Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

m.l Dhul xaaluf ah oo aad loo degay.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhul xaaluf ah oo aad loo degay.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) timaha aan adkayn laakiin bistana aan ahayn oo kolka ay qoyaanna kala fida kolka ay engegaanna soo urura.

2

balool -ka: (magac, lab, keli) ubaxa duurka. Geelu balool buu daaqay. Dh: bul.

waa la naqliyay ✓

1

(Alool-ka)

2

Jaad dadabta aqalka ka mid ah oo laga sameeyo geed duur la yiraahdo ulihiisa, oo inta la sayo, jil lagu marriimo, oo badanaa qolalka lagu kala ilaxiro.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) Nooc dadabta aqalka ka mid ah oo laga sameeyo ulaha geed-duurka oo lagu seexdo ama guryaha lagu ilxiro.

waa la naqliyay ✓

m.l (aloollo, m.dh) Nooc dadabta aqalka ka mid ah oo laga sameeyo ulaha geed-duurka oo lagu seexdo ama guryaha lagu ilxiro.

waa la naqliyay ✓

m. n. mat of woven cane (also used as a curtain)

waa la naqliyay ✓

(Alol) N Typha angustifolia L. Typhaceae.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) shey dadabta aqalka ka mid ah oo laga sameeyo geedka duurka laamihiisa oo jil lagu marriimo. Badanaa aqalka ayaa lagu kala ilaxidhaa. Abeeso alool ku duuban baan dilay. Wa: aloollo.

waa la naqliyay ✓

1

de: mat of woven cane (also used as a curtain)

2

lx: alool

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

key: alool

waa la naqliyay ✓

1

(Bakool-ka)

2

1. Dhul carradiisu tahay didib ama dhooddi; dhul carro cad.

3

2. Meeraha dhulka iyo Dusaaga u dhexeeya; Waxaraxir.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. la-mid: bakaal. 2. Dhul carradiisu dibir ama dhooddi tahay; dhul carrocad ah.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. la-mid: bakaal. 2. Dhul carradiisu dibir ama dhooddi tahay; dhul carrocad ah.

waa la naqliyay ✓

1

pr. n., loc. Venus (the second planet)

2

Bakool pr. n., loc. Bakol [region in south west Somalia.]

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] red earth ~ soil

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dhul ciid guduudan leh. Dhul dal badan oo bakool ah geela ku xerriya. Dh: gabiib, qorituur.

waa la naqliyay ✓

to block

waa la naqliyay ✓

1

baqool¹: m.l Safar duhurkii la socdo; dhalandhool. la-mid: baqoolid.

2

baqool²: f.mg1 (-oolay, -ooshay) Duhur, socod gelid. la-mid: boqool².

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oolay, -ooshay) Duhur, socod gelid. m.f.dh, baqoolid. la-mid: boqool.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) waqti cadceeddu kulushahay soco oo ha hadhgalin hadhimada dabadeed. Sii boqool tuulladu way fogtahaye. Dh: dhalandhool.

2

baqool -ka: (magac, lab, keli) socod dheer oo qorax kulaylaha la socdo, casar iyo duhur inta u dhaxaysa. Baqoolaha hadhsimadii, hadii buqulka lagu dhaco.

waa la naqliyay ✓

1

(Caloo-sha)

2

1. Xubin iskujoogga cunnadu marto kamid ah; waxay u eg tahay kolay yar waxayna ku jirtaa uurka, kolka bogga la dhaafo; hawsheedu waa inay cunnada inta dhacaammo kala gaar ah oo ay leedahay ku darto, jilciso oo xiidmaha u gudbiso; kubo.

3

2. Uur.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-lo, m.l) 1. Xubinta dheefshiidka nafleyda oo isku xirta hunguriga iyo xiidmaha. 2. Qaybta jilicsan oo u dhexeysa laabxuunshada iyo gummaarka.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-lo, m.l) 1. Xubinta dheefshiidka nafleyda oo isku xirta hunguriga iyo xiidmaha. 2. Qaybta jilicsan oo u dhexeysa laabxuunshada iyo gummaarka.

waa la naqliyay ✓

f. n. stomach

waa la naqliyay ✓

-caloosha:(n) stomach (istoomak); abdomen (aab-doo-men); belly (beeli); tummy (tam-i)

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) xubin ka mid ah xubnaha dheefshiidka. Waa kolay yar oo ku yaalla bogga, hawsheeda na waxa ka mid ah, in cuntada soo dhexgasha ay dheecaamo kala jaad ah ku talliijiso oo ku jilciso oo ay dabeed xiidmaha u sii gudbiso.

waa la naqliyay ✓

بَطنُ

waa la naqliyay ✓

1

(Dalool-ka)

2

1. Meel furan oo aalaa wareegsan.

3

2. Saddex meelood oo meel; ⅓ ama 1/3.

waa la naqliyay ✓

1

dalool¹: m.l (-llo, m.dh) 1. Meel yar furan, wareegsan oo wax ka bannaan. 2. Saddex qaybood oo wax loo qaybshay middood. la-mid: duleel¹.

