bawso — Macnaha & Turjumaada

v. learn through watching ~ listening

waa la naqliyay ✓

-bawsaday / bawsatay: (v) learn by hearing without schooling

waa la naqliyay ✓

(fal) waxbarasho ku baro dhegadhegayn. Baabkan bare iima dhigine waanigii bawsadaye.

waa la naqliyay ✓

1

de: learn through watching ~ listening

2

lx: bawso

3

nt: bawsi (ga) [vn-m]

4

pd: (bawsaday)

5

ps: v3a=

6

key: bawso

waa la naqliyay ✓

1

(Basa-da)

2

Madaxa dadka meesha ugu korraysa; dhalo; dhako; kug.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Madaxa dadka meesha ugu korraysa, dhalo, dhako. 2. Bidaar.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Madaxa dadka meesha ugu korraysa, dhalo, dhako. 2. Bidaar.

waa la naqliyay ✓

f. n. crown of the head

waa la naqliyay ✓

basada: (n) scalp (iskaalp); skull (iskal) dhako

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhaddig, keli) qofka halka ugu sarraysa ee badhtanka madaxa. Dh: basa, dhako, dhalo.

waa la naqliyay ✓

1

de: crown of the head

2

lx: baso

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

syn: dhako, dhalo, kug

6

key: baso

waa la naqliyay ✓

1

ba'so: (fal) xoolo ammaano ahaa, si farsamaysan u lunsod sad

2

ba'so: (fal) xoolo aanad lahayn lunso.

3

ba'so: (fal) wax xumayso oo dhanka ba'an u leexi. Walaal ha na ba'sane barbar noo dhaaf.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) 1. Wax la haystay in kale oo la nooc ah ku darsasho. 2. Qof, qeybtiisii in ka badan qaadasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) 1. Wax la haystay in kale oo la nooc ah ku darsasho. 2. Qof, qeybtiisii in ka badan qaadasho. m.f.dh, badsasho.

waa la naqliyay ✓

v. increase

waa la naqliyay ✓

-badsaday / badsatay: (n) increase for oneself; get more

waa la naqliyay ✓

(fal) korodhso wax aad badhkii haysatay; badso wax qayb lagaa oggol yahay. Wax badso wax beel bay leedahay. Dh: biirso. Li: yarayso.

waa la naqliyay ✓

1

de: increase

2

lx: badso

3

pd: (badsaday)

4

ps: v3a=

5

key: badso

waa la naqliyay ✓

(fal) cabsi gesho oo naftaada ha ka baqdo. Baqso ragga oo ka wayn bud la dhac. Dh: didso, eryo.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: bersed.

waa la naqliyay ✓

agg. - hoose, gaaban.

waa la naqliyay ✓

f. n. thigh

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) lawga iyo misigta inta udhaxaysa, ee hilibka badan leh.

waa la naqliyay ✓

1

de: thigh

2

lx: bawdo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: bawdo

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: bawlad.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) lacag yar oo qaddaadiicda ka mid ah oo waa hore jiraysa. Lacagtii dibiga bawlo lagama arag. Dh: bawlad.

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) barashada qof ama wax kale.

2

bawsi -ga: (magac, lab, keli) eeg bawsasho.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) 1. Wax meel ku jirey kala bixid. 2. Nafley wax halis u ah ka cararid. 3. Ka b.: nafley halis ka badbaadid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) 1. Wax meel ku jirey kala bixid. 2. Nafley wax halis u ah ka cararid. 3. Ka b.: nafley halis ka badbaadid. m.f.dh, baxsasho.

waa la naqliyay ✓

v. escape, flee, get away

waa la naqliyay ✓

1

-baxsaday / baxsatay: (v) escape or flee one's self ~ fako

2

soo baxso: (v) serve yourself; help yourself

waa la naqliyay ✓

1

(fal) orod oo caymad ama jaf dheh. Baxso oo buuraha ku dhuumo. Dh: carar, fako.

