bataax — Macnaha & Turjumaada

m.l (-xyo, m.dh) Ciid aad u jilicsan oo aan boor lahayn. la-mid: batuux.

waa la naqliyay ✓

m.l (-xyo, m.dh) Ciid aad u jilicsan oo aan boor lahayn. la-mid: batuux.

waa la naqliyay ✓

Sand

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) ciid jilicsan oon dhagac iyo siigo midna lahayn. Daaradda bataax ku shub. Dh: niis, caddaan, tamuux.

waa la naqliyay ✓

1

fataax¹: m.l la-mid: fitaaxid.

2

fataax²: f.mg1 (-xay, -xday) la-mid: fitaax².

waa la naqliyay ✓

v. be enlarged, expanded ~ extended

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) spacious (ispeeysshes); roomy (ruumi) ~ fitaax, fataaxsan, waasac. — Syn: ample, capacious, commodious

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) ballaadhashada iyo kala faaxidda, sida cinjir oo kale.

waa la naqliyay ✓

1

a: fitaax

2

bw: Arabic

3

de: be enlarged, expanded ~ extended

4

lx: fataax

5

pd: (fataaxay)

6

ps: v1=intr

7

key: fataax

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: bataax.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.dh) Saddex-jibaarane yar, ka samaaysan ciid bataax ah iyo shamiito la isku qasay oo guryaha lagu dhisto; jaajuur.

waa la naqliyay ✓

m.l (-xyo, m.dh) (c.cimi.) Duufaan bataax xoogaa qaro leh sidata oo dabayl xoog lihi waddo. Qurubyada bataxa ahi mar mar dhif ah ayay kor u kacaan in ka badan 15 ilaa 30 mitir dhulka korkiisa, in badanna kama durkaan meesha ay yaalliin ama isha (source).

waa la naqliyay ✓

m.l (-ayaal, m.l/dh) (jooloji) Dhadhaabaha iyagoo dulal leh awgeed, biyaha u oggolaada, tusaale biyaha roobka, inay dhex galaan dabadeedna ka dhex dusaan; tusaale fiican waxaa u ah dhadhaabaha noocaan ah dhagax la yiraahdo dhagax bataax.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dyo, m.dh) (jooloji) Duud bataax ama dhadhaab ah oo in yar ka hooseeya badda ama wabiga dushiisa, oo khatar ku ah bad maaxidda.

waa la naqliyay ✓

m.l Tamuux, bataax, bacad.

waa la naqliyay ✓

m.l (juqraafi) Nooc ka mid ah lamaddegaanka, gaar ahaan Saxarada woqooyi Afrika. Lamaddegaanka h., dhulka dushiisu sida badan waxay ka kooban tahay dhadhaab qaawan, oo dabayshu ay ka qaadday bataaxda iyo boorka.

waa la naqliyay ✓

m.l (jooloji) Dhadhaabo aad u kakan oo ka kooban kuwaarts (badan 90% ma ka) waxayna ka samaysantaa dhagax bataax; kuwaartsaydku daldaloolo ma laha sida dhagax bataax.

waa la naqliyay ✓

m.l (jooloji) Mid ka mid ah macaadintra aad loo helo, oo ku jirta dhadhaabooyin iyo carrooyin badan iyadoo leh qaabab kala duwan, badanaa waxay buuxisaa dhuumaha, isgalooyinka, iyo hogagga dhadhaabaha. Badanaa waxaa ku qasan macaadin kale, oo ay ka mid yihiin birta ceeriin. Waxay ka samaysantahay silika iyo ogsajiin. Waxay samaysaa xaddigu ugu badan ee bataaxda.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (jooloji) Dhadhaab-lakabeed habe ah oo ka kooban xabiib bataax ah oo ay isu hayaan waxyaalo ay ka mid yihiin nuurad (calcium carbonate) ama suubaan (silca).

waa la naqliyay ✓

m.l (jooloji) Nooc ka mid ah bataax bacaad, oo badanaa laga helo saxaaraha, taasoo ka kooban lafo dhaa-dheer oo af leh oo barbarro la ah dhinaca dabayshu ka soo dhacayso. Dhammaad-kana waxa kordha dhererka bacaadka, markaasoo dabaylaha gudbani ay kordhi-yaan dhererkeeda iyo ballaadhkeeda.

