banaanadis

(fal) yaryaree si la isugu fillaysiiyo. Innoo bannaanadee biilka. Dh: tashiil, farsamee

(fal) yaryaree si la isugu fillaysiiyo. Innoo bannaanadee biilka. Dh: tashiil, farsamee, beekhaami, beexaami. Li: bulqaas, baytimaali. bannaanayn -ta: (magac, dhedig, keli) meel xidhnayd ama dhir lahayd bannaan ka dhigid.

-ta: (magac, lab, keli) dillaacidda waaga berigiisa.

pr. n., loc. Benadir [region in south Somalia.]

(n) Benadir; southern region of Somalia ~ Benaadir

de: Benadir [region in south Somalia]

lx: Banaadir

ps: n0-loc

see: Benaadir

key: Banaadir

m.l la-mid: canaanasho.

-ka: (magac, lab, keli) canaanasho.

-ka: (magac, lab, keli) garabsiinta iyo u hiilinta qof aad saaxiibbo tihiin. Dh: hiilis.

-ta: (magac, dhedig, keli) diyaarinta qoosh inta la xasho loo diyaariyo inuu faxo oo la dubto.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg qanaanin.

-ka: (magac, lab, keli) eeg tanaadin.

m.l la-mid: badbaadin.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhimasho ama dhibaato kale ka samatabixis. Doonni ayaa loo diray badbaadista dad ay doonni la rogmatay. Dh: samatabixis.

-ka: (magac, lab, keli) si taxadar iyo tartiib ah ku wadid. Banbaanis baa lagu wadaa boqol gu' soo joogay. Dh: ilaalis.

banbaanis -ka: (magac, lab, keli) waxtar u geysi; gacan siin, garab istaagis. Dh: taageeris, garabgelis.

(Baxnaanis-ka)

Eegid iyo dhursugid, wax la tijaabinayo sida waxbarashada ardada, bedertanka fardaha, dadka buka waabjiifintooda, la tacaaliddooda, hayntooda; baxnaanin. Tijaabo; Imtixaan.

m.l la-mid: baxnaanin.

-ka: (magac, lab, keli) eeg baxnaanin.

-ka: (magac, lab, keli) baxnaanaynta qof buka, ka dhursugitaan. Baxnaanays iyo buullo bukaanka ha la isugu daro.

baxnaanays -ka: (magac, lab, keli) baxnaanaynta noole si gaar ah loo dhaqaaleeyo.

-ka: (magac, lab, keli) eeg calaamadayn.

(Gunaanadid-da)

1. Qof dhimanaya gunaanad u samayn; yaasiimin.

2. (arrin; kd.) dhammaystirid; ebyid.

m.f.dh eeg gunaanad². la-mid: gunaanad¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) qof sii dhimanaya quraan ku dul'akhrin.

gunaanadid -da: (magac, dhedig, keli) hadal ama hawl socotay, soo afjarid. Gunaanadidda shirka ha ka maqnaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) filka wax lagu hanan karo gaarid.

m.dh la-mid: ballanqaadid.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg ballanqaadid.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax yaryarayn si la isugu fillaysiiyo.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg bahardaadid.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg baraanburid.

m.l la-mid: bedertamin.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg baryaqaadid.

m.l la-mid: galaangalin.

m.l la-mid: garangarin.

m.l la-mid: halaanhalin.

-ta: (magac, dhedig, keli) calaacalid; cataabid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg hayaanadayn.

-ta: (magac, dhedig, kel) eeg marawaxadin.

-ka: (magac, lab, keli) eeg xanaakadayn.

-da: (magac, dhedig, keli) wax lagu heshiiyey ama la isku raacay fulinteed; u ballanqaadis cid si aad ugu fuliso waxa ay tabanayso ama doonayso ciddaasi. Dh: ballangelid.

m.l/dh eeg bannaanow. la-mid: bannaan.

-ha: (magac, lab, keli) eeg bannaanaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg abaadid. abaaditaan -ka: (magac, lab, keli) waaritaan ama raagid. Dh: abaadid.

(Banari) S Gloriosa superba L. Liliaceae.