2

baxso: (fal) sadaqo la bax; hor Ilaahay wax geyso. Ilaahay dartiibuu u baxsaday baabuurka.

waa la naqliyay ✓

1

de: escape, flee, get away

2

lx: baxso

3

pd: (baxsaday)

4

ps: v3a=

5

key: baxso

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-stay, -satay) Aqoon kooban oo aan dugsi iyo macallin toos ah laga baran helid.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-stay, -satay) Aqoon kooban oo aan dugsi iyo macallin toos ah laga baran helid. m.f.dh, bowsasho.

waa la naqliyay ✓

v. pick up news, information ~ gossip; gain knowledge

waa la naqliyay ✓

-bowsaday / bowsatay: (v) learn by hearing without schooling ~ bawso

waa la naqliyay ✓

(fal) sheed wax ka baro adoon dugsi galin. Intaad fursad helayso casharka iska sii bowso.

waa la naqliyay ✓

1

de: pick up news, information ~ gossip; gain knowledge

2

lx: bowso

3

pd: (bowsaday)

4

ps: v3a=

5

key: bowso

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) Dab kulaalid.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, lab, keli) dab kulaalid.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) qaxwe ama shaah kulayl lagu fuudo.

waa la naqliyay ✓

(fal) tab iyo xeelad khaa'inimo ku sir; aqoon-la'aanta uu qof qabo kaga faa'iidayso. Dh: jabso, khashiinso.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) 1. Dareen iyo feejignaan qof leeyahay soo jiidasho. 2. Qof, hanti uusan lahayn u qiil dayasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) 1. Dareen iyo feejignaan qof leeyahay soo jiidasho. 2. Qof, hanti uusan lahayn u qiil dayasho. m.f.dh, baabsasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Wax cararaya ceyrsasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Wax cararaya ceyrsasho. m.f.dh, baacsasho.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) gogol iyo wixii la mid ah oo duubnaa, fidso oo ballaadhso. Furaashka baacso oo ku seexo. Dh: goglo, fidso.

2

baacso: (fal) eryo oo ku daba dhac. Baacso tuugga oo soo qabo. Dh: caydhso, eryo.

waa la naqliyay ✓

1

baanso¹: m.dh Geed leh laamo dhaadheer oo xubno leh oo sida dhuumihii dhexda ka daloola, waxaana loo isticmaalaa dhismaha, samaynta dambiilaha qaarkood, iyo wixi lamida; qaysaraan.

2

baanso²: f.mg3 (-saday, -satay) Qof buka ama dhaawac ah baan siisasho.

waa la naqliyay ✓

1

baanso¹: m.dh Geed leh laamo dhaadheer oo xubno leh oo sida dhuumihii dhexda ka daloola, waxaana loo isticmaalaa dhismaha, samaynta dambiilaha qaarkood, iyo wixi lamida; qaysaraan.

2

baanso²: f.mg3 (-saday, -satay) Qof buka ama dhaawac ah baansiisasho. m.f.dh, baansasho.

waa la naqliyay ✓

v. regain strength ~ be invigorated by food that is especially nourishing (of a convalescent)

waa la naqliyay ✓

(fal) qof xidhiidh inniga dhexeeyo oo wax qaba adu iskaa iskaga baano oo daawayso. Dh: daawayso, dabiibo.

waa la naqliyay ✓

1

de: regain strength ~ be invigorated by food that is especially nourishing (of a convalescent)

2

lx: baanso

3

nt: baansad (ka) [vn-m], baansasho (/da) [vn-f], baansi (ga) [vn-m]

4

pd: (baansaday)

5

ps: v3a=

6

key: baanso

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) 1. Roob, fasal, rimay iyo wixi lamida waqti la filayay in ay dhacaan suurtaggal noqon waayid. 2. Ka b.: wax la samayn lahaa ama meel la aadi lahaa ka talabixid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) 1. Roob, fasal, rimay iyo wixi lamida waqti la filayay in ay dhacaan suurtaggal noqon waayid. 2. Ka b.: wax la samayn lahaa ama meel la aadi lahaa ka talabixid. m.f.dh, baaqsasho.

waa la naqliyay ✓

v. fail to become pregnant in the right period, fail to remain pregnant (animal); fail to do, fail at; neglect

waa la naqliyay ✓

(fal) ka baaqso - ka maqnaw meel ama hawl aad qaban lahayd. Adigaa ka baaqsaday inaad barada dhawrtaaye.

waa la naqliyay ✓

1

de: fail to become pregnant in the right period, fail to remain pregnant (animal); fail to do, fail at; neglect

2

lx: baaqso

3

nt: baaqsad (ka) [vn-m]

4

pd: (baaqsaday)

5

ps: v3a=

6

key: baaqso

waa la naqliyay ✓

1

baasho¹: m.dh Dhunkashada dhabanka ama dibnaha la iska shumiyo.

