Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Bantar-ka)

2

Neef joogsadey hilibki; aad u caatoobey.

waa la naqliyay ✓

1

bantar¹: m.l.kh 1. B. ah: fal aan qiimo lahayn, kibir ku jiro oo cidi ku kacdo. 2. B. ah: hilib aad caato u ah oo aan la cuni karin.

2

bantar²: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Fal aan qiimo lahayn oo kibir ku jiro ku kicid. 2. Hilib aad u caatoobid.

waa la naqliyay ✓

1

bantar¹: m.l.kh 1. B. ah: fal aan qiimo lahayn, kibir ku jiro oo cidi ku kacdo. 2. B. ah: hilib aad caato u ah oo aan la cuni karin.

2

bantar²: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Fal aan qiimo lahayn oo kibir ku jiro ku kicid. 2. Hilib aad u caatoobid. m.f.dh, bantarid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. thin ~ weak animal; very lean meat

2

bantar: v. be proud, haughty ~ presumptuous

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) not fleshy or fat livestock; lean (liin); thin (thiin) ~ caato. Ex: neef bantar ah; a lean animal [domestic animal]

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) neef caato ama wayd ah hilibkiisa oo aan macayn. Bantar beer mooyee baruur ma leh.

waa la naqliyay ✓

1

(Batar-ka)

2

Cayaar la tumo; sacab.

waa la naqliyay ✓

m.l Nooc ciyaaraha hiddaha iyo dhaqanka ka mid ah jiib iyo sacab leh oo ay ragga iyo dumarku wada dheelaan.

waa la naqliyay ✓

m.l Nooc ciyaaraha hiddaha iyo dhaqanka ka mid ah jiib iyo sacab leh oo ay ragga iyo dumarku wada dheelaan.

waa la naqliyay ✓

m. n. dance step

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) traditional dance

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) ciyaar da'weyn oo ay sida badan dheelaan haweenku iyagoo kala rogta luuqda, waxay na caan ku tahay Jabuuti, dhulka Soomaaliyeed ee Itoobiya iyo gobollada Waqooyi-Galbeed, Togdheer, Sanaag, Awdal, Sool iyo Bari ee Soomaaliya. Qalabka lagu ciyaaro waxaa ka mid ah durbaan yar oo hal ul lagu garaaco iyo dallad. Dh: botor.

waa la naqliyay ✓

1

cf: sacab

2

de: dance step

3

lx: batar

4

pd: (-ka)

5

ps: n0-m

6

key: batar

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: bender.

waa la naqliyay ✓

m. n. coastal city, port town

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) port city; port (port); harbor (haar ber) ~ furdo, dekad

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) magaalo ama meel aan miyi ahayn. Dh: magaalo. Li: baadiye.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: coastal city, port town

3

lx: bandar

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

see: bender

7

key: bandar

waa la naqliyay ✓

-ay -tay: (v) collapse by releasing contained air or gas; deflate (difalayt)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) shaag, neeftii ha kaa baxdo. Shaaggii wuu banjaray.

2

banjar: (fal) (ku ~) gerigo'an ku dhac; meel cidla ciirsila' ah ku go'doon; gerigo'an ku dhac.

3

banjar -ka: (magac, lab, keli) taayirka baabuurka markuu dalooshamo ee hawadu ka baxdo.

waa la naqliyay ✓

1

banmar¹: m.l 1. Cudur caaliriya candho neef markaa dhalay oo ka yimaadda nadaafaddarro. 2. la-mid: banmarid.

2

banmar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Candho neef markaa dhalay nadaafaddarro awgeed caalirid.

waa la naqliyay ✓

1

banmar¹: m.l Cudur caaliriya candho neef markaa dhalay oo ka yimaadda nadaafaddarro.

2

banmar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Candho neef markaa dhalay nadaafaddarro awgeed caalirid. m.f.dh, banmarid.

waa la naqliyay ✓

v. be contaminated by contact with an unclean person

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) caanayarayn ku dhacda candhada xoolaha kolka gacan aan nadiif ahayn lagu liso. Dh: balmar.

waa la naqliyay ✓

1

de: be contaminated by contact with an unclean person (said of an animal that has given birth, a girl's hair, etc.)

