAAF
1

(fal) biyo, karkar oo bayl noqo. Biyihihii way bayleen.

2

bayl -ka: (magac, lab, keli) dareere heer kulkiisu sarreeyo oo aad u kulul; biyo illaa 100°, gaaraya oo karaya. Bayl baa i gubay. Li: qabow, baraf.

3

bayl -ka: (magac, lab, keli) dhar iyo furaash aad wisikhda looga nadiifshay; dhar aad loo hufay.

4

bayl -ka: (magac, lab, keli) suun dhexda lagu xidho. Baylka xidho.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Bayr

DHAFANDHAAF
1

(Bayr-ta)

2

Iin maanka iyo muruqyada ku dhacda oo wax aan la hubsan lala boodo ama laga dido ama laga cararo; salaaf; biinan.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

bayr

DHAFANDHAAF
1

bayr¹: m.l 1. Nuxurka hadal, dood iyo wixi lamida ku saleysanyahay. 2. la-mid: bayrid.

2

bayr²: m.dh Iin maanka iyo muruqyada nafleyda ku dhaca oo keenta in laga dido ama laga boodo wax aan la hubsan; salaaf; biinan.

3

bayr³: f.mg1 (-ray, -rtay) Wax toos u socda dhan u weecasho.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]

bayr

DHAFANDHAAF
1

bayr¹: m.l Nuxurka hadal, dood iyo wixi lamida ku saleysanyahay.

2

bayr²: m.dh Iin maanka iyo muruqyada nafleyda ku dhaca oo keenta in laga dido ama laga boodo wax aan la hubsan; salaaf; biinan.

3

bayr³: f.mg1 (-ray, -rtay) Wax toos u socda dhan u weecasho. m.f.dh, bayrid.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

bayr

DHAFANDHAAF
1

f. n. (adj.): impatience, sensitivity, touchiness; unfriendly ~ untame (animal); nervous ~ touchy (person)

2

bayr v. divert, turn aside, move, change direction

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]

bayr

DHAFANDHAAF

-ay/tay: (v) move aside or turn direction ~ baydh

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

bayr

DHAFANDHAAF
1

(fal) tooskaad u socotay ka leexo. Isgoyska markaad gaadhid jidka ka bayr oo qorraxsin u kac. Dh: baydh.

2

bayr-ta: (magac, dhedig, keli) neefka didmada badan ee aan usha lala gaadhin. Baal jiid rag wow daran yahee, bayr aan ugu yeelo. Li: kalsami.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Ingiriis-Soomaali (Maay) - Maxamed Xaaji Mukhtaar, Cumar Macalin Axmed [2007]

bray

DHAFANDHAAF

/breey/ (n) weerdhynty demeerky.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Ingiriis-Soomaali - Baadari Larajaasi [1897]

bray

DHAFANDHAAF

(as asses), v.i., ci, madar; the ass brays, dameerku waa madaraa.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Ay

DHAFANDHAAF
1

1. Iyada; iyaga.

2

2. (Ay-da) Meel jiq ah.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

ay

DHAFANDHAAF
1

ay¹: m.dh 1. Meel geedo badan leh; hawd. 2. Meel cidla ah oo aan la degganayn.

2

ay²: m.dh (botani) Eray badanaa lagu isticmaalo dalalka Ustaraaliya, Niyuusilaand iyo Maraykanka oo lagu isticmaalo gobol ay daboosho jidhi; amase, waxaa lagu isticmaalaa gobol dhiraysan oo aan loo bannayn qodaal. Waxaa kaloo si dabacsan loogu isticmaalaa gobol kasta oo dugag ah oo aan loogu talaggelin qodaal.

3

ay³: f.mg1 (aayay, ayday) U a.: wax hore loo sameeyey waqti dambe ka faa'ideysasho.

4

ay⁴: mu.dhm.y Magacuyaal yeele oo matala “iyada” ama “iyaga”. Tusaale: “Maryan Wiil ay tiqiin ayay maanta suuqa ku aragtay”, “Wiilashu guri ay degganaayeen ayay aadeen”.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]

ay

DHAFANDHAAF
1

ay¹: m.dh 1. Meel geedo badan leh; hawd. 2. Meel cidla ah oo aan la degganayn.

2

ay²: m.dh (botani) Eray badanaa lagu isticmaalo dalalka Ustaraaliya, Niyuusilaand iyo Maraykanka oo lagu isticmaalo gobol ay daboosho jidhi; amase, waxaa lagu isticmaalaa gobol dhiraysan oo aan loo bannayn qodaal. Waxaa kaloo si dabacsan loogu isticmaalaa gobol kasta oo dugag ah oo aan loogu talaggelin qodaal. m.f.dh, aayid.

