banano

m.dh (-ooyin, m.l) la-mid: bambaano.

m.dh Ka dhursugidda wax sida ay ku dambeeyaan. la-mid: baxnaanin.

m.dh Ka dhursugidda wax sida ay ku dambeeyaan. la-mid: baxnaanin.

f. n. trial, test, experiment; control of situation; watch, surveillance

-da: (magac, dhedig, keli) wax laga war sugayo oo la dhawrayo sida uu noqdo. Baxnaano iyo bartay isugu biyashubato bal arrinta u kaadiya.

baxnaano -da: (magac, dhedig, keli) xannaano ama ilaalin gaar ah. Baxnaano ma helo ninkii basari baro ugu hoydaaye.

de: trial, test, experiment; control of situation; watch, surveillance

lx: baxnaano

pd: (/da)

ps: n6-f

key: baxnaano

-da: (magac, dhedig, keli) si digtooni iyo ilaashiinyo ku jiraan u dhawrid; degganaansho iyo qun yar u wadid. Babaano ku wad baabuurka.

babaano -da: (magac, dhedig, keli) waxtar siin iyo garabjoogsi. Babaano nin baahan baa garane, Eebboow noo gargaar. Dh: taageero, garabgal.

babaano -da: (magac, dhedig, keli) qalabka lagu dagaallamo oo qarxa. Waxa uu leeyahay qaabab iyo awoodo kala duwan. Dh: bam, bambaano.

s.m. - buuq, bulaan, hugun.

agg. - qoyan.

-da: (magac, dhedig, keli) cadka yar ee carruurta laga jaro cisalka. Balanjadii ayaa laga jaray wiilka. Dh: balag, baaro, hanjaf.

m.dh (-ooyin, m.l) Goodir dheddig.

m.dh (-ooyin, m.l) Goodir dheddig.

-da: (magac, dhedig, keli) jaad ka mid ah ugaadha waaweyn ka mid ah, kuna nool kaymaha webiyaasha u dhow.

m.dh Cida ay lo'du sameyso kolkay barwaaqo joogto. la-mid: bunaaxo, bunnaaho.

-da: (magac, dhedig, keli) ci'da lo'da kolka ay dheregto. Dibi barwaaqo joogaa banaaxo ma daayo. Dh: bunnaaxo, banaaxi.

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Guri dhul weyn ku fadhiya, si qurux badan u dhisan, baabuurta dhex geli karto oo dhiri ku tallaalantahay. 2. Dhismo hareeraha ka guran oo guryaha hortooda ama dushooda lagu dhiso oo lagu leersado.

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Guri dhul weyn ku fadhiya, si qurux badan u dhisan, baabuurta dhex geli karto oo dhiri ku tallaalantahay. 2. Dhismo hareeraha ka guran oo guryaha hortooda ama dushooda lagu dhiso oo lagu leersado.

f. n. bungalow, house; mansion

-bangalada: (n) bungalow (bang gelo)

-da: (magac, dhedig, keli) erey asalkiisu afka ingiriiska ka soo jeedo oo ka dhigan daar weyn oo qaybo badan ka kooban. Waxa ay leedahay saqaf kala foorara iyo daarad weyn oo soo deyran. Dh: fiillo.

bangalo -da: (magac, dhedig, keli) guri alwaax ka samaysan oo dushana caws ah.

de: bungalow, house; [fig.] mansion {Eng}

lx: bangalo

pd: (/da)

ps: n6-f

key: bangalo

f.g3 (-ntay, -natay) Cid canaan u jeedin.

f.g3 (-ntay, -natay) Cid canaan u jeedin. m.f.dh, canaanasho.

v. scold, rebuke, reprimand, reprove; criticize

-canaantay / canaanatay: (v) admonish (adh-moo-nish)', rebuke (ri-biyuuk) reprove (ri-puruuf)', reprimand (rep-ra-mend)', reproach (ri-porowj)-, criticize (kriti-zaays)

(fal) cid kale, si haaraamid iyo guulguul ah ula hadal.

de: scold, rebuke, reprimand, reprove; criticize

lx: canaano

pd: (canaantay)

ps: v3b=

key: canaano

m.dh Dhacaan cad, dhirta qaarkeeda ka yimaadda oo ku dhega wixii taabta oo adag.

m.dh Dhacaan cad, dhirta qaarkeeda ka yimaadda oo ku dhega wixii taabta oo adag.

-da: (magac, dhedig, keli) dheecaanka cad ee jirridda, laamaha, caleemaha iyo xididdada dhirta qaarkeed ka yimaadda.

m.dh la-mid: cadanyo.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg cadanyo.

