Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Balaf-ka)

2

Biyaddiidka xoolaha.

waa la naqliyay ✓

1

balaf: m.dh War aan la hubin oo cidda sheegtay aan la aqoon.

2

bąlaf¹: m.l Neef xoolo ah oo biyo diido; biyodiid.

3

bąlaf²: f.g1 (-lfay, -laftay) la-mid: bąlfi.

waa la naqliyay ✓

v. refuse to drink (of camel ~ other animal)

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) sanqadha ka baxda marka walax ama lafi kala jabto.

2

balaf -ka: (magac, lab, keli) diiddo badan. Nin baahi qabaa balaf ma yeesho.

3

balaf -ta: (magac, dhedig, keli) war aan sugnayn ama si aan la hubin loo maqlo.

4

balaf -ta: (magac, dhedig, keli) quudhsiga iyo yasidda dadka kale.

waa la naqliyay ✓

1

cf: balfin

2

de: refuse to drink (of camel or other animal)

3

lx: balaf

4

pd: (balfay)

5

ps: v1=

6

key: balaf

waa la naqliyay ✓

m.l (-faf, m.l) Weel weyn oo bir ah una sameysan sida saxan oo dharka lagu dhaqo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-faf, m.l) Weel weyn oo bir ah una sameysan sida saxan oo dharka lagu dhaqo.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) mid ka mid ah qalabka codka weyneeya, bahiyana. Baaf baa i dul yaalay oo waxba ma maqlayn, kolkaad ila hadlaysay.

2

baaf -ka: (magac, lab, keli) saxanka lagu dhaqo maryaha; saxniga dharka lagu maydho. Dh: tashti, saxni, sixni, saxan.

waa la naqliyay ✓

1

(Bagaf-ka)

2

1. Wax fidsan oo aan qiro weyneyn oo wareegsan.

3

2. hilib, waran... qaabkaas leh.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Weel aan weyneyn, in yar godan oo aan wax badan qaadin. 2. Nooc warmaha ka mid ah oo af ballaaran oo badeelka u eg leh.

waa la naqliyay ✓

m. n. frame (for stretching)

waa la naqliyay ✓

ka: (n) an oval shape

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) weel ama walax kale oo in yar godan ama balaleexsan oo aan qaro weynayn. Saxni bagaf ahi soor ma qaado. Li: godan

2

bagaf -ka: (magac, lab, keli) madaxa waranka inta birta ah. Sargafka ayuu madaxa igaga dhuftay.

3

bagaf -ka: (magac, lab, keli) weel yar oo godan oo aan qaro weynayn.

waa la naqliyay ✓

1

de: frame (for stretching)

2

lx: bagaf

3

pd: (-ka)

4

ps: n2a-m

5

key: bagaf

waa la naqliyay ✓

1

balac¹: m.l (-cyo, m.dh) 1. Daymo, milicsi. 2. B. ka sii/b. ku sii: bal fiiri!

2

balac²: m.dh (-cyo, m.dh) Dugaagad ballaaran, xardhan oo macdan ka samaysanoo haweenka ku xarragoodaan.

waa la naqliyay ✓

m. n. glance, look; opening the eyes to look at

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) eeg balaadh.

2

balac -a: (magac, lab, keli) wax afar dhinac oo iska soo horjeeda leh inta ay labada dhinac ee iska soo horjeedaa isku jiraan. Dhererka qoodigu waa afartan tallaabo balaca qoodiguna waa labaatan tallaabo. Dh: ballac.

waa la naqliyay ✓

1

de: glance, look; opening the eyes to look at

2

lx: balac

3

pd: (-a)

4

ps: n2a-m

5

key: balac

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dhulka qayb ahaan israacsan. Baladkani waa kulayl. Dh: dal, waddan, beled.

waa la naqliyay ✓

1

balag¹: m.l (-gyo, m.dh) 1. Sixir meel la dhigo si qof meel dheer jiraa uu u yimaado barta sixirku yaallo. 2. Miraha yicibta, lebiga iyo wixi lamida oo curdan ah.