2

dalool²: m.l (-lo, m.dh) (baayoloji) Dalool ku dhex yaallo saytobalaasanka unug noolkaas oo ay ka buuxaan hawo, biyo, dareerayaal kale, dheecaan ama saxarro cunto ah. Unugyada dhirta, had iyo jeer waxay leeyihiin dalool weyn oo keliya, laakiin unugyada xayawaanku inta badan waxay leeyihi in dhowr dalool oo yaryar.

3

dalool³: f.mg1 (-oolay, -ooshay) Meel yar, furan, wareegsan, bannaan yeelasho (wax). la-mid: duleel².

waa la naqliyay ✓

1

dalool¹: m.l (-llo, m.dh) 1. Meel yar furan, wareegsan oo wax ka bannaan. 2. Saddex qaybood oo wax loo qaybshay middood. la-mid: duleel.

2

dalool²: m.l (-lo, m.dh) (baay.) Dalool ku dhex yaallo saytobalaasanka unug noolkaas oo ay ka buuxaan hawo, biyo, dareerayaal kale, dheecaan ama saxarro cunto ah. Unugyada dhirta, had iyo jeer waxay leeyihiin dalool weyn oo keliya, laakiin unugyada xayawaanku inta badan waxay leeyihi in dhowr dalool oo yaryar.

waa la naqliyay ✓

Aperture, Hollow, Slit

waa la naqliyay ✓

1

m. n. hole, opening, aperture; socket; tab; keyhole; calibre (of gun)

2

dalool : fraction

3

dalool [inchoative] v. be perforated, get a hole in

waa la naqliyay ✓

(Dalol) S Talinum portulacifolium (Forsk) Asch & Schweinf. Portulacaceae.

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) hole (hool); gap (gaap); opening (owpenin) ~hog, duleel. Ex: jeebkaygu waa daloolaa; there is a hole in my pocket —daloolshan: (adj) drilled (diriiled); bored (booridh) daloolsan

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) meel furan oo badanaa wareegsan.

waa la naqliyay ✓

جوف

waa la naqliyay ✓

1

1. (Galool-ka) Geed qodax leh oo sarmaanta u eg; wuxuu lee yahay laamo toostoosan oo qalab badan laga jaro (udbo, dhigo, hangoollo, ulo, ...) mayrax laga sameeyo kebdo, xargo; asal wax lagu aslo sida shaahana loo cabbo.

2

2. (Galoo-sha) Mindhicirka qaarki.

waa la naqliyay ✓

1

galool¹: m.l (-llo, m.dh) 1. Geed weyn, qaydarka la bah ah, laf adag, mayrax adag iyo asal wanaagsan leh. 2. Duub wareegsan oo liifad, tubaako iyo wixi lamida ka sameysan. 3. Xidid hab gaar ah loo wareejiyay oo sagaarada lagu dabo.

2

galool²: m.dh 1. Qayb ka mid ah mindhicirta nafleyda. 2. Qayb ka mid ah debinka ugaarta loo dhigo.

3

galool³: f.g1 (-oolay, -ooshay) Xarig iyo wixi lamida dhawr jeer isku wareejin si duub looga dhigo.

waa la naqliyay ✓

1

galool¹: m.l (-llo, m.dh) 1. Geed weyn, qaydarka la bah ah, laf adag, mayrax adag iyo asal wanaagsan leh. 2. Duub wareegsan oo liifad, tubaako iyo wixi lamida ka sameysan. 3. Xidid hab gaar ah loo wareejiyay oo sagaarada lagu dabo.