(Danaana-da)

Qof qof ugu tegid (dagaal); hiillo.

m.dh La safashada qof la safto laba cidood ama ka badan oo is haya middood; hiilo. la-mid: danaanin.

m.dh La safashada qof la safto laba cidood ama ka badan oo is haya middood; hiilo.

f. n. act of standing up, coming out (to fight ~ dance)

-daananada: (n) support (sa-poort), especially support someone in fight or argument

u danaanee -yey / danaaneysay: (v) side with someone in a fight or argument

-da: (magac, dhedig, keli) marka aad cid aad ugu hiillimaad tagto gar iyo gardarraba, u soo bixid. Dh: hiilo.

de: act of standing up, coming out (to fight ~ dance)

lx: danaano

pd: (/da)

ps: n6-f

key: danaano

-da: (magac, dhedig, keli) meel ay wax ku bartaan carruurta yaryar een dugsi gaadhin oo lagu xanaaneeyo. Dh: xaddaano.

xanaano -da: (magac, dhedig, keli) dhaqaalayn iyo daryeel gaar ah oo dhan walba ah. Dh: dhaqaale, daryeel. Li: halladaado, dayac

m.dh la-mid: xadato.

-da: (magac, dhedig, keli) dareen judhuudhucyo iyo raaxo ah oo jidhku dareemo marka aayar dubka si debecsan faraha caaradooda ama wax la mid ah loo dulmariyo.

(Aana-da)

Xumaan hore oo lays gaarsiiyey oo in laga aarguto uurka lagu hayo; godob; utun; asaaye; aarsi; dakano.

m.dh Dhibaato hore oo ciddii loo geystay aanay illaawin; godob; utun; dakano.

m.dh Dhibaato hore oo ciddii loo geystay aanay illaawin; godob; utun; dakano.

f. n. resentment, blame, revenge

-aanada: (n) resentment (ri zent ment)-, anger (an ger)-, grievance aroused by something unjust, mean, or unworthy ~ godob, dakano

-da: (magac, dhedig, keli) dil ama gef hore la isku gaadhsiiyey oo lagu kala aargoosato. Aano duug ma leh, oodi hagar ma leh. Dh: dakano, utun, godob, hiijo, biili.

cf: godob, hiijo, utun

de: resentment, blame, revenge

lx: aano

pd: (/da)

ps: n6-f

key: aano

s.m. - sannad, sano.

(Baan-ta)

Cunno waxtar iyo uraad leh oo lagu dheefiyo dadka buka ama dhaawaca ah.

baan¹: m.l (-nan, m.l) Koox ciidamada ka tirsan oo tunta muusikada gaardiska.

baan²: m.dh Cunno nafaqo leh oo lagu dheefiyo qof buka ama dhaawac ah.

baan³: f.mg1 (-nay, -ntay) Hadal dhaar, faan iyo handadaad isugu jira dhihid.

m.dh Cunno nafaqo leh oo lagu dheefiyo qof buka ama dhaawac ah.

vl. pron. I,

baan vl. pron. we [excl.],

baan neg. not,

baan [feminine] n., [collective] (adj.): nutritious food; invalid's diet; convalescent

baan m. n. band, orchestra

baan v. make a speech, eulogize

-ta: (n) recuperation (ri kuu pareey shin); healing over; restoration to health

baan2 -ka: (n) bank (baangk)~bangi. Ex: baankaan u socdaa; I am going to the bank baan3: (pronoun I with an action verb) Ex: Cali baan arkay; I saw Ali

(fal) la garran qof ama dad gar iyo dacwadi idin ka dhaxayso. Si wanaagsan u baan oo ha caytamin. Dh: garran, dacwi.

baan: (fal) baaq oo u yeedh. Soomaali khayr baan ugu baanayaa.

baan: (fal) caddee oo qeex. Eray kalana waw noqonayaa unug yar baan baanay

baan: (fal) hadal gooddi, faan iyo dhaar isugu jira dheh.

baan: (qurub) falkaabe ah oo ka kooban 'baa' iyo 'aan' oo la isku daray. Cali baan arkay. Buux baan bariidiyey. Dh: ayaan.

baan -ka: (magac, lab, keli) hey'ad lacagta maamusha, kaydisa oo ilaalisa. Dh: bangi.

baan -ta: (magac, dhedig, keli) laba duul ama laba qof oo ay dacwad dhextaallo doodda dhexmarta. Arrinta bir ha ku galinee, baan ku gala. Dh: baane.

baan -ta: (magac, dhedig, keli) dheefta dheeraadka ah ee la siiyo qofku markuu cawarmo ama jabo ama taag darreeyo la siiyo. Dh: nafaqayn, buullayn, baanasho.

m.dh 1. Dhaxan badan. 2. B. ah: meel dhaxan badan oo aan gabbaad lahayn.

m.dh 1. Dhaxan badan. 2. B. ah: meel dhaxan badan oo aan gabbaad lahayn.

s.m. cilin.

vl. pron., neg. I ... not

de: I ... not = aan + aan

lx: aanan

ps: vpro + neg

key: aanan

m.dh Dhibaato af iyo addin lagu geysto.

m.dh Dhibaato af iyo addin lagu geysto.

