Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(fal) meel wax yaalleen ama ku awdnaayeen ka qaad ama ka gur si ay bannaanaato. Bannay afaafka oo daaha ka qaad. Dh: binnaay, bannee, fur. Li: xidh, awd, juf, ood.

2

bannay: (fal) qaanuun ahaan wax bannaan ka dhig; wax mamnuuc ahaa sharciyee. Dawladdu waxay bannaysay ka ganacsiga qaadka. Dh: bannee.

3

bannay: (fal) weel wax ku jireen madhi oo faaruqi. Bannee dhiilka aan hasha godlan ku lisnee. Dh: bannee.

4

bannay: (fal) (u ~) wax lagugu soo ganay ama lagugu soo tuuray oo aad dhan uga booddid ama uga dhaqaaqdid. Dhagaxii la igu soo tuuray baan u banneeyey. Dh: bannee.

waa la naqliyay ✓

1

(Bannayn-ta)

2

Waxa ku gudban ka wareejin; bannaan ka dhigid; furid; jideyn; sharciyayn.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg bannee. la-mid: bannaanayn.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) meel furid oo wax ku awdan ka qaadid. Kol hadduu dhulku gabaw yahay maxaad bannaynta daaqadda ku fali? Dh: furid, fasixid. Li: xidhid, awdid, oodid.

2

bannayn-ta: (magac, dhedig, keli) meel, geedo iyo dhirba ka gurid. Dh: bannaanayn.

3

bannayn-ta: (magac, dhedig, keli) qaanuun ahaan wax bannaan ka dhigid oo sharciyayn.

4

bannayn -ta: (magac, dhedig, keli) weel wax ku jireen madhin oo faaruqin.

5

bannayn -ta: (magac, dhedig, keli) (u ~) wax lagugu soo ganay ama tuuray u bannayntii.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg bannayn.

waa la naqliyay ✓

1

de: we did (X)

2

lx: -annay

3

ps: v3-1pl-past

4

xe: we got married

5

xv: -anney ~ -anay

6

key: -annay

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: banqi.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) geel irmaan caano badani ku jiro. Banqaygii haddii loogu galo beesha weyn jilayey.

waa la naqliyay ✓

1

(Furid-da)

2

1. (quful, kd.) wax xiran fure ama qaliid ku kala bixin.

3

2. (albaab, kd.) balliqid, bashiicin.

4

3. Wax guntan kala bixin.

5

4. Markhaati laysu qabsaday, siduu ahaa u sheegid.

6

5. (guur) qof la qabo sii dayn.

7

6. Hawl la qabtayoo la xusayo, cayaar, dabbaaldeg, shir, hadal, kd. dadka ka qayb gela haya u bilaabid.

8

7. Wax raran rarka ka dhigid.

9

8. Halxiraale ama wax kaloo la isku xiray, sheegid; feydid; bannayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Goobxaarasha-da)

2

Wax la doonayo in la sameeyo ama loo gol lee yahay, waddada u sii bannaysasho; ararasho; gogoldhigasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Xaaraan-ta)

2

Waxa aan shareecadu bannayn oo xalaal ka dhigin; booli.

waa la naqliyay ✓

1

(Xalaa-sha)

2

Wax shareecadu bannaysay; aan xaaraan ahayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Xalaalayn-ta)

2

Xalaal ka dhigid; Bannayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Xalaalaysasha-da)

2

Xalaal ka dhigasho; bannaysasho.

waa la naqliyay ✓

1

ay¹: m.dh 1. Meel geedo badan leh; hawd. 2. Meel cidla ah oo aan la degganayn.

2

ay²: m.dh (botani) Eray badanaa lagu isticmaalo dalalka Ustaraaliya, Niyuusilaand iyo Maraykanka oo lagu isticmaalo gobol ay daboosho jidhi; amase, waxaa lagu isticmaalaa gobol dhiraysan oo aan loo bannayn qodaal. Waxaa kaloo si dabacsan loogu isticmaalaa gobol kasta oo dugag ah oo aan loogu talaggelin qodaal.

3

ay³: f.mg1 (aayay, ayday) U a.: wax hore loo sameeyey waqti dambe ka faa'ideysasho.

4

ay⁴: mu.dhm.y Magacuyaal yeele oo matala “iyada” ama “iyaga”. Tusaale: “Maryan Wiil ay tiqiin ayay maanta suuqa ku aragtay”, “Wiilashu guri ay degganaayeen ayay aadeen”.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh la-mid: bannayn.

waa la naqliyay ✓

1

fal¹: m.l (-lal, m.l) 1. Wax qabad; samays. 2. Ficil. 3. Sixir. 4. la-mid: falid.