2

balag²: m.dh Buuryo; beejo.

waa la naqliyay ✓

1

balag¹: m.l (-gyo, m.dh) 1. Sixir meel la dhigo si qof meel dheer jiraa uu u yimaado barta sixirku yaallo. 2. Miraha yicibta, lebiga iyo wixi lamida oo curdan ah.

2

balag²: m.dh Buuryo; beejo.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. amulet, magic pendant; love charm

2

balag [feminine] n. prepuce, foreskin

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) cadka yar ee laga jaro wiilasha cisilkooda marka la gudayo; buuryada laga gooyo marka carruurta la gudayo. Bushka waxaygu riday gaaladii, balagga dheerayde. Dh: ballanjo, hanjaf, baaro, yuub, beejo, qolof.

2

balag -ga: (magac, lab, keli) biraha yaryar ee lagu qurxiyo billaawaha kana laadlaada ee shanqadha.

3

balag -ga: (magac, lab, keli) hilqado dumarku dhegaha ka soo laalaadiyaan oo balballaadhan. Kuusha caarrey carruuruhu ba way sidtaan ee aaway balaggii, billaawaha ragga u ekaa?

4

balag -ga: (magac, lab, keli) laamaha dhirta iyo daaqa curubta ah. Balag buu adhigii daaqay. Dh: fiil, qaji, curub, faraq, curdin.

5

balag -ga: (magac, lab, keli) shay cid wax loogu akhriyo ama loogu qabto oo dhaqankiisa saamayn ku yeesha. Balag baa loo lulaya wiilka. Dh: fal, maddiido, sixir.

6

balag -ga: (magac, lab, keli) walax ka samaysan maar midab dahabi ah leh oo kuusha halka ay ku soo afjaranto ee soo marta dhanka laga lulo. Balag bay kuusha ku xidhay.

7

balag -ga: (magac, lab, keli) xawlallabiga ka aan qaradka noqon weli ama aan iniiyaysan. Xawlalabigu waa balag weli. Li: qarad.

8

balag -ga: (magac, lab, keli) qorraxda oo xiddigga meerayaasha xuddunta u ah oo raadka weyn ku leh nolosha koonka. Dh: cadceed, qorrax, orrax. balal -ka: (magac, lab, keli) ololka ka baxa dabka huray. Balal kaga keen dabka aad afuufayso. Dh: belel, balbal.

waa la naqliyay ✓

balai, n.m. - Xaaqdin; Mafiiq.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax ballaadhan ah. Loox dhinacyada ka balan ayaa shareeradaha laga jeexaa.

waa la naqliyay ✓

1

balaq¹: m.l (-qyo, m.dh) 1. Cad yar oo hilib ah oo aan waxtar lahayn. 2. Cad hilib ah oo meel ka lusha. 3. Afka b. ha igu siin: ha ila hadlin!

2

balaq²: f.mg1 (-qay, -qday) Balaq noqosho (qof).

waa la naqliyay ✓

m.l (-qyo, m.dh) 1. Cad yar oo hilib ah oo aan waxtar lahayn. 2. Cad hilib ah oo meel ka lusha. 3. Afka b. ha igu siin: ha ila hadlin!

waa la naqliyay ✓

1

m. n. lean meat from a very thin animal; worthless piece of meat

2

balaq v. become weak ~ limp and flabby

3

balaq: [feminine] n., (mass n.): small quantity of liquid

waa la naqliyay ✓

1

-a: (n) [Pl. balaqyo-da] not fleshy or fat piece of meat; lean (liin)

2

balaq: (v) knock down. Ex: balaq buu uga siiyey; he knocked down

waa la naqliyay ✓

1

(erycodeed) lagu tilmaansado sanqadha dareere inta weelkii lagu shubay buuxsamay, in yari ka daadatay.

2

balaq-a: (magac, lab, keli) xalxal iyo jeebab biyo ah, oo hilibka laga sifeeyo oo la tuuro.

waa la naqliyay ✓

1

(Balaw-da)

2

Bootin gaaban oo dhaqso iyo fudayd leh.

waa la naqliyay ✓

1

vl. n. jump, hop, leap

2

balaw vl. n. bellowing in pain ~ fear (of cow)

waa la naqliyay ✓

-da: (n) a light, springy jump or leap; hop (hop); leapfrog (liip- faroog). Ex: balaw dheh!; jump on!

