balalaxlayn

(fal) madhi oo wax ba ha reebin. Tuugadu bangiga way alalaxaysay oo waxba kagama tegin. Dh: alalaxee, alalixi.

alalaxay: (fal) cid kale, si cagajiid iyo dandannaani ah u socodsii. Dh: alaalixi, alaalaxee.

-da: (n) birds that can fly ~ haad

m.f.dh eeg baallee.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhinac jirid; doc xigid. Baallaynta iga daayoo dhexda soo joogso.

m.f.dh eeg balaslee.

-ta: (magac, dhedig, keli) orod kadlayn ah oo joogsi la'aan ah socosho. Nin balaayo waddo balaslayn ma daayo.

m.f.dh eeg balbalee.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel hadhayn.

(Walaalayn-ta)

Walaalo ka dhigid.

m.f.dh eeg walaalee.

-ta: (magac, dhedig, keli) walaalo ka dhigid.

(Xalaalayn-ta)

Xalaal ka dhigid; Bannayn.

m.f.dh eeg xalaalee. la-mid: xalaalays.

Legittimazione

Legitimize

-ta: (magac, dhedig, keli) ilmo yar gaar ahaan gabadh baaro ka goyn. Dh: gudid, gudis.

xalaalayn-ta: (magac, dhedig, keli) xalaal ka dhigid oo inuu bannaan yahay sheegid. Dh: bannayn xalaalays.

xalaalayn-ta: (magac, dhedig, keli) neef dhimanaya gawracid. Bisinka ku bilaw xalaalaynta neef. Dh: gawricid, birayn. Li: duufin.

xalaalayn -ta: (magac, dhedig, keli) ammaano ciddii lahayd illawsiin oo iska yeelasho.

-ta: (magac, dhedig, keli) kabaha oo dhaashi midabaysan la mariyo oo lagu qurxiyo.

-ta: (magac, dhedig, keli) laxda oo codka 'bacaac' ku celcelisa. Bacaaclaynta laxda meel fog baa laga maqlayaa. Dh: macaaclayn.

(fal) xoog u hillaac; si halalac ah u bidhaan. Dh: walacwalaclee, hillaac.

-ta: (magac, dhedig, keli) labo qof oo is dagaalaayey midba dhinac u jiidid.

-ta: (magac, dhedig, keli) mar qudha wada dhaqaaqid; kol keli ah wada ordid.

-ta: (magac, dhedig, keli) sanqadha sidii wax baadad leh oo kolba dhinac u duulaya samayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax qoyan, soo daadanaya sida shuurada shanqadha uu sameeyo.

-ka: (magac, lab, keli) si halalac ah u bidhdhaamid. Dh: halalaclayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) shanqadha dareeruhu sameeyo marka uu si googo'a uga daadanayo weelkii uu ku jirey.

-ta: (magac, dhedig, keli) qof si balasbalas ah u socda ahaan.

(Fadqalallayn-ga)

Fadqalallo ka dhexridid ama ku ridid; fidnayn.

m.f.dh eeg fadqalallee.

m.f.dh eeg halaqjaflee. la-mid: halaqjaflays.

-ta: (magac, dhedig, keli) madaxa kor iyo hoos u lulid oo wax wax oggol iska dhigid oggolaansho oo madaxa ruxid. Madaxraxlaynta aan daacadda ahayn ha la iska daayo. Dh: madaxruxid.

-ka: (magac, lab, keli) sodod degdeg iyo cag fudayd ku jiro oo kolba dhan u roorid ah samayn.

m.f.dh eeg halaqjalaqlee.

-ta: (magac, dhedig, keli) go'aan qaadasho la'aan iyo kolba dhinac u geddoomid.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg walaclayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) qalab kala duwan oo waxtar leh dhigid. Meel berriba aad ka guuraysaayi aaladayn uma baahna. Dh: hubayn.

aaladayn-ta: (magac, dhedig, keli) qalab millateri iyo awood u yeelid.

m.f.dh eeg alaabee.

-ta: (magac, dhedig, keli) xafiis iyo wax la mid ah, qalab shaqo soo dhigid.

-ta: (magac, dhedig, keli) ku celcelinta ereyga 'ba'a' laftirkiisa. Ba'alaynta balaayaa ka danbaysa.

-ka: (magac, lab, keli) eeg baallayn.

(albaab...) aan xirnayn; wada furan.

ballaqan¹: f.mg1 (-qmay, -qantay; -qmi) Wax wada furan noqosho (albaab, dariishad iyo wixi lamida).

ballaqan²: f.mg4 (-qnaa, -qnayd) Wax wada furan ahaansho (albaab, dariishad iyo wixi lamida).

ballaqan¹: f.mg1 (-qmay, -qantay; -qmi) Wax wada furan noqosho (albaab, dariishad iyo wixi lamida). m.f.dh, ballaqmid.

ballaqan²: f.mg4 (-qnaa, -qnayd) Wax wada furan ahaansho (albaab, dariishad iyo wixi lamida). m.f.dh, ballaqnaan.

der. [adjective] wide open

-ballaqnaa / ballaqnayd: (adj) opened door or exit; not shut or closed

(tilmaame) weel ama aqal furan. Tuuggu albaab ballaqan buu iska soo galay.

de: wide open

lx: ballaqan

ps: adj-der

key: ballaqan

(Calalayn-ta)

Calal ka dhigid; duug ka dhigid.

m.f.dh eeg calalee.

-ta: (magac, dhedig, keli) calal ka dhigid; duug ka dhigid; duugayn; calalays.