2

fal²: m.l (naxwe) Qayb ka mid ah koox naxweedda isbedbeddesha, waxayna tilmaantaa wax la sameeyo ama wax la ahaado. Tusaale: “Guuleed wuu yimid”, “Sucaad way kortay”. F. gudbe: waxaa lagu magacaabaa fal u baahan layeele toosan si uu u hawlgalo sida “arag”, “cun”, “taabo”. Tusaale: “Sabriye ayaa tufaaxa cunay”; f. magudbe: fal aan oggolaanayn in uu si toos ah u yeesho layeele sida “soco”, “buub”, “weynow”. Tusaale: “Ismahaan baa soo socota”, “Ismahaan baa u soo socota dugsiga”; f. sifo: waxaa jira falal aan muujinayn waxa uu qabto yeeluhu, balse muujiya xaaladda uu ku suganyahay iyo sifadiisa; falalkani waxay mar waliba ay ku tiirsanyihiin fal “ahaansho”. Tusaale: “Gabadhu way wanaagsantahay”.

3

fal³: f.g1 (-alay, -ashay) 1 . Wax samayn. Tusaale: “Arrintan anigaa falay”. 2. Wax sixrid. 3. Beer qodid. Tusaale: “Beertii baan soo falay”. 4. Dhul bannayn. Tusaale: “Ciisaa dhabbe falay”. 5. Harag jilcin.

waa la naqliyay ✓

m.dh (juqraafi) Goynta dhirta iyo bannaynta kaynta.

waa la naqliyay ✓

1

qafaal¹: m.l 1. Si xoog ah oo cid loo kaxeeyo si dano laga lahaa loogu fushado. 2. Meel dhir lahayd oo la baneeyo si beer looga dhigto.

2

qafaal²: f.g1 (-aalay, -aashay) 1. Cid xoog ku kaxayn si dan laga lahaa loogu fusho. 2. Meel dhir ka bannayn si beer looga dhigo.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-deeyay, -daysay) 1. (f.g) Badeeco si nadaamsan u rasayn. 2. (f.mg) Dhul waddo ka bannayn. 3. (f.mg) Cid dhabbe qoodayn ama marmarid.

waa la naqliyay ✓

m.dh Wax shareecadu bannaysay oo lagu dhaqmi karo.

waa la naqliyay ✓

1

ay¹: m.dh 1. Meel geedo badan leh; hawd. 2. Meel cidla ah oo aan la degganayn.

2

ay²: m.dh (botani) Eray badanaa lagu isticmaalo dalalka Ustaraaliya, Niyuusilaand iyo Maraykanka oo lagu isticmaalo gobol ay daboosho jidhi; amase, waxaa lagu isticmaalaa gobol dhiraysan oo aan loo bannayn qodaal. Waxaa kaloo si dabacsan loogu isticmaalaa gobol kasta oo dugag ah oo aan loogu talaggelin qodaal. m.f.dh, aayid.

3

ay³: f.mg1 (aayay, ayday) U a.: wax hore loo sameeyey waqti dambe ka faa'ideysasho.

4

ay4 mu.dhm.y Magacuyaal yeele oo matala 'iyada' ama 'iyaga'. Tusaale: Maryan Wiil ay tiqiin ayay maanta suuqa ku aragtay, Wiilashu guri ay degganaayeen ayay aadeen.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-neeyay, -naysay) 1. Wax meel sida waddo, irrid iyo wixi lamida ku gudban ka wareejin. 2. Meel xadeysan wax ku jira ka saarid. 3. Meel geedo ku yaalin bannaan ka dhigid. 4. Wax samayntooda oggolaan (sharci). m.f.dh, bannayn.

waa la naqliyay ✓

1

fal¹: m.l (-lal, m.l) 1. Wax qabad; samays. 2. Ficil. 3. Sixir.

2

fal²: m.l (naxwe) Qayb ka mid ah koox naxweedda isbedbeddesha, waxayna tilmaantaa wax la sameeyo ama wax la ahaado. Tusaale: Guuleed wuu yimid

3

Sucaad way kortay. F. gudbe: waxaa lagu magacaabaa fal u baahan layeele toosan si uu u hawlgalo sida arag, cun, taabo. Tusaale: Sabriye ayaa tufaaxa cunay. f. magudbe: fal aan oggolaanayn in uu si toos ah u yeesho layeele sida soco, buub, weynow. Tusaale: Ismahaan baa soo socota, Ismahaan baa u soo socota dugsiga; f. sifo: waxaa jira falal aan muujinayn waxa uu qabto yeeluhu, balse muujiya xaaladda uu ku suganyahay iyo sifadiisa; falalkani waxay mar waliba ay ku tiirsanyihiin fal 'ahaansho'. Tusaale: Gabadhu way wanaagsantahay.

