Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Baqa-da)

2

Saamayska wax cabsi lihi keeno; cabsi; carar; (ama baqe).

waa la naqliyay ✓

1

baqo¹: m.l la-mid: baqasho.

2

baqo²: f.mg3 (-qday, -qatay) Ka b.: baqdin awgeed meel lagu sugnaa ka tegid; wax ka cabsasho.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-qday, -qatay) Ka b.: baqdin awgeed meel lagu sugnaa ka tegid; wax ka cabsasho. m.f.dh, baqasho.

waa la naqliyay ✓

1

v. fear for oneself; flee from danger

2

baqo: vl. n. fear, flight from danger

waa la naqliyay ✓

-baqday / baqatay: (v) 1. become afraid; frighten (faraayten) run away, as from trouble or danger; flee (filii)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cabsi iyo argaggax qaad. Budcadda bannaanka joogtaan ka baqayaa. Dh: cabso.

2

baqo: (fal) goob aad degganayd ama joogtay cabsi uga guur; geeddi cabsi ku jirto guur. Beeshii xalay ba way baqatay. Dh: carar.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-qday, -qatay) 1. Meel tegiddeeda ka maqnaan. 2. Ka b.: wax waqtigii loogu talaggalay dib uga dhicid. Tusaale: “Shirkii wuu baaqday”.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-qday, -qatay) 1. Meel tegiddeeda ka maqnaan. 2. Ka b.: wax waqtigii loogu talaggalay dib uga dhicid. Tusaale: Shirkii wuu baaqday. m.f.dh, baaqasho.

waa la naqliyay ✓

v. fail to arrive ~ leave; remain absent, be missing; not happen

waa la naqliyay ✓

-baaqday / baaqatay: (v) 1. canceling the arrival or departure. Ex: dayaaraddii way baaqatay; the flight was canceled. 2. miss (mis); fail to attend. Ex: waligiis hal maalina shaqo kama baaqan; he never missed a day of work

waa la naqliyay ✓

1

(fal) arrin ama talo lagu ballansanaa ka magnaw ama ka dibdhac.

2

baaqo: (fal) ka baaqo - ha iman meel ama madal lagaa filayey. Ha ka baagan shirka berrito. Dh: maqnaw

waa la naqliyay ✓

1

de: fail to arrive ~ leave; remain absent, be missing; not happen

2

lx: baaqo

3

pd: (baaqday)

4

ps: v3b=

5

xe: Dont miss the meeting!

6

xv: Arabic

7

key: baaqo

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-qaday, -qatay) Hoore weel ka buuxa in yar ka daadasho.

waa la naqliyay ✓

v. spill (over ~ out)

waa la naqliyay ✓

(fal) 'dareere' weel buuxay hareerahiisa ka daado; buuxdhaaf ama dhaqdhaqaaq awgii dhinacyada ka daado. Caanihii bidhaha ku jirey way balqadeen. Dh: walco, daado.

waa la naqliyay ✓

1

de: spill (over ~ out)

2

lx: balqo

3

pd: (balqaday)

4

ps: v3a=

5

syn: daado, walco

6

key: balqo

waa la naqliyay ✓

(fal) cabsi gesho oo naftaada ha ka baqdo. Baqso ragga oo ka wayn bud la dhac. Dh: didso, eryo.

waa la naqliyay ✓

1

(Barqa-da)

2

Maalinta gelinkeeda hore oo labo loo qaybshey, qaybta hore; barqin.

waa la naqliyay ✓

m.dh Waqtiga u dhaxeeya subaxda iyo harka. la-mid: barqimo, barqin¹.

waa la naqliyay ✓

m.dh Waqtiga u dhaxeeya subaxda iyo harka. la-mid: barqimo, barqin.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. late morning

2

barqo: v. lie down (in the late morning)

waa la naqliyay ✓

-barqada: (n) late morning

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) xilliga ka horreeya hadhka iyo hadhimada. Sow goor barwaaqo ah, bishu ay siddeed tahay, aniga iyo Beerlula, isku maannu soo bixin. Dh: barqin, aroor. Li: galab, casar.

