banaanadin

-ta: (magac, dhedig, keli) wax yaryarayn si la isugu fillaysiiyo.

(fal) yaryaree si la isugu fillaysiiyo. Innoo bannaanadee biilka. Dh: tashiil, farsamee

(fal) yaryaree si la isugu fillaysiiyo. Innoo bannaanadee biilka. Dh: tashiil, farsamee, beekhaami, beexaami. Li: bulqaas, baytimaali. bannaanayn -ta: (magac, dhedig, keli) meel xidhnayd ama dhir lahayd bannaan ka dhigid.

pr. n., loc. Benadir [region in south Somalia.]

(n) Benadir; southern region of Somalia ~ Benaadir

de: Benadir [region in south Somalia]

lx: Banaadir

ps: n0-loc

see: Benaadir

key: Banaadir

m.dh la-mid: banaaxiyid.

-ta: (magac, dhedig, keli) samaynta cida lo'du samayso xilliga barwaaqada.

m.f.dh eeg bayaani.

-ta: (magac, dhedig, keli) si cad oo aan madmadaw lahayn wax u sheegid. Runtu bayaaninta ayay ku fiican tahay.

m.l la-mid: canaanasho.

-ka: (magac, lab, keli) canaanasho.

m.f.dh eeg danaani. la-mid: danaano.

-ta: (magac, dhedig, keli) labo qof oo is haya midkood la jirid. Mataanaha danaaninta waa lagu yagaannaa. Dh: hiilin.

(Qanaanin-ta)

(fardo, lo' kd.) kolka orodka lagu jiro qanaanta taagid.

m.f.dh eeg qanaani.

-ta: (magac, dhedig, keli) ordid aad ah oo dabada kor loo taagoo oo ay fardaha iyo lo'd sameeyaan. Qanaaninta lo'da lama gaadho. Dh: qanaanis.

(Tanaadin-ta)

Tanaad ka dhigid; hodmin.

m.f.dh eeg tanaadi.

-ta: (magac, dhedig, keli) tanaad ka dhigid, hodmin. Tanaadinta adeerkay ayaa u sabab ah. Dh: tanaadis.

(Badbaadin-ta)

Badbaado siin; nabadgelin; samatabbixin.

m.f.dh eeg badbaadi. la-mid: badbaadayn, badbaadis.

to save

vl. n. safeguarding, act of caring for

-ta: (n) salvation (saal veey shan) ~ badbaado

-ta: (magac, dhedig, keli) dhibaato iyo col la filayay ka ilaalin.

de: safeguarding, act of caring for

lx: badbaadin

pd: (-ta)

ps: vn-f

xe: An infant needs caring for.

xv: Dhallaanku badbaadin buu u baahanyahay.

key: badbaadin

-ta: (magac, dhedig, keli) si digtooni ku jirto u dhawrid; si taxaddar leh u wadid, Banbaaninta ubadkiyo boqollaal qorshaan wataa kharash bixintoode. Dh: ilaalin.

banbaanin-ta: (magac, dhedig, keli) hiil iyo hoo ba siin; waxtar ku biirin iyo garab joogsi. Banbaanin bahday way iga heshaa markay tahay berisamaadkiiye. Dh: taageerid, garabgelid.

(Baxnaanin-ta)

Baxnaanis.

m.f.dh eeg baxnaani. la-mid: baxnaanis, baxnaano.

-ta: (n) rehabilitation (ri ha bili teeyshin)

-ta: (magac, dhedig, keli) cid bugta dhaqaalayn oo ka dhursugid.

-ta: (magac, dhedig, keli) daryeelid oo xag dhaqaale xag caafimaad iyo xag cunto ahba ka haqabtirid. Dh: dhaqaalayn, daryeelid. Li: halladaadid, daranyayn.

m.f.dh eeg bannaan². la-mid: bannaanaansho.

m.f.dh la-mid: bannayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax bannaan oo sharcigu oggol yahay ka dhigid. Wax Ilaahay xarrimay cidi ma bannaanayn karto. Dh: bannayn, xalaalayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) qof buka, baxnaanin. Baxnaanyan u bahaanyahay bukaanku.

baxnaanayn -ta: (magac, dhedig, keli) dhaqaalaynta noole si gaar ah loo ilaaliyo. Baxnaanayn baa ku wadaa daranyo hawga baqin.

