Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Balaw-da)

2

Bootin gaaban oo dhaqso iyo fudayd leh.

waa la naqliyay ✓

1

vl. n. jump, hop, leap

2

balaw vl. n. bellowing in pain ~ fear (of cow)

waa la naqliyay ✓

-da: (n) a light, springy jump or leap; hop (hop); leapfrog (liip- faroog). Ex: balaw dheh!; jump on!

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) lagu tusmeeyo jabitaanka aadka ah ee la hubo. Dh: baw.

2

balaw: (ereycodeed) tusmeeya meel ka boodista degdegga ah. Marku askartii arkaay buu balaw yidhi. Dh: haw.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) aan bar xoolo ah lahayn. Barlaw baahi ma gooyo. Dh: caydh, sabool.

waa la naqliyay ✓

1

bacaw¹: m.l/dh (-wyo, m.dh) Qof la baaseeysto oo la aaminsanyahay in uu nasiibdarro wato.

2

bacaw²: m.dh Nooc quraanyada ka mid ah, midab cas leh, kooxkooxna u socota, aad u qurmoon oo yacayda cunta.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-wyo, m.dh) Qof la baaseeysto oo la aaminsanyahay in uu nasiibdarro wato.

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) jaad qudhaanjada ka tirsan oo uu midabkiisu cawlan yahay. Dadka ma dhibto, waxay na ku badan tahay guryaha gaar ahaan meelaha ay sonkorta, malabka iyo wixii la mid ahi yaalliin. Aqalkii bacow baa qabsdey. Dh: sonkorjecel, macaanjecel.

2

bacaw-ga: (magac, lab, keli) qofka nuxuska iyo xaasidka ah ee dabeecadiisu xun tahay. Intii aan bacaw gaaban laa golo ku joog fiican, mar hadday gar dhalad noqdeen guur aan ka la'aado. Dh: qumay.

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) qof aan reer magaal ahayn; qofka aan ilbax ahayn. Dh: jaahil. Li: ilbax.

2

badaw: hal magaceed; sarbeeb ahaanna geela oo dhan tilmaamaya.

waa la naqliyay ✓

1

balac¹: m.l (-cyo, m.dh) 1. Daymo, milicsi. 2. B. ka sii/b. ku sii: bal fiiri!

2

balac²: m.dh (-cyo, m.dh) Dugaagad ballaaran, xardhan oo macdan ka samaysanoo haweenka ku xarragoodaan.

waa la naqliyay ✓

m. n. glance, look; opening the eyes to look at

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) eeg balaadh.

2

balac -a: (magac, lab, keli) wax afar dhinac oo iska soo horjeeda leh inta ay labada dhinac ee iska soo horjeedaa isku jiraan. Dhererka qoodigu waa afartan tallaabo balaca qoodiguna waa labaatan tallaabo. Dh: ballac.

waa la naqliyay ✓

1

de: glance, look; opening the eyes to look at

2

lx: balac

3

pd: (-a)

4

ps: n2a-m

5

key: balac

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dhulka qayb ahaan israacsan. Baladkani waa kulayl. Dh: dal, waddan, beled.

waa la naqliyay ✓

1

(Balaf-ka)

2

Biyaddiidka xoolaha.

waa la naqliyay ✓

1

balaf: m.dh War aan la hubin oo cidda sheegtay aan la aqoon.

2

bąlaf¹: m.l Neef xoolo ah oo biyo diido; biyodiid.

3

bąlaf²: f.g1 (-lfay, -laftay) la-mid: bąlfi.

waa la naqliyay ✓

v. refuse to drink (of camel ~ other animal)

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) sanqadha ka baxda marka walax ama lafi kala jabto.

2

balaf -ka: (magac, lab, keli) diiddo badan. Nin baahi qabaa balaf ma yeesho.

3

balaf -ta: (magac, dhedig, keli) war aan sugnayn ama si aan la hubin loo maqlo.

4

balaf -ta: (magac, dhedig, keli) quudhsiga iyo yasidda dadka kale.

waa la naqliyay ✓

1

cf: balfin

2

de: refuse to drink (of camel or other animal)

3

lx: balaf

4

pd: (balfay)

5

ps: v1=

6

key: balaf

waa la naqliyay ✓

1

balag¹: m.l (-gyo, m.dh) 1. Sixir meel la dhigo si qof meel dheer jiraa uu u yimaado barta sixirku yaallo. 2. Miraha yicibta, lebiga iyo wixi lamida oo curdan ah.

