balai — Macnaha & Turjumaada

balai, n.m. - Xaaqdin; Mafiiq.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qof ama neef magaalo joog ah. Riyahani waa baladi.

waa la naqliyay ✓

(fal) war dhegta u dhig. Inaan dheqaha loo balalinayn, ba'a e ayow sheega. Dh: dhegeyso.

waa la naqliyay ✓

(fal) biyo ku badi ama balax ka yeel. Innoo balaxi caanaha. Dh: badhax, xariir.

waa la naqliyay ✓

1

balac¹: m.l (-cyo, m.dh) 1. Daymo, milicsi. 2. B. ka sii/b. ku sii: bal fiiri!

2

balac²: m.dh (-cyo, m.dh) Dugaagad ballaaran, xardhan oo macdan ka samaysanoo haweenka ku xarragoodaan.

waa la naqliyay ✓

m. n. glance, look; opening the eyes to look at

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) eeg balaadh.

2

balac -a: (magac, lab, keli) wax afar dhinac oo iska soo horjeeda leh inta ay labada dhinac ee iska soo horjeedaa isku jiraan. Dhererka qoodigu waa afartan tallaabo balaca qoodiguna waa labaatan tallaabo. Dh: ballac.

waa la naqliyay ✓

1

de: glance, look; opening the eyes to look at

2

lx: balac

3

pd: (-a)

4

ps: n2a-m

5

key: balac

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dhulka qayb ahaan israacsan. Baladkani waa kulayl. Dh: dal, waddan, beled.

waa la naqliyay ✓

1

(Balaf-ka)

2

Biyaddiidka xoolaha.

waa la naqliyay ✓

1

balaf: m.dh War aan la hubin oo cidda sheegtay aan la aqoon.

2

bąlaf¹: m.l Neef xoolo ah oo biyo diido; biyodiid.

3

bąlaf²: f.g1 (-lfay, -laftay) la-mid: bąlfi.

waa la naqliyay ✓

v. refuse to drink (of camel ~ other animal)

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) sanqadha ka baxda marka walax ama lafi kala jabto.

2

balaf -ka: (magac, lab, keli) diiddo badan. Nin baahi qabaa balaf ma yeesho.

3

balaf -ta: (magac, dhedig, keli) war aan sugnayn ama si aan la hubin loo maqlo.

4

balaf -ta: (magac, dhedig, keli) quudhsiga iyo yasidda dadka kale.

waa la naqliyay ✓

1

cf: balfin

2

de: refuse to drink (of camel or other animal)

3

lx: balaf

4

pd: (balfay)

5

ps: v1=

6

key: balaf

waa la naqliyay ✓

1

balag¹: m.l (-gyo, m.dh) 1. Sixir meel la dhigo si qof meel dheer jiraa uu u yimaado barta sixirku yaallo. 2. Miraha yicibta, lebiga iyo wixi lamida oo curdan ah.

2

balag²: m.dh Buuryo; beejo.

waa la naqliyay ✓

1

balag¹: m.l (-gyo, m.dh) 1. Sixir meel la dhigo si qof meel dheer jiraa uu u yimaado barta sixirku yaallo. 2. Miraha yicibta, lebiga iyo wixi lamida oo curdan ah.

2

balag²: m.dh Buuryo; beejo.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. amulet, magic pendant; love charm

2

balag [feminine] n. prepuce, foreskin

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) cadka yar ee laga jaro wiilasha cisilkooda marka la gudayo; buuryada laga gooyo marka carruurta la gudayo. Bushka waxaygu riday gaaladii, balagga dheerayde. Dh: ballanjo, hanjaf, baaro, yuub, beejo, qolof.

2

balag -ga: (magac, lab, keli) biraha yaryar ee lagu qurxiyo billaawaha kana laadlaada ee shanqadha.

3

balag -ga: (magac, lab, keli) hilqado dumarku dhegaha ka soo laalaadiyaan oo balballaadhan. Kuusha caarrey carruuruhu ba way sidtaan ee aaway balaggii, billaawaha ragga u ekaa?

4

balag -ga: (magac, lab, keli) laamaha dhirta iyo daaqa curubta ah. Balag buu adhigii daaqay. Dh: fiil, qaji, curub, faraq, curdin.

5

balag -ga: (magac, lab, keli) shay cid wax loogu akhriyo ama loogu qabto oo dhaqankiisa saamayn ku yeesha. Balag baa loo lulaya wiilka. Dh: fal, maddiido, sixir.

6

balag -ga: (magac, lab, keli) walax ka samaysan maar midab dahabi ah leh oo kuusha halka ay ku soo afjaranto ee soo marta dhanka laga lulo. Balag bay kuusha ku xidhay.