2

lx: banmar

3

pd: (banmaray)

4

ps: v1=intr

5

key: banmar

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) hilib caato ah. Neefku waa weyd bantal ah.

waa la naqliyay ✓

/baantar/ (n) kaftan.

waa la naqliyay ✓

1

(Cantar-ka)

2

(hadal) Aan ulajeeddo fiican lahayn; aan macne lahayn.

waa la naqliyay ✓

1

cantar¹: m.l 1. Kibir; aabi. 2. C. ah: aan ulajeeddo fiican lahayn, aan macne lahayn (hadal).

2

cantar²: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Kibir iyo islaweynaan muujin. 2. Hadal aan nuxur badan lahayn sheegid.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Kibir; aabi. 2. C. ah: aan ulajeeddo fiican lahayn, aan macne lahayn (hadal).

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] nonsense talk

waa la naqliyay ✓

name-m blue flies, brave, hero

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) speech or talk having no intelligible meaning; nonsense speech ~ cantarabaqash

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) hadal aan ulajeeddo fiican lahayn; hadal aan nuxur, macne iyo milgo toona lahayn. Dh: cantarbaqash, hantaatac.

waa la naqliyay ✓

1

de: nonsense talk

2

lx: cantar

3

pd: (-ka)

4

ps: n0-m-col

5

key: cantar

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) noole ka mid ah cayayaanka duula oo xoolaha qaniina. Dh: takar.

waa la naqliyay ✓

1

dharas¹: m.l 1. Diiddada hali diiddo in la maalo ama ilmaheedi nuugaan. 2. Hilib aad caato u ah; bantar. 3. Qof aad u karti yar. 4. Caro. 5. Dh. ah: nafley buuran laakiin jirkeeda dhad ku jiro (ido).

2

dharas²: f.mg1 (-rsay, -rastay; -rsi) 1. Hal in la maalo ama ilmaheedi nuugaan diidid. 2. Qof xanaaqid. 3. Wax la gansaday wax ku diidid.

waa la naqliyay ✓

1

de: thin ~ weak animal; very lean meat Usually in expression: caato bantar 'emaciated animal'

2

hm: 1

3

lx: bantar

4

nt: bantar (bantaray) [v1=inch]

5

pd: (-ka)

6

ps: n0-m

7

key: bantar_1

waa la naqliyay ✓

1

de: be proud, haughty ~ presumptuous

2

hm: 2

3

lx: bantar

4

pd: (bantaray)

5

ps: v1=intr

6

key: bantar_2

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg bantar².

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) caatoobid oo wax hilib weyd ah leh noqosho. Gaajada ayaa neefka bantaridda ugu wacan.

waa la naqliyay ✓

(Banari) S Gloriosa superba L. Liliaceae.

waa la naqliyay ✓

(fal) shaag, kubbad iyo waxii la mid ah neefta ka saar.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Neef markaa dhalay banmar ku ridid.

waa la naqliyay ✓

v. contaminate

waa la naqliyay ✓

(fal) neef gacan aan nadiif ahayn ku lis oo sababtaa ha u caanayareeyo. Dh: balmari.

waa la naqliyay ✓

1

de: contaminate

2

lx: banmari

3

pd: (banmariyey)

4

ps: v2a=tr

5

see: banmar

6

key: banmari

waa la naqliyay ✓

/baastardh/bastards;(n) 1. ilmo garac ah (wacal)(n) 2. qof aad u xun | (cay) qof lugu caayo.

waa la naqliyay ✓

n., garac, -i, wacal or wecel, -ki.

waa la naqliyay ✓

v.intr. - fillaansho, deeqid.

waa la naqliyay ✓

v.tr. - heesid.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) (ku ~) wax ku dhirif; ku jaahwareer.