waa la naqliyay ✓

m.l (juqraafi) Carabi. Dabayl kulul, qallalan ama meerkac dabayleed oo ka dhacda xilliyada Gu'ga iyo xagaaga saxaaraha iyo lama degaanta Carabta, waxa inta badan la socda qaddar cufan oo bataax ah oo yareeya ragtida xoogaa mitirro ah ama inta badan eber, marmarka qaarkoodna beddela qaabka meelaha ay marayso.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.dh) Saddex-jibaarane yar, ka samaaysan ciid bataax ah iyo shamiito la isku qasay oo guryaha lagu dhisto; jaajuur.

waa la naqliyay ✓

m.l (-xyo, m.dh) (c.cimi.) Duufaan bataax xoogaa qaro leh sidata oo dabayl xoog lihi waddo. Qurubyada bataxa ahi mar mar dhif ah ayay kor u kacaan in ka badan 15 ilaa 30 mitir dhulka korkiisa, in badanna kama durkaan meesha ay yaalliin ama isha (source).

waa la naqliyay ✓

m.l (-ayaal, m.l/dh) (jool.) Dhadhaabaha iyagoo dulal leh awgeed, biyaha u oggolaada, tusaale biyaha roobka, inay dhex galaan dabadeedna ka dhex dusaan; tusaale fiican waxaa u ah dhadhaabaha noocaan ah dhagax la yiraahdo dhagax bataax.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dyo, m.dh) (jool.) Duud bataax ama dhadhaab ah oo in yar ka hooseeya badda ama wabiga dushiisa, oo khatar ku ah bad maaxidda.

waa la naqliyay ✓

m.l (juqraafi) Nooc ka mid ah lamaddegaanka, gaar ahaan Saxarada woqooyi Afrika. Lamaddegaanka h., dhulka dushiisu sida badan waxay ka kooban tahay dhadhaab qaawan, oo dabayshu ay ka qaadday bataaxda iyo boorka.

waa la naqliyay ✓

m.l (jool.) Dhadhaabo aad u kakan oo ka kooban kuwaarts (badan 90% ma ka) waxayna ka samaysantaa dhagax bataax; kuwaartsaydku daldaloolo ma laha sida dhagax bataax.

waa la naqliyay ✓

m.l (jool.) Mid ka mid ah macaadintra aad loo helo, oo ku jirta dhadhaabooyin iyo carrooyin badan iyadoo leh qaabab kala. duwan, badanaa waxay buuxisaa dhuumaha, isgalooyinka, iyo hogagga dhadhaabaha. Badanaa waxaa ku qasan macaadin kale, oo ay ka mid yihiin birta ceeriin. Waxay ka samaysantahay silika iyo ogsajiin. Waxay samaysaa xaddigu ugu badan ee bataaxda.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (jool.) Dhadhaab-lakabeed habe ah oo ka kooban xabiib bataax ah oo ay isu hayaan waxyaalo ay ka mid yihiin nuurad (calcium carbonate) ama suubaan (silca).

waa la naqliyay ✓

m.l (-xyo, m.dh) Nin ka mid ah shaqaalaha maraakiibta ka shaqeeya.

waa la naqliyay ✓

m.l (-xyo, m.dh) Nin ka mid ah shaqaalaha maraakiibta ka shaqeeya.

waa la naqliyay ✓

m. n. seaman, sailor, 'old sea dog'; catfish species

waa la naqliyay ✓

-a / da: (n) sailor (seey·lar); seaman (sii man); mariner ~ badmareen

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) ruux badda mara oo ka dhex shaqeeyo; qof meheraddiisu tahay in uu khayraadka biyaha badda ka shaqaysto. Sidii badmaax biyaha quusiyoo yaxaas, beerka kala gooyey. Dh: badmareen.

2

badmaax -a: (magac, lab, keli) qofka maraakiibta ka shaqeeya ee dunida ugu kala goosha. Badmaax biyo ma liqaan. Dh: badmareen.

waa la naqliyay ✓

1

cf: badmar ~ badmareen

2

de: seaman, sailor, 'old sea dog'; catfish sp.