7

balag -ga: (magac, lab, keli) xawlallabiga ka aan qaradka noqon weli ama aan iniiyaysan. Xawlalabigu waa balag weli. Li: qarad.

8

balag -ga: (magac, lab, keli) qorraxda oo xiddigga meerayaasha xuddunta u ah oo raadka weyn ku leh nolosha koonka. Dh: cadceed, qorrax, orrax. balal -ka: (magac, lab, keli) ololka ka baxa dabka huray. Balal kaga keen dabka aad afuufayso. Dh: belel, balbal.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax ballaadhan ah. Loox dhinacyada ka balan ayaa shareeradaha laga jeexaa.

waa la naqliyay ✓

1

balaq¹: m.l (-qyo, m.dh) 1. Cad yar oo hilib ah oo aan waxtar lahayn. 2. Cad hilib ah oo meel ka lusha. 3. Afka b. ha igu siin: ha ila hadlin!

2

balaq²: f.mg1 (-qay, -qday) Balaq noqosho (qof).

waa la naqliyay ✓

m.l (-qyo, m.dh) 1. Cad yar oo hilib ah oo aan waxtar lahayn. 2. Cad hilib ah oo meel ka lusha. 3. Afka b. ha igu siin: ha ila hadlin!

waa la naqliyay ✓

1

m. n. lean meat from a very thin animal; worthless piece of meat

2

balaq v. become weak ~ limp and flabby

3

balaq: [feminine] n., (mass n.): small quantity of liquid

waa la naqliyay ✓

1

-a: (n) [Pl. balaqyo-da] not fleshy or fat piece of meat; lean (liin)

2

balaq: (v) knock down. Ex: balaq buu uga siiyey; he knocked down

waa la naqliyay ✓

1

(erycodeed) lagu tilmaansado sanqadha dareere inta weelkii lagu shubay buuxsamay, in yari ka daadatay.

2

balaq-a: (magac, lab, keli) xalxal iyo jeebab biyo ah, oo hilibka laga sifeeyo oo la tuuro.

waa la naqliyay ✓

1

(Balaw-da)

2

Bootin gaaban oo dhaqso iyo fudayd leh.

waa la naqliyay ✓

1

vl. n. jump, hop, leap

2

balaw vl. n. bellowing in pain ~ fear (of cow)

waa la naqliyay ✓

-da: (n) a light, springy jump or leap; hop (hop); leapfrog (liip- faroog). Ex: balaw dheh!; jump on!

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) lagu tusmeeyo jabitaanka aadka ah ee la hubo. Dh: baw.

2

balaw: (ereycodeed) tusmeeya meel ka boodista degdegga ah. Marku askartii arkaay buu balaw yidhi. Dh: haw.

waa la naqliyay ✓

1

magac loo baxsho gabadh dhalatay iyada oo cayilan.

2

balax -a: (magac, lab, keli) ilmaha dhedig ee dhaylo ku dhasha.

waa la naqliyay ✓

1

balfi: f.g2 (-iyay, -isay) Ul ama waran iyo wixi lamida oo la soo riday ama tumaati ah iska weecin.

2

bąlfi: f.g2 (-iyay, -isay) Ilmo, biyo iyo wixi lamida diidid (xoolo). la-mid: bąlaf².

waa la naqliyay ✓

1

v. parry, ward (off), deflect, stop; hold loosely in the hand

2

balfi v. refuse (water, as by livestock)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) walax ka samaysan caw ama wax kale oo ballaadhan, adiga oo lulaya dab ku huri ama qof ku qabooji. Balfi bariiska ha qaboobee. Dh: hufki, babbi.

2

balfi: (fal) war been ah oo aan raad lahayn, shaací oo dhul iyo dad kale gaadhsii.

3

balfi: (fal) si dadab ah u leexi; wax riddo loo soo tuuray, intaad ul ama gaashaan iyo wixii la mid ah, si fudud ugu dhufo oo gees kale u weeci. Rasaastu way nagu dhici lahayde dhagaxaa naga balfiyey.

waa la naqliyay ✓

Halqabsi; misaal: tusaale.

waa la naqliyay ✓

fk. Halqabsi ahaan, tusaale ahaan, bilmesel.

waa la naqliyay ✓

m. n. example

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) si loo garto wax aad macnaynayso, tilmaan la baxsho oo la isku tuso. Balki u keen waxaad sheegayso. Dh: tusaale, belki, marag.