2

hantaar -ka: (magac, lab, keli) jaahwareer iyo wajaqe.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) weel caw falageed ka samaysan oo korka laga jaxaaso, weel gurgur weyn oo alaabta yaryar ee muhiimka ah lagu gurto, laguna rarto. Dh: santadhe.

waa la naqliyay ✓

vantard, adj. - islawayni; faanfaanid.

waa la naqliyay ✓

v.tr. - faanin.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) jaad ka mid ah midhaha faasuuliyaha qaarkii ka baxa oo la cuno.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Baar-ka) a) Geedka madixiisa kore oo laamuhu ka baxaan. b) (geel) Timaha kuruska korkiisa ka baxa. c)* Meel lagu iibsho waxyaalaha la cabbo, badanaa taagnaan baa wax lagu cabbaa.

2

2. (Baar-ta) Geed jaadad badan ah oo dhulka kulul ka baxa: wuxuu leeyahay dhex dheer oo aan lamo lahayn, madaxana wuxuu ku lee yahay caleemo aad u waaweyn oo dheerdheer.

waa la naqliyay ✓

1

baar¹: m.l 1. Fiidda sare ee geed ama timo iyo wixi lamida. 2. Dhoqor dhaadheer ah oo ka baxda kuruska geela dushiisa. 3. Ciyaarta daba-kaeriga, hal mar oo turubka la qeybiyo laguna ciyaaro. 4. Isha baalkeeda. 5. (-rar, m.l) Meel lagu iibsho cabitaanka iyo cunto fudud.

2

baar²: m.dh (baar, m.dh) 1. Geedka cawdu ka baxdo, waa dhir oo ay isku bah yihiin timirta, bixiya miraha qoonaha iyo caw oo ka baxa meelaha kulul ee biyaha leh. 2. Nagaar dhulka ku faalala oo xooluhu daaqaan.

3

baar³: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax qarsoon raadin. 2. Wax la qaadan waayay noqosho (badeeco). Tusaale: “Hilibkii wuu baarey”.

waa la naqliyay ✓

1

baar¹: m.l 1. Fiidda sare ee geed ama timo iyo wixi lamida. 2. Dhoqor dhaadheer ah oo ka baxda kuruska geela dushiisa. 3. Ciyaarta daba-ka-eriga, hal mar oo turubka la qeybiyo laguna ciyaaro. 4. Isha baalkeeda. 5. (-rar, m.l) Meel lagu iibsho cabitaanka iyo cunto fudud.

2

baar²: m.dh (baar, m.dh) 1. Geedka cawdu ka baxdo, waa dhir oo ay isku bah yihiin timirta, bixiya miraha qoonaha iyo caw oo ka baxa meelaha kulul ee biyaha leh. 2. Nagaar dhulka ku faalala oo xooluhu daaqaan.

3

baar³: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax qarsoon raadin. 2. Wax la qaadan waayay noqosho (badeeco). Tusaale: Hilibkii wuu baarey. m.f.dh, baarid.

waa la naqliyay ✓

1

v. examine, inspect, investigate, analyze; search

2

baar v. not sell out, be leftover

3

baar m. n. tip, peak, upper part of something

4

baar m. n., (mass n.): eyelashes; hair on the hump of a camel's back

5

baar m. n. bar, pub, night club

6

baar [feminine] n., [collective] palm tree species

waa la naqliyay ✓

Commelina sp. nov. 20

waa la naqliyay ✓

1

(Bar) C, S, 0g, NFD Hyphaene benadirensis Becc. Palmae.

2

S, NFD Hyphaene coriacea Gaertn. Palmae.

3

C,S Commelina albescens Hassk. Commelinaceae.

4

C Aneilema obbiadense Chiov. Commelinaceae.

5

C Commelina imberbis Hassk. Commelinaceae.

6

S Commelina benghalensis L. Commelinaceae.

7

S Commelina forskalaei Vahl. Commelinaceae.

8

S Commelina difusa Burm. F. Commelinaceae.

9

N Commelina boissierana C.B.Cl. Commelinaceae.

10

N Cyanotis somaliensis C.B.Cl. Commelinaceae.

11

S Albuca asclepiadea Chiov. Liliaceae.

12

May Ledobouria somaliensis (Bak). Liliaceae.

13

N Aloe abyssinica Lam. Liliaceae.

14

N Dipcadi filamentosum Medic. Liliaceae.