3

ay³: f.mg1 (aayay, ayday) U a.: wax hore loo sameeyey waqti dambe ka faa'ideysasho.

4

ay4 mu.dhm.y Magacuyaal yeele oo matala 'iyada' ama 'iyaga'. Tusaale: Maryan Wiil ay tiqiin ayay maanta suuqa ku aragtay, Wiilashu guri ay degganaayeen ayay aadeen.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Ereybixinta: Juqraafi (Soomaali-Ingiriis) - Xarunta Horumarinta Manaahijta [1987]

Ay

DHAFANDHAAF

Bush

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

ay

DHAFANDHAAF
1

vl. pron., -3f: she, it [feminine.]

2

ay vl. pron., pl. they

3

ay [feminine] n. forest; bushes, shrubbery

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]

ay

DHAFANDHAAF
1

-da: (n) nowhere (nooweer); a remote or unknown place

2

ay: (suffix)', pronoun: she, it or they. Ex: waxay rabtaa; she wants... Waxay rabaan; they want

3

ay: (suffix): used to form the past tense of verbs with pronoun I or he. Ex: waan arkay; I saw. wuu aaday; he went.

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

ay

DHAFANDHAAF
1

-da: (magac, dhedig, keli) dhul kayn ah; hawd jiq ah. Geeluba ugaasow markuu ayda miranaayo. Dh: kayn, duud, juuq. Li: ban, bannaan.

2

ay -da: (magacwadareed) xayawaanka dabjoogta ah ee aadamaha la nool, jaad ka mid ah. Dh: ey.

3

ay -ga: (magac, lab, keli) labka ayda. Dh: ey.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

ba

DHAFANDHAAF
1

-ba

2

Erey ulajeeddooyinka tixaha midabyo badan oo kala gaar ah u yeela: aniguba waa aqaan; saddexduba ha yimaadeen;

waa la naqliyay ✓

Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]

ba

DHAFANDHAAF

(-ba) qr. 1. (naxwe) Qurub lagu adkeeyo diidmada. Tusaale: Waxba ma aha. 2. (naxwe) Mid kasta; wax kasta. Tusaale: Nimba si ayuu u qaatay. 3. (naxwe) In badan. Tusaale: Wuxuu doonaba wuu ka helayaa. 4. Xataa. Tusaale: Aniguba (ama amba) waan arkay. 5. (naxwe) Eray ulajeeddooyinka tixaha midabyo badan oo kala gaar ah u yeela: Aniguba waa aqaan; Markiiba wuu tegay; Kaasba qaad; Maba dhiibayo; Wuxuu sugaba galabtii buu iska tegay.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]

ba

DHAFANDHAAF
1

(suffix) used to emphasize the meaning of the adverbial words. Ex: mar [time] - marwalba [always], bil [month] —bilwalba [monthly or each month]

2

ba: (suffix): no (now)----- na. Ex: wax [thing] — waxba [nothing]

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

ba

DHAFANDHAAF
1

(-ba): (qurub) dabagelis ah oo xagga dambe ka raaca falkaabka oo xoojiya diidmada. Aniga iyo Cali, waxba la nama siin.

2

ba (-ba): (qurub) dabagelis ah oo xagga dambe ka raaca falkaabka oo la macno ah 'kaste' ama 'walba'. Hadal la yidhi, ninba si u qaaday.

3

ba (-ba): (qurub) dabagelis ah oo xagga dambe ka raaca falkaabaha oo wax badan sheega. Waxaad doontoba waan ku siin.

4

ba (-ba): (qurub) dabagelis ah oo xagga dambe ka raaca falkaabka oo la macno ah 'xataa'. Caasha uun ma ahee, aniguba waan maqlay.

5

ba (-ba): (qurub) dabagelis ah oo xagga dambe ka raaca falkaabka oo weedha qaybaheega xidhiidhiya. Waxaan albaabkiisa fadhiyaba, ugu danbayn waa la iga furay.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Aasaasi: Ingiriis-Soomaali - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1993]

by

DHAFANDHAAF

/bay/ (prep) 1. u dhow (dhinaca ku haya). e.g. Could you sit by me? 2. darliqa (waddada wax loo maro ama waxa lugu tago). e.g. I will go by bus 3. aan ka danbayn, kama danbays. e.g. Ill be here by noon tomorrow. 4. min intaas (lugu dhuftay, xisaab ahaan) e.g. This house is 15 by 20 feet. 5. inta u dhaxaysa (waqtigaas gudihiisaa) e.g. I do my homework by tonight.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Ingiriis-Soomaali - Baadari Larajaasi [1897]

by

DHAFANDHAAF

prp., agta, geesta; by my side, agtaydii, geestaydii.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

aay

DHAFANDHAAF

f. n. mother

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]

aay

DHAFANDHAAF

-ey / day: (v) [with preposition u] benefit (bene fit)-, derive advantage from something at later time