(Banaaxi-ga)

Cida lo'da siiba kolkay dararto oo ay barwaaqaysan tahay.

banaaxi¹: m.l la-mid: banaaxiyid.

banaaxi²: f.mg1/2 (-iyay, -iday/-isay; -iyi) Lo' barwaaqo joogto ciyid. la-mid: bunaaxi², bunnaahi².

vl. n. mooing (of cows)

(fal) lo', ci'da dheregga iyo barwaaqada astaanta u ah, samee.

banaaxi -ga: (magac, lab, keli) cida lo'da siiba markay barwaaqaysan tahay. Haddaan Bayaxow ka buundhabo, bunnaaxisay baarta Hiiraan. Waxaan meel dhaw ka maqlayaa banaaxigii lo'da. Dh: bunaaxi, dunaaxi, bunnaaxin.

de: mooing (of cows)

lx: banaaxi

pd: (-ga)

ps: vn-m

key: banaaxi

-ka: (magac, lab, keli) eeg bannayn.

(Barandi-ga)

Cayaariyaasha danbe xargohooda.

m.l.u Cayaari ama khaafiyad weyn, doonta xaggeeda dambe ku taal oo xarigga shiraaca lagu duubo.

m. n. rope of a pulley

-da: (magac, dhedig, keli) ciyaariyayaasha gadaal ku yaalla ee doonta xadhkaha loogu xidho. Barandi ma laha doontu.

de: rope of a pulley

lx: barandi

pd: (-ga)

ps: n2-m

key: barandi

f.g2 (-iyay, -isay) Wax bayaan ka dhigid.

f.g2 (-iyay, -isay) Wax bayaan ka dhigid. m.f.dh, bayaanin.

v. clarify, define, make explicit, explain; state something

-yey say: (v) make clear or easier to understand; clarify (kalaara faay); elucidate (i-luu si dheey) ~ faahfaahi, caddee, jilci

(fal) si cad oo aan madmadaw lahayn wax u sheeg. Dadka hadalka u bayaani. Dh: bayaami, qeex.

de: clarify, define, make explicit, explain; state s.t.

lx: bayaani

pd: (bayaaniyey)

ps: v2a=tr

key: bayaani

m.l.kh la-mid: cinaadi.

m. n. pest, bothersome person

-ga: (n) an annoying or difficult person; nuisance (nuu-sansi); pest (pest)

de: pest, bothersome person

lx: canaadi

pd: (-ga)

ps: n2-m

key: canaadi

-ka: (magac, lab, keli) eeg cananaas.

(Danaani-ga)

1. Yeer weyn oo culus oo guuxda sida tan ka yeerta madfaca la ridey.

2. Cida dameeraha.

danaani: f.mg2 (-iyay, -isay) U d.: dad si danaana ah gacan ku siin.

dąnaani¹: m.l 1. Soo noqoshada dhawaaqa marka uu ku dhaco qararka darbiyada iyo wixi lamida. 2. Buuq ama bulaan ka soo baxa dad badan ama xoolo iyo wixi lamida. 3. Cida dameeraha; durruqaan. la-mid: dannaanni¹.

dąnaani²: f.mg1 (-nyay, -niday; -nyi) Qar, derbi iyo wixi lamida dhawaaq soo celin. la-mid: dannaanni².

danaani: f.mg2 (-iyay, -isay) U d.: dad si danaana ah gacan ku siin. m.f.dh, danaanin.

dąnaani: m.l 1. Soo noqoshada dhawaaqa marka uu ku dhaco qararka darbiyada iyo wixi lamida. 2. Buuq ama bulaan ka soo baxa dad badan ama xoolo iyo wixi lamida. 3. Cida dameeraha; durruqaan. la-mid: dannaanni.

m. n. braying (of a donkey), neighing (of a horse)

danaani m. n. large container

(fal) dad ama qof oo is haya midkood la jir. Dh: hiili.

danaani: (tilmaame) qof cidda uu garanayo ugu hiiliya gar iyo gardarro labadaba.

conj., vl. pron., neg. that you ... not

de: that you ... not = in + aan (not) + aad (you)

lx: inaanad

pd: (inaadan)

ps: conj + neg + vpro

key: inaanad

(Naanays-ta)