-da: (magac, dhedig, keli) hanjebaad, godob iyo gef kibir dartii muujin. Inta daamankiisu is hayaan anafo daynwaaye.

1. Ba' qaba; si xun ku sugan; aad u xanuunsan.

2. Gardaran.

f.mg4 (-'naa, -'nayd) 1. Wax aad u dhibaato badan ahaansho (abaar, colaad iyo wixi lamida). 2. Wax gardaran ahaansho. 3. Ku b.: wax, wax aad uga hela ahaansho. Tusaale: “Warfaa sigaarkuu ku ba'anyahay”. 4. Ku b.: wax, wax aad u yaqaan ahaansho. Tusaale: “Jaamac xisaabtuu ku ba'anyahay”.

f.mg4 (-'naa, -'nayd) 1. Wax aad u dhibaato badan ahaansho (abaar, colaad iyo wixi lamida). 2. Wax gardaran ahaansho. 3. Ku b.: wax, wax aad uga hela ahaansho. Tusaale: Warfaa sigaarkuu ku ba'anyahay. 4. Ku b.: wax, wax aad u yaqaan ahaansho. Tusaale: Jaamac xisaabtuu ku ba'anyahay. m.f.dh, ba'naan.

-ba'naa / ba'nayd: (n) bad condition; unsound or disordered ~ daran

-ta: (magac, dhedigi keli) mid ka mid ah labada goor ee faalka la dhigo: Ba'anta kolka la dhigayo, 'war xun sheeg' baa la yidhaa.

ba'an -ta: (magac, dhedig, keli) hilib ama cunto dheef, dux, waxtar iyo nafaqo leh oo loo sameeyo qof nabar soo gaadhay jidhkiisa si loo soo kabo. Dh: buullo, xannaano.

ba'an: (tilmaame) xun oo aan fiicnayn. Ninkii garramayay hadal ba'an ma odhan. Dh: qaldan, xun. Li: fiican.

ba'an: (tilmaame) dhib badan; belo badan; loo taag waayey. Dh: daran.

ba'an: (tilmaame) aad u buka oo sankaraad ah. Odaygii wuu ba'an yahay. Li: ladan.

de: ruined, spoiled, in a bad situation, in bad shape; wrong, mistaken

lx: ba'an

pd: (ba'naa)

ps: adj-der

key: ba'an

(Baaha-da)

Xoolaggooyo; qaaraan.

baaho¹: m.dh Iskaashi iyo wax wadaqabsi dad gaar ah ka dhaxeeya.

baaho²: f.mg3 (-hday, -hatay) 1. Baahi dareemid (nafley). 2. U b.: wax la'aantiis u mucurteysnaan.

f.mg3 (-hday, -hatay) 1. Baahi dareemid (nafley). 2. U b.: wax la'aantiis u mucurteysnaan. m.f.dh, baahnaansho.

v. be hungry, be in need; need, want

baaho [feminine] n. mutual help arrangement, reciprocal aid

(fal) yeelo rabitaanka wax ama qof; baahi u qab wax, sida cunto, caafimaad cilmi ama qof.

baaho -da: (magac, dhedig, keli) xoolaha gargaar ahaan reeraha ama dadka looga soo ururiyo; xoolo lagu bixiyo magta ama qof baahan loo guro. Baaho ayaan u soo ururinnay dadkii socotada ahaa. Dh: xoolaggooyo, qaadhaan.

baaho -da: (magac, dhedig, keli) eeg aqal.

baaho -da: (magac, dhedig, keli) guddi qaybaha ay xaajadu khusayso oo dhan ka kooban oo ay xeer-beegti meel u dirto.

m.dh la-mid: baakad.

m.dh la-mid: baakad.

f. n. parcel, package

-baakadda: (n) parcel (paarsal); package (paakeeyj); packet (paakit)

-da: (magac, dhedig, keli) eeg baakad.

de: parcel, package

lx: baako

pd: (/da)

ps: n6-f

xe: I want to send this parcel to Rome.

xv: Waxaan rabaa inaan baakadan u diro Rooma.

key: baako

conj. and ...

de: and ... [FOCUS] = baa + -na

lx: baana

ps: focus + conj

key: baana

m.l (-nayaal, m.l/dh) 1. Codkar; nin yaqaan hadal faan, dhaar iyo handadaad isugu jira jeedintiisa. 2. Khaniis. 3. la-mid: baanise.

m.l (-nayaal, m.l/dh) 1. Codkar; nin yaqaan hadal faan, dhaar iyo handadaad isugu jira jeedintiisa. 2. Khaniis. 3. la-mid: baanise.