baxso — Macnaha & Turjumaada

f.mg3 (-saday, -satay) 1. Wax meel ku jirey kala bixid. 2. Nafley wax halis u ah ka cararid. 3. Ka b.: nafley halis ka badbaadid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) 1. Wax meel ku jirey kala bixid. 2. Nafley wax halis u ah ka cararid. 3. Ka b.: nafley halis ka badbaadid. m.f.dh, baxsasho.

waa la naqliyay ✓

v. escape, flee, get away

waa la naqliyay ✓

1

-baxsaday / baxsatay: (v) escape or flee one's self ~ fako

2

soo baxso: (v) serve yourself; help yourself

waa la naqliyay ✓

1

(fal) orod oo caymad ama jaf dheh. Baxso oo buuraha ku dhuumo. Dh: carar, fako.

2

baxso: (fal) sadaqo la bax; hor Ilaahay wax geyso. Ilaahay dartiibuu u baxsaday baabuurka.

waa la naqliyay ✓

1

de: escape, flee, get away

2

lx: baxso

3

pd: (baxsaday)

4

ps: v3a=

5

key: baxso

waa la naqliyay ✓

1

(Basa-da)

2

Madaxa dadka meesha ugu korraysa; dhalo; dhako; kug.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Madaxa dadka meesha ugu korraysa, dhalo, dhako. 2. Bidaar.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Madaxa dadka meesha ugu korraysa, dhalo, dhako. 2. Bidaar.

waa la naqliyay ✓

f. n. crown of the head

waa la naqliyay ✓

basada: (n) scalp (iskaalp); skull (iskal) dhako

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhaddig, keli) qofka halka ugu sarraysa ee badhtanka madaxa. Dh: basa, dhako, dhalo.

waa la naqliyay ✓

1

de: crown of the head

2

lx: baso

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

syn: dhako, dhalo, kug

6

key: baso

waa la naqliyay ✓

1

ba'so: (fal) xoolo ammaano ahaa, si farsamaysan u lunsod sad

2

ba'so: (fal) xoolo aanad lahayn lunso.

3

ba'so: (fal) wax xumayso oo dhanka ba'an u leexi. Walaal ha na ba'sane barbar noo dhaaf.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) 1. Wax la haystay in kale oo la nooc ah ku darsasho. 2. Qof, qeybtiisii in ka badan qaadasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) 1. Wax la haystay in kale oo la nooc ah ku darsasho. 2. Qof, qeybtiisii in ka badan qaadasho. m.f.dh, badsasho.

waa la naqliyay ✓

v. increase

waa la naqliyay ✓

-badsaday / badsatay: (n) increase for oneself; get more

waa la naqliyay ✓

(fal) korodhso wax aad badhkii haysatay; badso wax qayb lagaa oggol yahay. Wax badso wax beel bay leedahay. Dh: biirso. Li: yarayso.

waa la naqliyay ✓

1

de: increase

2

lx: badso

3

pd: (badsaday)

4

ps: v3a=

5

key: badso

waa la naqliyay ✓

(fal) cabsi gesho oo naftaada ha ka baqdo. Baqso ragga oo ka wayn bud la dhac. Dh: didso, eryo.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: bersed.

waa la naqliyay ✓

agg. - hoose, gaaban.

waa la naqliyay ✓

v. learn through watching ~ listening

waa la naqliyay ✓

-bawsaday / bawsatay: (v) learn by hearing without schooling

waa la naqliyay ✓

(fal) waxbarasho ku baro dhegadhegayn. Baabkan bare iima dhigine waanigii bawsadaye.

waa la naqliyay ✓

1

de: learn through watching ~ listening

2

lx: bawso

3

nt: bawsi (ga) [vn-m]

4

pd: (bawsaday)

5

ps: v3a=

6

key: bawso

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) markay cadceeddu soo baxdo. Baxdo iyo dhacdo maan fadhiisay.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qof dabeecad kulul oo aan dadka la heshiin. Li: bulshaawi.