3

lx: badmaax

4

pd: (-a)

5

ps: n2a-m

6

key: badmaax

waa la naqliyay ✓

m.dh.sh.r la-mid: baf.

waa la naqliyay ✓

f. n. sound of something being shattered

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) lagu tusmeeyo jabaqda ay samayso qalwada dunta ama wax engegan oo inta uu dumo kala daata. Girgiddii kolkii roobku ku da'ay ayay bagagax kala tidhi.

waa la naqliyay ✓

1

de: sound of s.t. being shattered

2

lx: bagagax

3

pd: (dheh)

4

ps: np-f-expr

5

key: bagagax

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) lagu tusmeeyo shubmidda dareere sida biyaha iyo wixii la mid ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Banaaxi-ga)

2

Cida lo'da siiba kolkay dararto oo ay barwaaqaysan tahay.

waa la naqliyay ✓

1

banaaxi¹: m.l la-mid: banaaxiyid.

2

banaaxi²: f.mg1/2 (-iyay, -iday/-isay; -iyi) Lo' barwaaqo joogto ciyid. la-mid: bunaaxi², bunnaahi².

waa la naqliyay ✓

vl. n. mooing (of cows)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) lo', ci'da dheregga iyo barwaaqada astaanta u ah, samee.

2

banaaxi -ga: (magac, lab, keli) cida lo'da siiba markay barwaaqaysan tahay. Haddaan Bayaxow ka buundhabo, bunnaaxisay baarta Hiiraan. Waxaan meel dhaw ka maqlayaa banaaxigii lo'da. Dh: bunaaxi, dunaaxi, bunnaaxin.

waa la naqliyay ✓

1

de: mooing (of cows)

2

lx: banaaxi

3

pd: (-ga)

4

ps: vn-m

5

key: banaaxi

waa la naqliyay ✓

m.dh Cida ay lo'du sameyso kolkay barwaaqo joogto. la-mid: bunaaxo, bunnaaho.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) ci'da lo'da kolka ay dheregto. Dibi barwaaqo joogaa banaaxo ma daayo. Dh: bunnaaxo, banaaxi.

waa la naqliyay ✓

Displacement

waa la naqliyay ✓

-ay -tay: (v) displace / (dis plays); move or shift from the usual place or position

waa la naqliyay ✓

1

(fal) baradaadii, ka farabax.

2

barabax-a: (magac, lab, keli) ka tegista baradii aad degganayd oo dhibaato kaa soo saartay. Dh: qax, barakac. Li: degganaan.

waa la naqliyay ✓

-da: (n) potato (pa teey tow) ~ baradho, bataato

waa la naqliyay ✓

1

(Bataata-da)

2

Geed la beero oo leh xididdo dhulka ku faalala oo midkiiba bixiyo burqo badan oo taxan oo la cuno; (ama baradho)

waa la naqliyay ✓

m.dh Geed qudaarta la beerto ka mid ah oo leh bari macaan oo la cuno marka la karsho. la-mid: baradho.

waa la naqliyay ✓

m.dh Geed qudaarta la beerto ka mid ah oo leh bari macaan oo la cuno marka la karsho. la-mid: baradho, bataati.

waa la naqliyay ✓

f. n. potato

waa la naqliyay ✓

(Batato) S, N Ipomoea batatas (L) Lam. Convolvulaceae.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geed la beero oo leh xididdo dhulka ku faalala oo uu kiiba bixiyo buruq ama badhi weyn oo la cuno. Bataatada saw inuu buuran garan maayo. Dh: baradho.

waa la naqliyay ✓

1

de: potato

2

lx: bataato

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-enum

5

syn: baradho {Eng / It}

6

key: bataato

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) lagu tusmeeyo lug xoog ugu dhec dhacday biyo si biyuhu kor ugu duulduulaan.

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) lagu tusmeeyo sanqadha lagu wax aad u jilicsan oo qoyan oo daatay. Saca xaar baa batataq ka haya. Dh: dhatataq!

waa la naqliyay ✓

1

batraan¹: m.l (-nno, m.dh) Kibir badan; islaweyni.