2

galool²: m.dh 1. Qayb ka mid ah mindhicirta nafleyda. 2. Qayb ka mid ah debinka ugaarta loo dhigo.

waa la naqliyay ✓

1

v. wrap (around), curve

2

galool m. n., [collective] acacia tree species

3

galool [feminine] n., [collective] bends ~ folds of the intestine

waa la naqliyay ✓

(Galol) All.Som. Acacia bussei Sjoestedt. Mimosaceae.

waa la naqliyay ✓

nickname; name-m curve, wrap; acacia tree specie

waa la naqliyay ✓

1

-ay / galooshay: (v) twist (tuwist); curl (kurel)

2

galool -ka (n) name of a tree

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) geed weyn oo qodaxdiisu cambuul leedahay oo laga goosto ulaha, udbaha, iyo wixii la mid ah. Maydhaxdiisana, waxa laga sameeyaa asal iyo maydhax liilsan oo wax lagu samaysto.

waa la naqliyay ✓

1

(Salool-ka)

2

Badar raran kulul ama oomaar lagu dubey; qaloon; daango.

waa la naqliyay ✓

1

salool¹: m.l 1. Hilib odkac ah oo subaggii laga miiray. 2. Badar, raran kulul ama dufan lagu dubay.

2

salool²: f.g1 (-oolay, -ooshay) Hilib salool ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Hilib odkac ah oo subaggii laga miiray. 2. Badar, raran kulul ama dufan lagu dubay.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., (mass n.): parched corn, popcorn

2

salool v. parch (corn); make popcorn

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) popcorn (paap-koori) ~ daango

waa la naqliyay ✓

1

(fal) badar siiba arabbikhi, raran iyo wixii la mid ah, ku kululee ama oomaar ku dub. Dh: qaloon.

2

salool -ka: (magac, lab, keli) badar raran kulul ama oomaar lagu dubay. Dh: qaloon, daango.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) maaweelooyinka waariga mid ka mid ah oo dumarka iyo carruurtu ku waaryaan oo ah su'aalo ku saabsan dadka reerka deggen iyo aqal walba inta gasha iyo waalidku inuu noolyahay inuu dhintay inay kala tegeen iwm iyadoo la adeegsado ereyada qaalin, qaalin, baloolay durdurisa iwm ka wax su'aalayaa wuxu ku bilaabaa «gamsalagamsala» ka ka jaawabayana wuxu yidhaa «gig». Gamsalagamsala gig qaalin ha joogo qaalim ha jiifto labadii rugtiyo reerkaba lahaa garo.

waa la naqliyay ✓

1

de: she-camel without calf that will ~ will not give milk depending on her mood

2

lx: baloolley

3

pd: (-da)

4

ps: n2a-f

5

key: baloolley

waa la naqliyay ✓

1

(fal) sanka labadiisa dul waaweynee, dareenka ur xun awgii. Dadka wada ballooliyey maxaa u uray? Dh: sanbalooli.

2

ballooli-ga: (magac, lab, keli) sanka labadiisa dul waaweynee, ur qudhmuun aawadeed.

waa la naqliyay ✓

m.dh Jaad ka mid ah ciyaaraha saarka.

waa la naqliyay ✓

m.dh Jaad ka mid ah ciyaaraha saarka.

waa la naqliyay ✓

m. n. bulldozer

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) bulldozer (buul dhoozer) ~ cagafcagaf

waa la naqliyay ✓

1

de: bulldozer

2

lx: baldoos

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

syn: burburiye, cirfiidad {Eng}

6

key: baldoos

waa la naqliyay ✓

/balluun/balloons, ballooning, ballooned;(n) caag ama bambiiro laga buuxsho neef (biibiile). e.g. They blew up balloons for the party.

waa la naqliyay ✓

/balluun/ (n) buufing.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) labo daarood oo aan waaweynayn oo ay middiiba dhawr qol ka kooban tahay. Baloodh bay na dejiyeen aan na qaadi karin.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) kubad lagu ciyaaro. Dh: banooni, kubad.

waa la naqliyay ✓

m.l Socodka duhurkii la socdo. la-mid: baqoolid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Nafley, duhur socodsiin. la-mid: baqoolsii, boqooli, boqoolsii.

waa la naqliyay ✓

1

(Baroola-ha)

2

Magac kalluun.

waa la naqliyay ✓

m.l Noocyada kalluunka jaad ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

m.l Noocyada kalluunka jaad ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

m. n. fish species

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) jaad kalluun ah, jaad mallay ah. Baroole baddii ka soo baxay, barbaar ugu qayli leeyahay.

waa la naqliyay ✓

1

de: fish sp.