2

barqo-da: (magac, dhedig, keli) dareerinta xoolaha aroorta hore inta aan la maalin, kaddib la soo rogo oo la soo barqajiifiyo. Lo'dii weli barqadii bay ku maqantahay.

waa la naqliyay ✓

1

(Abhin-ta)

2

Qof laga baqa hayo, ama wax laga celina hayo, hadal saameeya oo uu ka baqo, (sida: Allaahaa hadduu Alla yahay), kula hadlid.

waa la naqliyay ✓

1

(Badbaada-da)

2

Cabsi iyo wax laga baqo oo dhan la'aan; nabad ku sugnaan; nabadgelyo; nabaaddiino; samatabbax.

waa la naqliyay ✓

1

(Boholaddumin-ta)

2

(qof) meel walba cabsi ka tusid si uu wixii uu samayn lahaa uga baqo oo isaga daayo; boholatusid; hogatusid.

waa la naqliyay ✓

1

(Cararid-da)

2

Wax laga baqo ama laga naxo ama si kale aan loo rabin, ka ordid; baxsasho; roorid, fakasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Masayr-ka)

2

Shaki iyo male lala gubto, inta qof aad loo jecel yahay laga baqo, in cid kale wax ka wadaagto ama laba tagto; hinaaso.

waa la naqliyay ✓

1

Waawaray!

2

Erey la yiraahdo, iyadoo lagu dhawaaqayo, kolka la argaggaxo ama la baqo ama cabsi laga digayo, si la isugu soo gurmado; Ciidamow! Qaatoy!

waa la naqliyay ✓

Erey lagu isticmaalo kolka wax gaar ah, la weyneyna hayo, ama culays gaar ah la saarayo, ama wax suuraggala madhaafaanka ay gaareen ama ayan dhaafi karin xoog farta loogu fiiqayo (sida: Cali tuugaa u soo dhacday oo xataa dharkii ka xadday; Ninku waa geesi oo xataa libaaxa kama baqo; Bal wax uun i sii, xataa shilin) - bal wax kale ama cid kale daaye; taniyo; -na.

waa la naqliyay ✓

1

(Xuuxin-ta)

2

Dab ama wax kale oo laga baqo, iyadoo gacanta lagu hayo, oo xuux!, xuux! la lee yahay, qof ku bajin.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. la-mid: bokooro. Cudur indhaha ku dhaca oo baqbaq u yeela. 2. la-mid: bokooro. Cudur isha birteeda ku dhaca oo caddeeya. 3. la-mid: baqoorad.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg baqo². la-mid: baqe, baqo¹.

waa la naqliyay ✓

m.l Socodka duhurkii la socdo. la-mid: baqoolid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Nafley, duhur socodsiin. la-mid: baqoolsii, boqooli, boqoolsii.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg baqool². la-mid: baqool¹, baqoole, boqool¹, boqoole, boqoolid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg baqooli. la-mid: baqoolis, baqoolsiin, baqoolsiin, boqoolin, boqool.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: baqoolin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iiyay, -iisay) la-mid: baqooli.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: baqoolin.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: baqoolin.

waa la naqliyay ✓

1

boqool¹: m.l la-mid: baqoolid.

2

boqool²: f.mg1 (-oolay, -ooshay) la-mid: baqool².

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-qday, -qatay) Nafley cunto iyo biyo la'aan dartood u wax yeelloobid. la-mid: caqo.

waa la naqliyay ✓

v. starve to death, die of starvation

waa la naqliyay ✓

(fal) harraad iyo gaajo u dhimo.

waa la naqliyay ✓

1

de: starve to death, die of starvation

2

lx: aqo

3

pd: (aqday)

4

ps: v3b=intr

5

key: aqo

waa la naqliyay ✓

1

(Baq-a)

2

1. Caanaha iyo wixii la mid ah oo xumaada kala-go'iddooda.

3

2. Khamiir; qaab; salsal.

waa la naqliyay ✓

1

baq¹: m.l 1. Caano xumaaday oo aan la dhammi karin. 2. la-mid: biqid.

2

baq²: f.mg1 (-qay, -qday; -biqi) 1. Wax xumaaday oo aan la dhami karin noqosho (caano). 2. Baqdin dareemid. 3. Ka b.: sharci, qawaaniin iyo wixi lamida wax khilaafsan faliddiisa ka digtoonaan si looga baxsado ciqaabta ay jebintiisu leedahay.

waa la naqliyay ✓

1

baq¹: m.l Caano xumaaday oo aan la dhammi karin.

2

baq²: f.mg1 (-qay, -qday; -biqi) 1. Wax xumaaday oo aan la dhami karin noqosho (caano). 2. Baqdin dareemid. 3. Ka b.: sharci, qawaaniin iyo wixi lamida wax khilaafsan faliddiisa ka digtoonaan si looga baxsado ciqaabta ay jebintiisu leedahay. m.f.dh, biqid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. curdling ~ spoiling of milk; fermentation

2

baq: vl. n. fear

3

baq: v. become impure (water); be curdled, get spoiled (milk)

waa la naqliyay ✓

1

-ay -day: (v) become bad or spoiled, especially milk; Ex: caano bagay; spoiled milk

2

baq: -ay/day: (v) become afraid (af- reeydh) or fear (fi-yer); be frightened (faraay-tenidh); panic (paanik); scare (iskeer)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) caano fadhiistay oo xumaaday, noqo. Caano bagay haddaad aragto waa bi'isa naagood.