4

fal³: f.g1 (-alay, -ashay) 1. Wax samayn. Tusaale: Arrintan anigaa falay. 2. Wax sixrid. 3. Beer qodid. Tusaale: Beertii baan soo falay. 4. Dhul bannayn. Tusaale: Ciisaa dhabbe falay. 5. Harag jilcin. m.f.dh, falid.

waa la naqliyay ✓

m.dh (juqraafi) Goynta dhirta iyo bannaynta kaynta.

waa la naqliyay ✓

1

m.dh (-ooyin, m.l) Cunnada harki la cuno. qafaal¹: m.l 1. Si xoog ah oo cid loo kaxeeyo si dano laga lahaa loogu fushado. 2. Meel dhir lahayd oo la baneeyo si beer looga dhigto.

2

qafaal²: f.g1 (-aalay, -aashay) 1. Cid xoog ku kaxayn si dan laga lahaa loogu fusho. 2. Meel dhir ka bannayn si beer looga dhigo. m.f.dh, qafaalid.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-deeyay, -daysay) 1. (f.g) Badeeco si nadaamsan u rasayn. 2. (f.mg) Dhul waddo ka bannayn. 3. (f.mg) Cid dhabbe qoodayn ama marmarid. m.f.dh, waddayn.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) eeg bannaysasho.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel aad marto ka dhigo. Bannayso jidka aad marayso bixitaankaaga hortii.

2

bannayso: (fal) xeer ahaan ka dhigo wax bannaan, wax mubaax ah ka yeelo, u qiil samayso.

3

bannayso: (fal) weel wax ku jireen ka dhigo mid bannaan oo madhan.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax ba'an ka dhig; qof ama wax kale, ka dhig wax daran oo xun.

waa la naqliyay ✓

-da: (magacwadareed) kooxda muusigga gaardiska ciidanka u qaabilsan. Baanbayda boolisku astaantiisa ayay tumayaan.

waa la naqliyay ✓

vl. pron., neg. we [excl.] ... not,

waa la naqliyay ✓

1

de: we [excl] ... not + [FOCUS] = baa + aannu + aan

2

lx: baannan

3

ps: focus + vpro + neg

4

key: baannan

waa la naqliyay ✓

Erythrochlamys spectabilis

waa la naqliyay ✓

(Bansai) C Erythrochlamys spectabilis Guerke. Labiatae.

waa la naqliyay ✓

1

(Bannaan-ka)

2

Meel aan geedo iyo dhis midna lahayn; dhul siman oo aan geedo iyo buuro iyo boholo midna lahayn; ban.

waa la naqliyay ✓

1

bannaan¹: m.l 1. Dhul siman oo aan geedo iyo buuro lahayn; ban. 2. Meel xadeysan dhulka dibadda ka ah.

2

bannaan²: f.mg4 (-naa, -nayd) 1. Meel siman oo aan geedo lahayn ahaansho; meel aan wax oollin ahaansho. 2. Wax sharciga waafaqsan ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

bannaan¹: m.l 1. Dhul siman oo aan geedo iyo buuro lahayn; ban. 2. Meel xadeysan dhulka dibadda ka ah.

2

bannaan²: f.mg4 (-naa, -nayd) 1. Meel siman oo aan geedo lahayn ahaansho; meel aan wax oollin ahaansho. 2. Wax sharciga waafaqsan ahaansho. m.f.dh, bannaanaan.

waa la naqliyay ✓

Plain

waa la naqliyay ✓

1

m. n. clearing, plain, field; out of doors, outside

2

bannaan: [adjective] empty, cleared, vacant, unoccupied; free; licit, lawful

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) 1. plain (paleeyn); free from obstructions; open; clear: 2. out (aawt); away from a usual place dibad. Ex: Cali bannaankuu jiraa; Ali has stepped out

2

bannaan: -ah: (adj) holding or containing nothing; empty (emti); vacant (veekent) Ex: musqushu ma bannaan tahay? is the washroom vacant? -Syn: blank, void, vacuous, bare, barren

3

bannaan: -aa / ayd: (adj) allowed by law; lawful (loo 'ful) ~ mubaax. Ex: ma ii bannaan tahay inaan sameeyo? am I allowed to do it?