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) lagu tusmeeyo jabitaanka aadka ah ee la hubo. Dh: baw.

2

balaw: (ereycodeed) tusmeeya meel ka boodista degdegga ah. Marku askartii arkaay buu balaw yidhi. Dh: haw.

waa la naqliyay ✓

1

magac loo baxsho gabadh dhalatay iyada oo cayilan.

2

balax -a: (magac, lab, keli) ilmaha dhedig ee dhaylo ku dhasha.

waa la naqliyay ✓

1

(Baraf-ka)

2

Biyo, qabow darti la guntama, oo sida dhalada u iftiima oo u dhalaala.

waa la naqliyay ✓

m.l (-fyo, m.dh) 1. Biyo, qabow awgiis adke isku beddeley. 2. B. ah: wax aad u qabow.

waa la naqliyay ✓

m.l (-fyo, m.dh) 1. Biyo, qabow awgiis adke isku beddeley. 2. B. ah: wax aad u qabow.

waa la naqliyay ✓

Ice

waa la naqliyay ✓

Snow, Ice

waa la naqliyay ✓

m. n., (mass n.): ice, snow, sleet, hail

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. ice (aays) Ex: warshadda barafka; ice factory. 2. snow (isnoow)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) biyo qabaw dartii la fadhiistay oo dhagaxoobay. Waan surmiyey biyaha baraf iigu rid.

waa la naqliyay ✓

1

de: ice, snow, sleet, hail

2

lx: baraf

3

pd: (-ka)

4

ps: n0-m-mass

5

key: baraf

waa la naqliyay ✓

جَمَدَ، جَلِيدٍ، ثَلْجِ

waa la naqliyay ✓

1

1. (Calaf-ka) Dheef xag Ilaah ka qoran: risiq; sed.

2

2. (Calaf-ta) Kab xun; jaqaaf; jaan.

waa la naqliyay ✓

1

calaf¹: m.l 1. Dheef xag Ilaah ka qoran; risiq. 2. Nasiib.

2

calaf²: m.dh (-lfo, m.l) Kab duug ah.

3

calaf³: f.g1 (-lfay, -laftay; -lfi) 1. U c.: Ilaah, cid wax risiq ugu dhigid. 2. U c.: Ilaah, cid wax nasiib ahaan u siin.

waa la naqliyay ✓

1

calaf¹: m.l 1. Dheef xag Ilaah ka qoran; risiq. 2. Nasiib.

2

calaf²: f.g1 (-lfay, -laftay; -lfi) 1. U c.: Ilaah, cid wax risiq ugu dhigid. 2. U c.: Ilaah, cid wax nasiib ahaan u siin. m.f.dh, calfid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] daily bread, sustenance

2

calaf [feminine] n. bad shoe, worn out shoes

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) fate (feyt)-, luck (lak) chance ~ nasiib. Ex: calafkaaga tijaabi; try your luck

2

calaf -ta: (n) old shoe; worn out shoe. Ex: kab calaf ah; an old shoe

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qayb Eebe kuu qoray oo aanad marna seegayn. Calaf diin goroyo ma qaaddo. Dh: kadab, nasiib.

waa la naqliyay ✓

nickname-m marauder

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil la filayo inuu noqdo dagaalyahan raadiya joojimo iyo xoolo uu dhaco.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) naqa ku hadha dhirta marka uu jiilaal yimaado.

waa la naqliyay ✓

1

(Malaf-ka)

2

Daaqa madaxiisa jilicsan (ama muluf).

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: muluf.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] soft plants for grazing

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) daaq jilicsan oo xooluhu jecel yihiin. Lo' melef daaqday durduro ka sug. Dh: muluf, wade. Li: caws.

2

malaf -ka: (magac, lab, keli) doosee ay ku jiraan waraaqo caddayn ah oo meel shaqo, cilmi ama dan kale loo leeyahay loo geeyo si looga daalacdo macluumaadka ku saabsan qofkaa. Ardaydii waa la dirayaaye malafkaaga oo buuxa keen. Dh: melef doosee, dokimanta, caddaymo. Wa: malafyo.