2

balag²: m.dh Buuryo; beejo.

waa la naqliyay ✓

1

balag¹: m.l (-gyo, m.dh) 1. Sixir meel la dhigo si qof meel dheer jiraa uu u yimaado barta sixirku yaallo. 2. Miraha yicibta, lebiga iyo wixi lamida oo curdan ah.

2

balag²: m.dh Buuryo; beejo.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. amulet, magic pendant; love charm

2

balag [feminine] n. prepuce, foreskin

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) cadka yar ee laga jaro wiilasha cisilkooda marka la gudayo; buuryada laga gooyo marka carruurta la gudayo. Bushka waxaygu riday gaaladii, balagga dheerayde. Dh: ballanjo, hanjaf, baaro, yuub, beejo, qolof.

2

balag -ga: (magac, lab, keli) biraha yaryar ee lagu qurxiyo billaawaha kana laadlaada ee shanqadha.

3

balag -ga: (magac, lab, keli) hilqado dumarku dhegaha ka soo laalaadiyaan oo balballaadhan. Kuusha caarrey carruuruhu ba way sidtaan ee aaway balaggii, billaawaha ragga u ekaa?

4

balag -ga: (magac, lab, keli) laamaha dhirta iyo daaqa curubta ah. Balag buu adhigii daaqay. Dh: fiil, qaji, curub, faraq, curdin.

5

balag -ga: (magac, lab, keli) shay cid wax loogu akhriyo ama loogu qabto oo dhaqankiisa saamayn ku yeesha. Balag baa loo lulaya wiilka. Dh: fal, maddiido, sixir.

6

balag -ga: (magac, lab, keli) walax ka samaysan maar midab dahabi ah leh oo kuusha halka ay ku soo afjaranto ee soo marta dhanka laga lulo. Balag bay kuusha ku xidhay.

7

balag -ga: (magac, lab, keli) xawlallabiga ka aan qaradka noqon weli ama aan iniiyaysan. Xawlalabigu waa balag weli. Li: qarad.

8

balag -ga: (magac, lab, keli) qorraxda oo xiddigga meerayaasha xuddunta u ah oo raadka weyn ku leh nolosha koonka. Dh: cadceed, qorrax, orrax. balal -ka: (magac, lab, keli) ololka ka baxa dabka huray. Balal kaga keen dabka aad afuufayso. Dh: belel, balbal.

waa la naqliyay ✓

balai, n.m. - Xaaqdin; Mafiiq.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax ballaadhan ah. Loox dhinacyada ka balan ayaa shareeradaha laga jeexaa.

waa la naqliyay ✓

1

balaq¹: m.l (-qyo, m.dh) 1. Cad yar oo hilib ah oo aan waxtar lahayn. 2. Cad hilib ah oo meel ka lusha. 3. Afka b. ha igu siin: ha ila hadlin!

2

balaq²: f.mg1 (-qay, -qday) Balaq noqosho (qof).

waa la naqliyay ✓

m.l (-qyo, m.dh) 1. Cad yar oo hilib ah oo aan waxtar lahayn. 2. Cad hilib ah oo meel ka lusha. 3. Afka b. ha igu siin: ha ila hadlin!

waa la naqliyay ✓

1

m. n. lean meat from a very thin animal; worthless piece of meat

2

balaq v. become weak ~ limp and flabby

3

balaq: [feminine] n., (mass n.): small quantity of liquid

waa la naqliyay ✓

1

-a: (n) [Pl. balaqyo-da] not fleshy or fat piece of meat; lean (liin)

2

balaq: (v) knock down. Ex: balaq buu uga siiyey; he knocked down

waa la naqliyay ✓

1

(erycodeed) lagu tilmaansado sanqadha dareere inta weelkii lagu shubay buuxsamay, in yari ka daadatay.

2

balaq-a: (magac, lab, keli) xalxal iyo jeebab biyo ah, oo hilibka laga sifeeyo oo la tuuro.

waa la naqliyay ✓

1

magac loo baxsho gabadh dhalatay iyada oo cayilan.

2

balax -a: (magac, lab, keli) ilmaha dhedig ee dhaylo ku dhasha.

waa la naqliyay ✓

1

(Balow-ga)

2

Cod dheer oo ka yimaada lo'da ama nafleyda kale qaarkeed, kolkay naxdo ama aad u xanuunsato.

waa la naqliyay ✓

1

balow: m.dh.sh.r B. dheh: baw dheh.