(Calaamadin-ta)

Calaamayn.

m.f.dh eeg calaamadi. la-mid: calaamadayn, calaamayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) astaan ama calaamad dhigid.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax qoyan ku maliiqid oo ku dhoobid.

m.dh la-mid: diyaafadin.

-ta: (magac, dhedig, keli) martigelin oo si maamuus leh u sooryeyn. Dh: sooryayn.

La gunaanadey; la yaasiimiyey.

f.mg4 (-dnaa, -dnayd) Wax la gunaanday ahaansho.

der. [adjective] having had the Koran recited for oneself (of dying person); concluded, summarized

de: having had the Koran recited for oneself (of dying person); [fig.] concluded, summarized

lx: gunaanadan

pd: (gunaanadnaa)

ps: adj-der

key: gunaanadan

(Gunaanadid-da)

1. Qof dhimanaya gunaanad u samayn; yaasiimin.

2. (arrin; kd.) dhammaystirid; ebyid.

m.f.dh eeg gunaanad². la-mid: gunaanad¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) qof sii dhimanaya quraan ku dul'akhrin.

gunaanadid -da: (magac, dhedig, keli) hadal ama hawl socotay, soo afjarid. Gunaanadidda shirka ha ka maqnaan.

m.f.dh eeg qaraaxadi.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg qaraaxadayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) dad ama qof ambabaxayo sii nabadgelyayn. Salaamadin baan u soo maray xaafadda. Dh: nabadgelyyn.

(tilmaame) noole dhaqaalaysan oo aanay daranyo hayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) sangadh badan u yeelid; waxlax ka shashangadhin. Sansanqadhinta shuguxda adhiga ka daa.

m.f.dh eeg bahardaadi.

-ta: (magac, dhedig, keli) si xun u fadhiisin.

m.dh la-mid: bedertamin.

-ta: (magacn dhedig, keli) cid kale, si xannaano iyo dhawris leh u daaddihin. Dalaandali wixii taagdaran oo dhan.

m.f.dh eeg galaangali. la-mid: galaangalis, galgalin, galgalis.

m.dh la-mid: garangarin.

m.f.dh eeg halaanhali. la-mid: halaanhalis.

-ta: (magac, hedig, keli) hawl si degdeg ah u qabasho.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid la diririd oo u hanjabid afka uun ah. Dh: hanjabid, diririd, guhaadin.

hayaanadayn -ta: (magac, dhedig, keli) qof u soo baahday wax aad leedahay, si xun ula dhaqmid. Dh: hayaanadays.

m.f.dh eeg malaakhadi.

(Marawaxadin-ta)

Babbin.

m.f.dh eeg marawaxadi. la-mid: marwaxadin.

-ta: (magac, dhedig, kel) baalin maro waraag kartoon iyo wixii la mid ahjus laydh looga helo. Dh: balfin, babbin

(Xanaakadayn-ta)

Hadal xanaakad ah, ku dhihid.

m.f.dh eeg xanaakadee. la-mid: xanaakad.

-ta: (magac, dhedig, keli) hadal dacaayad ah ku dhihid. Dh: dacaayadayn.

-da: (magac, dhedig, keli) wax lagu heshiiyey ama la isku raacay fulinteed; u ballanqaadis cid si aad ugu fuliso waxa ay tabanayso ama doonayso ciddaasi. Dh: ballangelid.

m.f.dh eeg abaadi. la-mid: abaadsiin.

-ta: (magac, dhedig, keli) goofinta wax jiray iyo baabi'intiisa. Abaadinta beerta, anaa kugu dhaafay. Dh: goofin, baabi'in.

abaadin -ta: (magac, dhedig, keli) waarinta wax jira iyo raajintiisa. Abaadinta uunka, Allaa iska diiday.

vl. pron., neg. we [excl.] ... not,

de: we [excl] ... not + [FOCUS] = baa + aannu + aan

lx: baannan

ps: focus + vpro + neg

key: baannan

(Banari) S Gloriosa superba L. Liliaceae.