2

lx: baroole

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m

5

key: baroole

waa la naqliyay ✓

m.l (-layaal m.l/dh) Nin madaxa bidaar ku leh.

waa la naqliyay ✓

m.l (-layaal m.l/dh) Nin madaxa bidaar ku leh.

waa la naqliyay ✓

m. n. bald person

waa la naqliyay ✓

1

de: bald person

2

lx: basoole

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m

5

syn: bidaarle

6

key: basoole

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Baansiin. 2. Saliid qaali ah, laga qodo dhulka, loo adeegsado shidaalka matoorrada oo marka la sifeeyo laga helo nafto, baansiin, gaas iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Baansiin. 2. Saliid qaali ah, laga qodo dhulka, loo adeegsado shidaalka matoorrada oo marka la sifeeyo laga helo nafto, baansiin, gaas iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

m. n., (mass n.): gasoline, petrol

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) petrol (petrool); gasoline; petroleum

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dareere dabiici ah oo dhulka hoostiisa laga soo saaro oo shidaal ahaan loo isticmaalo waxyaale kale oo badanna laga sameeyo. Sucuudigu wuxu soo saaraa batrool badan. Dh: gaas, shidaal.

waa la naqliyay ✓

1

a: betrool {Eng}

2

de: gasoline, petrol

3

lx: batrool

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m-mass

6

key: batrool

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qofka wadidda diyaaradaha yaqaan. Cali waa bayloot. Dh: baylood.

waa la naqliyay ✓

Dalool ku yaal.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Wax dalool u yeelid. la-mid: duleeli.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Wax dalool u yeelid. m.f.dh, daloolin. la-mid: duleeli.

waa la naqliyay ✓

v. pierce, put a hole in(to)

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) make a hole or opening in; pierce (piris); perforate (peer-fareeyi); drill (diriil) ~ duleeli, qod

waa la naqliyay ✓

(fal) walax meel daloosha u yeel. Dalooli gidaarka oo daah ku xidh.

waa la naqliyay ✓

1

a: duleeli

2

de: pierce, put a hole in(to)

3

lx: dalooli

4

pd: (dalooliyey)

5

ps: v2a=tr

6

key: dalooli

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) fur bannaan oo didaar ama dul xidhan ku dhextaal. Masaftu salka ayay daloolo yar ku leedahay. Dh: fur.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhaloo-sha)

2

Magac guud oo kooba dhir isku bah ah: geedquwaax, hadi, dhunkaal, kd.

waa la naqliyay ✓

m.dh Magac guud oo kulmiya geednugeylka.

waa la naqliyay ✓

m.dh Magac guud oo kulmiya geednugeylka.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] tree species, with thick resin; its sweet roots are chewed

waa la naqliyay ✓

1

(Dalol) N Chascanum sessilifolium (Vatke) Moldenke. Verbenaceae.

2

N Clerodendrum myricoides (Hochst) Vatke. Verbenaceae.

3

N Plectranthus barbatus Andrews. Labiatae.

4

N Plectranthus cicatricosus (Hutch & Bruce)? Labiatae.

5

May, S Plectranthus igniarius (Schweinf) Agnew. Labiatae.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) udubbo dhaadheer Dhigo iyo dhalool lagama guro.

2

dhalool -sha: (magac, dhedig, keli) geed ka baxa ciidda suubaanka ah oo laf jilicsan oo tiiraha sawaabisa. Dhaloosha caleenteed riyahaa jecel.

waa la naqliyay ✓

1

cf: hadi; dhunkaal

2

de: tree sp., with thick resin; its sweet roots are chewed

3

lx: dhalool

4

pd: (/sha)

5

ps: n-f-col

6

key: dhalool

waa la naqliyay ✓

1

(Gablool-ka)

2

(naaso, kd.) aan caano ku soo dhicin; (ama gabtool).

waa la naqliyay ✓

1

gablool¹: m.l.kh Candho guran oo aan caano lahayn. la-mid: gabto, gabtood, gabtool¹.

2

gablool²: f.mg1 (-oolay, -ooshay) Wax guran oo aan caano lahayn noqosho. la-mid: gabtool².

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [abstract] milklessness, dryness (of udder)

2

gablool: v. be dry, give no milk

waa la naqliyay ✓

(fal) intii hore iska dhin oo yarow, erey loo isticmaalo caanayaraanta dadka iyo xoolahaba. Ma naaskii baa gabloolay? Gabloolood godol ka waydey.

waa la naqliyay ✓