waa la naqliyay ✓

1

(Baxsi-ga)

2

Inan asaaggi ka soo dhexbaxay oo muuqday, caan noqday; gaashaanqaad; hanad.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: baxsasho.

waa la naqliyay ✓

1

vl. n. leaving, departure

2

baxsi: m. n., idiom: outstanding person (distinguished by age ~ excellence)

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) the act of escaping

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) wax la la ilaalinayey fakadkii, baxsashadiisa. Arwkan qabta oo xidha baxsi buu ku jiraaye. Dh: cararis, caymadis, bibbad.

2

baxsi -ga: (magac, lab, keli) inan qayrkii ama asaaggii ka soo dhex baxa oo muuqda. Yarku waa baxsi qayrki dhaadhay. Dh: hanad.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) Ka n.: cid naxdin ku abuurid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) Ka n.: cid naxdin ku abuurid. m.f.dh, naxsasho.

waa la naqliyay ✓

(fal) (ka ~) cid kale, naxdin ku abuurid.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) 1. Dad, xoolo iyo wixi lamida cabsi awgeed meel ugala cararid. 2. Dhuxul shidasho.

waa la naqliyay ✓

1

v. drive away for one's own benefit

2

qaxso v. make something glow (charcoal, a fire)

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg baxso. la-mid: baxsad (3), baxsi.

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) flee (/zZn); escape (iskeyp); run away; take to flight;; desert ~ baxso

waa la naqliyay ✓

(fal) baxso oo cagaha wax ka day.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) halis kugu soo fool leh, ka baxso; dhibaato, ka bedbaad.

2

caymo -da: (magac, dhedig, keli) xoolo badan oo lumay ama la dhacay, wax yar oo ka hadhay oo nabad galay.

3

caymo -da: (magac, dhedig, keli) nabaaddiino; caynaano; bedbaado.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) magac ka mid ah kuwa loo yaqaan libaaxa. Daacuflaha ka soo baxso.

waa la naqliyay ✓

(fal) sii jeeso oo dagaal ka baxso. Dh: baqo, baxso.

waa la naqliyay ✓

(fal) cabsi la baxso oo caymad. Dh: baqo.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) tartan ku badi oo ka soo dhex bax; baxso oo orod.

2

dooddi-ga: (magac, lab, keli) dhaqdhaqaaqa ama gurdanka farduhu markay colaad u socdaan.

3

dooddi-ga: (magac, lab, keli) orod tartan ah. Ninkii dooddi waa lagu gaadhi waayay. Dh: baxsad.

waa la naqliyay ✓

(fal) (ku ~) nafta ku beeg oo kula baxso; nafta kula carar.

waa la naqliyay ✓

(fal) cabsi darteed, meel lagugu hayay ka carar. Dh: firxo, baxso.

waa la naqliyay ✓

(fal) baxso oo ka dheerow meesha. Fargo intaan lagu qaban. Dh: siibo, fako, baxso, fergo.

waa la naqliyay ✓

(fal) fako oo baxso. Dh: firgo.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) gogol iyo wixii la mid ah oo duuban kala baxso; kala fidso; kala fitaaxso.

2

fidso: (fal) lugaha iyo wixii la mid ah oo laabnaa, xagga hore u fidi.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) buur iyo wixii la mid ah, halka ugu sarraysa ee aan meeli ka korayn. Figta buurta nimankaa fantaan farasku gaadhayne. Dh: dhalad, dusha, fiin.

2

fig: (fal) carar oo meel kale u baxso. Gandihii midduu wada nacee gacalka fiigaysa, abidkay intaan gabaw wataba guur aan ka la'aado. Dh: firix, carar, baxso, baydad.

3

fig-ga: (magac, lab, keli) noole, carar iyo baxsad ku jirid. Dh: baxso, caymad, carar. Li: hebedow.

waa la naqliyay ✓

(fal) firgo; baxso.

waa la naqliyay ✓

(fal) xoog iskaga fur cid ku haysata oo ka baxso. Dh: siibo.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) neef la gawracay, xanuun daran dartii u rafo. Dh: fergo.