2

bąlow¹: m.l 1. Cod dheer oo lo'da, geela, dadka iyo wixi lamida sameeyaan marka ay la kulmaan dareen ay dhibsanayaan. 2. la-mid: balwid.

3

bąlow²: m.l Geed mirood biyo ka batay awgeed aad u weynaaday oo aan miro dhalin.

4

bąlow³: f.mg1 (-lway, -lowday; -lwi) Cabsi ama xanuun dartiis la qaylin.

waa la naqliyay ✓

v. bellow in pain ~ fear (of a cow)

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) eeg balaw.

2

balow-ga: (magac, lab, keli) lingaxa oo ka yaraada halkii lagu xidhayey.

waa la naqliyay ✓

1

a: balaw

2

de: bellow in pain or fear (of a cow)

3

lx: balow

4

pd: (balway / balowday)

5

ps: v1=

6

key: balow

waa la naqliyay ✓

1

(Bilaw-ga)

2

Wax la fala hayo qaarkiisa ugu horreeya; unug; abuur.

waa la naqliyay ✓

1

v. begin, start

2

bilaw vl. n. beginning, start

waa la naqliyay ✓

name-m beginning, start. Lit: first born son, the elder (sometimes written as Billaw). Syn: Bilow

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) starting (istaarting); novice (noovas); beginning (bi gin ning) ~ bilow, billaw

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiilka curadka ah.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel wax ka unkamo u samee; kow ka qaad oo hawl socodsii.

2

bilaw-ga: (magac, lab, keli) ambaqaadka u horreeya; gudagalidda hawsha ee u horreeya. Hawshu imika ayay bilaw tahay.

waa la naqliyay ✓

/baay-loo/ (n) sharci hoosaad (sharciga beel gaar ahi ku dhaqanto).

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) biyo yar oo wasakh leh.

2

calaw -ga: (magac, lab, keli) maraqa aan subag iyo milix midna lahayn oo ka baxay hilibka neef weyd ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Dalaw-ga)

2

Dal kale iska aadid; dagaag.

waa la naqliyay ✓

1

dalaw¹: m.l 1. la-mid: dalow 1 (3). Baaldi. 2. la-mid: dalaaw¹.

2

dalaw²: f.mg1 (-laabay, -lawday) la-mid: dalaaw².

waa la naqliyay ✓

m.l 1. la-mid: dalow¹: . 2. Baaldi.

waa la naqliyay ✓

vl. n. immigration

waa la naqliyay ✓

(fal) dal kale iska aad.

waa la naqliyay ✓

1

a: dalow

2

de: immigration

3

lx: dalaw

4

pd: (-ga)

5

ps: vn2a-m

6

key: dalaw

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac dhedig keli) dareenka cabsiyeed wadnuhu habkuu u dhaqaaqo. Godobtayda anigoo qaba, galawda soo taagan.

2

galaw -ga: (magac, lab, keli) shimbir cod dheer oo kolka uu roob soo dhow yahay ciya ama roobku onkodo ama hub culiso dhaco.

3

galaw-ga: (magac, lab, keli) qarbidka dhogortu ka go'day ee biyaha qabaw leh.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) bannaan aan wax ku celiya lahan. Dh: halalaw.

waa la naqliyay ✓

1

jalaw¹: m.l Miraha digirta, yicibta iyo wixi lamida oo geedka ku qallalay.

2

jalaw²: f.mg1 (-way, -wday) Miro digir, loos iyo wixi lamida qallalid.

waa la naqliyay ✓

m.l Miraha digirta, yicibta iyo wixi lamida oo geedka ku qallalay.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) midhaha digirtu markay bislaadaan ee ay atahay in la guro.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qof hoodo u leh in uu xoolaha caano badan ka keeno.

waa la naqliyay ✓

magac loo bixiyo wiil midabkiisu madaw yahay.

waa la naqliyay ✓

1

(Qalaw-da)

2

Xanuun qabta cududda iyo garabka kalaggoyska u dhexeeya.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Kalagoyska cududda iyo garabka. 2. Xanuun ku dhaca kalagoyska cududda iyo garabka.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Kalagoyska cududda iyo garabka. 2. Xanuun ku dhaca kalagoyska cududda iyo garabka.

waa la naqliyay ✓

f. n. pain in the shoulders

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) kalagoyska dhudhunka.