3

malaf -ka: (magac, lab, keli) buqshad roon oo faaruq ah oo waraaqaha lagu qaato. Waraaqaha malaf iskaga rid way kaa uskagoobayaane. Dh: buqshad. Wa: malafyo, malafaad.

waa la naqliyay ✓

1

de: soft plants for grazing

2

lx: malaf

3

pd: (-ka)

4

ps: n2a-m-col

5

key: malaf

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) bir duuban oo ilko ku leh labada dhinac oo laga daaro matoorka gaadhiga. Muftaax ku rog salafka gaadhiga.

2

salaf -ka: (magac, lab, keli) ur silloon oo aan la sugayn.

3

salaf-ta: (magac, dhedig, keli) miyirdarro aan waxba loo fiirsan oo la degdego; seef la boodnimo. Dh: bayr.

waa la naqliyay ✓

-ah: (n) useless (yuus-les); ineffective (in-i-fak-tiv); futile (fiyuu-tal); defunct (di-fangkt) ~ telef

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) qof aan xishood lahayn oo iimaan xun.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) hunguri xumo wax la barto aad loogu mamo oo lagaba dhergi waayo. Wiilku malabkii uu dhandhamiyay uunbuu walaf ka qaaday Dh: wajaqe.

waa la naqliyay ✓

1

(Balfin-ta)

2

1. Riddo la soo tuuray, inta ul ama gaashaan si yar loogu dhufto oo gees kale loo leexsho.

3

2. Biyaddiidka xoolaha; balaf.

waa la naqliyay ✓

1

(Biyaddiid-ka)

2

Xoolaha (neef ama ka badan) oo sababo gaar ah dartood diida inay biyaha cabbaan; balaf.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg balafbalafsii.

waa la naqliyay ✓

1

balfi: f.g2 (-iyay, -isay) Ul ama waran iyo wixi lamida oo la soo riday ama tumaati ah iska weecin.

2

bąlfi: f.g2 (-iyay, -isay) Ilmo, biyo iyo wixi lamida diidid (xoolo). la-mid: bąlaf².

waa la naqliyay ✓

/balaf/bluffs, bluffing, bluffed;(v) 1. falaxgoodin (handadaad been ah ama hadal fulay bajin ah) (n) 2. handad iyo faataa-dhuglayn

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) war aan sugnayn oo la maqlay. Dh: bitin, balaf, belaf.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hadal, war iyo wixii la mid ah, si aan buuxin u sheeg, u dulmar.

2

tibaax -a: (magac, lab, keli) wax la sheegay, aanse la hubin; war aan sugnayn. Dh: balaf.

3

tibaax-a: (magac, lab, keli) jidka lagu muujiyo shey habdhiskiisa. 2a+b waa tibaax aljebra.

4

tibaax -da: (magac, dhedig, keli) xog ku saabsan wax maqan. Geeli lumay tibaax baan ka helay. Dh: alliif.

waa la naqliyay ✓

1

de: refuse (water, as by livestock)

2

hm: 2

3

lx: balfi

4

pd: (balfiyey)

5

ps: v2a=tr

6

syn: biyaddiid; rw: balaf

7

key: balfi_2

waa la naqliyay ✓

1

bw: sp: biyadiid

2

cf: balaf

3

de: refusing water; animal that refuses water

4

lx: biyaddiid

5

pd: (-ka)

6

ps: vn-m-cmp

7

key: biyaddiid

waa la naqliyay ✓

n., yiqyiqsi, -gi, balaf, -ki; v.tr., kaga yiqyiqsi.

waa la naqliyay ✓

n., ma jeclaan, -ti; dislike of food, balaf, -ki; v.tr., ha jeclaan, balfi.

waa la naqliyay ✓

n., (of food) balaf, -ki, yiqyiqsi, -gi.

waa la naqliyay ✓

balafre, n.f. - dhaawac ama jeexdin wajiga ku taal; dhaawac raad ku reeba wajiga; Xagtin; Xangurufo.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Dad daawanaya cayaarta xayaadka. 2. (w) eeg baal¹.

