baraflayn

(fal) ka dhig baraf jaamud ah. Barafay biyaha. Dh: barafee, qabooji.

-ta: (magac, dhedig, keli) ku celcelinta ereyga 'ba'a' laftirkiisa. Ba'alaynta balaayaa ka danbaysa.

m.f.dh eeg baallee.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhinac jirid; doc xigid. Baallaynta iga daayoo dhexda soo joogso.

Glaciation

Permafrost

(Barakayn-ta)

1. Barako u yeelid.

2. (Cunno, kd.) wax yar ka taabasho, ka cunid; sunnayn.

m.f.dh eeg barakee.

vl. n. act of blessing

-ta: (magac, dhedig, keli) ka dhigitaanka mid barakaysan.

de: act of blessing

lx: barakayn

pd: (-ta)

ps: vn-f

key: barakayn

-ta: (magac, dhedig, keli) suuq bannaan ah wax ku iibin. Hooyaday bacadlayn bay shaqada ka soo billawday. Dh: wadhataysad.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax samayntiisa laga maagayo oo dadka hortii la falo si inta kale ay ugu dhiirrato. Dh: balaalaxayn, biimayn. balaambal -ka: (magac, lab, keli) carcaraaf iyo saxaariir dhib badan. Dh: balanbal, balambal.

m.f.dh eeg balaslee.

-ta: (magac, dhedig, keli) orod kadlayn ah oo joogsi la'aan ah socosho. Nin balaayo waddo balaslayn ma daayo.

-ta: (magac, dhedig, keli) waran ku dagaallamid.

m.f.dh eeg barafuumee.

-ta: (magac, dhedig, keli) udgoonayn oo cadar ku buufin. Waxyaabo badan baa barafuumaynta loo adeegsadaa. Dh: cadarayn, udgoonayn.

-ka: (magac, lab, keli) eeg bararaflayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) hadallo is dhaaf ah oo kala duwan, ku hadlid; marba si u hadlid; labo siyood oo is burinaya ku hadlid.

-ta: (magac, dhedig, keli) si qardajeex ah oo hubsiimo lahayn u dhaqmid.

-ta: (magac, dhedig, keli) laxda oo codka 'bacaac' ku celcelisa. Bacaaclaynta laxda meel fog baa laga maqlayaa. Dh: macaaclayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) sangadha 'bacbac' soo celcelin. Waa sangadh ka yeedha wax la isku gaaracayo ama la isku dhufanayo sida sacabbada. Bacbaclaynta sacabkiyo, qosolkiinnu badanaa, birqaankiinnu muu jabin?

-ta: (magac, dhedig, keli) hadal badan oo aan faa'iido lahayn la imasho.

-ta: (magac, dhedig, keli) codka ay sameeyaan qaraxyo isdabajoog ahi. Bambamlaynta boobaha Allow na baal mari.

Nivation

(fal) sanqadha sidii wax baadad leh oo kolba dhinac u duulaya samee. Dh: bararaflee.

m.f.dh eeg barbarree.

-ta: (magac, dhedig, keli) barbarro noqosho; kalama'adkaan noqosho.

m.f.dh eeg barwaaqee.

-ta: (magac, dhedig, keli) samalaho ka dhigid; heersare gaarsiin sida dhaqaalaha iyo waxii la mid ah. Dh: bashbashayn, aaranayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) balasbalaslayn oo kolba dhinac u roorid.

(Dafdaflayn-ta)

Dafdaf la imaansho; sida dafdaflaha yeelid.

m.f.dh eeg dafdaflee.

-ta: (magac, dhedig, keli)) fudayd iyo xog la'aan la or'ordid. Dh: miyiritaan.

m.f.dh eeg farafaree. la-mid: farafarays.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax meel la dhigay faraha la galid. Dh: taataabasho.

m.f.dh eeg gar-allee.

-ta: (magac, dhedig, keli) si rable ah u boodboodid. Rabrablayn badanaa ma dabagaallaa.

m.dh eeg aafee. la-mid: aafeyn.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, xanuun, xumaan ama dhibaato qabadsiin. Neefka cadhada leh gaar baa loo qoolaa si aanu xoolaha kale u aafayn. Dh: ibtilayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) kolka xanuun la dareemo, ereyga 'aax' ku celcelin.

-ta: (magac, dhedig, keli) hadal la odhan doono, arar ka hormarsasho. Dh: ararad.

m.f.dh eeg baahee.

-ta: (magac, dhedig, keli) qof sabool ah ama gacan madhan, gargaar u soo ururin. Dh: qaadhaamid, jiscin.

-ta: (magac, dhedig, keli) baar ka dhigid; ka dhigidda wax sare oo wacan.

-ta: (magac, dhedig, keli) samaynta sanqarta 'bab' oo tilmaamaysa wax xoog iyo dhakhso wax kale loogu dhuftay, iskana soo daba noqday. Ma ul buu derbiga la dhacayaa, bablayntu waa maxay?

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg bacbaclayn.

m.f.dh eeg ballee. la-mid: ballaysimo, ballaysin, billayn, billaysimo.