2

qalaw -ga: (magac, lab, keli) xanuun qabta kalagoyska u dhexeeya cududda iyo garabka iyo kan u dhexeeya cududda iyo dhundhunka. Qalaw ayaa orodyahankii qabtay

waa la naqliyay ✓

1

de: pain in the shoulders

2

lx: qalaw

3

pd: (-da)

4

ps: n-f

5

key: qalaw

waa la naqliyay ✓

1

salaw¹: m.l Qaylo iyo buuq dhiillo leh.

2

salaw²: f.mg1 (-lway, -lawday; -lwi) Qaylo iyo buuq dhiillo leh samayn. la-mid: salow².

waa la naqliyay ✓

m. n. shouting, uproar

waa la naqliyay ✓

nickname-m shouting, uproar. Syn: Salow, Salwe, Sooyaan

waa la naqliyay ✓

magac ama naanays loo baxsho wiil oohin badnaa xilligii uu dhashay.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cod sawaxan leh samee; buuq; sooyaan.

2

salaw-ga: (magac, lab, keli) hadal uu hugun ku jiro. Salawga baxayaa waa saansaan colaadeed. Dh: buuq, sooyaan.

waa la naqliyay ✓

1

a: salow

2

de: shouting, uproar

3

initial: s

4

lx: salaw

5

pd: (-ga)

6

ps: n-m

7

key: salaw

waa la naqliyay ✓

1

(fal) is ballaaris iyo raaxaysi xasilooni leh. Adoo nabad u balawaada, baloy kaalay lama dhaho, hadday kuu timaadana, lama booyo boowow.

2

balawaad -ka: (magac, lab, keli) meel bannaan oo waasac ah. Xaaxidaa balawaadka ah geeya adhiga.

3

balawaad: (tilmaame) weel weyn oo wax lagu cuno sida xeedhada. Xeedho balawaad ah wax noogu soo rida. Dh: waasac.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qof xumaanta jecel oo war xun sida goor iyo ayaan. Balawade samo ma keeno. Dh: balaayaside. Li: samawade.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) xadhig, suun iyo waxii la mid ah oo meesha lagu xidho ka weyn ama ka dhacdhacaya. Dh: balaqbalaq, balowbalow. balawlayn -ta: (magac, dhedig, keli) dhaqdhaqaaq siyaado ah.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) dhaqan ama caado ruux yeesho oo qof uu qabatimo, weliba dhanka qalloocan ah.

2

balwad -ka: (magac, lab, keli) musbaar iyo wixii la mid ah oo ka weynaada meeshii uu ku jirey ama ka faaxa, Balwadka boolka waxa ugu wacan dhaqdhaqaajinta badan. Dh: balawbalaw.

waa la naqliyay ✓

1

baw!: (ereycodeed) loo adeegsado tilmaamidda wax lala yaabo. Baw! War baladu ma beri bay ka timid.

2

baw!: (ereycodeed) lagu tusmeeyo wax xoog uga soo baxaya il sida biyo ama dhiig, cadaadis awgii. Bawda biyaha halkan hayaa baahi loo qabaye.

3

baw!: (tilmaame) sheegaya in ay meeshu tahay meel biyo badan. Ceelku baw, oo barqinba waad uli, ee buqashada daa. Dh: bad, birqod.

4

baw!: (ereycodeed) tusmeeya wax xawli u baxay, xoog u orday. baw dheh oo in daqsi loogu qoorjari ku soo noqo. Dh: taw!, kay!

5

baw!: (ereycodeed) lagu tusmeeyo sanqadhdha jabitaanka. Maxaa jabay oo baw yidhi? Dh: balaw!

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) lagu tusmeeyo jabitaanka wala adag. Dhundhunka ayaa buguc i yidhi. Dh: balaw.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) maro balawbalaw ah oo jidhka wada qarisa oo dumarku ku xijaabtaan. Dh: jilbaab.

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) ilmo yar oo dhawaan dhashay. Dh: mujo.

2

murjuq: (ereycodeed) jabaqda laf jabtay amaba kala baxday. Dh: burjuc, balaw.

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) lagu tilmaansado sanqadha jabka gaar ahaan lafaha. Tagoogta dheer ayuu qabac ka yidhi. Dh: balaw.