Magac dheeri ah oo qof ama wax kale loo baxsho ama lagu dhejiyo; koofaar; (ama naynaas).

naanays¹: m.dh (-so/-syo, m.dh) Magac dheeri ah oo loo yaqaan qof, kaas oo aan ahayn magaciisa dhabta ah; koofaar. la-mid: naynaas¹.

naanays²: m.dh (-syo, m.dh) (kiimika)Hab loo qoro iskudhis kimikaad iyadoo la isticmaalayo summadaha atamyada ku jira. Hoosgalayaashu waxay u taaganyihiin tirada atamyada. Naaneys molikiyuulku waxay ku tustaa oo keliya nooca iyo tirada atamyada ah ee ku jira iskudhiska. Dhis naaneys molikuyuulkuna waxay muujisaa sida atammadu u ratibanyihiin.

naanays³: f.mg1 (-say, -stay) 1. Ku n.: qof magac dheeri ah oo aan kiisii dhabta ahaa ahayn u bixin. 2. Ku n.: cid falkeeda dhaliilid. la-mid: naynaas².

naanays¹: m.dh (-so/-syo, m.dh) Magac dheeri ah oo loo yaqaan qof, kaas oo aan ahayn magaciisa dhabta ah; koofaar. la-mid: naynaas.

naanays²: m.dh (-syo, m.dh) (Kiim.) Hab loo qoro iskudhis kimikaad iyadoo la isticmaalayo summadaha atamyada ku jira. Hoosgalayaashu waxay u taaganyihiin tirada atamyada. Naaneys molikiyuulku waxay ku tustaa oo keliya nooca iyo tirada atamyada ah ee ku jira iskudhiska. Dhis naaneys molikuyuulkuna waxay muujisaa sida atammadu u ratibanyihiin.

naanays³: f.mg1 (-say, -stay) 1. Ku n.: qof magac dheeri ah oo aan kiisii dhabta ahaa ahayn u bixin. 2. Ku n.: cid falkeeda dhaliilid. m.f.dh, naanaysid. la-mid: naynaas.

f. n. nickname; formula {chemistry}

-ta: (n) nickname (nik neem) ~ naynaas

Soprannome

Nickname

(fal) magac aan kiisa rasmiga ahayn ladh ah ugu yeedh.

naanays-ta: (magac, dhedig, keli) magac ladh ah oo magaca dhabta ah ka caansanaada oo qof oo bixiyo. Guray waa naanays. Dh: koofaar.

naanays -ta: (magac, dhedig, keli) xaraf astaan ah curiye oo magaciisa u taagan. Naanaysta Os waa O; naaynayta Haydarojiin waa H.

bw: naynaas

de: nickname; [ext.] formula {chemistry}

lx: naanays

pd: (-ta)

ps: n1-f

syn: koofaar

key: naanays

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg nabadin.

f.mg2 (-iyay, -isay) Dabo kor u taagid (xoolo).

v. lift the tail while running (of a horse, cattle, etc.)

(fal) dabada taag adoo xoog u ordaya sacyahaw qanaani.

de: lift the tail while running (of a horse, cattle, etc.)

lx: qanaani

pd: (qanaaniyey)

ps: v2a=

key: qanaani

(Sanaani-da)

Farammaggooggada jaad ka mid ah; waxay leedahay kolay ay ka buuxiso wax khad la moodo.

m.dh Xayawaan yar oo bacool ku dhex jira lehna faro uu wax ku qabsado oo badda ku nool lana cuno oo leh qanjiro dhala wax khad madow la moodo oo uu ku kaydsado kolay yar oo oogadiisa ku yaal.

f. n. squid, cuttlefish

-da: (magac, dhedig, keli) farmaggooggada jaad ka mid ah oo leh kolay ay ka buuxiso wax khad la moodo oo ay sii dayso kolka ay cabsooto.

de: squid, cuttlefish

initial: s

lx: sanaani

pd: (-da)

ps: n-f

key: sanaani

f.g2 (-iyay, -isay) Cid tanaad ka dhigid.

v. enrich, make someone rich ~ wealthy