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) meel furan sida albaab, waddo iyo waxii la mid ah. Afaafka aqalku wuu bannaanyahay. Dh: furan. Li: xidhan, qufulan. bannaan: (tilmaame) wax qaanuun ahaan la samayn karo; wax sharci ahaan sax ah in lagu camalfalo. Sinadu ma bannaana. Dh: mubaax. Li: mamnuuc, xaaraan.

2

bannaan -ka: (magac, lab, keli) meel aan geedo iyo buuro lahayn. Bannaankiisa mare maradiisa xanan ma qabsado. Dh: binnaangi, xaaxi. bannaanaan -ta: (magac, dhedig, keli) furnaan oo meel la gali karo ama laga bixi karo ahaan. Irridda bannaanaan ayaan ku ogaa. Dh: bannaanaansho bannaanaan -ta: (magac, dhedig, keli) wax sharcigu oggolyahay ahaan. Bannaanaanta sigaarka moromo ayaa ka taagan.

waa la naqliyay ✓

Ciearning

waa la naqliyay ✓

1

(Jannayn-ta)

2

Janno gelin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg jannee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) barwaaqo dhex gelin.

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) lagu tusmeeyo qofka koowaad ee lala hadlaha ah oo keli ah. Waa 'aniga' iyo 'ayay' oo la isku daray. Waar ma anay sidaa igu leeyihiin?

waa la naqliyay ✓

1

anna¹: mu.eb Magacuyaal qofka kowaad oo ka kooban 'ani' iyo 'na'.

2

anna²: mu.eb la-mid: annaga.

waa la naqliyay ✓

m..eb Magacuyaal qofka kowaad oo ka kooban 'ani' iyo 'na'.

waa la naqliyay ✓

1

pron., red, pl. we, us [exclusive.]

2

anna pron., red, [conjunction] I also ..., me too

waa la naqliyay ✓

(pronoun I plus also or too ) me too or what about me

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) qofka koowaad ee hadlaha ah; 'aniga' iyo xidhiidhiyaha 'na' oo la isku ladhay.

waa la naqliyay ✓

(Indian money), n., gambo, -adi; two annas, saq, -hi; four annas, tumun, -ki; eight annas, rubi, -gi.

waa la naqliyay ✓

m.dh (xisaab) Saamiga uu meeriska goobo kasta la sameeyo dhexroorka goobada. Seebid ahaan waxay le'egtahay 3.14159... waa tiro ka sarreysa garashada qiimaheeda dhabta ah lama qori karo haseyeeshee waa la cabbiri karaa ilaa heer saxnimo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (xisaab) Saamiga uu meeriska goobo kasta la sameeyo dhexroorka goobada. Seebid ahaan waxay le'egtahay 3.14159... waa tiro ka sarreysa garashada qiimaheeda dhabta ah lama qori karo haseyeeshee waa la cabbiri karaa ilaa heer saxnimo.

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. Baay [region in south west Somalia.]

waa la naqliyay ✓

1

de: Baay [region in south west Somalia] in Upper Jubba area

2

lx: Baay

3

ps: n0-loc

4

key: Baay

waa la naqliyay ✓

vl. pron., neg. she / it [fem.] ... not; they ... not

waa la naqliyay ✓

1

(fal) (u ~) wax ama shay godobtiisa ama sababtiisa cid kale u raac ama u tiiri. Gef walba ciddii iska lahayd u aanay. Dh: aanee.

2

aanay: (magac'uyaal) tilmaamaya qofka saddexaad oo dhedig oo gala weedh diidmo ku jirto. Gabadhii waxaa loo dhisay wiil aanay rabin. Ciidda waxa la isku diyaariyaa inta aanay soo gali, ayna.

waa la naqliyay ✓

1

a: ayan

2

de: she / it [fem] ... not; they ... not = aan + ay

3

lx: aanay

4

pd: (aaney)

5

ps: neg + vpro

6

key: aanay

waa la naqliyay ✓

/annooy/annoys, annoying, annoyed; (v) ka xanaajin ama ka cadhaysiin. e.g. He annoys her because he calls late in the night.

waa la naqliyay ✓

/annooy/ (v) dhiryfiyow, dhibow. The loud sound of his radio annoys me.

waa la naqliyay ✓

v.tr., daali.

waa la naqliyay ✓

(suffix): we were doing. Ex: waan soconaynay; we were walking. Waan maqlaynay: we were listening. Waan cunaynay; we were eating.

waa la naqliyay ✓

erey naxdin darteed dadka, gaar ahaanna dumarka markii ba ka soo booda. Alla, ba'ay oo buulkii gubay. Dh: hoogay.

waa la naqliyay ✓

conj. and ...

waa la naqliyay ✓

1

de: and ... [FOCUS] = baa + -na

2

lx: baana

3

ps: focus + conj

4

key: baana

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) nooc khudradda la cuno ka mid ah oo dusha diir laga qaado ku leh boostana baruur huruud ah iyo iniinyo yaryar oo kawa filfisha u eg ku leh Dh: mafafaay, babbaay, cambefilfil.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) bac geli oo ku duuduub; ku rid bac. Alaabtan ii bacay. Dh: bacee.

