baraarugitaan

-ka: (magac, lab, keli) god ka mid ah gododka suugaanta ku baraanburis.

(Baraarugsanaan-ta)

Qof baraarugsan ahaan; digtoonaan.

m.f.dh eeg baraarugsan. la-mid: baraarugsanaansho.

f. n. alertness, awakening, realization

-ta: (n) awareness (a weer nes); alert (aleert); conscience (kon shans)

-ta: (magac, dhedig, keli) indha kala hayn; soo jeeditaan.

baraarugsanaan -ta: (magac, dhedig, keli) foojignaan iyo taxaddarqabid. Baraarugsanaan ayaa loo baahanyahay. Dh: digtoonaansho, feejignaansho.

de: alertness, awakening, realization

lx: baraarugsanaan

pd: (-ta)

ps: n1-f

key: baraarugsanaan

1. Aan hurdeysneyn; hurdo ka kacay oo ay ka ba'day.

2. Soo jeeda oo aan la dagi karin; digtoon; feeyig.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax baraarugay ahaansho.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax baraarugay ahaansho. m.f.dh, baraarugsanaan.

der. [adjective] awake, alert

-aa/ ayd: (adj) not in a state of sleep; awake (a weeyk); aware (aweer) -Syn: cognizant, conscious, sensible, alert, watchful, vigilant

(tilmaame) qof aan hurdin oo indhaha kala haya ama soo jeeda. Odayga oo baraarugsan buu waraabuhu soo dhacay.

baraarugsan: (tilmaame) qof wacyi qaba oo wax kala og, dunida la socda. Bulsho baraarugsan cadowgeed ma jebiyo. Dh: digtoon, feejigan.

de: awake, alert

lx: baraarugsan

pd: (baraarugsanaa)

ps: adj-der

key: baraarugsan

(tilmaame) mid soo jeeda oo aan hurdin.

baraarujisan: (tilmaame) mid wacyi qaba oo aan dagnayn. Dad baraarujisan baad rabtaa inaad sirto. Dh: digtoon, feejigan.

-ka: (magac, lab, keli) kobcid oo hanaqaadid. Dh: hanaqaaditaan, koritaan.

-ka: (magac, lab, keli) barbararis iyo buurbuur yeelasho.

-ka: (magac, lab, keli) wax sidii uu ahaa ka doorin; badhxitaan; ladhitaan.

-ka: (magac, lab, keli) baaraandegidda lafteeda iyo hoos u eegitaanka badan ee hawl la qabanayo.

-ka: (magac, lab, keli) barbardhig ku samayn labo shay.

-ka: (magac, lab, keli) samaynta baarbaarridda lafteeda iyo tamashlaynta. Baarbaarritaankii beryahan waan ka baaqsadaye.

m.dh (taar.) Fikrado kasta, afkaar, dareen, rajooyin, ujeeddooyin, xusuus uu qofka ama dadka u leeyahay.

m.dh (taar.) Fikrado kasta, afkaar, dareen, rajooyin, ujeeddooyin, xusuus uu qofka ama dadka u leeyahay.

-ka: (magac, lab, keli) eeg amaarid.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg baraarug.

(Baraarugid-da)

Hurdo ka kicid; soojeedid; digtoonaansho.

m.f.dh eeg baraarug³. la-mid: baraarug¹.

-da: (magac, dhedig, keli) hurdo ka kicid, ka toosid. Dh: baraarugow.

baraarugid-da: (magac, dhedig, keli) soo jeedidda dareenka qofka. Dh: digtooni, feejigni.

-ta: (magac, dhedig, keli) hurdo ka toosid.

baraarugis -ta: (magac, dhedig, keli) soo jeedidista dareenka qofka. Dh: digtooni, feejigni.

(Baraarujin-ta)

Hurdo ka kicin; wax xusuusin; qof digtoon ka dhigid.

m.f.dh eeg baraaruji. la-mid: baraarujis.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, wax soo jeeda ka dhigid. Baraarujin bay beelaha ka dhex wadaan. Dh: wacyigelin.

baraarujin -ta: (magac, dhedig, keli) cid kale digtooni gelin.

-ka: (magac, lab, keli) si kuddo iyo fiirsi la'aan ah u boodid oo wax u sii dhex jibaaxitaan. Dh: jibaaxitaan, majiiritaan.

-ka: (magac, lab, keli) qaangaadh noqod.

-ka: (magac, lah, keli) baytimaalin iyo daadaadin siyaado ah.

-ka: (magac, lab, keli) ka shaqaysashada badaha iyo maaxiddeeda. Dh: badmarid.

-ka: (magac, lab, keli) burburitaanka walax iyo waxii la mid ah. Dh: jejebitaan.

-ka: (magac, lab, keli) eeg baguugid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg bakaadid.

-ka: (magac, lab, keli) banjarid ku dhacday, taayir naqaskii ka baxay.

-ka: (magac, lab, keli) qarsoodi iyo gabbasho li'i wax u samayn. Dh: badheedhitaan.

-ka: (magac, lab, keli) wax qarsoonaa, muujin ama wax xanniban sii dayn.

-ka: (magac, lab, keli) eeg basaasid.

-ka: (magac, lab, keli) tirtiritanaka wax jirey, cayntiisa goyntiisa. Dh: cidhibtiritaan, baabbi'itaan, xasuuqitaan.