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

aay

DHAFANDHAAF

(fal) wax horay loo tabcay mar danbe waxtarkiisa ku manaafacso. Erey aad hore u tidhi iyo inan aad hore u dhashay ba waa loo aayaa. Dh: ay.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Ba'

DHAFANDHAAF
1

(Ba'-a)

2

Dhicitaan, dhibaato iyo waxyeello xun cid gaarsiiya; hoog; belo; baabba'; baas.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

ba'

DHAFANDHAAF
1

ba'¹: m.l 1. Hoog iyo dhibaato aad u badan. 2. (e.d) Dhibaato iyo waxyeello xun cid gaarsiiya; baabba'.

2

ba'²: f.mg1 (-'ay, -'day; -bi'i) 1. Hoog iyo dhibaato aad u weyn la kulmid. 2. Ka b.: xaalad leh gaajo, harraad, ciil iyo wixi lamida ka bixid. 3. Ka b.: midab, wasakh iyo wixi lamida meel ay yaalleen ka tirtirmid.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]

ba'

DHAFANDHAAF
1

ba'¹: m.l 1. Hoog iyo dhibaato aad u badan. 2. (e.d) Dhibaato iyo waxyeello xun cid gaarsiiya; baabba'.

2

ba'²: f.mg1 (-'ay, -'day; -bi'i) 1. Hoog iyo dhibaato aad u weyn la kulmid. 2. Ka b.: xaalad leh gaajo, harraad, ciil iyo wixi lamida ka bixid. 3. Ka b.: midab, wasakh iyo wixi lamida meel ay yaalleen ka tirtirmid. m.f.dh, bi'id.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]

ba'

DHAFANDHAAF
1

-ay | day: (v) be destroyed (dista-rooyidh) ~ baaba'

2

ba' -a: (n) 1. destruction (dis-tarak-shiri)-, havoc (haavek) widespread devastation. Ex: ba 'a ku dhacay ah; dhalka Soomaaliya.... the destruction that happened to Somalia... 2. misfortune (mis-foorjun) ~ ayaandaro, nasiibdaro —Syn: adversity, mishap, mischance

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

ba'

DHAFANDHAAF
1

(fal) qof xun noqo; dhaqanka iyo dadnimaduba ha kaa lumaan. Li: wanaagsanow.

2

ba': (fal) jab iyo dhibaato ha ku soo gaadho oo eedaad. Dh: bi'id, bi'is, hoog, balanbal, baaba', hankaag, belo, baas, rogmad, hiirtaanyo.

3

ba': (fal) sidii la rabay ha noqon; manfac iyo midhaha dhalin. Dh: bi'id, bi'is, xumow. Li: bax.

4

ba': (fal) khad, qoraal iyo waxii la mid ah oo meel ku yaallay, masaxan oo tirtiran. Qoraalkii meesha ka ba'ay dib ugu qora. Dh: baaba', masaxan.

5

ba' -a: (magac, lab, keli) jab iyo dhibaato. Ba' iyo hoog baa colkii helay. Dh: baas, bi'id, bi'is, baaba', hoog, balanbal, hankaag, belo, rogmad, hiirtaanyo.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Baa

DHAFANDHAAF

Erey tixaha ulajeeddooyin gaar ah u yeela: Wiilkii baa yimid; Ladan baa timid baa?; ayaa; yaa.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

baa

DHAFANDHAAF

qr.dd (naxwe) Qurub tilmaama halka weerta ka saaran diiradda, wuxuuna si gaar ah u diiradaynayaa qaybta magacyada. Tusaale: “Ma Cali baa yimid?” “Haa, Cali baa yimid”. la-mid: aa¹, ayaa, yaa³.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]

baa

DHAFANDHAAF

qr.dd (naxwe) Qurub tilmaama halka weerta ka saaran diiradda, wuxuuna si gaar ah u diiradaynayaa qaybta magacyada. Tusaale: Ma Cali baa yimid? Haa, Cali baa yimid. la-mid: aa, ayaa, yaa³.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

baa

DHAFANDHAAF

class: MARKER

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Aasaasi: Ingiriis-Soomaali - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1993]

baa

DHAFANDHAAF

/baa/baas, baaing, baaed;(v) cida idaha ama wixii sida idaha u ciya.

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

baa

DHAFANDHAAF
1

ereycodeed lo'du samayso markay insaarixinayso ama ciyeyso. Baada lo'da ayaan hurdada kaga toosay.