2

firgo: (fal) wax yar oo adag, sida quruuruxa oo kale, faraha si xooggan ugu finiini.

3

firgo: (fal) xoog u carar oo baxso.

4

firgo: (fal) ciyaar, qasiido iyo wixii la mid ah, ku jibbood oo bururid. Dh: qiirood.

waa la naqliyay ✓

(fal) si aad ah u carar oo baxso. Dh: fako.

waa la naqliyay ✓

(fal) baqdin daraaddeed, la baxso.

waa la naqliyay ✓

(fal) cid kale, ku tiirso oo ku baxso.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) Qun yar socosho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Xoolo biyo badan siisasho.

waa la naqliyay ✓

v. provide water for one's animal ~ livestock

waa la naqliyay ✓

(fal) xoolo aad leedahay iyo wixii la mid ah waraabi oo daaji.

waa la naqliyay ✓

1

de: provide water for one's animal ~ livestock

2

initial: w

3

lx: wabaxso

4

pd: (wabaxsaday)

5

ps: v3a=tr

6

key: wabaxso

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) 1. Dareen iyo feejignaan qof leeyahay soo jiidasho. 2. Qof, hanti uusan lahayn u qiil dayasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) 1. Dareen iyo feejignaan qof leeyahay soo jiidasho. 2. Qof, hanti uusan lahayn u qiil dayasho. m.f.dh, baabsasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Wax cararaya ceyrsasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Wax cararaya ceyrsasho. m.f.dh, baacsasho.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) gogol iyo wixii la mid ah oo duubnaa, fidso oo ballaadhso. Furaashka baacso oo ku seexo. Dh: goglo, fidso.

2

baacso: (fal) eryo oo ku daba dhac. Baacso tuugga oo soo qabo. Dh: caydhso, eryo.

waa la naqliyay ✓

1

baanso¹: m.dh Geed leh laamo dhaadheer oo xubno leh oo sida dhuumihii dhexda ka daloola, waxaana loo isticmaalaa dhismaha, samaynta dambiilaha qaarkood, iyo wixi lamida; qaysaraan.

2

baanso²: f.mg3 (-saday, -satay) Qof buka ama dhaawac ah baan siisasho.

waa la naqliyay ✓

1

baanso¹: m.dh Geed leh laamo dhaadheer oo xubno leh oo sida dhuumihii dhexda ka daloola, waxaana loo isticmaalaa dhismaha, samaynta dambiilaha qaarkood, iyo wixi lamida; qaysaraan.

2

baanso²: f.mg3 (-saday, -satay) Qof buka ama dhaawac ah baansiisasho. m.f.dh, baansasho.

waa la naqliyay ✓

v. regain strength ~ be invigorated by food that is especially nourishing (of a convalescent)

waa la naqliyay ✓

(fal) qof xidhiidh inniga dhexeeyo oo wax qaba adu iskaa iskaga baano oo daawayso. Dh: daawayso, dabiibo.

waa la naqliyay ✓

1

de: regain strength ~ be invigorated by food that is especially nourishing (of a convalescent)

2

lx: baanso

3

nt: baansad (ka) [vn-m], baansasho (/da) [vn-f], baansi (ga) [vn-m]

4

pd: (baansaday)

5

ps: v3a=

6

key: baanso

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) 1. Roob, fasal, rimay iyo wixi lamida waqti la filayay in ay dhacaan suurtaggal noqon waayid. 2. Ka b.: wax la samayn lahaa ama meel la aadi lahaa ka talabixid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) 1. Roob, fasal, rimay iyo wixi lamida waqti la filayay in ay dhacaan suurtaggal noqon waayid. 2. Ka b.: wax la samayn lahaa ama meel la aadi lahaa ka talabixid. m.f.dh, baaqsasho.