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) lagu cabbiro jabka lafta. Lugtu waa galax oo way jaban tahay. Dh: balaw.

2

qalax-a: (magac, lab, keli) dhul dhagax ah oo commane ah. Meel galax ah ayuu baabuur nagula banjaray

3

qalax-da: (magac, dhedig, keli) qolfida ay rasaastu ka dhacdo. Meesha uu dagaal ka dhaco qalax ayaan laga waayayn. Dh: qolfi.

waa la naqliyay ✓

cardigan, n.m. - Jubbad balawar

waa la naqliyay ✓

chandail, n.m. - Balawar (Funaanadda dhaxanta),

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) dhaqan adaygga iyo naxariisdarrada; yeelashada sifooyinka dugaagga. Bahalaw reer laguma dhaqo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xog ama war dhab ah, laakiin daalaadhac ku geyooda ama lagu helo. Balalawda tebinteeda iyo dhiilladiyo baaqa. Dh: kufaakac, dalankac.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) dhego, hoos u dhaadhicid oo balaqo yeelasho.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Wax balaq ah noqosho (hilib).

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) eeg balaqaw.

waa la naqliyay ✓

1

de: jump, hop, leap

2

hm: 1

3

lx: balaw

4

pd: (-da)

5

ps: vn-f

6

key: balaw_1

waa la naqliyay ✓

1

a: balow

2

de: bellowing in pain or fear (of cow)

3

hm: 2

4

lx: balaw

5

pd: (-ga)

6

ps: vn-m

7

key: balaw_2

waa la naqliyay ✓

Madaxa fidsan ama ballaaran ee leebada oo seraaradaha iyo sanaadiiqda lagu kala furo. Madaxa ballaaran ee wax lagu kuunyeeyo laguna kala furo.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Dad daawanaya cayaarta xayaadka. 2. (w) eeg baal¹.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) haad weyn oo leh af cas co soo qallooca, ciddiyo dhaadheer iyo labo lugood oo guduudan. Waxa uu ugaadhsadaa sakaarada, shimbiraha, bakaylaha, iyo maqasha yaryar. Babbaw baa agtayda bakayle ka qaatay

waa la naqliyay ✓

(fal) wax badan oo buuxa weligaa ahaw. Reeryahaw badnow waad na bariisee. Dh: bado. Li: yarrow.

waa la naqliyay ✓

balade, n.f. - Tamashlayn.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qof ama neef magaalo joog ah. Riyahani waa baladi.

waa la naqliyay ✓

(fal) war dhegta u dhig. Inaan dheqaha loo balalinayn, ba'a e ayow sheega. Dh: dhegeyso.

waa la naqliyay ✓

1

(Balala-da)

2

1. Geedo waabaayo leh.

3

2. Xoolo ceel la keeno, iyadoo aan yeel loo sidin oo dabadeed baryo lagu waraabsho.

4

3. Bilaw; unug.

5

4. Cudur xoolaha ku dhaca.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Bacaroor. 2. Cudur xoolaha ku dhaca markay daaqaan geedka balalada. 3. Xoolo ceel la keenay oo yeel la'aan awgeed baryo lagu waraabshey.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Bacaroor. 2. Cudur xoolaha ku dhaca markay daaqaan geedka balalada. 3. Xoolo ceel la keenay oo yeel la'aan awgeed baryo lagu waraabshey.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., [collective] poisonous plants

2

balalo vl. n. act of taking one's animals to a well without permission to use it, and then begging to water

3

balalo n. beginning, start (of something)

4

balalo [feminine] n., [collective] disease that strikes livestock

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) jirro xoolaha ku dhacda marka ay daaqdo geedo sumaysan ama qudhaanjo leh. Lo'da balalootay ha loo gurmado. balalo -da: (magac, dhedig, keli) sunta geedaha qaar leeyihiin ee xooluhu ku bukoodaan ama kuba dhintaan.

2

balalo -da: (magac, dhedig, keli) biyo la doondoono kolka aad sabada ceelka ciidan iyo yeeltoona ku haysan. Balalo ayaan ku soo waraabiyey halaha maanta.

3

balalo -da: (magac, dhedig, keli) dibbiro aad u xun oo nagas buuxiyo neefka calooshiisa, ka dib markuu aad u cunay doog. Waxa suuragal ah in ay xooluhu ku dhintaan balalada.

waa la naqliyay ✓