2

baa: (qurub) falkaab ah oo diiradeeya magacda weedha ku jirta sida ereyada kale ee la midka ah ee 'ayaa' iyo 'waa'. Bulxan baa baabuurka leh.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]

baa

DHAFANDHAAF
1

a: ayaa

2

de: [FOCUS MARKER] Follows the noun or pronoun it emphasizes or draws attention to

3

lx: baa

4

ps: class

5

key: baa

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

bab

DHAFANDHAAF

(ereycodeed) lagu tusmeeyo sanqarta uu sameeyo wax culus oo dhulka ku soo dhaca ama dharbaaxo qof ku dhacday.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

bac

DHAFANDHAAF

m.dh (-cyo, m.l) 1. Maaddo balaastiig ka samaysan, khafiif ah oo wax lagu deto, dambiilo wax lagu ritana laga sameysto. 2. Dharbaaxo; jaawin.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]

bac

DHAFANDHAAF

m.dh (-cyo, m.l) 1. Maaddo balaastiig ka samaysan, khafiif ah oo wax lagu deto, dambiilo wax lagu ritana laga sameysto. 2. Dharbaaxo; jaawin.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

bac

DHAFANDHAAF
1

f. n. sound of a slap ~ smack

2

bac [feminine] n., [collective] plastic; object made of soft plastic

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]

bac

DHAFANDHAAF

-da: (n) 1. objects made of soft and thin plastic. 2. plastic shopping bag

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

bac

DHAFANDHAAF
1

bac!: ereycodeed lagu tusmeeyo wax qarxay ama si xooggan meel loogu dhuftay. Dh: dhac!

2

bac² -da: (magac, dhedig, keli) kiish ka samaysan laastiig ama caag. Bac bur ah innoo soo iibi.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Bad

DHAFANDHAAF
1

(Bad-da)

2

Biyaha badan oo dhanaan oo dhulka intiisa badan ku rogan; maanyo.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

bad

DHAFANDHAAF
1

bad¹: m.dh (-do, m.l) 1. Biyo badan, dhanaan oo dhulka intiisa badan ku rogan; maanyo. 2. Goobta lagu ciyaaro turubka. 3. B.da gabayga: baabka gabayga.

2

bad²: f.g/lg1 (-day, -dday) 1. (f.g) Cid wax dhibaato leh oo aysan raalli ka ahayn ku jirrabid. 2. (f.lg) la-mid: bid.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

bąd

DHAFANDHAAF

m.l la-mid: bed³.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]

bad

DHAFANDHAAF
1

bad¹: m.dh (-do, m.l) 1. Biyo badan, dhanaan oo dhulka intiisa badan ku rogan; maanyo. 2. Goobta lagu ciyaaro turubka. 3. B. da gabayga: baabka gabayga.

2

bad²: f.g/lg1 (-day, -dday) 1. (f.g) Cid wax dhibaato leh oo aysan raalli ka ahayn ku jirrabid. 2. (f.lg) la-mid: bid.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Ereybixinta: Juqraafi (Soomaali-Ingiriis) - Xarunta Horumarinta Manaahijta [1987]

Bad

DHAFANDHAAF

Sea

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

bad

DHAFANDHAAF
1

v. compel, force; be to blame for, cause trouble for, involve in difficulty; make someone deserve something

2

bad [feminine] n. sea, ocean

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Aasaasi: Ingiriis-Soomaali - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1993]

bad

DHAFANDHAAF

/baadh/worse, worst;(adj) 1. wax xun ama aan-wanaagsanayn e.g. She received some very bad news. (adj) 2. aad u xun ama dhibaato leh. e.g. He had a bad accident in his car.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]

bad

DHAFANDHAAF

-da: (n) sea (sii); ocean (oow shin) ~ badweyn-ta

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Ingiriis-Soomaali (Maay) - Maxamed Xaaji Mukhtaar, Cumar Macalin Axmed [2007]

bad

DHAFANDHAAF

/baadh/ (adj) 1. hung (ing feyla-haayny). 2. eed ing hung. 3. doorsoomyng (lyng aamy korny). The food has gone bad.

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

bad

DHAFANDHAAF
1

bad: (fal) ku dirqi wax aanu doonayn.

2

bad: (fal) wax lagugu lahaa, wax u dhigma ku bixi.

3

bad' -da: (magac, dhadig, keli) biyaha dhulka intiisa badan jiifa ee dhanaan ee aan abidkood gudhin. Dh: maanyo, maayo.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Soomaali-Carabi oo Kooban - Cabdirisaaq Maxamed Cilmi Ina-Warfaa [2007]

bad

DHAFANDHAAF

بحر

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Ingiriis-Soomaali - Baadari Larajaasi [1897]

bad

DHAFANDHAAF
1

a., xun, baas, daran; be bad, xumaw; do bad to, u xumay; make (him, it) bad, xumay.

2

bad state, bad thing, n., belo, -adi.

waa la naqliyay ✓