2

baasho²: f.mg3 (-shtay, -shatay) Baal goray iyo wixi lamida iyadoo libin lagu muujinayo madaxsurasho. 2. Gammuun, baal ku dhegsasho.

waa la naqliyay ✓

f. n. kiss

waa la naqliyay ✓

-baashada: (n) kiss (kis) ~ shumis

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhunkasho iyo gacanta oo qof naxariis loogu salaaxo. Baashadu carruurta way barbaarisaa.

waa la naqliyay ✓

1

de: kiss

2

lx: baasho

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

syn: dhunko, shumis

6

key: baasho

waa la naqliyay ✓

1

* (Baasta-da)

2

Cunno burka laga sameeyo oo jaadad badan ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh Cunto ka samaysan bur la qallajijey oo qaabab kala duwan leh oo la cuno.

waa la naqliyay ✓

m.dh Cunto ka samaysan bur la qallajijey oo qaabab kala duwan leh oo la cuno.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): pasta, spaghetti

waa la naqliyay ✓

-baastada: (n) pasta (paasta); spaghetti (ispageeti)

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) daqiiqda oo la engejiyay cunto laga sameeyo. Waxa loo sameeyaa si kala duwan oo leh qaar miiqmiiqsan, qaar balballaadhsan iyo kuwo dhexda daldaloola.

waa la naqliyay ✓

1

de: pasta, spaghetti Staple of southern Somalia {It}

2

lx: baasto

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-mass

5

key: baasto

waa la naqliyay ✓

m.dh Nooc ka mid ah xanjo oo laga dhaliyo xabagbarsho.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dheddig, keli) jaad kamid ah xanjada oo laga dhaliyo xabag barshoda.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dhegadhegayn wax ku barasho.

waa la naqliyay ✓

(fal) ceelka biyo ka soo dhuro. Soo dawsho biyaha ceelka wadaanta.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) Miro qolof kala bixid.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-shaday, -shatay) Calaalin (gocoso, goon).

waa la naqliyay ✓

v. munch, eat cereals, nuts ~ grains

waa la naqliyay ✓

1

(fal) eeg qawlayso.

2

qawsho -da: (magac, lab, keli) calaalinta gocoso, goon iyo wixii la mid ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: munch, eat cereals, nuts ~ grains (after being roasted, but before being cooked)

2

lx: qawsho

3

pd: (qawshaday)

4

ps: v3a=tr

5

syn: qariid

6

key: qawsho

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) musbaar iyo wixii la mid ah oo meeshii uu ku jirey ka weynaada; ban ka faaxitaanka meel uu ku jiray ama wax kale. balway: (fal) ku luuqee hees balwo ah. Dh: balwee.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax barasho aan loo nisbayn karin dugsi iyo dhigasho, meelaha laga bartay. Dh: cilmidhegood.

waa la naqliyay ✓

1

awo¹: m.dh.fk la-mid: aw.

2

awo²: f.g3 (-wday, -watay) Qof si marakudhegnimo u baryid.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-wday, -watay) Qof si marakudhegnimo u baryid. m.f.dh, awasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Bas-ka)

2

1. Geerida qofku tiis u dhinto ee aan la dilin.

3

2. Wax gubasho ku dhammaaday oo danbas noqday.

waa la naqliyay ✓

1

bas¹: m.l 1. Geeri caadi ah ee ku timaaddo qof tiisii gashay. 2. (-sas m.l) Baabbuur weyn oo dedan oo daaqada muraayado ah iyo kuraas leh oo rakaabka qaado. 3. Wax gubasho ku dhammaaday oo dambas noqday.

2

bas²: f.mg1 (-say, -stay) 1. Wax shidan dambas noqosho. 2. Ood iyo wixi lamida duugnimo awgeed la baabi'id.

waa la naqliyay ✓

1

bas¹: m.l 1. Geeri caadi ah ee ku timaaddo qof tiisii gashay. 2. (-sas m.l) Baabbuur weyn oo dedan oo daaqada muraayado ah iyo kuraas leh oo rakaabka qaado. 3. Wax gubasho ku dhammaaday oo dambas noqday.