2

baq: (fal) (ka ~) ka sii fulayoo oo ka cabsoo. Eebbe ka baq.

3

baq: (ereycodeed) lagu tusmeeyo sanqadha wax meel qoyan galay ama ka soo baxay.

4

baq -a: (magac, lab, keli) caano fadhiistay, xumaansho oo kala googo'itaan.

waa la naqliyay ✓

s.m. diirdiir (b. da seta: diirdiirta xariirta).

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-atay, -adatay) Wax tiradooda kordhid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-atay, -adatay) Wax tiradooda kordhid. m.f.dh, badasho.

waa la naqliyay ✓

v. increase, multiply

waa la naqliyay ✓

(fal) noqo wax intii uu hore u ahaa ka badan; noqo wax sii kordhaya ama sii tarmaya. Bado oo belaaya Eebbe kuma tuso dadkaygow! Dh: taran, korodh, beekhaan, bullaal, biir, beexaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: increase, multiply

2

lx: bado

3

pd: (batay)

4

ps: v3b=

5

xe: May his camels be plentiful!

6

xv: Geeliisu ha bato!

7

key: bado

waa la naqliyay ✓

m.l (c.fal.) Uruur xiddigaha ka mid ah oo u dhexeeya Xoorka iyo Faruuryaha. la-mid: bąh.

waa la naqliyay ✓

m.l (c.fal.) Uruur xiddigaha ka mid ah oo u dhexeeya Xoorka iyo Faruuryaha. la-mid: bah.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] syphilis

waa la naqliyay ✓

-bajada:(n) syphilis (sifelas) ~ isfiilato, isfiilito

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) xanuun xoolaha ku dhaca oo dabada laga gubo, siiba agagaarkeeda sibiisha, waana laga turqaa.

2

bajo -da: (magac, dhedig, keli) cudur faruurta hoose xanuuniya oo ay caddaato; cudur daran oo dadka qawlallada iyo xaglaha kaga dhaca. Wiilka biiji ayaa faruurta ka haysee ha la daweeyo. Dh: barraaqdo, biiji, xabbad, waraabow.

waa la naqliyay ✓

1

de: syphilis

2

lx: bajo

3

pd: (/da)

4

ps: n0-f-col

5

syn: isfiilito, waraabow, xabbad

6

key: bajo

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Dhaxan badan. 2. B. ah: meel dhaxan badan oo aan gabbaad lahayn.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Dhaxan badan. 2. B. ah: meel dhaxan badan oo aan gabbaad lahayn.

waa la naqliyay ✓

m.l Ka tegidda dad meel ay ku sugnaayeen baqdin awgeed. la-mid: baqasho.

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) dareenka baqitaanka iyo cabsida wax laga qabo.

2

baqe -ha: (magac, lab, keli) guurid ama uga carar meeshii aad degganayd ama aad joogtay. Lugna baqe lugna dirir ayuu ku joogaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Bara-da)

2

1. Kobta la deggan yahay oo la bartay iyo iyada iyo nafleyda isasaamayskooda.

3

2. Aqal; hooy; guri.

waa la naqliyay ✓

1

baro¹: m.dh 1. Degaan lagu dhasho ama lagu dhaqmo; guri. 2. Goobta lagu cayaaro ciyaarta xayaadka.

2

baro²: f.g/mg3 (-rtay, -ratay) 1. (f.g) Aqoon kororsasho. 2. U b.: wax caado ka yeelasho. Tusaale: “Cali in uu subax walba canjeero cuno ayuu u bartay”.

waa la naqliyay ✓

1

baro¹: m.dh 1. Degaan lagu dhasho ama lagu dhaqmo; guri. 2. Goobta lagu cayaaro ciyaarta xayaadka.

2

baro²: f.g/mg3 (-rtay, -ratay) 1. (f.g) Aqoon kororsasho. 2. U b.: wax caado ka yeelasho. Tusaale: Cali in uu subax walba canjeero cuno ayuu u bartay. m.f.dh, barasho.

waa la naqliyay ✓

1

v. learn; study

2

baro: [feminine] n. familiar environment, home

waa la naqliyay ✓

1

-bartay / baratay: (v) gain knowledge or skill through experience or study (ista li); learn (leen)

2

-u baro: (v) get used to

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax dhigo; aqoon dhigo. Wax baro oo wax dhaqo haddaad waano laba dhaadday. Dh: dhigo.