15

S Drimia paolii Chiov. Liliaceae.

16

S Gloriosa simplex L. Liliaceae.

17

N Crinum schimperi K.Schum. Amaryllidaceae.

18

May Scadoxus multiflorus (Martyn) Raf. Amaryllidaceae.

19

S Burnatia enneandra Micheli. Alismataceae.

20

N Craterostigma plantagineum Hochst. Scrophulariaceae.

21

S Dactyloctenium aegyptiacum (L) Willd. Gramineae.

22

N Juncus punctorius L.F. Juncaceae.

waa la naqliyay ✓

nickname; name-f tip, peak; lit: high caste. Syn: Baarre

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) 1. mane (meyn); Ex: sida timaha ka baxa tunka faraska iyo libaaxa; such as the mane of the horse and the male lion. 2. eyelash (aay laash) isha baalkeed

2

baar -ka: (n) summit (sam mit); the highest point or part; the top fiinta, dusha

3

baar -ta: (n) palm (paam); Ex: geedka baarta; palm tree

4

baar -ka: (n) restaurant (res taroont), or nightclub (naayt-kalaab) ~ makhaayad

5

baar -ay/tay: (v) 1. check (jeek); search (seerji); seek (siik)~ raadi, baadh. 2. examine (ig zaamin); investigate (in-vesti-geeyt). Ex: arrintaan waxaa baaray booliska; this case was investigated by the police

6

baar -ay / tay: (v) become stale or spoiled; not fresh ~ baarixi noqday

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax dahsoon ama aan la ogayn, doondoon. Dh: baadh.

2

baar: magac loo baxsho gabadh qurux iyo dhalaalba isku darsatay oo loogu magacdaray caleenta qoyan ama jilicsan ee geedka xilliga ay cusub tahay, waxa kale oo loo bixiyaa gabadh quruxdeeda uu dherer weheliyo.

3

baar -ka: (magac, lab, keli) curdinka sare ee geedka. Bardihii ku yiil isha Baydhabo, intuu gun iyo baar baxay, caleemuhu ballaadheen, baxarsaaf la moodyey. Dh: curub, laanyalax, yurub Li: jirrid.

4

baar -ka: (magac, lab, keli) geed caleen balballaadhan leh oo u dhalan eg yahay timirta. Waa geed dhala midho buurbuuran oo qoonne layiraahdo ay caruurta yaryar na cunaan. Dh: geedqoonne, geedbaar, bahaash.

5

baar -ka: (magac, lab, keli) maqaaxi yar oo buunka, khamrada iyo wixii la mid ah laga cabbo.

6

baar -ka: (magac, lab, keli) saynta iyo dhogorta ka baxda kuruska geela, ama faraska giirkiisa. Baarka ayaan ka jaray kuruskii awrka.

7

baar -ta: (magac, dhedig, keli) geedgaab xashaashuqa ka mid ah oo ka baxa carisyada caleentiisuna bal balaadhan tahay. Waa geed xilli roobaadka soo baxa oo inta caleentiisa la maleego laga dhaliyo dhaacaan madow oo boogaha lagu dhayo. Burdad ubaxa baar iyo uneexo, bagas ku fuuraaga.

waa la naqliyay ✓

هُدْبٍ، رَمْشِ، ذِرْوَةَ، ذُرْوَةَ

waa la naqliyay ✓

n., masbax, -hi.

waa la naqliyay ✓

1

angar¹: m.l la-mid: angarid.

2

angar²: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Qof meel cidla ah uga tegid. 2. Qof dhibaato ku dhaafid.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ka tag; ka dhaqaaq.

2

angar-ka: (magac, lab, keli) ka tegis; ka dhaqaagis. angaran: (tilmaame) mid laga tegey ah.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) cabbitaanka ama cunnada ugu horraysa ee ilmaha afka loo saaro. Angar xalaal ah ilmaha sii. Curadkayga timir ayaan angar uga dhigay.

waa la naqliyay ✓

name-m rays of light, lightest, bright, lustre

waa la naqliyay ✓

1

(fal) laf iyo waxii la mid ah dillaac u yeel. Goortay wanaaggii bacreen bagac ka siin waayey. Dh: dillaaci, qarradhi.