2

bas²: f.mg1 (-say, -stay) 1. Wax shidan dambas noqosho. 2. Ood iyo wixi lamida duugnimo awgeed la baabi'id. m.f.dh, basid.

waa la naqliyay ✓

1

v. be burnt to ashes; dry up, become arid and dusty

2

bas m. n. natural death of a person (without being killed)

3

bas m. n. something completely destroyed by fire and turned to ashes

4

bas m. n. bus

waa la naqliyay ✓

1

-ay -tay: (v) destroy with fire; burn (been)

2

bas: -ka: (n) [Pl. basas-ka] bus (bas)

3

bas: -ka: (n) natural death. Ex: bas buu u dhintay; he was dead for natural causes

waa la naqliyay ✓

1

(falkaabe) erey loo adeegsado kolka hadal ama hawl socota la joojinayo ama in kugu filan aad hesho. Bas! Bariiska intan igu filan. Dh: bes, khalaas.

2

bas: (fal) xaabo iyo wax la mid ah, gubo oo danbas noqo. Buul cawskii dabku ka kacay wuu basay. Dh: basbeel, dambasow.

3

bas -ka: (magac, lab, keli) 'dhar' nooc cusub soo baxa, wax aan hore u jirin oo cusub. Baskii cusub baa bulshadu la haysaa.

4

bas -ka: (magac, lab, keli) qof tiisa u geeriyooday oo aan gacan aaddane ku dhiman. Dh: geeri.

5

bas -ka: (magac, lab, keli) gaadhi dadwaynuhu raaco oo dusha ka daboolan.

waa la naqliyay ✓

1

bas, n. et adv. - Gunta ama xagga ugu hoosaysa; hoosaysa; hoose; aan meel dheer gaari karin;

2

en bas - ka hooseeye; hoos; xagga hoose.

3

à bas prix - rakhiis ah.

waa la naqliyay ✓

1

baw!: (ereycodeed) loo adeegsado tilmaamidda wax lala yaabo. Baw! War baladu ma beri bay ka timid.

2

baw!: (ereycodeed) lagu tusmeeyo wax xoog uga soo baxaya il sida biyo ama dhiig, cadaadis awgii. Bawda biyaha halkan hayaa baahi loo qabaye.

3

baw!: (tilmaame) sheegaya in ay meeshu tahay meel biyo badan. Ceelku baw, oo barqinba waad uli, ee buqashada daa. Dh: bad, birqod.

4

baw!: (ereycodeed) tusmeeya wax xawli u baxay, xoog u orday. baw dheh oo in daqsi loogu qoorjari ku soo noqo. Dh: taw!, kay!

5

baw!: (ereycodeed) lagu tusmeeyo sanqadhdha jabitaanka. Maxaa jabay oo baw yidhi? Dh: balaw!

waa la naqliyay ✓

(fal) qof ama wax kale, xabaal qodan ku duugo; meel ku qarso.

waa la naqliyay ✓

1

(Aawa-da)

2

Daraad; dar; aw.

waa la naqliyay ✓

m.dh Erey aan keligii istaagin in qodob lahaansho lagu daro mooyee, sida: -diis, -deed, -dood iyo wixi lamida oo macnahiisu yahay qof ama wax dartood. Tusaale: “Cali, Caasha aawadeed ayuu halkan u yimid”. la-mid: aw.

waa la naqliyay ✓

m.dh Erey aan keligii istaagin in qodob lahaansho lagu daro mooyee, sida: -diis, -deed, -dood iyo wixi lamida oo macnahiisu yahay qof ama wax dartood. Tusaale Cali, Caasha aawadeed ayuu halkan u yimid.

waa la naqliyay ✓

f. n. sake, reason

waa la naqliyay ✓

1

(fal) aloosan oo sara kac. Dagaalayahaw dem ama aawo anu kuu diyaar ihiye. Dh: aloosan. Li: den, dem.

2

aawo -da: (magac, dhedig, keli) dar iyo aw; qof ama shey sababtii. Nebigii Allow, adaan aawadaa u ilmaynayaa. Dh: dar, aw, daraad.

3

aawo-da: (magac, dhedig, keli) gargaar iyo kaalmo. Itaalkii baa i gabay, Aawaan kaa doonayaa. Dh: aaway, gargaar, kaalmo.

waa la naqliyay ✓

1

a: aw

2

cf: aawadeed, aawadiis

3

de: sake, reason Used with possessive pronouns

4

lx: aawo

5

pd: (/da)

6

ps: n0-f

7

key: aawo

waa la naqliyay ✓

/oolso/ (adv) waliba ama sidokale; isla markaasna. e.g. Her name is also Deeqa.

waa la naqliyay ✓

/oolso/ (adv) wiliby, hitaa. She is also the president of the company.

waa la naqliyay ✓