2

balki -ga: (magac, lab, keli) wax aanad hubin; wax aanad runtiisa iyo xaqiiqdiisa haynin. Dh: bidaal, shaki, tuhun.

waa la naqliyay ✓

1

de: example

2

lx: balki

3

pd: (-ga)

4

ps: n2a-m

5

syn: masal ~ misaal, tusaale

6

key: balki

waa la naqliyay ✓

1

(Balli-ga)

2

Dhul yare godan oo kolkii roob da'o, biyuhu galaan; godob yar; dhasheeg yar; war; jidhaan.

waa la naqliyay ✓

m.l (balli /-iyo, m.dh) Biyo fariisin dabiici ah, yara godan oo roobku biyeeyo.

waa la naqliyay ✓

m.l (balli /-iyo, m.dh) Biyo fariisin dabiici ah, yara godan oo roobku biyeeyo.

waa la naqliyay ✓

m. n. pond, reservoir

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) small pool of rainwater, puddle (padhal); pond (poondh) ~ war-ta

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) eeg ballay.

waa la naqliyay ✓

1

cf: godob, jidhaan

2

de: pond, reservoir

3

lx: balli

4

pd: (-ga Pl: balli (da))

5

ps: n2a-m, n5-m

6

key: balli

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Hoore weel ka buuxa in yar ka daadin. 2. Is b.: wax suuxsan iska dhigid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Hoore weel ka buuxa in yar ka daadin. 2. Is b.: wax suuxsan iska dhigid. m.f.dh, balqin.

waa la naqliyay ✓

v. spill (a small quantity of liquid from a container)

waa la naqliyay ✓

-yey/say: (v) spill (ispil); spill [scatter] liquid from containment

waa la naqliyay ✓

(fal) weel buuxa in yar ka daadi. Shaaha ha ku gubane inyar iska balqi.

waa la naqliyay ✓

1

de: spill (a small quantity of liquid from a container)

2

lx: balqi

3

pd: (balqiyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: balqi

waa la naqliyay ✓

(fal) geel biyo dhana ah ku celceli. Geela balxiya biyaha ha ka bogtee.

waa la naqliyay ✓

(fal) eeg balaadhi.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: balacsasho.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) kala fidsasho oo wax ballaadhan ka dhigasho. Balacsiga gogoshaada waad kartaa.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wax balalooday ka dhigid. Saca balalinta ka daa.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg balaq².

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) furid albaabka si weyn loo furo oo waxa gudaha ku jira aad loo muujiyo. Dh: ballaqid, furid.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: balaqsasho.

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) dareere carrabka ku dhuuq: carrabka wax ku balaqsasho. Dh: dhabaqsi.

2

balaqsi -ga: (magac, lab, keli) si laalaadsi ah oo aan miisaannayn, wax u qaadis. Buur igala culus neefkaad balaqsanaysaaye.

waa la naqliyay ✓

1

(Balashi-da)

2

Sooryo weyn; diyaafad; karan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Diyaafad ama martiqaad weyn oo marti sharaf loo sameeyo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Diyaafad ama martiqaad weyn oo marti sharaf loo sameeyo.

waa la naqliyay ✓

n. feast

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) sooryo ballaadhan oo weyn. Balashida raggii cunaa, bowdka noo galaye, oo bartii soo xeragashiyo, ubadkii sii laayey.

waa la naqliyay ✓

1

de: feast

2

lx: balashi

3

pd: (-da)

4

ps: n -f

5

syn: karan, sooryo

6

key: balashi

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Cid, ballan u dhigid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Cid, ballan u dhigid. m.f.dh, ballamin.

waa la naqliyay ✓

v. make arrangements

waa la naqliyay ✓

-yey say: (n) set an arrange for appointment; appointment

waa la naqliyay ✓

(fal) waqti go'an, hawl, kulan ama arrin u qabo in la isu yimaaddo. Inno ballami saxaafadda.

waa la naqliyay ✓

1

de: make arrangements

2

lx: ballami

3

pd: (ballamiyey)

4

ps: v2a=

5

key: ballami

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Nafley, balqan ka keenid.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax meeshii qummanayd ka leexsan. Arrintani waa aballi. Dh: weecsan, leexsan. Li: toosan, qumman.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Dad daawanaya cayaarta xayaadka. 2. (w) eeg baal¹.

waa la naqliyay ✓

1

(Baaldi-ga)