-ka: (magac, lab, keli) caano la lulayo, burcad bixin; cagaar soo noqosho; cagaarasho.

-ka: (magac, lab, keli) dheelitaan; ciyaaritaan.

-ka: (magac, lab, keli) gaajo iyo diihaal dartood la qixitaan. Dagaagitaan bay ku noolyihiin iyo qoxootinnimo.

-ka: (magac, lab, keli) dahaadh u samayn. Alaabtani dahaaritaan ayey u baahan tahay. Dh: dahaadhitaan.

-ka: (magac, lab, keli) xumaan iyo dhib, qof kale, Eebbe uga baryitaan. Li: ducayn.

-ka: (magac, lab, keli) baydhbaydhis la'aan; toos iyo horay u socosho.

hagaagitaan-ka: (magac, lab, keli) sidii la rabay noqosho; qummanaansho iyo toosni.

-ka: (magac, lab, keli) eeg madaarid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg magaagid.

-ka: (magac, lab, keli) wax marmarya ahaan. Marmaritaankaaga waan la socdaa.

-ka: (magac, lab, keli) kala dillaacitaan.

-ka: (magac, lab, keli) hoos u riditaan: hoos u dhaadhicin.

-ka: (magac, lab, keli) eeg abaabulid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg amaamudid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg anaanuf.

-ka: (magac, lab, keli) qaxooti ahaan u guurid; cabsi ama gaajo u qayaaditaan.

m.f.dh eeg baraqnugul. la-mid: baraqnugeyl, baraqnuglaansho.

-ka: (magac, lab, keli) saaritaanka miisaanka. Bardaamitaan la soo weynay subaggii.

-ka: (magac, lab, keli) ku kicidda falka ballanjebinta. Barifuritaan ninkii falay fidmadi haysataa. Dh: badhifuritaan.

-ka: (magac, lab, keli) si qaab daran u fadhiisi. Barraahitaanka ka kac oo faraska kooraha saar. Dh: barraaqitaan.

-ka: (magac, lab, keli) si barraaqid ah oo foolxun u fadhiisasho. Barniyeey barraaqitaanka kac rag baa soo socde. Dh: barraahitaan.

-ka: (magac, lab, keli) wax ka kaaftoomid. Dh: maarmid.

m.f.dh eeg baraaraysan. la-mid: baraaraysnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) nimco iyo nabad ku jiritaan. Dh: badhaadhaysanaan.

(fal) dareenkaaga soo jeedi oo feejignow. Baraarugsanaw qayrkaa wax la qaybso. Dh: digtoonow.

baraarugsanaw: (fal) qof baraarugsan oo soojeeda ahaw; ka kac hurdada oo ha seexan. Baraarugsanaw inta geela la soo lisayo.

-ka: (magac, lab, keli) cid kale, beddelitaan oo sixrid. Dh: qataarid, sixrid, sixritaan, falitaan.

-ka: (magac, lab, keli) eeg baaxaaddegid.

-ka: (magac, lab, keli) maalitaanka barqinkii xoolaha la maalo. Barqamaalitaan meel baadiyo biya leh, halkay beeshu ku badhaadhay.

-ka: (magac, lab, keli) eeg hambaaburid.

-ka: (magac, lab, keli) si tartiib ah oo aanu degdeg iyo adayg ku jirin. Dh: aayarid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg abaabid.

-ka: (magac, lab, keli) gembiyitaanka weel ama wax kale oo sare joogay. Anigu waan karayaa afrogitaanka foosto buuxda.

-ka: (magac, lab, keli) meel u dhow, tagisteeda.

-ka: (magac, lab, keli) biyo doonitaan; ceel biyo u doonasho.

arooritaan-ka: (magac, lab, keli) wax, meel hoose u daadejin.

arooritaan -ka: (magac, lab, keli) erey ama weedh macno leh oo meel kale laga soo xiganayo.

-ka: (magac, lab, keli) eeg aruubid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg arxamid.

vl. n. investigation, analysis, research

-ka: (magac, lab, keli) wax dahsoon raadintii si runtiisa loo gaadho ama xog badan looga ogaado.

a: baaritaan {N}

de: investigation, analysis, research

lx: baadhitaan

pd: (-ka)

ps: vn2-m

key: baadhitaan

de: awaken with a start; realize suddenly; be alert

hm: 1

lx: baraarug

pd: (baraarugay)

ps: v1=intr

key: baraarug_1

de: startled awakening, sudden realization, alertness

hm: 2

lx: baraarug

pd: (-ga)

ps: vn2a-m

key: baraarug_2

de: bracelet of iron or copper (for children)

hm: 3

lx: baraarug

pd: (-ta)

ps: n -f

key: baraarug_3

m.l la-mid: baraarujin.

-ka: (magac, lab, keli) eeg baraarujin.

m.dh la-mid: dardarnaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax barbar socda ahaan.

-ka: (magac, lab, keli) cid kale cawarid.

-ka: (magac, lab, keli) beer iyo wax la mid ah, ood ama wax kale oo lagaga baydho ku soo wareejin.

(Xaraarugid-da)

Sakaraadid.

m.f.dh eeg xaraarug².

-da: (magac, dhedig keli) xanuun iyo laxaw la labarogmasho; sakaraadid oo xanuun la rafasho Dh: sakaraadid, sankaraadid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg aarbixid.

-ka: (magac, lab, keli) «u» aano la geystay, ciddii lahayd ka goyn.