2

bacar -ka: (magac, lab, keli) laf iyo wixii la mid ah falliidhid ama dillaacin.

waa la naqliyay ✓

1

(Badar-ka)

2

Iniinaha la beerto oo la cuno oo dhan (sarreen, galley, meseggo).

waa la naqliyay ✓

m.l Nooc ka mid ah dalagga la beerto oo leh iniino la cuno, lana keydin karo, sida: galleyda, masaggada, iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

m.l Nooc ka mid ah dalagga la beerto oo leh iniino la cuno, lana keydin karo, sida: galleyda, masaggada, iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] grain; cereal crops

waa la naqliyay ✓

name-m full moon

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) midhaha la quuto oo dhan sida sarreenka, qamadiga, hadhuudhka, galleyda iyo wixii la mid ah. Badarkiyo galleydii ayaa laga tuuray baalkoo, beeluhu gu' weeyaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: grain; cereal crops

2

lx: badar

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m-col

5

key: badar

waa la naqliyay ✓

حَبٌ

waa la naqliyay ✓

name-m young camel, reliable, first born

waa la naqliyay ✓

s.f. - bangi.

waa la naqliyay ✓

s.f. - burcad; koox muusika.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) shubanka aan la xajin karin. Nin weyn oo banti dhaaftay, bestii weeye. Dh: ban.

waa la naqliyay ✓

1

(Barar-ka)

2

Oogada, oo cudur ama nabar ku dhacay darteed la buurata; kabrar; fuur.

waa la naqliyay ✓

1

barar¹: m.l Buurashada meel jirka ka mid ah caalir awgeed la buurato.

2

barar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Meel jirka ka mid ah caalir awgeed la buurasho.

waa la naqliyay ✓

1

barar¹: m.l Buurashada meel jirka ka mid ah caalir awgeed la buurato.

2

barar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Meel jirka ka mid ah caalir awgeed la buurasho. m.f.dh, bararid.

waa la naqliyay ✓

1

v. swell (up)

2

barar: vl. n. swelling

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) the condition of being swollen; swell (isweel); bulge (boolji); distension (dis-teen-shin)

2

barar: -ay/tay: (v) become sv ollen (iswoolen)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel jidhka ah, soo kuusan nabar ama xanuun awgii. Boogtii way barartay.

2

barar -ka: (magac, lab, keli) jidhka noolaha oo xanuun ama nabar soo gaadhay dartiis la soo fooca, la soo kuusma, dhiigga oo guntama, meel isugu taga. Barar ciyil maha.

waa la naqliyay ✓

ورم

waa la naqliyay ✓

1

(Basar-ka)

2

1. Sansaanka qofku ku dhaqmo; falaad; falfal; baxaalli.

3

2. Tab; hab; qaab; hannaan.

waa la naqliyay ✓

1

basar¹: m.l 1. Hab iyo hannaan qof bulsho uu la noolyahay ula dhaqmo. 2. Tab iyo xeelad qof adeegsado si uu arrin ugu xalliyo. 3. la-mid: basrid.

2

basar²: f.g1 (-sray, -sartay; -sri) Wax si tab iyo xeelad leh u xallin.

waa la naqliyay ✓

1

basar¹: m.l 1. Hab iyo hannaan qof bulsho uu la noolyahay ula dhaqmo. 2. Tab iyo xeelad qof adeegsado si uu arrin ugu xalliyo.

2

basar²: f.g1 (-sray, -sartay; -sri) Wax si tab iyo xeelad leh u xallin. m.f.dh, basrid.

waa la naqliyay ✓

m. n. behavior; way, method, technique

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) the skill and technique of handling or method of doing things

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) farsamo toosan iyo dhaqan dhab ah waxkastana halkiisii la dhigo. Dh: edab, hannaan, hab, hannaan, hagaag.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

cf: edeb

3

de: behavior; way, method, technique

4

lx: basar

5

pd: (-ka)

6

ps: n2-m

7

key: basar

waa la naqliyay ✓

inter. - bes! ku filan.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: butuc (1).

waa la naqliyay ✓