2

1. Saxan weyn oo ballaaran oo dharka lagu mayro, baaf.

3

2. Weel macdan ama caag ah oo siddo leh oo biyaha lagu qaato; siilad; wadaan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.dh) 1. Weel caag ama bir ka samaysan oo af ballaaran iyo siddo la qabsado leh oo biyaha lagu shubto ama lagu qaato. 2. Weel macdan ka samaysan, abbur iyo siddo la qabsado leh oo caanaha lagu shubto; jeeg.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.dh) 1. Weel caag ama bir ka samaysan oo af ballaaran iyo siddo la qabsado leh oo biyaha lagu shubto ama lagu qaato. 2. Weel macdan ka samaysan, abbur iyo siddo la qabsado leh oo caanaha lagu shubto; jeeg.

waa la naqliyay ✓

m. n. bucket, pail

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) bucket (bak it); pail (peel)

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) weel macdan ama caag ka samaysan oo biyaha la darsado ama lagu qaato. Baaldi biyo ah soo dar. Dh: sakayl. Wa: baaldiyo.

waa la naqliyay ✓

1

de: bucket, pail

2

lx: baaldi

3

pd: (-ga)

4

ps: n2a-m

5

xe: three buckets of water

6

xv: siilad

7

key: baaldi

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) laxda uu hilibkeedu gu' iyo jiilaalba buuxo, hadday irmaantahay iyo hadday gudhan tahayba. Dh: ibso.

waa la naqliyay ✓

m.dh.kh B. ah: basari; baali, areebo.

waa la naqliyay ✓

f. n. dirty and unclean woman

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) haweenay aan nadaafad badneyn; haweenay basari ah oo uskag badan. Sidii bagagi doora leh hadduu, bigigiflow rooro. Dh: baali, guumeys. Li: dhabeel, gaari.

waa la naqliyay ✓

1

de: dirty and unclean woman

2

lx: bagagi

3

pd: (-da)

4

ps: n7-f

5

key: bagagi

waa la naqliyay ✓

(fal) si xun u kari.

waa la naqliyay ✓

balade, n.f. - Tamashlayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Balala-da)

2

1. Geedo waabaayo leh.

3

2. Xoolo ceel la keeno, iyadoo aan yeel loo sidin oo dabadeed baryo lagu waraabsho.

4

3. Bilaw; unug.

5

4. Cudur xoolaha ku dhaca.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Bacaroor. 2. Cudur xoolaha ku dhaca markay daaqaan geedka balalada. 3. Xoolo ceel la keenay oo yeel la'aan awgeed baryo lagu waraabshey.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Bacaroor. 2. Cudur xoolaha ku dhaca markay daaqaan geedka balalada. 3. Xoolo ceel la keenay oo yeel la'aan awgeed baryo lagu waraabshey.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., [collective] poisonous plants

2

balalo vl. n. act of taking one's animals to a well without permission to use it, and then begging to water

3

balalo n. beginning, start (of something)

4

balalo [feminine] n., [collective] disease that strikes livestock

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) jirro xoolaha ku dhacda marka ay daaqdo geedo sumaysan ama qudhaanjo leh. Lo'da balalootay ha loo gurmado. balalo -da: (magac, dhedig, keli) sunta geedaha qaar leeyihiin ee xooluhu ku bukoodaan ama kuba dhintaan.

2

balalo -da: (magac, dhedig, keli) biyo la doondoono kolka aad sabada ceelka ciidan iyo yeeltoona ku haysan. Balalo ayaan ku soo waraabiyey halaha maanta.

3

balalo -da: (magac, dhedig, keli) dibbiro aad u xun oo nagas buuxiyo neefka calooshiisa, ka dib markuu aad u cunay doog. Waxa suuragal ah in ay xooluhu ku dhintaan balalada.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhegaha xoolaha gaar ahaan riyaha oo balbalaqsan oo aan istaagi karin. Ridan balaqada lihi waa baadi.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-alay, -ashay) Cabsi la gariirid.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-alay, -ashay) Cabsi la gariirid. m.f.dh, balbalid.

waa la naqliyay ✓

v. be afraid ~ frightened, tremble with fear

waa la naqliyay ✓

1

(fal) «ku ~» biyo meel ku rushee. ku balbal biyaha daaradda. Dh: rush, bilbil.

2

balbal -ka: (magac, lab, keli) ololka cas ee dabku dhaliyo kolka la shido. Balbalka dabka ka baxaya ha ku guban. Dh: olol, belbel.

3

balbal -ka: (magac, lab, keli) naaxitaan iyo cayilid. Badhi weyn haddaad weydo, boorow barqani maysid, aniguna balbali maayo.

waa la naqliyay ✓

1

de: be afraid ~ frightened, tremble with fear

2

lx: balbal

3

pd: (balbalay)

4

ps: v1=intr

5

key: balbal

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) maro adag oo cutub laga sameeyay oo dharka laga tolo. Balcad bay ardaydu xidhan tahay.

waa la naqliyay ✓