2

batraan²: f.mg1 (-aamay, -aantay; -aami) Kibraan noqosho.

waa la naqliyay ✓

1

batraan¹: m.l (-nno, m.dh) Kibir badan; islaweyni.

2

batraan²: f.mg1 (-aamay, -aantay; -aami) Kibraan noqosho. m.f.dh, batraamid.

waa la naqliyay ✓

m. n. (adj.): overbearing person; quarrelsome, impertinent, spoiled

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qof edeb daran oo dadka gardarro ku daya. Wiil batraan ah ayaan manta is gallay. Dh: badraan.

waa la naqliyay ✓

1

de: overbearing person; [atr.] quarrelsome, impertinent, spoiled

2

lx: batraan

3

nt: batraan (batraamay) [v1=inch]

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: batraan

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: fitaaxi.

waa la naqliyay ✓

v. enlarge, expand, extend

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) make larger; expand (ikispaandi) ~ fitaaxi, ballaari, waasici

waa la naqliyay ✓

1

a: fitaaxi

2

de: enlarge, expand, extend

3

lx: fataaxi

4

pd: (fataaxiyey)

5

ps: v2a=tr

6

key: fataaxi

waa la naqliyay ✓

1

de: you do / she does (X)

2

lx: -ataa

3

ps: v3-2sg/3f-prhb

4

xe: you go to sleep

5

xv: seexataa

6

key: -ataa

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) meel loo raadraaco qof ama wax kale. Ataar ma leh qofkii aabbihii gabaye. Dh: raadraac, taariikh, sooyaal.

waa la naqliyay ✓

ereydhawaaq lagu tusmeeyo wax fajiciso leh. Dh: way! tolla'ay!

waa la naqliyay ✓

1

magac loo baxsho gabadh dhalatay iyada oo cayilan.

2

balax -a: (magac, lab, keli) ilmaha dhedig ee dhaylo ku dhasha.

waa la naqliyay ✓

1

(Barax-a)

2

Caano iyo biyo laysku daray; xariir.

waa la naqliyay ✓

1

barax¹: m.l 1. B. ah: caano biyo ka yar lagu daray. 2. Bardooddanka ay sameeyaan xooluhu.

2

barax²: f.g1 (-rxay, -raxday; -rxi) 1. Caano biyo ka yar ku darid. 2. Xoolo, bardooddan samayn.

waa la naqliyay ✓

1

barax¹: m.l 1. B. ah: caano biyo ka yar lagu daray. 2. Bardooddanka ay sameeyaan xooluhu.

2

barax²: f.g1 (-rxay, -raxday; -rxi) 1. Caano biyo ka yar ku darid. 2. Xoolo, bardooddan samayn. m.f.dh, barxid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. mixture of milk and water

2

barax: v. dilute something with water

waa la naqliyay ✓

1

-a: (n) dilution (daay luushin); adulteration (a-dal-tareey-shin); mixture (miksi-jar) of water and milk

2

barax: -ayday: (v) dilute (daay-luut); water down; add water; adulterate (a-dal-tareeyt)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) caano biyo ku dar, isku laaq biyo iyo caano oo wax mid ah ka dhig. Barax bay na siiyeen kuwii boqolka soo maalay. Dh: badhax, xariir.

2

barax: (fal) 'baraar' kolba dhan cidla' ah u orod, markuu ababka yahay ee ay hurdo la tagto ama ka reebto maqasha. Dh: baydad, fako, bibbo.

3

barax-a: (magac, lab, keli) isku jir labo dareere siiba biyo iyo caano la isku daray, caano iyo biyo la isku daray oo noqday badhax. Barax bilaash laguma helo. Dh: badhax, xariir, bera.

4

barax -a: (magac, lab, keli) bibbadka baraarka, siiba markuu abab yahay ee ay hurdo la tagto ama ka reebto maqasha. Baraxa ka ilaali naylaha yaryar. Dh: baydad, fakad, badhax.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: butuc (1).