waa la naqliyay ✓

balade, n.f. - Tamashlayn.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qof ama neef magaalo joog ah. Riyahani waa baladi.

waa la naqliyay ✓

(fal) war dhegta u dhig. Inaan dheqaha loo balalinayn, ba'a e ayow sheega. Dh: dhegeyso.

waa la naqliyay ✓

1

(Balala-da)

2

1. Geedo waabaayo leh.

3

2. Xoolo ceel la keeno, iyadoo aan yeel loo sidin oo dabadeed baryo lagu waraabsho.

4

3. Bilaw; unug.

5

4. Cudur xoolaha ku dhaca.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Bacaroor. 2. Cudur xoolaha ku dhaca markay daaqaan geedka balalada. 3. Xoolo ceel la keenay oo yeel la'aan awgeed baryo lagu waraabshey.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Bacaroor. 2. Cudur xoolaha ku dhaca markay daaqaan geedka balalada. 3. Xoolo ceel la keenay oo yeel la'aan awgeed baryo lagu waraabshey.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., [collective] poisonous plants

2

balalo vl. n. act of taking one's animals to a well without permission to use it, and then begging to water

3

balalo n. beginning, start (of something)

4

balalo [feminine] n., [collective] disease that strikes livestock

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) jirro xoolaha ku dhacda marka ay daaqdo geedo sumaysan ama qudhaanjo leh. Lo'da balalootay ha loo gurmado. balalo -da: (magac, dhedig, keli) sunta geedaha qaar leeyihiin ee xooluhu ku bukoodaan ama kuba dhintaan.

2

balalo -da: (magac, dhedig, keli) biyo la doondoono kolka aad sabada ceelka ciidan iyo yeeltoona ku haysan. Balalo ayaan ku soo waraabiyey halaha maanta.

3

balalo -da: (magac, dhedig, keli) dibbiro aad u xun oo nagas buuxiyo neefka calooshiisa, ka dib markuu aad u cunay doog. Waxa suuragal ah in ay xooluhu ku dhintaan balalada.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhegaha xoolaha gaar ahaan riyaha oo balbalaqsan oo aan istaagi karin. Ridan balaqada lihi waa baadi.

waa la naqliyay ✓

(fal) biyo ku badi ama balax ka yeel. Innoo balaxi caanaha. Dh: badhax, xariir.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-alay, -ashay) Cabsi la gariirid.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-alay, -ashay) Cabsi la gariirid. m.f.dh, balbalid.

waa la naqliyay ✓

v. be afraid ~ frightened, tremble with fear

waa la naqliyay ✓

1

(fal) «ku ~» biyo meel ku rushee. ku balbal biyaha daaradda. Dh: rush, bilbil.

2

balbal -ka: (magac, lab, keli) ololka cas ee dabku dhaliyo kolka la shido. Balbalka dabka ka baxaya ha ku guban. Dh: olol, belbel.

3

balbal -ka: (magac, lab, keli) naaxitaan iyo cayilid. Badhi weyn haddaad weydo, boorow barqani maysid, aniguna balbali maayo.

waa la naqliyay ✓

1

de: be afraid ~ frightened, tremble with fear

2

lx: balbal

3

pd: (balbalay)

4

ps: v1=intr

5

key: balbal

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) maro adag oo cutub laga sameeyay oo dharka laga tolo. Balcad bay ardaydu xidhan tahay.

waa la naqliyay ✓

m.l Indha la'.

waa la naqliyay ✓

1

(Ballac-a)

2

Wax jir leh saddexdiisa cabbir (dherer, ballac, qoddo) midkood; ballaar.

waa la naqliyay ✓

m.l (-cyo, m.dh) Wax jir leh saddexdiisa cabbir (dherer, ballac, qoddo) midkood. la-mid: ballaar.

waa la naqliyay ✓

m.l (-cyo, m.dh) Wax jir leh saddexdiisa cabbir (dherer, ballac, qoddo) midkood. la-mid: ballaar.

waa la naqliyay ✓

Breadth (Width)

waa la naqliyay ✓

m. n. width

waa la naqliyay ✓

-a: (n) width (widith) ~ ballar, ballaar, ballaadh

waa la naqliyay ✓