-ta: (magac, dhedig, keli) cunug afartanbaxay gardaadin; tunka ku qaad oo la warwareegid. Ballaynta cunugga Buraale bootin dheere u daaya. ballays -ka: (magac, lab, keli) cunug afartanbaxay gardaadistii; tunka ku qaadis oo la warwareegis. Ballayska cunugga berri baan ka dhigay.

(fal) baraf noqo oo jaamud. Baddii way barafowday.

barafaw -ga: (magac, lab, keli) baraf noqosho oo jaamudid. Baddii way barafowday.

-ha: (magac, lab, keli) ganacsade iibiya baraf.

(fal) barako iyo khayr u yeel. Rabbiyaw noo barakay biyaha iyo baadkaba. Dh: barakee.

m.dh Nooc kabdaha ka mid ah oo lagu naqshadeeyay mayrax ama dun midabbo kala duwan leh.

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Meel jirka ka mid ah, wax bararay ahaansho.

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Meel jirka ka mid ah, wax bararay ahaansho. m.f.dh, bararnaan.

der. [adjective] swollen, puffed up

-bararnaa / bararnay (adj) swollen (iswoolan); distend d. Ex: gacan bararsan; a swoller arm ~ hurgunsan

(tilmaame) meel barar leh oo xanuun awgii la buuran. Meel bararan lama gubo. Dh: bararsan.

de: swollen, puffed up

lx: bararan

pd: (bararnaa)

ps: adj-der

key: bararan

baratan¹: m.l la-mid: bedertan¹.

baratan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) la-mid: bedertan².

- baratamay/baratantay: (v) compete (kam piit); contest (kon test) ~ baretan, tartan

-ka: (magac, lab, keli) tartan orod ah oo dhexmara laba qof iyo ka badan. Baratankii yaa badiyey?

m.f.dh eeg barjee.

-ta: (magac, dhedig, keli) cunitaan qaadka; barjo cunid. Dh: qayilaad.

(Baslayn-ta)

Si basle ah, baadi ama wax kale, u raadin.

m.f.dh eeg baslee. la-mid: basle (3).

-ta: (magac, dhedig, keli) nooc orodka ka mid ah oo gucle u eg oo si qaabxun wax loo raadgoobo.

(Gaafayn-ta)

Diinta Muslinka ka saarid; gaal ka dhigid.

m.f.dh eeg gaalee.

-ta: (magac, dhedig, keli) gaal ka dhigid; diinta Islaamka ka saarid; qof muslim ah gaal ku sheegid.

(Jaflayn-ta)

(xoolo) lugaha danbe wax ku haraatiyid, siiba lo'da.

m.f.dh eeg jaflee.

-ta: (magac, dhedig, keli) xoolo, xagga danbe wax u harraatiyid. Dh: harraati

(Naafayn-ta)

Naafo ka dhigid; dhaawicid; curyaamin.

m.f.dh eeg naafee. la-mid: naafid.

-ta: (n) the act of disabling (dis eey baling); crippling or laming; mutilation (miyuu taley-shin); maiming (meeyming) curyaamin

-ta: (magac, dhedig, keli) curyaamin iyo heerid. Naafayntu waa dil laga badbaaday.

-ta: (magac, dhedig, keli) qaali ka dhigid. Dh: qaaliyayn.

(Rablayn-ta)

Si rable ah, u boodboodid.

m.f.dh eeg rablee. la-mid: rable (1).

-ta: (magac, dhedig, keli) kolba dhan u rabbaasid. Rablayn buu kaga baxay guriga.

rablayn -ta: (magac, dhedig, keli) shax si aan laguu cunin meel xidhan ku warwareegid. Shaxdu rablaynta kuma fiicna. Dh: rabliyid.

rablayn -ta: (magac, dhedig, keli) timo rable u xidhid oo inba dhan far weyn uga dhigid. Ha u xamrine rablayn u samee yarta.

-ta: (magac, dhedig, keli) orod iyo qaylo wada socda ordid.

-ta: (magac, dhedig, keli) xayawaan saalo dhigid.

saalayn -ta: (magac, dhedig, keli) saalo dhigid; saalood.

saalayn-ta: (magac, dhedig, keli) 'xayawaan' saalo dhigid. Saalayn lo'aad oon baa keena. Dh: saalood.

(Xaalayn-ta)

Dan u gelid; wax ka qabasho.

m.f.dh eeg xaalee.

-ta: (magac, dhedig, keli) xil iska saarid: ihtimaam gaar ah siin; il gaar ah ku eegid.

(Araarayn-ta)

Labo qolo oo dagaallama haya kala joojin; dagaal joojin.

m.f.dh eeg araaree.

-ta: (magac, dhedig, keli) labo qolo oo dagaallamaya kala joojin. Araaraynta reeraha, aabbaa innoo dhigay. Araare ajal ma oosho.

-ka: (magac, lab, keli) eeg baallayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhunkasho iyo salaaxid. Baashayntu ubadka way barbaarisaa.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax bagaf ah ahaansho.

der. [adjective] rounded and thin; short and stumpy