(Banaaxi-ga)

Cida lo'da siiba kolkay dararto oo ay barwaaqaysan tahay.

banaaxi¹: m.l la-mid: banaaxiyid.

banaaxi²: f.mg1/2 (-iyay, -iday/-isay; -iyi) Lo' barwaaqo joogto ciyid. la-mid: bunaaxi², bunnaahi².

vl. n. mooing (of cows)

(fal) lo', ci'da dheregga iyo barwaaqada astaanta u ah, samee.

banaaxi -ga: (magac, lab, keli) cida lo'da siiba markay barwaaqaysan tahay. Haddaan Bayaxow ka buundhabo, bunnaaxisay baarta Hiiraan. Waxaan meel dhaw ka maqlayaa banaaxigii lo'da. Dh: bunaaxi, dunaaxi, bunnaaxin.

de: mooing (of cows)

lx: banaaxi

pd: (-ga)

ps: vn-m

key: banaaxi

(Bannaan-ka)

Meel aan geedo iyo dhis midna lahayn; dhul siman oo aan geedo iyo buuro iyo boholo midna lahayn; ban.

bannaan¹: m.l 1. Dhul siman oo aan geedo iyo buuro lahayn; ban. 2. Meel xadeysan dhulka dibadda ka ah.

bannaan²: f.mg4 (-naa, -nayd) 1. Meel siman oo aan geedo lahayn ahaansho; meel aan wax oollin ahaansho. 2. Wax sharciga waafaqsan ahaansho.

bannaan¹: m.l 1. Dhul siman oo aan geedo iyo buuro lahayn; ban. 2. Meel xadeysan dhulka dibadda ka ah.

bannaan²: f.mg4 (-naa, -nayd) 1. Meel siman oo aan geedo lahayn ahaansho; meel aan wax oollin ahaansho. 2. Wax sharciga waafaqsan ahaansho. m.f.dh, bannaanaan.

Plain

m. n. clearing, plain, field; out of doors, outside

bannaan: [adjective] empty, cleared, vacant, unoccupied; free; licit, lawful

-ka: (n) 1. plain (paleeyn); free from obstructions; open; clear: 2. out (aawt); away from a usual place dibad. Ex: Cali bannaankuu jiraa; Ali has stepped out

bannaan: -ah: (adj) holding or containing nothing; empty (emti); vacant (veekent) Ex: musqushu ma bannaan tahay? is the washroom vacant? -Syn: blank, void, vacuous, bare, barren

bannaan: -aa / ayd: (adj) allowed by law; lawful (loo 'ful) ~ mubaax. Ex: ma ii bannaan tahay inaan sameeyo? am I allowed to do it?

(tilmaame) meel furan sida albaab, waddo iyo waxii la mid ah. Afaafka aqalku wuu bannaanyahay. Dh: furan. Li: xidhan, qufulan. bannaan: (tilmaame) wax qaanuun ahaan la samayn karo; wax sharci ahaan sax ah in lagu camalfalo. Sinadu ma bannaana. Dh: mubaax. Li: mamnuuc, xaaraan.

bannaan -ka: (magac, lab, keli) meel aan geedo iyo buuro lahayn. Bannaankiisa mare maradiisa xanan ma qabsado. Dh: binnaangi, xaaxi. bannaanaan -ta: (magac, dhedig, keli) furnaan oo meel la gali karo ama laga bixi karo ahaan. Irridda bannaanaan ayaan ku ogaa. Dh: bannaanaansho bannaanaan -ta: (magac, dhedig, keli) wax sharcigu oggolyahay ahaan. Bannaanaanta sigaarka moromo ayaa ka taagan.

(Bannayn-ta)

Waxa ku gudban ka wareejin; bannaan ka dhigid; furid; jideyn; sharciyayn.

m.f.dh eeg bannee. la-mid: bannaanayn.