(Faallayn-ta)

Arrin faallo ka bixin; wax ka sheegid.

m.f.dh eeg faallee.

-ta: (magac, dhedig, keli) falanqayn iyo faaqidaad dhinac walba leh; arrin faallo ka bixin iyo wax ka sheegid. Dh: faaqidaad, falanqayn, gorfayn.

Madax cad; galaali ku taal; la galaalay.

f.mg4 (-lnaa, -lnayd) Wax galaali ku taal ahaansho.

der. [adjective] whitewashed; white-striped

-galaalnaa / galaalnayd: (adj) white marked on the head

(tilmaame) madax ama jaaha bar cad ku leh.

de: whitewashed; white-striped (especially on the head)

lx: galaalan

pd: (galaalnaa)

ps: adj-der

key: galaalan

-ta: (magac, dhedig, keli) fiiro sahan sugasho oo u kuurgelid iyo hullo ogaaneed; dersid iyo salgaadh dhammays ah. Guur saddex buu eedaa: ma aqoon, ma abraacin, ma ilaalayn. Dh: kuurgal, dersid.

ilaalayn-ta: (magac, dhedig, keli) eeg'eegid ay foojignaani ku jirto.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhalan rogid oo siday ahayd si ka duwan ka dhigid. Dh: salguurin.

qaallayn-ta: (magac, dhedig, keli) qalalaase gelin arbushid. Dh: qalalaasayn, qaallays.

La qallajiyey; engegan.

f.mg4 (-lnaa, -lnayd) 1. Wax qoyanaa wax engegay ahaansho. 2. Xubin jirka nafleyda ka mid ah wax hawsheedii gabtay ahaansho.

f.mg4 (-lnaa, -lnayd) 1. Wax qoyanaa wax engegay ahaansho. 2. Xubin jirka nafleyda ka mid ah wax hawsheedii gabtay ahaansho. m.f.dh, qallalnaan.

der. [adjective] dry, dried out

-qallalnaa / qallalnayd: (adj) dried (dareeyidh); dry (dareey)

(tilmaame) wax engegsan oon qoyanayn ah. Dh: engegan. Li: qoyan.

qallalan: (tilmaame) wax qombobsan oo isku dhegey ah. Nin gaajo qallalan ayaa halkaa jiifa. Dh: qomboban.

de: dry, dried out

lx: qallalan

pd: (qallalnaa)

ps: adj-der

key: qallalan

f.mg4 (-xnaa, -xnayd) la-mid: qallacan.

La salaaxay.

f.mg4 (-xnaa, -xnayd) Wax la salaaxay ahaansho.

f.mg4 (-xnaa, -xnayd) Wax la salaaxay ahaansho. m.f.dh, salaaxnaan.

der. [adjective] caressed, petted; plastered, finished off

(tilmaame) mid la talbiisay.

salaaxan: (tilmaame) wax la salaaxay, lagu xoodaamiyay faro debecsan.

de: caressed, petted; [ext.] plastered, finished off

initial: s

lx: salaaxan

pd: (salaaxnaa)

ps: adj-der

key: salaaxan

(tilmaame) hagaajisan.

(Taallayn-ta)

Taallo ka dhigid.

m.f.dh eeg taallee.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhismo taallo ah, meel ka dhisid.

(fal) walaalo ka dhig. Dadka walaaleeya.

-ta: (magac, dhedig, keli) dan ka galid oo wax ka qabashadeeda xil iska saarid. Dh: xaalays.

(fal) neef dhimanaya gawrac si aanu duufin. Laxda xalaalay intayna duufin. Dh: qal xalaalee, gawrac. Li: duufi.

xalaalay: (fal) ilma yar baarada ka goo gaar ahaan gabadh. Wiilku intuu yaryahay xalaalay. Dh: gud, baaragoo, xalaalee.

xalaalay: (fal) ammaano ciddii lahayd illaws iska yeelo. Hadduu kombiyuutarka kuu soo doona waayo ka xalaalay. Dh: xalaalee.

xalaalay: (fal) shay inuu bannaan yahay banne ku fatwoo. Cunidda jaadka xalaalay: Dh: xalaalee bannay.

(Baalalley-da)

Bahalhoosaadka duula jaad ka mid ah.

m.dh.u Xasharaad yaryar oo baalal leh sida badan waqtiga roobka la arko.

m.dh.u Xasharaad yaryar oo baalal leh sida badan waqtiga roobka la arko.

f. n., [collective] butterfly

-da: (magacwadareed) cayayaanka duula jaad ka mid ah oo ka dhasha roobka.

baalalley: (ereycodeed) carruurtu tidhaahdo marka ay biyaha ku ciyaarayaan, iyaga oo uga jeeda saydhista biyaha. Biyo batalaq baalalley.

de: butterfly

lx: baalalley

pd: (-da)

ps: n2-f-col

syn: balambaallis

key: baalalley

-ta: (magac, dhedig, keli) hadal la islaha xumayn; cid kale aflegaadayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) suuq bannaan ah wax ku iibin. Hooyaday bacadlayn bay shaqada ka soo billawday. Dh: wadhataysad.

(tilmaame) wax kala fidsan oo aan soo xoodnayn. Dh: fidsan, ballaadhan, fidsan.

balalaîka, n.f. - balalayka.

Ballac weyn leh.

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) 1. Wax ballac weyn leh ahaansho. 2. Wax waasac ah ahaansho (dhul, weel iyo wixi lamida).

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) 1. Wax ballac weyn leh ahaansho. 2. Wax waasac ah ahaansho (dhul, weel iyo wixi lamida). m.f.dh, ballaarnaan.