waa la naqliyay ✓

v. fail to become pregnant in the right period, fail to remain pregnant (animal); fail to do, fail at; neglect

waa la naqliyay ✓

(fal) ka baaqso - ka maqnaw meel ama hawl aad qaban lahayd. Adigaa ka baaqsaday inaad barada dhawrtaaye.

waa la naqliyay ✓

1

de: fail to become pregnant in the right period, fail to remain pregnant (animal); fail to do, fail at; neglect

2

lx: baaqso

3

nt: baaqsad (ka) [vn-m]

4

pd: (baaqsaday)

5

ps: v3a=

6

key: baaqso

waa la naqliyay ✓

1

baasho¹: m.dh Dhunkashada dhabanka ama dibnaha la iska shumiyo.

2

baasho²: f.mg3 (-shtay, -shatay) Baal goray iyo wixi lamida iyadoo libin lagu muujinayo madaxsurasho. 2. Gammuun, baal ku dhegsasho.

waa la naqliyay ✓

f. n. kiss

waa la naqliyay ✓

-baashada: (n) kiss (kis) ~ shumis

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhunkasho iyo gacanta oo qof naxariis loogu salaaxo. Baashadu carruurta way barbaarisaa.

waa la naqliyay ✓

1

de: kiss

2

lx: baasho

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

syn: dhunko, shumis

6

key: baasho

waa la naqliyay ✓

1

* (Baasta-da)

2

Cunno burka laga sameeyo oo jaadad badan ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh Cunto ka samaysan bur la qallajijey oo qaabab kala duwan leh oo la cuno.

waa la naqliyay ✓

m.dh Cunto ka samaysan bur la qallajijey oo qaabab kala duwan leh oo la cuno.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): pasta, spaghetti

waa la naqliyay ✓

-baastada: (n) pasta (paasta); spaghetti (ispageeti)

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) daqiiqda oo la engejiyay cunto laga sameeyo. Waxa loo sameeyaa si kala duwan oo leh qaar miiqmiiqsan, qaar balballaadhsan iyo kuwo dhexda daldaloola.

waa la naqliyay ✓

1

de: pasta, spaghetti Staple of southern Somalia {It}

2

lx: baasto

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-mass

5

key: baasto

waa la naqliyay ✓

m.dh Nooc ka mid ah xanjo oo laga dhaliyo xabagbarsho.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dheddig, keli) jaad kamid ah xanjada oo laga dhaliyo xabag barshoda.

waa la naqliyay ✓

1

(Baxdow-ga)

2

Faras dheerayn caan ku noqday; aan fardaha la mid ahayn ee ka baxsan ama ka soo dhex baxay.

waa la naqliyay ✓

m.l Faras aad u dheereya oo aan fardaha la mid ahayn ee ka baxsan. la-mid: baxdoy.

waa la naqliyay ✓

m. n. fast horse; horse of excellent quality

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) faras caan ku noqday orod oo aan fardaha la siinnayn. Xiinfiniin baxdow buu ahaa fardo ka sarreeya. Li: magaan.

2

baxdow -ga: (magac, lab, keli) neef dibadgaloobay oo orodka dheereeya. Banankaan ordaa sidii baxdow bahal ka rooraaye.

3

baxdow -ga: (magac, lab, keli) qof dhallinyarada ka soo baxa oo ka dhex muuqda. Baxdow Wiilwaal baa ahaa waran waabin kari waayey.

waa la naqliyay ✓

1

a: baxdoy (ga) [n7-m]

2

de: fast horse; horse of excellent quality

3

lx: baxdow

4

pd: (-ga)

5

ps: n2a-m

6

key: baxdow

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: baxdow.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. B. ah: qof meel lagu ogaa si sharcidarro ah uga fakaday meeshi lagu ogaa. 2. B. ah: neef xoolo ah oo ka fakaday meeshi lagu ogaa. 3. la-mid: baxsasho.

waa la naqliyay ✓