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) aan caato ahayn, hilib leh. Wiil yar oo batacay xambaarsanayd. Dh: shilis, buuran, naaxsan.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-llo, m.dh) Meel bannaan oo aan dhir sare lahayn.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-llo, m.dh) Meel bannaan oo aan dhir sare lahayn.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dhulka inta xigta badda ee bataaxa leh ee aad loo wadhan yahay marka loo dabbaaltago.

waa la naqliyay ✓

1

(Batar-ka)

2

Cayaar la tumo; sacab.

waa la naqliyay ✓

m.l Nooc ciyaaraha hiddaha iyo dhaqanka ka mid ah jiib iyo sacab leh oo ay ragga iyo dumarku wada dheelaan.

waa la naqliyay ✓

m.l Nooc ciyaaraha hiddaha iyo dhaqanka ka mid ah jiib iyo sacab leh oo ay ragga iyo dumarku wada dheelaan.

waa la naqliyay ✓

m. n. dance step

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) traditional dance

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) ciyaar da'weyn oo ay sida badan dheelaan haweenku iyagoo kala rogta luuqda, waxay na caan ku tahay Jabuuti, dhulka Soomaaliyeed ee Itoobiya iyo gobollada Waqooyi-Galbeed, Togdheer, Sanaag, Awdal, Sool iyo Bari ee Soomaaliya. Qalabka lagu ciyaaro waxaa ka mid ah durbaan yar oo hal ul lagu garaaco iyo dallad. Dh: botor.

waa la naqliyay ✓

1

cf: sacab

2

de: dance step

3

lx: batar

4

pd: (-ka)

5

ps: n0-m

6

key: batar

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) macdan cad oo durba shiilmi og, oo birta alluminiyumka ku bah ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Matax-a)

2

(is matax) is-giriirixis; (ama mutux).

waa la naqliyay ✓

1

matax¹: m.l la-mid: mutux¹.

2

matax²: f.mg1 (-xay, -xday) la-mid: mutux².

waa la naqliyay ✓

1

(fal) mutulug iska dhig oo dharka iska siib. Ismatax kolkaad kelidaa maydhanayso. Dh: mutux, isqaawi. Li: asturo, labbiso.

2

matax -a: (magac, lab, keli) madax taagid kibir ku jiro. Matax meel laguma gaadhee qunyar soco. Dh: mutux, sootaagni, santaag.

3

matax-a: (magac, lab, keli) orod maqiiqan oo xoog ah. Dh: caymad, orod, ismaqiigid.

4

matax-a: (magac, lab, keli) isqaawinta dharka la iska wada dhigo. Dh: qaawanaan, mutux.

waa la naqliyay ✓

Erey lagu isticmaalo kolka wax gaar ah, la weyneyna hayo, ama culays gaar ah la saarayo, ama wax suuraggala madhaafaanka ay gaareen ama ayan dhaafi karin xoog farta loogu fiiqayo (sida: Cali tuugaa u soo dhacday oo xataa dharkii ka xadday; Ninku waa geesi oo xataa libaaxa kama baqo; Bal wax uun i sii, xataa shilin) - bal wax kale ama cid kale daaye; taniyo; -na.

waa la naqliyay ✓

fk. 1. Eray lagu isticmaalo kolka wax gaar ah la weyneynayo ama culays gaar ah la saarayo. Tusaale: “Waa geesi oo xataa libaaxa (ama libaaxa xataa) kama baqo”. 2. Haba yaraatee. Tusaale: “Bal wax uun i sii, xataa shilin”. la-mid: xitaa.

waa la naqliyay ✓

fk. 1. Eray lagu isticmaalo kolka wax gaar ah la weyneynayo ama culays gaar ah la saarayo. Tusaale: Waa geesi oo xataa libaaxa (ama libaaxa xataa) kama baqo. 2. Haba yaraatee. Tusaale: Bal wax uun i sii, xataa shilin. la-mid: xitaa.

waa la naqliyay ✓

conj. even

waa la naqliyay ✓

(adv) even (ii-van) ~ xitaa. Ex: daacad baan kuu ahaan, xataa haddaan dhinto-, I will be loyal to you, even ifI had to die

waa la naqliyay ✓