2

baro-da: (magac, dhedig, keli) meel la dego. Allahayoow badhaadhaha, ha ka dhigin baroor dumar iyo barada meyd yaal. Dh: hoy, guri.

waa la naqliyay ✓

1

(Basa-da)

2

Madaxa dadka meesha ugu korraysa; dhalo; dhako; kug.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Madaxa dadka meesha ugu korraysa, dhalo, dhako. 2. Bidaar.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Madaxa dadka meesha ugu korraysa, dhalo, dhako. 2. Bidaar.

waa la naqliyay ✓

f. n. crown of the head

waa la naqliyay ✓

basada: (n) scalp (iskaalp); skull (iskal) dhako

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhaddig, keli) qofka halka ugu sarraysa ee badhtanka madaxa. Dh: basa, dhako, dhalo.

waa la naqliyay ✓

1

de: crown of the head

2

lx: baso

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

syn: dhako, dhalo, kug

6

key: baso

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-qday, -qatay) Weel aburan cadaadiska gudihiisa ku jiro oo batay awgeed fur tuurid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-qday, -qatay) Weel aburan cadaadiska gudihiisa ku jiro oo batay awgeed fur tuurid. m.f.dh, buqasho.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax si xoog ah u soo baxa, oodda jabso, furka tuur, wax buqanaya noqo, sida dareere, xoolo iyo waxii la mid ah. Sac buqday caycay kuma joogsado. Dh: butaac.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-qday, -qatay) la-mid: aqo.

waa la naqliyay ✓

v. starve to death, die of starvation

waa la naqliyay ✓

-caqday / caqatay: (v) starve (staarv); make someone hungry and thirsty ~ aqo

waa la naqliyay ✓

(fal) oon, harraad, dhanqalan.

waa la naqliyay ✓

1

a: aqo

2

de: starve to death, die of starvation

3

lx: caqo

4

pd: (caqday)

5

ps: v3b=intr

6

key: caqo

waa la naqliyay ✓

(fal) meel iskaa u qodo. Dh:qodo. Li: aaso.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-qay, -qday) Haq u dhimasho.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dacwad cesho oo wixii gar ah sheego. Si fiican gartaada u nago.

2

naqo-da: (magac, dhedig, keli) qooshka intiisa ugu dambaysa ee la dubo. Hoo naqadan dub. Dh: xuddubadhi.

waa la naqliyay ✓

1

(Raqa-ha)

2

(xiddigo) xiddigaha dayaxu maro toddobada ugu horraysa; waa kuwo gu waxayna ka kooban yihiin: godin, listan, lixo, cadaad, agaalli guduud, agaalli cad, afaggaal.

waa la naqliyay ✓

m.l Urur xiddigo ah gu'ga soo baxa ka kooban toddoba lana kala yiraahdo: godin, listan, lixo, cadaad, aqaalli-guduud, aqaalli cad iyo afaggaal.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magacwadareed) xiddigo dayaxu maro toddobada ugu horaysa waa kuwo gu' waxayna ka kooban yihiin godin, listan, lixo, cadaad, agaalli guduud, agaalli cad, iyo afaggaal.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) 1. Roob, fasal, rimay iyo wixi lamida waqti la filayay in ay dhacaan suurtaggal noqon waayid. 2. Ka b.: wax la samayn lahaa ama meel la aadi lahaa ka talabixid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) 1. Roob, fasal, rimay iyo wixi lamida waqti la filayay in ay dhacaan suurtaggal noqon waayid. 2. Ka b.: wax la samayn lahaa ama meel la aadi lahaa ka talabixid. m.f.dh, baaqsasho.

waa la naqliyay ✓

v. fail to become pregnant in the right period, fail to remain pregnant (animal); fail to do, fail at; neglect

waa la naqliyay ✓

(fal) ka baaqso - ka maqnaw meel ama hawl aad qaban lahayd. Adigaa ka baaqsaday inaad barada dhawrtaaye.

waa la naqliyay ✓

1

de: fail to become pregnant in the right period, fail to remain pregnant (animal); fail to do, fail at; neglect

2

lx: baaqso

3

nt: baaqsad (ka) [vn-m]

4

pd: (baaqsaday)

5

ps: v3a=

6

key: baaqso

waa la naqliyay ✓