2

bacay: (fal) qof sas ama cabsi ku rid; wax aan jirin ku quful ama ka dhaadhici; qof shaki ku beer. Wiilkan yaa baceeyay? Dh: bacee.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) huudhiga yar looxa lagu wado. Badaygii badduu ku dhacay.

waa la naqliyay ✓

1

(I) Bovino castrato;

2

(E) Castrated Cattle, Ox

3

(S) Bakay (S. c.: Bakai)

waa la naqliyay ✓

s.f. - bangi.

waa la naqliyay ✓

s.f. - burcad; koox muusika.

waa la naqliyay ✓

/daandhi/bandies, bandying, bandied; (v) 1. hadal isku tuur tuurid.(v) 2. hadal lugu soo celceliyo. e.g. I do not want to bandy words with him.

waa la naqliyay ✓

1

n., tukubay, -ihi.

2

bandy, a., qallooc.

waa la naqliyay ✓

banni, adj. - Masaafurin.

waa la naqliyay ✓

m.l Dibi dhufaan ah oo shilis.

waa la naqliyay ✓

m.l Dibi dhufaan ah oo shilis.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, dhedig) jaad ka mid ah haadda waaweyn ee hilibcunka ah. Dh: baqalye.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) macdan cad oo durba shiilmi og, oo birta alluminiyumka ku bah ah.

waa la naqliyay ✓

/booni/ (adj) suurud leh, hindho ing roong.

waa la naqliyay ✓

s.f. - qasab; dhuun.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qof foolka sare la' ama jaban. Dh: ganey, foolloo.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) mid madhan oo aan waxba kala garanayn.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dembi ah wax ka baxsan ballannada herinta ama xeerka qofkii ku xad gudba ayaa la yiraahdaa (hannaa gashay) waxaana ugu culus, u galmoodka naageed inta ugaarsiga lagu jiro ama loo tabaabushaysanaayo, siiba waqtiyada oroobka.

waa la naqliyay ✓

deictic, [conjunction] and this ...

waa la naqliyay ✓

[pronoun this plus and] and this; with this; about this. Ex: kanna ka waran; say something about this one

waa la naqliyay ✓

1

de: and this ... = kan + -na

2

lx: kanna

3

ps: deic-m + conj

4

key: kanna

waa la naqliyay ✓

/naani/ (n) haweeneyda carruurta haysa oo lacag ku qaadata.

waa la naqliyay ✓

s.f. - labeen.

waa la naqliyay ✓

s.f. - faan, fool (maroodi, doofaar i.w.m.)

waa la naqliyay ✓

1

de: we do (X)

2

lx: -annaa

3

ps: v3-1pl-prhb

4

xe: we borrow

5

xv: amaahannaa

6

key: -annaa

waa la naqliyay ✓

1

de: we were doing (X)

2

lx: -aynay

3

ps: v1-1pl-ppgr

4

xe: we were eating

5

xv: -aynnay ~ -eyney

6

key: -aynay

waa la naqliyay ✓

vl. pron., neg. we [excl.] ... not

waa la naqliyay ✓

(pronoun) not; we or I if ... not. Ex: haddii aannan imaan, iska tag; if I didn 't come, go. Ex: haddii annaan shaqaynin, lacag nala siin mayo; ifwe didn't work, we will not be paid.

waa la naqliyay ✓

1

de: we [excl] ... not = aannu + aan

2

lx: aannan

3

ps: vpro + neg

4

xe: We are not paid for an hour that we have not worked.

5

xv: Saacad aannan shaqeynin lacag nala ma siiyo.

6

key: aannan

waa la naqliyay ✓

(fal) qaadhaan qof u ururi; u soo dhawrtee; dadka u soo dhexmar: baaha u soo gur. Dh: baahee.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) nin baanaha aad u yaqaan oo geedfadhi ah. Dh: garyaqaan.

waa la naqliyay ✓

neg., vl. pron. you ... not,

waa la naqliyay ✓

-da: (n) wrench (reenji); spanner (ispaa ner) ~ kiyaawe

waa la naqliyay ✓